Xét nghiệm chẩn đoán bệnh sốt rét và bệnh giun chỉ bạch huyết (ký SINH TRÙNG)

Một số dạng trình bày của các test chẩn đoán SR nhanhQue thử Cassettes Bìa cứng Phát hiện kháng nguyên HRP2 của Pf, và pLDH của 4 loài KST có phân biệt pLDH của Pf với pLDH của Pv, Pm và

Xét nghiệm chẩn đoán bệnh sốt rét và bệnh giun chỉ bạch huyết

Lam máu ngoại biên nhuộm Giemsa 3-5%

Giọt dầy

Phết mỏng

Làm lam máu ngoại biên tìm KST SR

Một số dạng trình bày của các test chẩn đoán SR nhanh

Que thử

Cassettes Bìa cứng

Phát hiện kháng nguyên HRP2 của Pf, và pLDH của 4 loài KST (có phân biệt pLDH của Pf với pLDH của Pv, Pm và Po)

Thể tư dưỡng (trophozoite)

NhânKhông bào tiêu hóaBào tương

Sắc tố sốt rét

Thể tư dưỡng có hình nhẫn, bào tương mảnh hay dày (Pf.),

Tư dưỡng già có dạng amib (Pv.), dạng dải băng (Pm.), Sắc tố sốt rét xuất hiện vào giai đoạn cuối, (ở Pm = sớm) Kích thước hồng cầu bình thường (Pf.) hay trương to (Pv.).

Thể phân liệt (schizont)

Mảnh trùng (merozoit)Sắc tố sốt rét (hemozoin)Bào tương

Số lượng mảnh trùng tùy vào loài KST (Pf > Pv > Pm.), Sắc tố SR tập trung thành cụm (Pf.) hay rải rác (Pv.),

Kích thước hồng cầu bình thường (Pf.) hay trương to (Pv.) Hạt Schuffner trên màng hồng cầu bị ký sinh (Pv).

Thể giao bào (gametocyte)

Bào tươngNhân

Sắc tố số rét

Giao bào hình tròn, bầu dục (Pv.), liềm, chuối (Pf.),

Có nhiều sắc tố sốt rét, bào tương bắt màu lạt hơn,

Kích thước hồng cầu bình thường (Pf.), trương to (Pv.),

Có thể phân biệt giao bào đực, cái

Hạt Schuffner trên màng hồng cầu bị ký sinh (Pv).

Plasmodium falciparum – trong máu ngoại biên

Maurer’s cleft

Tư dưỡng Giao bào

Tư dưỡng già và phân liệt – hiếm gặp trong máu ngoại biên

Plasmodium vivax – trong máu ngoại biên

Tư dưỡng dạng nhẫn

Tư dưỡng già (dạng amib)

Plasmodium vivax – trong máu ngoại biên

Phân liệt

Giao bào

Kỹ thuật phát hiện phôi giun chỉ

Lấy máu ban đêm (ứng với chu kỳ và đỉnh xuất hiện trong máu

ngoại biên của ấu trùng).

• Làm giọt dầy (đặc)  60 l máu (3 giọt dầy), nhuộm Giemsa và

soi.

• Máu mao quản + dd sinh lý, soi dưới lamen tìm ấu trùng di động.

Phương pháp Knott để tập trung ấu trùng (máu tĩnh mạch bị dung

• Lấy cặn nhỏ lên lam.

Sau đó soi tươi với vật kính x8, x10 thấy ấu trùng với vỏ bọc, hoặc

để khô qua đêm, sau đó nhuộm Giemsa và soi.

Tại Việt Nam

Tại Việt Nam gặp 2 loài:

• Wuchereria bancrofti (chu kỳ đêm, đỉnh: 24 h) do muỗi Culex

quinquefasciatus truyền.

• Brugia malayi (chu kỳ đêm, đỉnh: 22 h), chiếm đa số, do muỗi

Mansonia spp truyền (M annulifera, M uniformis, M indiana…)

Phân bố bệnh:

• Miền Bắc: đồng bằng châu thổ sông Hồng (Hải Dương, Hưng Yên,

Thái Bình, Hà Nam, Nam Định) do Brugia malayi, gây đái dưỡng

trấp.

• Miền Trung: Quảng Bình, 3 xã của huyện Khánh vĩnh, Khánh hòa

(dân tộc Raglay), do Wuchereria bancrofti, gây phù voi (chủ yếu là

chi dưới).

Phân biệt phôi giun chỉ bạch huyết

Khoảng trống ở đầu Ngắn (bề dài = bề rộng) Dài (bề dài = 2 bề rộng)

Wuchereria bancrofti

Brugia malayi