RỐI LOẠN CHUYỂN hóa GLUCID (SINH lý BỆNH và MIỄN DỊCH)

ĐẠI CƯƠNGThức ăn • P, G, L  chuyển hóa thành năng lượng nhờ quá trình oxy hóa tế bào để cung cấp năng lượng cho các hoạt động sinh lý như: co cơ, bài tiết các tuyến.... ĐẠI CƯƠNG• Tham

RỐI LOẠN CHUYỂN

HÓA GLUCID

1 ĐẠI CƯƠNG

Thức ăn

• P, G, L  chuyển hóa thành năng lượng nhờ quá trình

oxy hóa tế bào để cung cấp năng lượng cho các hoạt động sinh lý như: co cơ, bài tiết các tuyến

Glucid

• Nguồn năng lượng: chủ yếu trực tiếp của cơ thể, dự trữ

ở gan dưới dạng glycogen

• Khi cơ thể hạ đường huyết

Glycogen  Glucose: đưa vào máu để duy trì mức đường huyết bình thường 80-120mg% (4-6mmol/l)

1 ĐẠI CƯƠNG

• Tham gia cấu trúc tế bào: ARN, ADN, một số cấu trúc đặc biệt như: glycoprotein, mucopolysaccarid, hepasin, acid hyaluronic, chondroitin: tạo mô liên kết và màng tế bào

• Vậy: Chuyển hóa Glucid đóng vai trò quan trọng trong hoạt động sinh lý của cơ thể

• Rối loạn chuyển hóa Glucid  Rối loạn chức năng sinh lý: một quá trình bệnh lý

2 CHUYỂN HÓA GLUCID

2.1 Chuyển hóa Glucid bình thường

• Tiêu hóa: tất cả đường ăn vào biến thành đường đơn: Glucose, Galactose, Fructose

• Hấp thu: tại niêm mạc ruột vào máu đến tế bào

• Chuyển hóa: khi vào tế bào, Glucose kết hợp ngay với gốc Phosphat

Glucose Glucose 6 Phosphat

Galactose và phần lớn Fructose được gan chuyển thành Glucose  vào máu đến các tế bào

Glucokinase

ATP

2 CHUYỂN HÓA GLUCID

2 CHUYỂN HÓA GLUCID

• Vào tế bào, tất G (Gala, Fruc) đều biến thành G6P nhờ tác dụng của hexokinase

• Tùy điều kiện G6P theo các đường sau:

1 Thái biến thành a pyruvic  Acetyl CoA  CT Krebs

 tạo năng lượng, CO2, H2O - xảy ra mọi tế bào (hất là

tế bào TK)

2 Tổng hợp thành Glucogen dự trữ / gan, cơ

3 Tham gia chu trình pentose tạo acid béo/ gan, mô mỡ

2 CHUYỂN HÓA GLUCID

Vậy:

• CH Glucid liên quan mật thiết với CH lipid, protid

• A.CoA liên quan trực tiếp CH lipid

• Trong cơ thể dạng sử dụng của Glucid là Glucose

• Glucose phản ảnh:

– CC

– Tiêu thụ

– Điều hòa

2 CHUYỂN HÓA GLUCID

2.2 Các yếu tố cân bằng đường huyết

2 CHUYỂN HÓA GLUCID

Bổ sung và tiêu thụ Glucoza trong máu

2 CHUYỂN HÓA GLUCID

Điều hòa:

Gan: Glycogen dự trữ trong gan, giải phóng Glucose khi

cơ thể cần thiết nhờ vào tân tạo đường

• Hoạt động của gan chịu ảnh hường của đường huyết và

2 CHUYỂN HÓA GLUCID

• Trong tế bào Glucose  ATP / hoạt động tế bào

• Khi cơ thể bổ sung nhiều Glucid, phần thừa  a béo, protein

• Khi thiếu cơ thể thoái biểu mô, protein  bù

• Khi Glucose > 1,6 g/l  thải nước tiểu

Thần kinh: não có 2 loại tế bào chia thành 2 nhóm tham gia điều hòa đường huyết

• Nhóm A: sử dụng Glucose theo quy luật thẩm thấu

• Nhóm B: sử dụng Glucose nhờ vào Isulin

2 CHUYỂN HÓA GLUCID

Nội tiết: 2 hệ đối lập

A Hệ làm giảm đường huyết

INSULIN

1 Nguồn gốc: tế bào β tụy tiết ra

2 Cấu trúc

• Insulin gồm 2 chuỗi polypeptid

Chuỗi A: có 21 aa, với S-S giữa aa 6-11

Chuỗi B: có 30 aa, với S-S giữa aa 7-7 và 20-19

• Trọng lượng phân tử: 6000

2 CHUYỂN HÓA GLUCID

3 Tác dụng sinh lý của Insulin

Chuyển hóa:

• Carbohydrate

– Kích hoạt vận chuyển Glucose đến màng tế bào

– Tiêu thụ Glucose và dự trữ Glycogen

• Lipid: Tăng tổng hợp dự trữ Lipid

• Protid

– Tăng vận chuyển amin

– Tăng tổng hợp Protid

– ức chế thoái hóa Protid

• Điện giải: Tăng vận chuyển K+, phosphat

2 CHUYỂN HÓA GLUCID

4 Cơ chế tác dụng của Insulin

• Cầu nối S-S cần thiết cho hoạt tính của insulin

• Mất cầu nối S-S  insulin mất hoạt tính

• Insulin tác dụng lên tế bào đích theo 2 cơ chế:

– Cơ chế sinh hóa

– Cơ chế thụ thể

2 CHUYỂN HÓA GLUCID

B Hệ làm tăng đường huyết

1 Hormon tuyến yên: corticotropine, GH, thyrotropin ức

chế men hesokinaza   thoái biến glucogen  hoạt hóa insulin (hủy insulin)   glucose/huyết  glucose/ nước tiểu

2 Hormon TG làm  enz CH/tế bào:

– Đưa Glu vào tế bào nhanh

  T/thu Glu,  đường mới

  h/thu Glu / đường tiêu hóa

  Insulin

2 CHUYỂN HÓA GLUCID

3 Hormon vỏ thượng thận:

• Glucocorticoid ngăn cản glucose thấm qua tế bào (trừ tb não),  tân tạo Glucose từ protid

4 Hormon tuyến thượng thận:

• Adrenalin (Noradrenalin) hoạt hóa men phosphorylaza/ gan  thoái biến glycagon   glucose/máu nhanh

5 Hormon tuyến tụy:

• Glucagon   phân hủy glucogen

2 CHUYỂN HÓA GLUCID

Cơ chế tác dụng của Insulin

1 Cơ chế sinh hóa

• Ins  k/hoạt herokinase   tính thấm glucose và  chuyền thành G6P

• Cầu nối S-S   tính thấm glucose qua màng tế bào

• Ins k/hoạt G6P  glycogen

• Ins ức chế G6Pphosphatase  (-) chuyển G6P  glucose

2 CHUYỂN HÓA GLUCID

2 Cơ chế thụ thể

• Ins có 2 thụ thể: : nơi găn Ins và β: protein xuyên màng với h/tính kinase

• Hor Ins gắn với thụ thể đặc hiệu trên màng huyết tương

tế bào đích  gây phân ly màng tế bào tạo chất trung gian Oligoglycopeptid

• Chất trung gian Oligoglycopeptid kích hoạt vận chuyển glucose, tác dụng vào quá trình chuyển hóa nội bào  điều hòa các enzyme hòa tan, enzyme bào tương,

2 CHUYỂN HÓA GLUCID

3 PPAR (Peroxisome Proliferator Acctivated receptor) trên màng tế bào

• Chủ yếu ở mô mở và cơ vân

• Điều hòa biệu hiện gen liên quan đến chuyển hóa

• Kiểm soát tế bào mở, dự trữ mở và độ nhạy cảm Insulin

2 CHUYỂN HÓA GLUCID

• Nhờ hoạt động đối lập của hai hệ này và vai trò của gan  đường huyết hằng định

• Vậy rối loạn chuyển hóa Glucid có thể do:

– Rối loạn hấp thu

– Rối loạn tổng hợp

– Rối loạn phân ly Glycogen

3 RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA GLUCID

3.1 Giảm glucose / huyết

• Nguyên nhân: giảm cung cấp

3 RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA GLUCID

3.2 Tăng glucose / huyết

• Nguyên nhân:  bổ sung hoặc thần kinh - nội tiết

• Triệu chứng:

– Đường huyết   tiểu

 lợi niệu thẩm thấu

 rối loạn chuyển hóa nước điện giải

 mất nhiều năng lượng

– Tăng glucose huyết do rối loạn nội tiết

Xin cảm ơn !