SINH THIẾT (PHẪU THUẬT THỰC HÀNH) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

 Phải có kinh nghiệm: - đối với những tổn thương còn nhỏ -hoặc không có biểu hiện rõ rệt về đại thể  Nên lấy nhiều vị trí  Trường hợp đặc biệt: đúng hướng sinh thiết  Lặp lại sinh

 Quan trọng

 Quyết định chẩn đoán

 Hướng dẫn điều trị,

theo dõi

 Thầy thuốc lâm sàng

2

 Phải có kinh nghiệm:

- đối với những tổn thương còn nhỏ

-hoặc không có biểu hiện rõ rệt về đại thể

 Nên lấy nhiều vị trí

 Trường hợp đặc biệt: đúng hướng

sinh thiết

 Lặp lại sinh thiết khi kết quả âm

-KT nhằm lấy một phần hoặc trọn thương tổn để làm xét nghiệm giải phẫu bệnh Sinh thiết rất quan trọng giúp chẩn đĩan, tiên lượng và chọn phác đồ điều trị vì cĩ độ tin cậy cao

Thường chỉ cần mẫu mô nhỏ

Tùy trường hợp, có thể:

- Chỉ cần cạo nhẹ qua một vùng: tế bào cổ tử cung (Pap’s).

- Lấy mẫu mô bằng kềm qua nội soi

- Bằng kim xuyên qua da: thận, gan…

- Lấy toàn bộ tổn thương qua phẫu thuật.

4

II CHỈ ĐỊNH & CHỐNG CHỈ ĐỊNH

II.1.CHỈ ĐỊNH

-Nguyên tắc chung phải làm ST trước khi tiến hành bất

cứ phẫu thuật hoặc pp điều trị nào.

-Tuy nhiên có một trường hợp ngọai lệ:

.Thương tổn ở da có thể cắt rộng vừa điều trị , vừa khảo sát GPB.

.Các ung thư nội tạng: phổi, đại tràng, thận…không phải lúc nào cũng có thể sinh thiết được Nên quan sát đại thể qua phẫu thuật là cần thiết.

II.2 CHỐNG CHỈ ĐỊNH

-Tương đối và và tùy thộc vào tình hình cụ thể (K vú

bùng phát, rối lọan đông máu…)

-K tinh hòan hạn chế sinh thiết trươc mổ vì làm tăng tỉ

lệ di căn xa

 Bệnh nhân đang ho: tuyến giáp, xuyên lồng ngực

 Bướu thể cảnh

 Viêm tuyến tiền liệt

 Cơ địa chảy máu, đang dùng thuốc

chống đông.

 Nghi bướu máu

 Khí phế thủng tiến triển: Chọc xuyên lồng ngực

 Bệnh nhân không hợp tác.

6

 Chỉ lấy mẫu nhỏ nhằm chẩn đoán

 Tổn thương quá lớn

 Tổn thương ở sâu

 Qua ống nội soi,

 Bằng kim: -FNA (Fine Needle Aspiration) Chẩn đoán tế bào học

-LNCB(Large Needle Cutting Biopsies)

Chẩn đoán mô học

Đâm kim

vào bướu Kéo piston lên

Trả piston về như cũ

Rút kim Khỏi bướu

Di chuyển kim trong bướu

8

Sinh thiết bằng kim

Sinh thiết trọn

(tiểu phẫu lấy trọn u)

10

1 Đau ?

2 Chảy máu / tụ máu ?

3 Độ chính xác: - người thực hiện

đúng- xử lý tiêu bản – đọc tiêu bản

4 Làm nặng bệnh: gieo rắc tb ung thư,

bùng phát ung thư.

5 Khi nào cần làm lại sinh thiết sau

> 2 lần mẫu mô

gan

- Mỗi mẫu: dài >

2cm

-Thời gian: đâm

kim, cắt, rút kim

chỉ trong 1phút

Sinh thiết gan

12

 Đường mổ:

- Theo trục của

chi

- Trực tiếp từ

da, qua cân

cơ vào xương

III.4.Tế bào học chẩn đóan:

 Dùng phương pháp cọ rửa, lấy các tế bào chóc ra từ các tổn thương của

xoang miệng, cổ tử cung, cuống

phổi, …

Sinh thiết bằng bàn chải

ở niêm mạc miệng

Khoét chóp cổ tử cung

Cổ tử cung Đường cắt

Phần chóp Kênh

LEEP

16

Sinh thiết tuyến tiền liệt qua

ngả trực tràng

Vùng da

được lấy ra

Lớp nôn g

Bờ âm

tính

Bờ dương tính

20

 ĐÚNG: không khó nhưng cũng

không đơn giản.

 ĐỦ: đủ thành phần, đủ lượng

mô tối thiểu cần cho việc chẩn đoán.

 Thận có ống thận và ít nhất 5 vi cầu

 Gan có ít nhất 5 khoảng cửa

 Dạ dày, ruột: qua niêm mạc

 Hạch limphô: trọn hạch

 Vừa mô bình thường (tương đối bình

thường) vừa mô bệnh

22

 Nắm vững bệnh cảnh LS

 Hiểu biết giải phẫu hoc, bệnh học

 Kinh nghiệm về sinh thiết

 Có dụng cụ thích hợp

 Giữa mô lành và mô bệnh, lấy sâu

 Sinh thiết nhiều chỗ, ở rìa tổn thương

 Nội soi: cố gắng lấy đủ lớn > 5mm

 Bệnh phẩm mổ: gửi trọn

 Máy cắt lạnh: -20 – 40 độ C

 Bệnh phẩm tươi (không ngâm formol,

alcool…)

 Thời gian: cắt 10’, nhuộm 10’, đọc 10’

5- Ưu: nhanh, kết quả ngay

 Bất lợi: trang bị đắt tiền, chỉ định hạn chế

 Thường áp dụng: u vú, tuyến giáp,

đôi khi mô mềm, hạch, buồng trứng…

xác định chẩn đĩan mơ học, xác định sự an tịan

của diện cắt trong phẫu thuật.

24

IV ĐIỀU CẦN THIẾT KHI SINH THIẾT

IV.1.Chuẩn bị: rửa sạch vùng ST, lọai bỏ mô họai tử nhiễm trùng KS, chống viêm, giảm đau, thuốc cầm máu…

Vô khuẩn: tùy theo mức độ vô khuẩn có khác nhau,

ví dụ: ST bằng kềm bấm chỉ cấn vô khuẩn trung

bình, ST trọng cần tiểu phẫu hay cuộc mổ lớn phải

vô trùng tiệt đối…

26

 Chỉ thưc hiện khi có tổn thương nghi

ngờ trên lâm sàng.

 Không có chỉ định cho những tổn

thương quá nhỏ không nhận được

trên LS.

 Formol 10%, Bouin: Theå tích cuûa dung

dòch coá ñònh gaáâp 20 laàn theå tích

beänh phaåm.

 FNA: alcool 90 – 100 độ

Cắt lọc bệnh phẩm

30

Xử lý mô Formol 10%

Alcohol nồng độ

70 0 tăng dần đến

Vuøi neán

32

Cắt mỏng

Các lát cắt có độ

dày 5 micromet

Nhuộm

34

1 Phù hợp LS –GPB

2 Không phù hợp LS – GPB:

 Dương giả

 Âm giả

 Khi âm khi dương

 Nhiều chẩn đoán khác nhau trên

cùng một bệnh phẩm

36

Hợp tác chặt chẽ để

Thái độ của

BS GPB và BS

lâm sàng

Khách quan và khoa học, không đánh đố nhau

Thái độ của

BS GPB

và BS lâm

sàng

39

Thái độ của BS GPB và

BS lâm sàng

Cùng đồng hành

40

Dù đôi khi phải chấp nhận sự

khác biệt

Thái độ của BS GPB và BS lâm sàng

41

Khi kết quả âm tính hay không phù

hợp: chia sẻ khó khăn, trao đổi ý

kiến

Thái độ của BS GPB và BS lâm sàng

42

Cám ơn các bạn không buồn ngũ khi nghe giảng

-Dành cho các tổn thương nhỏ, lấy trọn cả

-Điều trị đồng thời

-Phẫu thuật nhỏ, lớn

44