GIẢI PHẪU học và SINH lý NHÃN cầu (NHÃN KHOA)

Các bộ phận che chởXương hốc mắt  Hình tháp, đáy mở ra trước, đỉnh hướng về sau ứng với lỗ thị giác và khe bướm thông với đáy sọ giữa... Cơ Horner: thực chất là thành phần lệ c

GIẢI PHẪU HỌC VÀ SINH LÝ NHÃN

CẦU

Cấu trúc bài giảng

Các bộ phận che chở

Xương hốc mắt

 Hình tháp, đáy mở ra trước, đỉnh hướng về sau ứng với lỗ thị giác và khe bướm thông

với đáy sọ giữa

Xương hốc mắt

 Khe bướm: nằm giữa cánh lớn và bé xương bướm -> cho thần kinh III,

IV, VI, V1, mạch máu đi qua

 Lỗ thị giác: cho thần kinh thị, và động mạch mắt đi qua

Điểm lệKhe mi

Cơ nâng mi trên

Vách ngăn hốc mắt

Cơ Muller

Cơ nâng mi trên

CƠ NÂNG MI TRÊN: TK III chi phối → mở mắt

CƠ MULLER: TK giao cảm chi phối → mở mắt

Cơ trực dưới

Cơ chéo dưới

Cơ sụn mi dưới

Dây chằng Lockwood

Cơ Horner: thực chất là thành phần lệ của cơ vòng mi

CƠ TRÁN: TK VII

→ liên kết cơ

nâng mi → mở mắt

1- KM nhãn cầu 2- KM cùng đồ 3- KM mạc mi

2- Cùng đồ trên

1

2- Cùng đồ dưới3

ĐM mi

dưới

Hệ thống mắt (ĐM cảnh trong)

Hệ thống mặt (ĐM cảnh ngoài)

Các bộ phận phụ thuộc nhãn cầu

Lệ bộ

 Tuyến lệ: tiết nước mắt  nuôi dưỡng phần trước mắt, giúp GM trong bóng

 Lệ đạo: dẫn nước mắt từ mi → khe mũi dưới

Tuyến lệ chính: do ĐM

Cơ chế dẫn lưu nước mắt của Rosengren - Doane

Cơ vận nhãn

 4 cơ trực và 2 cơ chéo → bám vào củng

mạc

 Cơ trực → phần trước nhãn cầu

 Cơ chéo → phần sau nhãn cầu

 Giúp chuyển động quanh trục của nhãn

cầu

 Bao cơ nối tiếp với Tenon.

Bao Tenon

Trực trênTrực ngoài

Cơ chéo trên

Cơ chéo dưới

CƠ CHÉO

- Cơ chéo trên ← TK IV

- Cơ chéo dưới ← TK III

Tác dụng của các cơ vận nhãn

Trực trongTrực trên

Trực dướiTrực ngoài

CÁC LỚP VỎ CỦA NHÃN CẦU

LỚP CỦNG GIÁC MẠC

CỦNG MẠC

 Xơ, dai, đàn hồi, màu trắng

 Chiếm 4/5 sau nhãn cầu; Dày # 1mm

 Phần cực sau -> lá sàng của phần trước TK thị: mỏng nhất, dễ trũng khi tăng nhãn áp

 Nuôi dưỡng: mạch máu thượng CM; hắc mạc

 Cảm giác: dây TK mi ngắn và mi dài (TK V1)

Củng mạc

Đồng tử

Giác mạc

GIÁC MẠC

 Trong suốt, chiếm 1/5 trước nhãn cầu

 d=10mm (sơ sinh) -> 11.5mm (trưởng thành)

 Bán kính độ cong: 7,7mm

 Dày: 0,52mm (trung tâm) -> 1mm (chu biên)

 Không có mạch máu, dinh dưỡng nhờ thẩm thấu

 Cảm giác: TK V1

5 lớp của giác mạc

Màng bồ đào (Uvea)

 mống mắt

 thể mi

 hắc mạc

Màng bồ đào

 nhiệm vụ:

 tiết thủy dịch → điều hòa nhãn áp

 nhiều mạng mạch máu:

→ dễ viêm, lan qua các tổ chức khác bởi tác nhân gây bệnh, TB viêm, biểu mô sắc tố ( → đục thủy dịch, đục pha lê thể)

Mống mắt (iris)

 Phân cách tiền phòng-hậu phòng

 Màu sắc thay đổi theo sắc tố của lớp tổ chức sau cùng (xanh, xám, nâu

thẫm)

 Hình nan hoa, chừa lỗ tròn ở giữa - đồng tử , d#3mm, thay đổi kích thước

tùy cường độ ánh sáng và khoảng cách nhìn.

 Nhiều mạch máu và TK cảm giác.

Thể mi (Cilliary body)

Võng mạcThể mi

Cấu tạo thể

mi

Phần ụ(pars ciliaris): 2mm, chỗ bám của dc Zinn treo TTT;

nhiều mmáu→ dễ xhuyết, nhãn viêm giao cảm

Phần phẳng(pars plana): 4mm,nối tiếp ora serrata của VM, ko mmáu → phẫu thuật bán phần sau

1 – ĐM mắt

2 – ĐM trung tâm VM

3 – ĐM mi 4,6 – ĐM mi dài sau → MBĐ trước

Thân TM tích trùng

TM mắt

TM mặt trước (trước) TM hang (sau)

Hệ TM màng bồ đào

Hệ TK chi phối màng bồ đào

TK III

Hạch mi

TK V1

VÕNG MẠC

Ora serrata

Gai thịVõng mạc

 Là lớp thần kinh (dễ tổn thương bởi thiếu máu (>30’), độc tố)

 Dày 0,4mm, mỏng hơn ở hoàng điểm và Oraserrata

 Dính chắc hắc mạc ở Oraserrata và quanh gai thị

 10 lớp, > 125 triệu TB thị giác

 3 vùng: ngoại vi, hoàng điểm, gai thị

BM sắc tố

TK II

Hoàng điểm: TL trung tâm, TB nón → chi tiết ảnh, màu sắc

Gai thị: Không TB thị giác → điểm mù; lõm gai (glaucoma); phù gai (blý tại chỗ/não)

VM ngoại biên: Thị trường chu biên, TB que → chuyển động, sáng tối → TG ban đêm

3.5mm

0.5

ĐM thái dương trên

ĐM thái dương dưới

_ 2/3 trong: ĐM trung tâm VM (các

nhánh không thông nối với nhau)

CÁC THÀNH PHẦN TRONG SUỐT CỦA

NHÃN CẦU

Thủy dịch

 Chất lỏng trong suốt do các nếp thể mi sinh ra, chứa trong tiền phòng và hậu phòng

 Vai trò:

+ duy trì độ căng nhãn cầu → ổn định chức năng quang học

+ dinh dưỡng cho giác mạc và thể thủy tinh

Hậu phòng

Tiền phòng

Sự lưu thông thủy dịch:

 Nội thủy lưu (inflow): Thể mi  Hậu phòng  Tiền phòng

 Ngoại thủy lưu (outflow):

Tiền phòng  Vùng bè  ống Schlemm TM nước  Đám rối TM thượng củng mạc

- d=10mm; P=90mg(sơ sinh); 255mg(trưởng thành)

- Ko có mm và TK; nuôi dưỡng nhờ thủy dịch thẩm thấu

Vai trò: TTT giúp ánh sáng hội tụ đúng trên VM

Click to edit Master text styles

TTT bán lệch

TTT lệch vào tiền phòng TTT lệch vào khoang pha lê thể

Pha lê thể (Vitreous)

 cách mặt sau bao TTT một khoảng -

ĐM hyaloide (phôi thai)

→ mất khi sinh ra

Tồn tại ống Cloquet →

giảm thị lực

Pha lê thể

 Dạng gel, không tái tạo

 Thành phần: nước (10%), protein không

hòa tan, muối khoáng.

Trung khu đồng tử

Đoạn trong hốc mắtĐoạn trong sọ

Đoạn trong nhãn cầu

Đường đi của thần kinh thị

Đoạn trong ống thị

Các dạng thị trường khi tổn thương đường dẫn truyền thị giác

Xin chân thành cám ơn