TIẾP cận BỆNH NHÂN BỆNH lý HUYẾT học (TRIỆU CHỨNG học nội KHOA) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

 Mô tả các nguyên nhân của thiếu máu  Vẽ sơ đồ tìm nguyên nhân thiếu máu  Nêu triệu chứng lâm sàng của xuất huyết  Phân biệt 2 nhóm nguyên nhân gây xuất huyết  Mô tả các nguyên nhân

TIẾP CẬN BỆNH NHÂN BỆNH LÝ HUYẾT HỌC

(dành cho lớp Y2)

MỤC TIÊU

 Nêu triệu chứng lâm sàng và cách chẩn đóan thiếu máu.

 Mô tả các nguyên nhân của thiếu máu

 Vẽ sơ đồ tìm nguyên nhân thiếu máu

 Nêu triệu chứng lâm sàng của xuất huyết

 Phân biệt 2 nhóm nguyên nhân gây xuất huyết

 Mô tả các nguyên nhân gây xuất huyết

I C NG ĐẠI CƯƠNG ƯƠNG

 B nh lý huyết học : khá phổ biến ệnh lý huyết học : khá phổ biến

 Dễ bị bỏ sót

 Hệ thống huyết học :

 Tủy xương : 3 dòng tế bào máu : HC – BC - TC

 Hệ võng nội mô : LÁCH – HẠCH – GAN

HỘI CHỨNG THIẾU MÁU

 ĐỊNH NGHĨA : là hiện tượng giảm lượng huyết sắc tố (Hb) ở máu ngọai vi  máu thiếu oxy để cung cấp cho tế bào / cơ thể.

 CHẨN ĐÓAN THIẾU MÁU :

 Lâm Sàng gợi ý : da xanh , niêm nhạt, móng trắng

Da mặt, Lòng bàn tay, Móng tay  Niêm mạc dưới lưỡi, Kết mạc mắt

 Cận lâm sàng : chẩn đóan xác định

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG – THIẾU MÁU

 THI U MÁU CẤP : ẾU MÁU CẤP :

 Cơ năng : chóng mặt, nhức đầu, bứt rứt, ngất

 KHÁM :

Da niêm nhạt.

Vã mồ hôi, Lơ mơ (NẶNG)

M tăng, HA kẹp, tụt.

THIẾU MÁU CẤP BIỂU HIỆN LÂM SÀNG THEO LƯỢNG MÁU MẤT

20% Khi nằm khơng triệu chứng Khi họat động

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG – THIẾU MÁU

 THI U MÁU MÃN : Ảnh hưởng nhiều cơ quan ẾU MÁU CẤP :

 Cơ năng :

Tim : Mệt mỏi, hồi hộp, nặng ngực

Hô hấp : Khó thở

Thần kinh: chóng mặt, nhức đầu, ù tai, ngủ gà.

Các cơ quan khác : đau cơ xương, ăn kém, rụng tóc, giảm khả năng tình dục, vô sinh, rối lọan kinh nguyệt.

Giảm khả năng gắng sức

 KHÁM :

Da xanh, niêm nhạt.

 MÓNG KHÔ MẤT BÓNG, CÓ KHÍA, DỄ GÃY.

Tiếng thổi tâm thu cơ năng ở valve ĐMC / 2 lá.

Các trường hợp có thể gây lầm lẫn với thiếu

 Rối lọan nhịp tim

 Hội chứng tiền đình (rối lọan tiền đình)

MÓNG NHẠT

MÓNG CÓ SỌC

DA NHỢT NHẠT

DA NIÊM NHẠT

 CH N OÁN XÁC ĐỊNH : ẨN ĐOÁN XÁC ĐỊNH : Đ

 Dựa vào : Hemoglobine (Hb) dưới ngưỡng theo bảng

 Hct : chỉ để đánh giá NHANH và theo dõi diễn tiến các trường hợp thiếu máu cấp.

 Số lượng hồng cầu : Giúp tính ra các chỉ số hồng cầu  tìm nguyên nhân thiếu máu.

 PHÂN LỌAI THIẾU MÁU :

 CẤP : Trong vòng 2 tuần trở lại.

 MÃN: > 2 tuần

Giới hạn bình thường

NỮ (có kinh)

NỮ (mãn kinh)

KHẢO SÁT CẬN LÂM SÀNG – THIẾU MÁU

 CÁC CHỈ SỐ HỒNG CẦU :

KHẢO SÁT CẬN LÂM SÀNG – THIẾU MÁU

 Công thức máu tòan bộ và Phết máu ngọai biên :

 Hình dạng hồng cầu  tìm nguyên nhân thiếu máu

 Xem tế bào bạch cầu, tiểu cầu

 H ng c u l ồng cầu lưới : ầu lưới : ưới : i :

 Là HC chưa trưởng thành được tủy xương đưa ra máu ngọai vi

 BT : 0.5 – 2%, < 100.000 /mm 3

 Đánh giá khả năng họat động tủy xương  tìm nguyên nhân thiếu máu.

 Tủy đồ – sinh thiết tủy

 Fe huyết thanh – Ferritine / máu ( dự trữ sắt)

PHẾT MÁU NGỌAI BIÊN BÌNH THƯỜNG

HỒNG CẦU LƯỚI / PHẾT MÁU NGỌAI VI

TÓM TẮT NGUYÊN NHÂN THIẾU MÁU

CHẨN ĐÓAN NGUYÊN NHÂN THIẾU

MÁU(1)

 THI U MÁU HC NHỎ NHƯỢC SẮC: ẾU MÁU CẤP :

 THIẾU MÁU THIẾU SẮT :

Nguyên nhân:

- Mất máu rỉ rả : lóet dạ dày, K dạ dày, K đại tràng, trĩ, mất qua đường phụ khoa Giun móc , giun lươn

- Tăng nhu cầu : Phụ nữ có thai

- Giảm hấp thu : Cắt dạ dày.

Triệu chứng lâm sàng đặc hiệu : Móng lõm., viêm khóe miệng

Cận lâm sàng :

- HC lưới : BT / 

- Fe Huyết thanh/ Ferritin máu 

MÓNG BÌNH THƯỜNG

MÓNG LÕM

MÓNG LÕM – MÓNG BÌNH THƯỜNG

VIÊM KHÓE MIỆNG

 THI U MÁU HC NHỎ NHƯỢC SẮC (2): ẾU MÁU CẤP :

 BỆNH LÝ HEMOGLOBIN (THALASSEMIA) :

Nguyên nhân:

- Là bệnh di truyền - đột biến gen

-  tổng hợp các chuỗi GLOBIN bất thường  phân tử Hemoglobin bất thường  HỒNG CẦU HÌNH BIA, HỒNG CẦU HÌNH LIỀM.

Triệu chứng LS đặc hiệu :

- Có thể có những cơn tán huyết GIỐNG sốt rét

HOÀNG CAÀU HÌNH BIA

CHẨN ĐÓAN NGUYÊN NHÂN THIẾU MÁU(2)

 THI U MÁU HC LỚN ƯU SẮC: ẾU MÁU CẤP :

 THIẾU MÁU THIẾU B12 :

Nguyên nhân:

- Chế độ ăn chay (thiếu B12)

- Giảm khả năng hấp thu của dạ dày do thiếu IF (yếu tố nội tại) : CẮT DẠ DÀY, Thiếu máu ác tính Biermer

- Bệnh lý hồi tràng : cắt đọan hồi tràng, Lao hồi manh tràng

- Nhiễm sán dải cá.

Triệu chứng lâm sàng đặc hiệu:

- LỮƠI ĐỎ MẤT GAI, MẤT VỊ GIÁC.

- T/ CHỨNG THẦN KINH : DỊ CẢM, MẤT CẢM GIÁC SÂU

Cận lâm sàng :

- HC lưới : BT / 

MẤT CẢM GIÁC SÂU

LƯỠI TO MẤT GAI

 THI U MÁU HC LỚN ƯU SẮC (2): ẾU MÁU CẤP :

 THIẾU MÁU DO THIẾU ACID FOLIC :

Nguyên nhân:

- Chế độ ăn

- Giảm khả năng hấp thu do bệnh lý ruột non / cắt dạ dày.

- Uống rượu  không sử dụng được acid folic

- Dùng các thuốc chống Folic : Thuốc chống ung thư, BACTRIM, FANSIDAR

- Tăng nhu cầu: có thai, con bú

 Thiếu folic KHÔNG gây triệu chứng TKINH

Cận lâm sàng :

- HC lưới : BT / 

 THI U MÁU HC LỚN ƯU SẮC (3): ẾU MÁU CẤP :

 Do CÁC NGUYÊN NHÂN KHÁC :

Nghiện rượu

 Xơ gan

Suy giáp

HỒNG CẦU TO – PHẾT MÁU NGỌAI BIÊN

CHẨN ĐÓAN NGUYÊN NHÂN THIẾU

MÁU(3)

 THI U MÁU ĐẲNG SẮC ĐẲNG BÀO: ẾU MÁU CẤP :

 THIẾU B12 , THIẾU FOLIC, THIẾU SẮT giai đọan đầu

 THIẾU MÁU DO TỦY XƯƠNG : HC lưới 

Nguyên nhân:

- Suy tủy (xương) vô căn, suy tủy (xương) do thuốc

- Ung thư máu (Leucemie) : Dòng bạch cầu bị ung thư  phát triển mạnh  ức chế dòng hồng cầu / tủy xương

Triệu chứng lâm sàng:

- Kèm theo : SỐT CHẢY MÁU DA NIÊM

- Lách to, hạch to

 THI U MÁU ĐẲNG SẮC ĐẲNG BÀO (2): ẾU MÁU CẤP :

 SUY THẬN MÃN : do thiếu EPO.

 BỆNH LÝ TẠO KEO : LUPUS

 THIẾU MÁU DO TÁN HUYẾT : HC lưới 

Thiếu men trên màng Hồng Cầu

 Do bất thường phân tử Hb

Các dị dạng : HC hình cầu, HC hình ellip

Do tự kháng thể chống hồng cầu

 Hồng cầu bị vỡ từng đợt nhiều hơn bình thường  Tủy xương không tạo ra kịp  thiếu máu mãn

Lâm sàng : vàng da, lách to.

HỘI CHỨNG XUẤT HUYẾT

 ĐỊNH NGHĨA : là hiện tượng hồng cầu thóat ra khỏi lòng mạch

 TRIỆU CHỨNG :

 Chảy máu da niêm

 Chảy máu răng, nướu.

 Chảy máu nội tạng :

 KHÁM LÂM SÀNG :

 XH DẠNG CHẤM (Petechie): chấm XH như muỗi đốt 1-2mm

 XH dạng mảng (Ecchymose)

 D ng máu tụ (Hematoma) ạng máu tụ (Hematoma)

 Nghiệm phát dây thắt (LACET)  Nguyên nhân thành mạch/ tiểu cầu.

 Nốt muỗi đốt : Ấn mất, hơi gồ.

 Nốt ruồi son

 Phát ban : Ấn mất

 Sao mạch

CHAÁM XUAÁT HUYEÁT DA

CHẤM XUẤT HUYẾT CỦNG MẠC

NOÁT RUOÀI SON

MẢNG XUẤT HUYẾT

TỤ MÁU CHI TRÊN

TỤ MÁU THÂN

MÌNH

MẢNG XUẤT HUYẾT

LƯNG

KHẢO SÁT CẬN LÂM SÀNG – XUẤT HUYẾT

 Công thức máu tòan bộ và Phết máu ngọai biên:

 Bệnh lý huyết học : 3 dòng tế bào máu có liên quan với nhau

 Hình dạng hồng cầu

 Xem tế bào bạch cầu.

 TIỂU CẦU ĐẾM :

 100.000 – 150.000 : giảm chưa có ý nghĩa LS

 50.000 – 100.000 : Xuất huyết sau CThương/ hoặc phẫu thuật.

 20.000 – 50.000 : xuất huyết sau va chạm nhẹ / tiểu phẫu

 10.000 – 20.000 : xuất huyết tự nhiên da niêm / nội tạng.

 < 10.000 : nguy cơ xuất huyết não

KHẢO SÁT CẬN LÂM SÀNG – XUẤT HUYẾT (2)

 TS (Thời gian máu chảy):

 Ý nghĩa : Đánh giá CÂY ĐÔNG MÁU NỘI SINH

 Khảo sát yếu tố XII,XI,IX,VIII , V, II, I, X

 TQ ( Thời gian Quick):

CHẨN ĐÓAN NGUYÊN NHÂN XUẤT HUYẾT

NN m/máu –T/cầu NN yếu tố đơng máu

trị tại chổ --Tốt Nhanh Kém / Khơng đáp ứng

CHẨN ĐÓAN NGUYÊN NHÂN XUẤT HUYẾT (1)

 XH TUỔI GIÀ :

 Do giòn mao mạch lúc già (> 60 tuổi).

 Thường bị ở mu tay, mu chân

 THIẾU VITAMINE C :

 sưng nướu , chảy máu răng

 Xuất huyết nang lông

 NHIỄM TRÙNG NẶNG : NT huyết, Nhiễm não mô cầu

 XH DO DÙNG CORTICOD : Giòn mao mạch

 BAN XUẤT HUYẾT HENOCH SCHOLEIN :

Sốt – Đau khớp – Rối lọan tiêu hóa – Ban xuất huyết cẳng chân

BAN XUẤT HUYẾT TUỔI GIÀ

XUAÁT HUYEÁT NANG LOÂNG – THIEÁU VIT-C

TỬ BAN XUẤT HUYẾT NÃO MÔ CẦU

BAN XH HENOCH- SCHOLEIN

CHẨN ĐÓAN NGUYÊN NHÂN XUẤT HUYẾT (2)

 DO TIỂU CẦU (1):

 SUY GIẢM CHẤT LƯỢNG :

Mắc phải : suy thận (hội chứng ure huyết), dùng

Aspirin, AINS.

Bẩm sinh

 SỐT XUẤT HUYẾT :

Nhiễm siêu vi DENGUE

Vừa giảm tiểu cầu, vừa tổn thương thành mạch

Sốt  xuất huyết + Hct  + Tiểu cầu 

CHẨN ĐÓAN NGUYÊN NHÂN XUẤT HUYẾT (3)

Do thuốc: BACTRIM, Lợi tiểu Thiazide, Thuốc sốt rét

 LÁCH TO  CƯỜNG LÁCH : Tăng bắt giữ tiểu cầu

Xuất huyết giảm tiểu cầu vô căn :

- Gặp ở nữ , trẻ

- Xuất huyết dạng chấm tự nhiên / XHTH / chảy máu răng, mũi, rong kinh rong huyết

CHẨN ĐÓAN NGUYÊN NHÂN XUẤT HUYẾT (4)

 DO TIỂU CẦU (4):

 GIẢM SỐ LƯỢNG DO GIẢM SẢN XUẤT :

Nguyên nhân:

- Suy tủy (xương) vô căn, suy tủy (xương) do thuốc

- Ung thư máu (Leucemie) : Dòng bạch cầu bị ung thư  phát triển mạnh  ức chế dòng Tiểu cầu / tủy xương

Triệu chứng lâm sàng:

- Kèm theo : SỐT THIẾU MÁU

- Lách to, hạch to

XUẤT HUYẾT

GIẢM TIỂU

CẦU

VÔ CĂN

CHẨN ĐÓAN NGUYÊN NHÂN XUẤT HUYẾT (5)

 DO THIẾU YẾU TỐ ĐÔNG MÁU:

 Dùng thúoc chống đông : Heparin, Wafarin.

 SUY GAN :  VII  ảnh hưởng đường ngọai sinh (TQ)

 Thiếu Vitamine K :

Thiếu yếu tố II, VII, IX, X

Ảnh hưởng đường ngọai sinh (TQ) > nội sinh (TCK)

 BỆNH MÁU KHÓ ĐÔNG :

Hemophilia A > B

Thiếu yếu tố VIII / IX