Thiết kế yếu tố hình học đường ô tô

đường cho xe chạy hai chiều riêng biệt; không giao nhau cùng mức với một hoặc các đường khác; được bố trí đầy đủ trang thiết bị phục vụ, bảo đảm giao thông liên tục, an toàn, rút ngắn [r]

Trang 1

Pgs.ts bïi xu©n cËy, ThS NGUYÔN QUANG PHóC

ThiÕt kÕ yÕu tè h×nh häc

®−êng « t«

nhµ xuÊt b¶n giao th«ng vËn t¶i

Trang 2

LỜI MỞ ĐẦU

Giáo trình Thiết kế yếu tố hình học đường ô tô được biên soạn cho sinh viên các ngành Đường bộ, Cầu – Đường bộ theo đề cương chương trình giảng dạy của trường Đại học GTVT, đồng thời cũng là tài liệu tham khảo cho sinh viên các chuyên ngành khác trong khoa Công trình, sinh viên ngành kinh tế xây dựng, khoa Kinh tế của trường Đại học GTVT

Giáo trình được biên soạn trên cơ sở các giáo trình, bài giảng môn học thiết kế đường ô tô của bộ môn Đường bộ, Trường Đại học GTVT, các giáo trình thiết kế đường ô tô của Trường Đại học Xây dựng và cập nhật các quy trình thiết kế đường ô tô của Việt Nam TCVN 4054 – 05, 22TCN 273-01, tiêu chuẩn thiết kế hình học đường ô tô của Trung Quốc, CHLB Đức, AASHTO-Mỹ,

Nội dung giáo trình chia thành 6 chương do PGS.TS Bùi Xuân Cậy chủ biên và biên soạn các chương 5, 6; ThS Nguyễn Quang Phúc, biên soạn từ chương 1 đến chương 4

Để hoàn thành giáo trình này, chúng tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS Nguyễn Quang Toản, TS Trần Thị Kim Đăng, và các thày, cô giáo bộ môn Đường bộ đã đọc, sửa chữa, bổ sung, cung cấp tài liệu và cho những nhận xét quý báu

Mặc dù đã rất nhiều cố gắng khi biên soạn nhưng do trình độ và thời gian có hạn nên không tránh khỏi nhiều thiếu sót, chúng tôi mong nhận được các ý kiến đóng góp của các thày, cô giáo, các bạn đồng nghiệp, các em sinh viên để lần xuất bản sau được hoàn thiện hơn

Mọi đóng góp xin được gửi về Nhà xuất bản GTVT, 80B Trần Hưng Đạo,

Hà Nội hoặc Bộ môn Đường bộ, trường Đại học GTVT, Láng Thượng, Đống

Đa, Hà Nội Điện thoại 04.7664531; Email: phucnq2002@yahoo.com

Hà Nội, tháng 11 năm 2006

CÁC TÁC GIẢ

Trang 4

CHƯƠNG 1

CÁC KHÁI NIỆM SỬ DỤNG TRONG MÔN HỌC

1.1 ĐƯỜNG BỘ VÀ MẠNG LƯỚI ĐƯỜNG BỘ

1.1.1 Tầm quan trọng của mạng lưới đường bộ trong đời sống xã hội

a) Định nghĩa đường bộ

Thuật ngữ về đường ở nước ta cũng như một số nước trên thế giới hiện nay chưa thật thống nhất Trong giáo trình này sử dụng các định nghĩa sau đây

- Đường bộ : Đường bộ là một tổng hợp các công trình, các trang thiết bị đảm

bảo cho các loại xe và bộ hành lưu thông trên đường được an toàn, êm thuận

và kinh tế

- Đường ô tô: Đường dùng cho mọi đối tượng tham gia giao thông (từ người đi

bộ đến xe ô tô) Trong các tài liệu nước ngoài gọi là đường giao thông công

cộng

+ Đường ô tô khi đi qua vùng trống, ít dân cư và công trình xây dựng gọi là đường ngoài đô thị

+ Đường ô tô khi đi qua khu dân cư tập trung, nhiều công trình xây dựng gọi

là đường đô thị

- Đường ô tô cao tốc: là đường dành cho xe cơ giới, có dải phân cách chia

đường cho xe chạy hai chiều riêng biệt; không giao nhau cùng mức với một hoặc các đường khác; được bố trí đầy đủ trang thiết bị phục vụ, bảo đảm giao thông liên tục, an toàn, rút ngắn thời gian hành trình và chỉ cho xe ra, vào ở

những điểm nhất định

Đường ô tô cao tốc cũng được chia thành:

+ Đường ô tô cao tốc ngoài đô thị

+ Đường ô tô cao tốc đô thị

b) Định nghĩa mạng lưới đường bộ

Tập hợp các con đường bộ có mục tiêu trong một vùng hay một quốc gia tạo nên mạng lưới đường bộ

Mạng lưới đường bộ nối liền các điểm dân cư, các khu trung tâm văn hoá, chính trị, công nghiệp, nông nghiệp, các trung tâm giao thông như nhà ga, bến cảng, sân bay, Mạng lưới này phục vụ cho việc đi lại của các đối tượng tham gia giao thông, vận chuyển hàng hoá, hành khách giữa các trung tâm đó Vì vậy, dạng

Trang 5

chung của mạng lưới trước hết phải phù hợp với hướng của các dòng giao thông chính, đảm bảo cho các dòng này lưu thông thuận tiện với thời gian ngắn nhất, hoặc chi phí ít nhất đồng thời giảm được tác động xấu đến môi trường thiên nhiên và với chi phí xây dựng hợp lý

Mức độ phát triển của mạng lưới được đánh giá bằng các chỉ tiêu sau:

1 Mật độ đường trên 1000 km 2 diện tích lãnh thổ

- Các nước phát triển : 250 -:- 1000 km/1000km2

- Các nước đang phát triển : 100 -:- 250 km/1000km2

- Các nước chậm phát triển : < 100 km/1000km2

2 Chiều dài đường trên 1000 dân

Được xem là ở mức độ trung bình khi đạt từ 3-:-5 km đường có lớp mặt cấp cao trên 1000 dân

3 Chiều dài đường trên 1 phương tiện giao thông (ôtô)

- Lưới đường được xem như đủ nếu đạt : > 50 m đường / 1 ôtô

- Cần bổ sung : 20-:-30 m đường / 1 ôtô

- Thiếu : < 20 m đường / 1 ôtô

c) Tầm quan trọng của mạng lưới đường bộ trong đời sống xã hội

Trong nền kinh tế quốc dân, vận tải là một ngành kinh tế đặc biệt và quan trọng

Nó có mục đích vận chuyển hàng hoá, hành khách từ nơi này đến nơi khác Trong quá trình sản xuất, nó không làm tăng giá trị sử dụng của hàng hoá tuy nhiên tầm quan trọng của nó dễ nhận thấy trong mọi ngành kinh tế Nó cung cấp nguyên liệu, nhiên liệu cho mọi nhà máy Nó vận chuyển VLXD, máy móc tới để xây lắp nhà máy Trong quá trình sản xuất, cũng lại cần vận chuyển từ phân xưởng tới phân xưởng, tới kho Cuối cùng khâu phân phối tới tay người tiêu dùng cũng lại phải nhờ tới vận tải

Vận tải là mạch máu nối liền các khu trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá, du lịch, các khu công nghiệp, nông nghiệp, giữa thành thị với nông thôn, phục vụ cho sự phát triển mọi lĩnh vực của nền kinh tế, phát triển xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng

Hệ thống vận tải bao gồm các hình thức: vận tải thuỷ, vận tải hàng không, vận tải đường sắt và vận tải đường bộ, trong đó vận tải đường bộ đóng một vai trò đặc biệt quan trọng, là lựa chọn duy nhất khi trung chuyển hành hoá và hành khách của các hình thức vận tải khác Vận tải đường bộ còn rất thích hợp khi vận chuyển hành hoá và hành khách cự ly vừa và ngắn

Trang 6

THÔNG TIN GIÁO TRÌNH:

THIẾT KẾ YẾU TỐ HÌNH HỌC ĐƯỜNG Ô TÔ

1 Họ và tên tác giả: PGS.TS Bùi Xuân Cậy

2 Năm sinh: 1953

3 Cơ quan công tác: Bộ môn Đường bộ - Khoa Công trình – Trường Đại học Giao thông Vận tải

4 Địa chỉ liên hệ Email: buixuancay@uct.edu.vn

5 Giáo trình: Thiết kế yếu tố hình học đường ô tô

6 Xuất bản: Nhà xuất bản Giao thông vận tải, 2007

7 Môn học trước: Các môn khoa học cơ bản, cơ sở ngành: Trắc địa, Cơ học đất, Nền móng, Địa chất

8 Từ khóa: Thiết kế yếu tố hình học đường ô tô; Bình đồ; Trắc dọc; Trắc ngang; Siêu cao; Đường cong chuyển tiếp; Mở rộng; Lực bám; Tầm nhìn; Nút giao thông; Đường cong đứng

Trang 7