ĐẠI CƯƠNG về NGHIÊN cứu KHOA học TRONG KHOA học HÀNH VI và GIÁO dục sức KHỎE (sức KHỎE CỘNG ĐỒNG)

Mục tiêuBài học giúp sinh viên:  Nhận diện được những điểm khác nhau giữa NCKH trong KHHV&GDSK và NCKH trong y sinh học và dịch tễ học  Biết được một số lưu ý về phương pháp trong NCKH

ĐẠI CƯƠNG VỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TRONG KHOA HỌC HÀNH VI

& GIÁO DỤC SỨC KHỎE

Mục tiêu

Bài học giúp sinh viên:

 Nhận diện được những điểm khác nhau giữa NCKH trong KHHV&GDSK và NCKH trong y sinh học và dịch tễ học

 Biết được một số lưu ý về phương pháp trong NCKH trong KHHV&GDSK

 Làm đen răng người hút 2

 Giảm chất lượng cuộc sống

 Ô nhiễm môi trường

 Khi nghiên cứu nhiều khi ta phải lật đi lật lại vấn đề, lặp đi lặp lại các thăm dò, khảo sát.

Đại cương

 Nghiên cứu cũng không chỉ dừng ở những cuộc nghiên cứu (research studies) mà còn được thực hiện hàng ngày trong công việc (work), thậm chí cả trong các thú giải trí

(hobbies).

Đại cương

 2 phương pháp:

 Nghiên cứu định lượng (NCĐL): là những nghiên cứu thu được các kết quả bằng những công cụ tính toán.

 Nghiên cứu định tính (NCĐT): là những nghiên cứu thu được các kết quả không sử dụng những công cụ tính toán.

Nói một cách cụ thể hơn NCĐT là những nghiên cứu tìm biết những đặc điểm, tính chất của đối tượng nghiên cứu trong một bối cảnh nhất định.

Đại cương

Để tìm hiểu một cái bánh bông lan:

 Nhà NCÐL sẽ phân tích xem bánh gồm bao

nhiêu % là trứng, bao nhiêu % là bột, bao

nhiêu % là đường, có chất độc, vi sinh vật gì không từ đó đưa ra một kết luận là bánh này

có đủ chất dinh dưỡng và đạt các tiêu chuẩn

an toàn vệ sinh thực phẩm hay không.

Tuy nhiên lúc này ta không thể biết cái bánh

có ngon hay không.

Đại cương

 Nhà NCÐT sẽ thử một lát cắt: quan sát, ngửi, nếm trực tiếp bằng giác quan và đưa ra một kết luận rằng bánh có ngon hay không.

(Thậm chí có thể chứng thực là có bị đau

bụng hay không)

Đại cương

 NC định lượng

 Ưu điểm: Đưa ra một kết luận có tính chất

khách quan và tổng quát về đối tượng nghiên cứu dựa trên một tập hợp các tiêu chí định sẳn

 Khuyết điểm: Không thu được một bức tranh toàn diện đặc biệt là về cách thức (how) và lý

do (why) của một vấn đề nào đó

Ví dụ: NCĐL có thể giúp biết được tỉ lệ bệnh nhân bệnh mạn tính bỏ trị nhưng không thể

biết hoàn cảnh và lý do bỏ trị

Đại cương

 NC định tính

 Ưu điểm: Thu được một bức tranh toàn diện đặc biệt là về các đặc tính định tính, được tìm hiểu và xác định trong quá trình nghiên cứu

 Nghiên cứu ứng dụng: là những nghiên cứu nhằm để góp phần giải quyết một vấn đề/một điều chưa hoàn hảo (problem) nào đó.

 Nghiên cứu khoa học trong khoa học hành vi

và giáo dục sức khỏe (NCKH trong KHHV &

GDSK) sử dụng các phương pháp NCKH trên, tuy nhiên cũng có những đặc điểm riêng mà ta cần lưu ý để thực hiện thành công.

So sánh NCKH trong KHHV&GDSK

NCKH trong y sinh học & dịch tễ học

 Nghiên cứu trong y sinh học

 Đối tượng là con người hoặc cũng có thể là vi sinh vật, những loại thuốc… có thể theo dõi, đo lường hoặc đánh giá một cách khách quan

Ví dụ: Nghiên cứu về cách điều trị mất nước

bằng cách bù nước qua đường uống, về hóa trị liệu lao ngắn ngày có kiểm soát

So sánh NC trong KHHV&GDSK

NC trong y sinh học & dịch tễ học

 Nghiên cứu dịch tễ học

 Đối tượng là cộng đồng với các yếu tố ảnh

hưởng gây ra vấn đề sức khỏe mà ta có thể cố gắng tìm hiểu được thông qua

Ví dụ: Nghiên cứu những yếu tố gây ra dịch

tiêu chảy, gây ra dịch lao

So sánh NC trong KHHV&GDSK

NC trong y sinh học & dịch tễ học

 Nghiên cứu trong KHHV & GDSK

 Đối tượng là con người với những hành vi cùng

những yếu tố tâm lý, xã hội tác động như kiến thức, thái độ, niềm tin, giá trị, các mối quan hệ xã hội, các nguồn lực…

Ví dụ: Nghiên cứu về tình hình hút thuốc lá, NC tại sao người ta không chịu uống nước đun sôi để nguội, tại sao bệnh nhân lao bỏ trị

 Những yếu tố đó có cái khách quan nhận biết được nhưng đa phần là những yếu tố chủ quan mà việc tìm hiểu phụ thuộc rất lớn vào những kỹ năng tâm lý xã

hội.

So sánh NC trong KHHV&GDSK

NC trong y sinh học & dịch tễ học

 Lưu ý: một nghiên cứu về KHHV&GDSK nên

có tính thực tiễn tức không phải chỉ đơn thuần chứng minh một giả thuyết có tính lý thuyết nào

đó mà là mang lại những kết quả ứng dụng để can thiệp cải thiện một vấn đề nào đó

 Ví dụ nên thực hiện “Nghiên cứu Những yếu tố tác động đến Hành vi” hơn là “Nghiên cứu

Chứng minh Kiến thức không có liên quan đến việc thay đổi Hành vi”

Một số lưu ý về phương pháp trong

Một số lưu ý về phương pháp trong

NCKH trong KHHV&GDSK

- Chọn theo xác suất:

Chọn mẫu từ dân số là tất cả mọi cá nhân của nhóm người đang có vấn đề xã hội cần nghiên cứu Có các phương pháp:

+ Chọn mẫu ngẫu nhiên đơn thuần + Chọn mẫu ngẫu nhiên hệ thống + Chọn mẫu có phân lớp

+ Chọn mẫu theo cụm.

Một số lưu ý về phương pháp trong

Một số lưu ý về phương pháp trong

NCKH trong KHHV&GDSK

- Chọn không theo xác suất:

Có nhiều cách:

+ Chọn theo tiêu chuẩn:

Trong dân số NC ta chọn một số đối tượng:

* Có những đặc trưng mà ta nghĩ là có liên quan đến vấn đề ta nghiên cứu.

Ví dụ: chọn người có trình độ học vấn cao, người có trình độ học vấn thấp

Một số lưu ý về phương pháp trong

NCKH trong KHHV&GDSK

* Đại diện cho những nhóm phổ biến trong dân

số Ví dụ: chọn một số người trẻ, một số người lớn tuổi; chọn một số nam một số nữ; chọn một trường học không xuất sắc, không quá tệ hoặc một xuất sắc một trung bình một tệ, một cộng đồng không quá nghèo, không quá giàu

+ Chọn hú họa:

Chọn hú họa một số người gặp ở một nơi nào đó

Ví dụ: một ngã tư đường, một cơ sở có nhiều người qua lại như phòng triển lãm v.v

Một số lưu ý về phương pháp trong

NCKH trong KHHV&GDSK

+ Chọn theo Phương pháp trái banh tuyết (Snow ball)

Hỏi một người xong rồi hỏi người quen của người

đó cùng có vấn đề ta nghiên cứu và lại tiếp tục hỏi người quen khác cứ thế cho đến khi đủ số lượng mong muốn.

+ Gởi phiếu điều tra đến các đối tượng trong dân

số muốn nghiên cứu, ai quan tâm thì trả lời

v.v

Một số lưu ý về phương pháp trong

NCKH trong KHHV&GDSK

Ưu điểm :

+ Dễ thực hiện, có thể đáp ứng nhanh khi cần

một số liệu thô nào đó

+ Trong một số trường hợp buộc lòng phải dùng

Ví dụ điều tra về các đối tượng khó xác định vị trí cư ngụ như mại dâm, xì ke

> Khi kết hợp nhiều cách chọn không theo xác suất, cần biện luận thêm về tham số độ tập

trung và độ phân tán của các đặc trưng nghiên cứu

Một số lưu ý về phương pháp trong

NCKH trong KHHV&GDSK

Khuyết điểm :

+ Không đại diện cho dân số nên không thể suy kết quả ra toàn bộ dân số với sai số và độ tin cậy cụ thể

Một số lưu ý về phương pháp trong NCKH trong KHHV&GDSK

 Phương pháp thu thập thông tin

1 Tham khảo thông tin từ tài liệu có sẵn

2 Quan sát, nghe ngóng

Cần chú ý quan sát cần “rộng” tức nhiều nơi, nhiều lúc, cần “sâu” tức đi vào từng trường hợp cụ thể (từng gia đình, từng cá nhân)

Một số lưu ý về phương pháp trong

NCKH trong KHHV&GDSK

3 Phỏng vấn cá nhân

Ưu điểm:

* Đối tượng có thể trình bày những vấn đề riêng

tư hoặc đụng chạm người khác không tiện nói trước đám đông

Khuyết điểm:

* Những người rụt rè có thể e ngại không nói

nhất là khi phỏng vấn viên là người lạ

* Người được phỏng vấn nhất thời có thể quên một số ý

Một số lưu ý về phương pháp trong

NCKH trong KHHV&GDSK

4 Phỏng vấn nhóm tiêu điểm

Nhóm tiêu điểm là nhóm khoảng 10 người trở lại được chọn từ những người thuộc dân số

nghiên cứu với những đặc điểm tương đối

đồng nhất Tùy đề tài sức khỏe có nhạy cảm hay không mà những người tham gia là những người xa lạ hoặc không nhất thiết phải xa lạ

Một số lưu ý về phương pháp trong

>Ý kiến của nhóm chỉ được coi là ý của một đơn vị

mà không tính là ý kiến của tỉ lệ nhóm viên.

Một số lưu ý về phương pháp trong

* Truyền thông hai chiều nên giảm bớt hiểu lầm Khuyết điểm:

* Có những vấn đề tế nhị khó hỏi, khó trả lời

* Mất thời gian

Một số lưu ý về phương pháp trong

Một số lưu ý về phương pháp trong

* Đỡ mất thời gian.

Khuyết điểm:

* Cứng nhắc có thể bỏ sót nhiều ý quan trọng

Một số lưu ý về phương pháp trong

Chúc các luôn khỏe, vui, học tốt