TRỰC KHUẨN ái KHÍ SINH NHA bào (AEROBIC SPOREMING BACILLI) (VI SINH)

- Bệnh than anthrax charbon: bệnh nhiễm trùng cấp tính chủ yếu động vật ăn cỏ  lây truyền bệnh cho người và các động vật khác... Hình thể và kích thước: - Sinh vỏ - đóng vai trò độc lực

GIỐNG BACILLUS GỒM:

- Những VK hình que, xếp thành chuỗi.

- Gram (+)

- Sinh nha bào, sống đk hiếu khí

- Sống hoại sinh (saprophyte): đất nước, không khí và thực vật

- Di động và không sinh vỏ.

BACILLUS CEREUS  ENTEROTOXIN/ thức ăn.

BACILLUS ANTHRACIS  bệnh điển hình

- Bệnh than (anthrax charbon): bệnh nhiễm trùng cấp tính

chủ yếu động vật ăn cỏ  lây truyền bệnh cho người và các

động vật khác

- Bệnh loét Siberi – ung độc Siberi

-Robert Koch phân lập được 1876

-L.Pastuer: vaccin từ VSV

Tiêm mầm bệnh cho 2 lô bò, cừu

Lô 1: đã tiêm vaccin  không bệnh

Lô 2: không tiêm vaccin  bệnh và chết

- Môi trường thạch thường, ngoại cảnh: sinh nha

bào bầu dục ở giữa thân, không vượt qúa đường kính của VK.

I ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC:

1 Hình thể và kích thước:

- Sinh vỏ - đóng vai trò độc lực  chống lại

hiện tượng thực bào của cơ thể:

- Trong cơ thể người, ĐV.

- Môi trường giàu albumin

- Dung dịch Hanks.

- Huyết thanh bê.

- MT thêm Bicarbonate Natri/ đk 5 – 10% CO₂

4

- Không làm tan máu.

- Làm đông huyết tương

Glucos

e Galactos e Maltos e Saccharose Gelati n Indol H₂S

I ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC:

3 Sức đề kháng:

- Thể sinh dưỡng: dễ bị hủy bởi các yếu tố lý hóa

- Thể nha bào: sức đề kháng cao, sống lâu trong đất 15

- KN vỏ: protein – polysaccharides  chịu tác động

của tripsine, hyaluronidase và lysozyme

- KN từ thành tế bào: polysaccharides và protein tự

nhiên  chịu tác động của lysozym và tripsine

6

 KN thân: polysaccharides, bao gồm:

 Alpha glucosamin, galactose, acetic acid

 Đặc hiệu cao, rất ổn định  chẩn đoán bệnh bằng pư

Ascoli.

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

1 Yếu tố độc lực của B anthracis:

- Vỏ VK

 Bảo vệ Vk trước tác động diệt khuẩn

 Gắn lên tế bào bị xâm nhập  cố định tế bào  bị phá

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

benh than\videoplayback.FLV

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

3 Gây bệnh ở người: 3 thể

10

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

3.1 Thể da:

- Mầm bệnh xâm nhập vào chỗ da bị sướt.

- Toàn thân nhức đầu, mất ngủ, nhiệt độ tăng.

- Tại sang thương:

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

12

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

3.2 Thể phổi:

- Hít nha bào  phổi, hạch bạch huyết PQ 

viêm phổi, VMN xuất huyết, NK máu  tử

vong.

- Khó chịu – cảm cúm

- Sau đó bệnh nặng: khó thở, sốc, tụt huyết áp

- Bệnh của thợ làm len: Woolsorter’disease

 Thể phổi khó gặp nhưng tử vong cao trong

vài ngày.

14

- Xuất huyết tương màu đỏ

- Các buồng tim, khoang màng phổi, màng bụng

 máu loãng màu thẩm.

- Não sung huyết, dịch não tủy đục phát hiện rất nhiều VK.

16

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

- Dịch mủ nốt phỏng …

- Đờm, phân, nước tiểu, DNT, chất nôn

 Cho vào lọ có nút kín – mầm bệnh tối nguy hiểm.

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

3 Nuôi cấy phân lập:

- Môi trường thạch thường, thạch máu 37°C sau 24 giờ

 KL thể R xám đậm ở giữa, không làm tan máu.

- Môi trường lỏng: cặn xốp, nước trong không ván.

 chọn KL nghi ngờ - nhuộm Gram, soi hình thể.

- Chẩn đoán phức tạp với mầm bệnh ngoại cảnh, vật

phẩm  tạo thành thể lỏng – lọc – ly tâm/ chia đôi

- Một phần đun 70°C trong 20 phút – diệt tạp khuẩn không

sinh nha bào.

- Cả hai phần nuôi cấy như trên.

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

4 Thử nghiệm sinh học:

- Bệnh phẩm/ vật phẩm đã xử lý  SC chuột

trắng/ cobaye: chuột chết sau 24 – 48 giờ

- Mổ chuột, lấy tạng quan sát, tiêu bản nhuộm

 xem hình thể

 nuôi cấy vào các môi trường lỏng và đặc như trên

20

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

5 Làm phản ứng Ascoli:

- Phản ứng kết tủa trong ống nghiệm nhỏ

- Điều kiện nhiệt độ phòng – phát hiện KN thân VK tồn tại ở vật

- Ghép 3 miếng thạch khác nhau trên cùng một phiến kính mới.

Ko PNC PNC 0,05 UI/ml PNC O,5 UI/ml

Ko PNC PNC 0,05 PNC O,5

Cấy VK cần NC Cấy VK không gây bệnh làm chứng.

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

- Tất cả miếng thạch được phủ bằng Lamelle rồi

để vào hộp Petri có bông thấm nước tạo độ

ẩm, để tủ ấm 37°C trong 3 giờ  xem vật

kính 40x

22

Bacillus anthracis

VK không gây bệnh làm chứng.

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

7 Kỹ thuật miễn dịch huỳnh quang:

8 Phản ứng dị ứng trong bệnh than:

- Người bệnh than khỏi – MD tế bào tổ chức.

- Tách dị ứng nguyên anthracin (protein –

polysaccharide - nucleides) từ vỏ VK thuộc giống Bacillus

- Tiêm ID anthracin người/ đv – tại chỗ xung huyết, phù nề

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

Kỹ thuật tiêm dị ứng nguyên:

- Anthracin từ môi trường lỏng nuôi VK.

- ID 0,05 – 0,1 ml mặt trước trong cẳng tay 2

IV PHÒNG BỆNH VÀ ĐIỀU TRỊ:

1 Phòng đặc hiệu:

- Vaccin sống giảm độc lực STI ở Liên Xô

- Anh: vaccin hóa học từ KN protein

- Mỹ: vaccin toxoid anataxin – chất lọc vô trùng

- Bệnh tả : bệnh nhiễm trùng cấp tính đường tiêu hóa, lây qua đường ăn uống – dễ thành dịch lớn -Họ Vibrionaceae, giống Vibrio và loài cholerae, chia 4 type:

-V cholerae – bệnh tả cổ điển ở người.

-V eltor

-V cholerae proteus

-V.cholerae albensis

- Hiếu khí/ yếm khí ở MT glucose

- Ái khí ưa kiềm, chịu được mặn

 pepton kiềm: KL thể S trong suốt

- MT tốt nhất: TCBS agar (Thiosulfate – citrate –

bile - sucrose): KL vàng đậm ở tâm

- KL S độc lực cao và KN đặc hiệu

- Biến dị thành R

- Thay đổi về cấu trúc KN

I ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

4 Cấu trúc kháng nguyên:

- KN (O) chịu nhiệt: đặc hiệu loài, type

- KN lông (H) kém chịu nhiệt: không đặc hiệu

Biotype

V.cholerae BiotypeV.eltor -Inaba

-Ogawa

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

1 Chất độc:

- Exotoxin, endotoxin, các enzym

- Độc tố thô tiêm cho chuột nhắt trắng  ỉa chảy, mất

- Không là nhiễm trùng xâm lấn: bệnh không vào

máu, khu trú ở ruột non, sinh sản – xâm nhập

vào tế bào thượng bì

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

32

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

- Enterochromaffin (EC),

- zona occludens toxin (ZOT),

-(ACE: assessor cholera

enterotoxin) vasoactive intestinal polypeptide (VIP)

- enterochromaffin cells (EC)

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

34

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

- Kích thích tăng tiết nước và Chlor ruột non, ức

chế hấp thu Na  dịch điện giải bị rút ra

ngoài tế bào - ỉa chảy toan hóa máu.

- Nôn, ỉa chảy – rice water: nhanh chóng mất

nước

- Bệnh nhân lạnh, co rút cơ, trụy mạch, vô niệu

- Tả khan: trẻ em và người già.

- MD thời gian không lâu

III CHẨN ĐOÁN VI SINH

- Chẩn đoán nhanh và chính xác  phòng chống và

điều trị bệnh.

1 Bệnh phẩm:

- Bệnh nhân: chất nôn, phân chỗ hạt lổ nhổn trắng

- Người chết: dịch ruột non, túi mật

- Ngoại cảnh: nước, ruồi, thực phẩm  bảo quản MT

carry-blair vận chuyển xa

2 Xét nghiệm trực tiếp:

- Tiêu bản soi tươi và nhuộm Gram

- PP MDHQ trực tiếp.

36

III CHẨN ĐOÁN VI SINH

3 Nuôi cấy phân lập:

- Bệnh phẩm đã xử lý  pepton kiềm mặn pH 8,2 – 9,6 tủ ấm

37°C  mọc thành màng mỏng trên bề mặt,

- Dùng que cấy lấy và cấy MT pepton khác và tiêu bản nhuộm

Gram, soi tươi: di động như phóng lao và sao đổi ngôi.

- Ria cấy lên MT phân lập TCBS tủ ấm  chọn KL  pư

ngưng kết trên phiến kính với KHT tả đa giá O1 định

- KHT tả đa giá O1 mất di động

- Tan HC cừu trong ống nghiệm

- Ks polymyxin B và khả năng dung giải phage IV Mukerji

- Khả năng ngưng kết trên phiến kính KHT đặc hiệu O1

- Tính chất sinh hóa nhóm 1 của Heiberg.

IV PHÒNG BỆNH VÀ ĐIỀU TRỊ:

1 Phòng bệnh:

- Phòng đặc hiệu: tiêm vaccin chết/ tinh chế

lipopolysaccharide của thân VK

- Chỉ có giá trị 6 tháng

- Phòng không đặc hiệu: quan trọng

- Phát hiện bệnh sớm, cách ly, điều trị kịp thời.

- Xử lý tốt phân, nước rác, diệt ruồi.

- Khử trùng tẩy uế đồ dùng, giường chiếu.

- Kiểm dịch biên giới, sân bay.

2 Điều trị:

- Chủ yếu truyền dịch: cân bằng nước điện giải

chống toan máu và vô niệu.

- Kháng sinh: kháng thuốc.

38

-Giống Campylobacter thuộc họ Spirillaceae, gồm 3 loài:

-C fetus-C intestinalis-C jejuni – gây bệnh tiêu chảy cấp tính ở người.-Đặc điểm hình thể giống phẩy khuẩn

- Không sinh nha bào

- Dễ thoái biến hình cầu MT đặc – mất tính di động 

I ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC:

Hình thể và tính chất nhuộm:

40

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

44

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

1 Entry H.pylori and C.jejuni

2 Spread (usually infected to

gastrointestinal tract, occasional extra-

intestinal infection with C.jejuni)

3 Disease H.pylori Gastritis Ulcers(associ ation with gastric and duodenal mucosa)

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC

1 Bệnh phẩm:

- Dùng tăm bông/ sonde vô trùng lấy phân từ trực

tràng – MT bảo quản Carry – Blair.

2 Nuôi cấy phân lập:

- Cấy vào MT chọn lọc: thạch 7% máu đã ly

giải, máu ngựa hoặc máu lợn, cừu, thỏ, người

IV PHÒNG BỆNH VÀ ĐIỀU TRỊ;

1 Phòng đặc hiệu: chưa có vaccin

2 Phòng không đặc hiệu: vệ sinh ăn uống, môi

trường.

3 Điều trị:

- KS: NKH hoặc tiêu chảy kéo dài.

- Bệnh truyền nhiễm cấp tính loài gậm nhấm

hoang dại (wild rodents) cho người và động vật qua côn trùng bọ chét – Xenopsylla cheopis

I ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC:

1 Hình thể:

- Trực khuẩn hai đầu tròn.

- Trong cơ thể, canh trùng non:

- Riêng lẻ từng con, từng chuỗi ngắn

- Không lông, không nha bào

thành váng, sợi rủ xuống như thạch nhũ,

đáy có cặn xốp như bông.

50

- KN V.W (wild - type)  vaccin sống.

- Nhiệt độ 28°C: sinh enzyme coagulase  tắc nghẽn

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

3 Thể nhiễm khuẩn huyết:

- Có thể gặp thể tiên phát ở trường hợp viêm

hạch ở sâu không thấy.

- Thường là hậu quả biến chứng của thể hạch

và thể phổi.

- Mủ da, đốm xuất huyết, huyết niệu.

- Tỷ lệ tử vong cao.

56

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

58

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

- Thể nhiễm khuẫn huyết: lấy máu

 Cấy bệnh phẩm vào 2 – 3 loại MT

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

2 Phân lập mầm bệnh:

- Truyền cho đv cảm thụ: chuột nhắt trắng/ chuột lang SC

(thể phổi không truyền)

- 3 – 7 chuột bệnh và chết.

- Mổ chuột: gan, lách sưng to sung huyết, hạt lấm tấm, hạch

hoại tử sưng to mủ

- Máu, tim, gan lách, hạch: tiêu bản nhuộm, soi có nhiều VK.

- Pư ngưng kết trên kính với KHT đặc hiệu.

3 Chẩn đoán huyết thanh:

- Chưa vaccin: hiệu giá HT 1:16 có giá trị chẩn đoán  làm

lại hiệu giá tăng 2 lần càng chắc chắn.

 Ít làm vì cần chẩn đoán nhanh.

 Điều tra dịch tễ

 Hiệu quả vaccin.

60

- Diệt chuột, diệt bọ chét.

- Khử trùng nơi có chuột chết tự nhiên.

- Bệnh nhân ổ dịch: chống đốt, uống thuốc phòng bằng tetracyclin

- Kiểm dịch chặt chẽ nơi giao dịch biên giới, sân bay, hải cảng.

3 Điều trị:

- KS có tính chọn lọc tốt nhất: tetracyclin, streptomycin.

- Chưa thấy kháng thuốc.