Bài giảng Tin học đại cương: Bài 5 - ThS. Nguyễn Thị Phương Thảo

Viết chương trình sử dụng hàm để xác định xem một số nguyên n được nhập vào từ bàn phím có phải số nguyên tố không. Bài 3: Viết hàm kiểm tra số hoàn chỉnh[r]

T IN ĐẠI CƯƠNG

Bài 5: CHƯƠNG TRÌNH CON

Nguyễn Thị Phương Thảo

Bộ môn KTMT và M, Khoa CNTT Trường Đại học Thủy Lợi

Nội dung chính

1 Giới thiệu về hàm (chương trình con)

2 Truyền tham số cho hàm

3 Phạm vi của biến (scope)

4 Bài tập

Giới thiệu về hàm

• Xây dựng các khối cho chương trình

• Cách gọi trong các ngôn ngữ khác

• I-P-O

Hàm định nghĩa trước

• Trong các thư viện có sẵn rất nhiều hàm

• Hai kiểu hàm:

• Phải khai báo #include thư viện phù hợp khi dùng hàm định nghĩa trước trong chương trình

Lời gọi hàm

• Xét lệnh gán: a= fabs(-4.2);

hàm

◦ Đối số trong lời gọi hàm (-4.2) có thể là một literal,

một biến, hoặc một biểu thức

• Lời gọi có thể là một phần của biểu thức:

sử dụng lời gọi hàm

Một số hàm định nghĩa trước

• #include <cstdlib>, thư viện gồm các hàm:

• Hàm pow(x, y): Trả về x mũ y

double result, x = 3.0, y = 2.0;

result = pow(x, y);

cout << result;

Một số hàm toán học

Một số hàm toán học

Hàm void định nghĩa trước

VD: exit(1); //Không trả về giá trị, do vậy không

được sử dụng để gán

HÀM DO NGƯỜI DÙNG ĐỊNH NGHĨA

• C++ cho phép người lập trình tự viết hàm của riêng mình

• Xây dựng các khối chương trình

• Định nghĩa hàm có thể nằm:

Các thành phần của hàm

• Khai báo hàm/nguyên mẫu hàm

• Định nghĩa hàm

• Lời gọi hàm

Vị trí đặt định nghĩa hàm

• Đặt sau hàm main(), không nằm bên trong hàm main()

• Các hàm là bình đẳng, không hàm nào là thành phần của hàm khác

• Các tham số hình thức trong định nghĩa

Giữ chỗ cho dữ liệu gửi vào

Sử dụng tên biến để tham chiếu tới dữ liệu trong định nghĩa

• Lệnh return

Trả dữ liệu về cho lời gọi

<Kiểu trả về > <Tên hàm> ([Danh sách các tham số]) ;

Trong đó:

- Kiểu trả về: là kiểu dữ liệu của giá trị mà hàm trả về

- Tên hàm: là tên thực sự của hàm,

- Danh sách các tham số: các tham số cần thiết để thực hiện hàm

(Một hàm có thể có tham số hoặc không)

Ví dụ: Khai báo hàm tính tổng hai số nguyên

int tinhtong (int so1,int so2);

HÀM TRẢ VỀ GIÁ TRỊ - KHAI BÁO HÀM

Cấu trúc:

<Kiểu trả về > <Tên hàm> ([Danh sách các tham số ])//tiêu đề

{

Thân hàm

}

Trong đó: Tiêu đề tương tự như khai báo, không có dấu “;” Thân hàm bao gồm tập hợp các lệnh xác định những gì mà hàm thực hiện.

HÀM TRẢ VỀ GIÁ TRỊ- ĐỊNH NGHĨA HÀM

Ví dụ: Định nghĩa hàm tính tổng đã được khai báo

ở trên

int tinhtong (int so1, int so2)

{

int tong;

tong = so1+so2;

return tong;

}

HÀM TRẢ VỀ GIÁ TRỊ - VÍ DỤ

Định nghĩa hàm có phần tiêu đề tương tự như phần khai

báo chỉ khác là không có dấu “;”

Định nghĩa hàm phải liệt kê tên các tham số sau tên hàm

Hàm trả về giá trị luôn luôn có lệnh return.

Giá trị trả về của hàm được xác định khi lệnh return được

thực thi

Mọi câu lệnh sau lệnh return đều không được thực thi.

Nếu định nghĩa hàm đầy đủ được đặt trước lời gọi đến nó thì khai báo hàm có thể bỏ đi

HÀM TRẢ VỀ GIÁ TRỊ - CÁC CHÚ Ý

Khi muốn sử dụng hàm, lập trình viên phải gọi hàm bằng cách

sử dụng lời gọi hàm

Lời gọi hàm được sử dụng như một biểu thức trong câu lệnh (không được gọi như một câu lệnh độc lập)

Hàm có thể được gọi bất cứ khi nào (sau khi có khai báo hoặc định nghĩa)

Khi gọi hàm các đối số được truyền tới các tham số theo thứ tự của nó và cần đảm bảo sự đồng nhất về kiểu dữ liệu

Cần lưu trữ các giá trị trả về của hàm

HÀM TRẢ VỀ GIÁ TRỊ - GỌI HÀM

HÀM TRẢ VỀ GIÁ TRỊ - VÍ DỤ

#include<iostream>

using namespace std;

int tinhtong(int so1, int so2);//khai bao ham

int main()

{

int a =6;

int b =7;

//a,b la cac gia triduoc truyen vao cac tham bien khi goi ham

cout<<"tong 2 so "<<a<< " va "<< b<< " la: "<<ketqua;

return 0;

}

int tinhtong(int so1, int so2)//dinh nghia ham

{

int tong;

tong = so1+so2;

return tong;

}

HÀM TRẢ VỀ GIÁ TRỊ - VÍ DỤ

#include<iostream>

using namespace std;

int tinhtong(int so1, int so2)//dinh nghia ham

{

int tong;

tong = so1+so2;

return tong;

}

nghia ham dat truoc loi goi no thi khong

Bài tập

Bài 1: Viết hàm tính tổng sau:

𝑆 = 1 + 1

2 +

1

3 + ⋯ +

1 𝑛 Viết chương trình sử dụng hàm để tính tổng S với n được nhập vào từ bàn phím

Bài 2: Viết hàm kiểm tra số nguyên tố

Viết chương trình sử dụng hàm để xác định xem một số nguyên n được nhập vào từ bàn phím có phải số nguyên tố không?

Bài 3: Viết hàm kiểm tra số hoàn chỉnh

Viết chương trình sử dụng hàm để xác định xem một số nguyên n được nhập vào từ bàn phím có phải số hoàn chỉnh không?