Trong quá trình vẽ sơ đồ mạch điện nguyên lý, các linh kiện chứa trong thư viện có thể sơ đồ chân sẽ khác nhau so với sơ đồ nguyên lý thực tế cho nên khi gặp những trường hợp đó chúng [r]
Trang 1BÀI 6 TẠO MỚI VÀ SỬA ĐỔI LINH KIỆN
Mã bài: MĐ 19 06
Mục tiêu
Kiến thức:
- Nắm bắt được trình bày đúng qui trình tạo mới và sửa đổi một linh kiện bất kỳ trong thư viện của phần mềm vẽ điện tử OrCAD 9.2
- Nắm bắt cách tạo mới và sửa đổi được một linh kiện bất kỳ trong thư viện của phần mềm vẽ mạch điện tử OrCAD 9.2
Kỹ năng:
- Xác định được cách tạo mới và sửa đổi một linh kiện bất kỳ
- Xác định được những linh kiện nào cần thiết khi tạo mới, những linh kiện nào cần phải sửa đổi
Thái độ:
- Chuyên cần nghiêm túc trong học tập
- Lắng nghe giảng bài và làm bài đầy đủ trên lớp
Nội dung chính
6.1 Các bước tạo linh kiện mới:
6.1.1 Xác định loại linh kiện cần tạo mới:
Với số lượng linh kiện trong thư viện khá phong phú, tuy nhiên phần mềm Orcad không thể nào đáp ứng một cách đầy đủ cho tất cả các mạch điện sơ
đồ nguyên lý Vì vậy khi gặp các linh kiện mà trong thư viện không được tìm thấy lúc này chúng ta sẽ tạo mới linh kiện, cách làm như sau:
Vào trình < Capture > chọn < File > < New > < Library >
Lúc này giao diện xuất hiện như sau:
Trang 2Chọn đường dẫn C:\program files\orcad\library1.olb, nhấp phải chuột chọn < New Part > một cửa sổ hiện như sau:
Nhập tên vào mục < Name > rồi chọn < OK > ( ví dụ: Nhập vào là
LINHKIEN )
Trên màn hình chỉ xuất hiện một khung hình chữ nhật không liền nét ở giữa màn hình, bên trái là các tiêu hình có hình dạng như sau:
Trang 36.1.2 Vẽ hình dạng linh kiện:
Thông thường khi tạo mới một linh kiện là IC thì việc đầu tiên là phải vẽ đường khung bên ngoài Bằng cách chọn biểu tượng Place Rectangle trên tiêu hình Lúc này con trỏ chuyển sang dạng dấu cộng, đặt con trỏ lên góc trên bên phải của hình chữ nhật đứt nét và kéo theo đường chéo để tạo ra một khung chữ nhật tương ứng với hình dạng linh kiện cần tạo mới Lưu ý đường bao khung là sự kết hợp giữa đường đứt nét ban đầu và đường bao liền nét Nếu hai phần này không trùng khớp với nhau thì chúng ta phải điều chỉnh làm sao để tạo
ra được một đường bao ngoài 2 trong 1
6.1.3 Đặt các chân vào linh kiện:
Chọn biểu tượng Place Pin trên tiêu hình Lệnh này dùng đặt các chân linh kiện lên các IC, sau khi chọn biểu tượng này thì hộp thoại < Place Pin
> xuất hiện như sau:
< Name > : Nhập vào tên chân IC
< Number > : Nhập vào số chân IC
Trang 4 Chọn < OK >
Sau đó tiến hành duy chuyển chân vừa tạo đặt vào đường bao ngoài , lần lượt thực hiện tương ứng với các chân còn lại
Trong trường hợp muốn đặt nhiều chân linh kiện cùng một lúc thì chúng
ta có thể chọn biểu tượng Place Pin Array trên tiêu hình Lúc này hộp thoại hiện ra như sau:
< Starting Name > : Nhập vào tên chân IC
< Starting Number > : Nhập vào số chân IC
< Number of Pins > : Nhập vào tổng số chân IC cần đặt
< Increment > : Đặt thứ tự tăng dần cho số chân IC
< Pin Spacing > : Đặt khoảng cách giữa hai chân IC
Chọn < OK >
Khi đó sẽ có một loạt các chân IC được đặt lên đường bao ngoài của IC Trong trường hợp muốn thay đổi tên chân IC hoặc số chân IC cho nhanh cùng một lúc, thì sau khi đặt xong tiến hành chọn các chân IC sau đó nhấp phải chuột chọn < Edit Properties > lần lượt thay đổi trong mục < Name > và < Number > cho tương ứng với các chân cho đúng với thực tế Sau đó chọn < OK > và khi
đó sẽ có được kết quả như mong muốn
Ngoài ra khi dùng để vẽ các đoạn thẳng bên trong ( đối với led 7 đoạn ) thì chọn biểu tượng Place Line trên tiêu hình Muốn cho đường < Line >
Trang 5thay đổi kiểu hiển thị thì nhấp hai lần vào đoạn dây và chọn trong phần < Line Style & Width > Đối với các IC thì lệnh này có thể bỏ qua
6.1.4 Thêm hình ảnh, ký tự và các ký hiệu IEEE vào linh kiện:
Chọn biểu tượng Place Ellipse trên tiêu hình, lệnh này dùng đặt dấu chấm thập phân cho led 7 đoạn hoặc đặt các dấu chấm cho ma trận led (matrix )
Ngoài ra cũng có thể chọn biểu tượng Place Text trên tiêu hình để đặt tên ( nhãn ) cho IC được tạo
Ví dụ: Tạo hình dạng led 7 đoạn Lần lượt thực hiện các lệnh như trên cuối cùng có kết quả như hình sau:
Đóng cửa sổ phần tạo linh kiện lại sẽ gặp thông báo:
Chọn < Yes >
Lúc này sẽ thoát ra màn hình đã tạo linh kiện ban đầu, nhưng bên dưới
LIBRARY1.OLB có một linh kiện tên là LINHKIEN như sau:
Trang 6Lưu ý: Riêng đối với các IC thì chỉ cần đặt đường bao ngoài, đặt chân IC
và tên của linh kiện mà thôi
6.2 Sửa đổi các linh kiện cũ:
6.2.1 Sửa đổi linh kiện trong thư viện:
Tài nguyên phong phú của Capture chính là các ký hiệu linh kiện cất trong các tập tin thư viện có họ là olb Muốn vẽ một sơ đồ mạch điện phải sử dụng đến các ký hiệu có trong thư viện này Ngoài ra có thể tự tạo các ký hiệu hoàn toàn mới và cất trong thư viện của riêng mình Sau khi cài đặt thành công chương trình Orcad, trên ổ cứng sẽ có các thư mục Library dùng lưu trữ các loại tập tin thư viện Có 4 loại thư viện:
Thư viện vốn có của Capture có họ là olb
Thư viện cất giữ các footprint dùng cho vẽ mạch in Layout có họ là llb
Thư viện khai báo các tham số của linh kiện dùng với trình PSpice có
họ là lib
Thư viện cất các IC EPROM dùng cho trình PLD có họ là vhd
6.2.2 Sửa đổi linh kiện trong trang sơ đồ mạch:
Trong quá trình vẽ sơ đồ mạch điện nguyên lý, các linh kiện chứa trong thư viện có thể sơ đồ chân sẽ khác nhau so với sơ đồ nguyên lý thực tế cho nên khi gặp những trường hợp đó chúng ta sẽ tiến hành thay đổi như sau Chọn linh kiện cần thay đổi, nhấp phải chuột chọn < Edit Part > và khi đang ở trang vẽ này
có thể hoán chuyển các chân linh kiện tùy thích Sau đó chọn < Update Current
> để lưu lại
6.2.3 Sửa đổi các linh kiện trong tổ hợp mạch:
Cách thức thực hiện lệnh này tương tự như sửa đổi linh kiện trong sơ đồ mạch, nhưng lưu ý khi lưu lại thay vì chọn < Update Current > thì chúng ta sẽ chọn là < Update All > để lưu tất cả
Trang 76.3 Thực hành tạo mới linh kiện IC:
Thông thường khi gặp sơ đồ mạch điện nguyên lý thì chúng ta sẽ tiến hành tìm kiếm trong thư viện để chọn cho đúng linh kiện theo yêu cầu Tuy nhiên không phải bao giờ cũng có tất cả mọi thứ, vì vậy trong những lúc đó chúng ta sẽ tạo ra các linh kiện tương ứng như mạch điện dưới đây:
C12 220MF
VCC
R2 4.7
C2 01
C8 47MF
INPUT1
C3 1MF
C7 1000MF
C5 100MF
INPUT2
R1 4.7
LA4440
U1 la4440 2
6
1
7
9 10 12 13
3 IN
IN
NF
NF
BS OUT OUT BS
MASS- PRE
LS2 SPEAKER
C11 1MF
C4 47MF
C10 01 C9
100MF
C6 1000MF
C1 2200MF
LS1 SPEAKER
6.3.1 Xác định loại linh kiện cần tạo mới:
Rõ ràng theo sơ đồ này thì các linh kiện chúng ta cần lấy như tụ điện, điện trở, loa … đều dễ dàng tìm thấy trong thư viện < DISCRETE > Nhưng khi tới IC LA4440 thì thư viện sẽ thông báo không tìm thấy, cho nên công việc tiếp theo là tạo mới IC này Chọn < File > < New > < Library > gặp hộp thoại sau:
Tại đây chọn < New Project > và tiếp theo nhấn phím < OK > Lúc này trên màn hình sẽ hiện ra đường dẫn của thư viện cần tạo mới như hình
Trang 8Sau đó chọn đường dẫn và nhấp phải chuột chọn < New Part > một hộp thoại hiện ra yêu cầu nhập tên IC cần tạo mới ( Nhập vào tên LA4440 ) sau đó chọn < OK >
Lúc này trên màn hình xuất hiện như sau :
Trang 96.3.2 Vẽ hình dạng của linh kiện:
Chọn biểu tượng Place rectange trên tiêu hình để vẽ đường bao ngoài cho IC Khi thực hiện phần này chúng ta sẽ đặt đường khung bên ngoài
6.3.3 Đặt các chân vào linh kiện:
Chọn biểu tượng Place pin trên tiêu hình để đặt chân linh kiện cho IC Khi thực hiện phần này chúng ta lần lượt đặt vào từng chân IC bằng cách chọn tên chân < Name > và số chân < Number > tương ứng với sơ đồ mạch điện nguyên lý
6.3.4 Thêm hình ảnh, ký tự và các ký hiệu IEEE vào linh kiện:
Chọn biểu tượng Place text trên tiêu hình để đặt tên cho IC Khi thực hiện phần này chúng ta đặt tên cho IC cần tạo
Với các lệnh thực hiện như trên, IC LA4440 được hình thành như hình:
<Value>
U?
IN 2
NF
7
LA4440
NF 1
IN 6
MASS-PRE 3
Lúc này bên trong đường dẫn d:\program files\orcad\library1.olb sẽ thấy
một linh kiện mới có tên là LA4440 Chúng ta sẽ vào phần lấy linh kiện < Place part > mở thư viện chứa IC vừa tạo ra và kết hợp với các linh kiện có sẵn trong
thư viện Cuối cùng chúng ta sẽ có sơ đồ mạch điện nguyên lý hoàn chỉnh như hình vẽ trên
Trang 106.4 Thực hành sửa đổi các linh kiện cũ:
6.4.1 Thực hành sửa đổi linh kiện trong thư viện:
Vào thư mục < Capture > rồi vào tiếp thư mục < Library > sẽ thấy hiện
ra các thư viện như sau :
Để khảo sát các ký hiệu vốn có trong các tập tin thư viện trên Có thể mở trang biên soạn xử lý các ký hiệu trong thư viện như sau:
- Vào trình Capture
- Chọn < File > < Open > < Library >
Lúc này trên màn hình sẽ hiện ra một cửa sổ Hãy tìm tập tin thư viện mà chúng ta muốn mở ra để xem, nháy nhanh chuột hai nhịp trên tập tin đó
Trang 11Ví dụ: Mở tập tin Discrete thì thấy trong giao diện liệt kê các ký hiệu có trong thư viện như sau:
Muốn xem ký hiệu nào cho chuột nháy nhanh hai nhịp trên tên ký hiệu đó
Ví dụ: Xem ký hiệu 10CTQ150/TO thì nhấp trên đó
Khi đã ở trong trang < Edit Part > có thể thấy được hình dạng của ký
hiệu, hiểu được các thuộc tính của tất cả các chân ký hiệu Dĩ nhiên có thể sửa đổi ký hiệu này và cập nhật vào thư viện để sau này lấy ra sử dụng
Trang 126.4.2 Thực hành sửa đổi linh kiện trong trang sơ đồ mạch:
Để lấy linh kiện nhấp chuột vào biểu tượng < Place part > trên thanh
công cụ
Hộp thoại < Place part > xuất hiện, tiến hành lấy IC LM7812C/TO220 trong thư mục REGULATOR như hình sau:
Chọn < OK > Tại con trỏ xuất hiện hình dạng IC, di chuyển con trỏ đến
vị trí thích hợp rồi nhấp chuột Để kết thúc việc chọn linh kiện này nhấp phải chuột chọn < End Mode > hoặc vào biểu tượng < Select > hình mũi tên trên thanh công cụ
Vì IC 7812 có sơ đồ chân trong thư viện khác với sơ đồ chân trong thực
tế nên phải sửa lại bằng cách nhấp chuột vào linh kiện ( đổi màu ) rồi nhấp phải chuột chọn < Edit Part > Lúc này trên màn hình chỉ xuất hiện hình dạng IC 7812, chúng ta chọn chân bỏ trống còn lại nhấp phải chuột chọn < Edit Properties > như hình sau:
Trang 13Xuất hiện hộp thoại < Pin Properties > và sẽ lần lượt chọn như hình
Sau khi sửa chữa xong, đóng cửa sổ bằng cách nhấp chuột vào biểu tượng
< Close > có hình chữ X ở góc trên bên trái cửa sổ Trên màn hình xuất hiện hộp thoại:
Nếu muốn chấp nhận sự thay đổi thì chọn < Update Current > còn không thì chọn < Discard > Sau khi thay đổi xong IC có hình dạng sau:
Trang 146.4.3 Thực hành sửa đổi các linh kiện trong tổ hợp mạch:
Để lấy linh kiện nhấp chuột vào biểu tượng < Place part > trên thanh
công cụ
Hộp thoại < Place part > xuất hiện, tiến hành lấy IC AT89C51 trong thư mục MICROCONTROLLER như hình sau:
Chọn < OK > Tại con trỏ xuất hiện hình dạng IC, di chuyển con trỏ đến
vị trí thích hợp rồi nhấp chuột Để kết thúc việc chọn linh kiện này nhấp phải chuột chọn < End Mode > hoặc vào biểu tượng < Select > hình mũi tên trên thanh công cụ
Trang 15Vì IC trong sơ đồ nguyên lý có đường nguồn ( Vcc ) và đường masse ( Gnd ) nên khi chọn IC chúng ta sẽ lần lượt cho hiển thị như sau:
U2
AT89C51 9
18 19
29 30
31
1 2 3 4 5 6 7 8
21 22 23 24 25 26 27 28 10 11 12 13 14 15 16 17
39 38 37 36 35 34 33 32
RST
XTAL2 XTAL1
PSEN ALE/PROG
EA/VPP
P1.0 P1.1 P1.2 P1.3 P1.4 P1.5 P1.6 P1.7
P2.0/A8 P2.1/A9 P2.2/A10 P2.3/A11 P2.4/A12 P2.5/A13 P2.6/A14 P2.7/A15 P3.0/RXD P3.1/TXD P3.2/INT0 P3.3/INT1 P3.4/T0 P3.5/T1 P3.6/WR P3.7/RD
P0.0/AD0 P0.1/AD1 P0.2/AD2 P0.3/AD3 P0.4/AD4 P0.5/AD5 P0.6/AD6 P0.7/AD7 U1
AT89C51 9
18 19
29 30
31
1 2 3 4 5 6 7 8
21 22 23 24 25 26 27 28 10 11 12 13 14 15 16 17
39 38 37 36 35 34 33 32
RST
XTAL2 XTAL1
PSEN ALE/PROG
EA/VPP
P1.0 P1.1 P1.2 P1.3 P1.4 P1.5 P1.6 P1.7
P2.0/A8 P2.1/A9 P2.2/A10 P2.3/A11 P2.4/A12 P2.5/A13 P2.6/A14 P2.7/A15 P3.0/RXD P3.1/TXD P3.2/INT0 P3.3/INT1 P3.4/T0 P3.5/T1 P3.6/WR P3.7/RD
P0.0/AD0 P0.1/AD1 P0.2/AD2 P0.3/AD3 P0.4/AD4 P0.5/AD5 P0.6/AD6 P0.7/AD7
Chọn IC AT89C51 thứ 1 ( U1) sau đó nhấp phải chuột chọn < Edit Part
> Lúc này trên màn hình xuất hiện hình dạng IC như hình
P0.6/AD6 33
P1.1 2
P0.1/AD1 38
XTAL1 19
P1.6 7
U?
P0.7/AD7 32
P1.7 8
<Value>
P0.2/AD2 37
P1.2 3
P0.3/AD3 36
EA/VPP 31
P1.3 4
P0.4/AD4 35
P1.4 5
RST 9
P0.5/AD5 34
P1.0 1
XTAL2 18
P0.0/AD0 39
P1.5 6
Chọn chân có màu đỏ ở phía trên, nhấp phải chuột chọn < Edit Properties
> lúc này gặp hộp thoại như hình
Trang 16 Thay đổi hình dạng chân trong mục < Shape > phần Zero Length thành Line và đánh dấu vào mục < Pin Visible > Sau đó chọn < OK > lúc này
sẽ thấy chân nguồn Vcc ( 40 ) hiện ra như hình
P2.4/A12 25 P0.6/AD6
33
P1.1 2
P0.1/AD1 38
XTAL1 19 P1.6 7
P3.2/INT0 12 P2.5/A13 26 U?
P0.7/AD7 32
P1.7 8
P3.3/INT1 13
<Value>
P2.6/A14 27
PSEN 29
P2.0/A8 21
P3.4/T0 14 P2.7/A15 28
P0.2/AD2 37
ALE/PROG 30
P2.1/A9 22
P3.5/T1 15
P1.2 3
P3.0/RXD 10
P0.3/AD3 36
EA/VPP 31
P3.6/WR 16
P1.3 4
P3.1/TXD 11
P2.2/A10 23 P0.4/AD4
35
P3.7/RD 17
P1.4 5
P2.3/A11 24
RST 9
P0.5/AD5 34
P1.0 1
XTAL2 18
P0.0/AD0 39
P1.5 6
Thực hiện tương tự cho chân Gnd ( 20 )
Ngoài ra muốn hoán chuyển qua lại các chân IC, chúng ta chỉ việc chọn trực tiếp chân hoặc cụm chân cần duy chuyển sau đó kéo qua chỗ mới và đặt
Sau khi chân nguồn ( Vcc ) và chân masse ( Gnd ) hiện ra, tiến hành đóng hộp thoại và gặp thông báo như sau :
Trang 17Chọn < Update All >, khi đó cả hai IC AT89C51 đều lần lượt hiện ra chân nguồn và masse giống nhau như hình
U2
AT89C51 9
18 19
29 30 31
1 2 3 4 5 6 7 8
21 22 23 24 25 26 27 28 10 11 12 13 14 15 16 17
39 38 37 36 35 34 33 32
RST
XTAL2 XTAL1
PSEN ALE/PROG EA/VPP
P1.0 P1.1 P1.2 P1.3 P1.4 P1.5 P1.6 P1.7
P2.0/A8 P2.1/A9 P2.2/A10 P2.3/A11 P2.4/A12 P2.5/A13 P2.6/A14 P2.7/A15 P3.0/RXD P3.1/TXD P3.2/INT0 P3.3/INT1 P3.4/T0 P3.5/T1 P3.6/WR P3.7/RD
P0.0/AD0 P0.1/AD1 P0.2/AD2 P0.3/AD3 P0.4/AD4 P0.5/AD5 P0.6/AD6 P0.7/AD7 U1
AT89C51 9
18 19
29 30 31
1 2 3 4 5 6 7 8
21 22 23 24 25 26 27 28 10 11 12 13 14 15 16 17
39 38 37 36 35 34 33 32
RST
XTAL2 XTAL1
PSEN ALE/PROG EA/VPP
P1.0 P1.1 P1.2 P1.3 P1.4 P1.5 P1.6 P1.7
P2.0/A8 P2.1/A9 P2.2/A10 P2.3/A11 P2.4/A12 P2.5/A13 P2.6/A14 P2.7/A15 P3.0/RXD P3.1/TXD P3.2/INT0 P3.3/INT1 P3.4/T0 P3.5/T1 P3.6/WR P3.7/RD
P0.0/AD0 P0.1/AD1 P0.2/AD2 P0.3/AD3 P0.4/AD4 P0.5/AD5 P0.6/AD6 P0.7/AD7
6.5 Câu hỏi thảo luận
(có thể hỏi trực tiếp cả lớp hoặc thảo luận theo từng nhóm)
1 Trình bày các chức năng và ứng dụng của phần mềm Circuit Maker ?
2 Trình bày các chức năng và ứng dụng của phần mềm Electronic Workbench ?
3 Trình bày các chức năng và ứng dụng của phần mềm Eagle ?
4 Trình bày các chức năng và ứng dụng của phần mềm Orcad ?
5 Sự khác nhau giữa các phần mềm như thế nào ?
6 Hãy kể tên các phiên bản của các phần mềm ứng dụng trên ?