Đề tài : Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

[r]

L I M Đ U Ờ Ở Ầ



Đã h n 40 năm qua đi k t ngày Bác H vĩnh bi t chúng ta đ bơ ể ừ ồ ệ ể ước vào cõi ngàn thu Quãng th i gian y,ờ ấ th gi i đã có nhi u đ i thay to l n Nhân lo i đangế ớ ề ổ ớ ạ

s ng trong k nguyên toàn c u hóa v i s phát tri n nh vũ bão c a n n kinh t triố ỷ ầ ớ ự ể ư ủ ề ế

th c và cu c cách m ng khoa h c và công nghứ ộ ạ ọ ệ Tuy nhiên, trong trái tim m i ngỗ ườ i dân Vi t Nam v n nguyên v n m t hình nh c a m t c già tóc b c v i b qu n áoệ ẫ ẹ ộ ả ủ ộ ụ ạ ớ ộ ầ nâu gi n d , gi ng nói chân thành, m áp và m t phong đ ung dung t t i, Bác nhả ị ọ ấ ộ ộ ự ạ ư còn s ng mãi Thông qua các bu i “h c t p và làm theo t tố ổ ọ ậ ư ưởng, t m gấ ương đ oạ

đ c H Chí Minh” thì ta càng hi u và kính yêu Bác nhi u h n Và Ngứ ồ ể ề ơ ườ ẫi v n ti pế thêm cho chúng ta ngu n s c m nh m i đ đi ti p cu c hành trình: ồ ứ ạ ớ ể ế ộ

“Đi ti p nh ng ngày maiế ữ

Nh m t đoàn quânư ộ

Bước th ng đẳ ường dài

Nh m t khúc ca Xuânư ộ

C a m t mùa Xuân l n.”ủ ộ ớ

Ch nghĩa xã h i là mùa Xuân c a nhân lo i Là đi u mà cách m ng Vi tủ ộ ủ ạ ề ạ ệ Nam, dân t c Vi t Nam luôn hộ ệ ướng t i Và mu n có ch nghĩa xã h i thì trớ ố ủ ộ ước h tế

là ph i gi i phóng dân t c giành đ c l p t do, và đ đ t đả ả ộ ộ ậ ự ể ạ ược đi u đó thì t tề ư ưở ng

H Chí Minh là n n t ng mang đ n cho chúng ta s c m nh đ đi lên đ chi n th ng.ồ ề ả ế ứ ạ ể ể ế ắ

V y t t ậ ư ưở ng H Chí Minh đ ồ ượ c hình thành d a trên c s nào? ự ơ ở

Đ ta hi u rõ thêm v con để ể ề ường quá đ lên ch nghĩa xã h i Vi t Namộ ủ ộ ở ệ

hi n nay Đ tr l i đệ ể ả ờ ược câu h i trên, ta hãy cùng nhau tìm hi u và phân tích ỏ ể “Cơ

s hình thành t t ở ư ưở ng H Chí Minh” ồ

N I DUNG Ộ

I Khái ni m t t ệ ư ưở ng và t t ư ưở ng H C ồ hí Minh

1 Khái ni m t t ệ ư ưở ng

T ư tưởng là một h ệ thống những quan điểm, quan niệm, luận điểm được xây dựng trên một nền tảng triết học (th gi i quan và phế ớ ương pháp lu n) nhậ ất quán, đ iạ

bi u cho ể ý chí, nguyện vọng của một giai cấp, một dân tộc

2 Khái ni m t t ệ ư ưở ng H Chí Minh ồ

D a trên nh ng đ nh hự ữ ị ướng c b nơ ả các văn ki n đ i h i c a Đ ng C ng S nệ ạ ộ ủ ả ộ ả

Vi t Nam, các nhà khoa h c đã đ a ra đ nh nghĩa: “T tệ ọ ư ị ư ưởng H Chí Minh là m t hồ ộ ệ

th ng quan đi m toàn di n và sâu s c v nh ng v n đ c b n c a cách m ng Vi tố ể ệ ắ ề ữ ấ ề ơ ả ủ ạ ệ Nam, t cách m ng dân t c dân ch nhân dân đ n cách m ng xã h i ch nghĩa; là k từ ạ ộ ủ ế ạ ộ ủ ế

qu c a s v n d ng sáng t o và phát tri n ch nghĩa Mác-Lênin vào đi u ki n cả ủ ự ậ ụ ạ ể ủ ề ệ ụ

th c a nể ủ ước ta, đ ng th i là s k t tinh tinh hoa dân t c và trí tu th i đ i nh mồ ờ ự ế ộ ệ ờ ạ ằ

gi i phóng dân t c, gi i phóng giai c p và gi i phóng con ngả ộ ả ấ ả ười.”

T tư ưởng H Chí Minh là di s n tinh th n vô giá s mãi mãi soi đồ ả ầ ẽ ường cho sự nghi p cách m ng c a Đ ng ta và nhân dân ta Là s n ph m t ng hòa c a nh ngệ ạ ủ ả ả ẩ ổ ủ ữ

đi u ki n khách quan và ch quan, c a truy n th ng văn hóa dân t c và tinh hoa vănề ệ ủ ủ ề ố ộ hóa nhân lo i, cùng v i th c ti n dân t c và th i đ i đã đạ ớ ự ễ ộ ờ ạ ược Ngườ ổi t ng k t,ế chuy n hóa s c s o, tinh t v i m t phể ắ ả ế ớ ộ ương pháp khoa h c, bi n ch ng, t tọ ệ ứ ư ưở ng

H Chí Minh đã tr thành t tồ ở ư ưởng Vi t Nam hi n đ i.ệ ệ ạ

II C s hình thà ơ ở nh t t ư ưở ng H Chí Minh ồ

1 Nhân t khách quan ố

1.1 B i c nh xu t hi n t t ố ả ấ ệ ư ưở ng H Chí Minh ồ

a) Tình hình trong n ướ c.

Quê h ươ ng và gia đình:

H Chí Minh sinh ra trong m t gia đình nhà nho yêu nồ ộ ước, g n gũi v i nhânầ ớ dân Cha Bác là c Nguy n Sinh S c là m t nhà nho và m là bà Hoàng Th Loan.ụ ễ ắ ộ ẹ ị

H Chi Minh đã ti p thu m t cách sâu s c t tồ ế ộ ắ ư ưởng thương dân c a ngủ ười cha

và đã nâng lên thành t tư ưởng c t lõi trong đố ường l i chính tr “l y dân làm g c”.ố ị ấ ố

M nh đ t Ngh Tĩnh n i Ngả ấ ệ ơ ười sinh ra giàu truy n th ng yêu nề ố ước v i nhi u conớ ề

ngườ ưi u tú nh : Mai Thúc Loan, Phan B i Châu,…ư ộ Ngay t nh , Ngừ ỏ ười đã đau xót

ch ng ki n cu c s ng nghèo kh , b bóc l t đ n cùng c c c a đ ng bào mình ngayứ ế ộ ố ổ ị ộ ế ự ủ ồ trên m nh đ t quê hả ấ ương và thái đ ộ ươn hèn, b c nhạ ược c a b n quan l i Namủ ọ ạ tri u.ề

B i c nh l ch s Vi t Nam cu i th k XIX đ u th k XX: ố ả ị ử ệ ố ế ỷ ầ ế ỷ Lúc b y gi n ấ ờ ướ c ta là

xã thu c đ a n a phong ki n ộ ị ử ế

Chính quy n tri u Nguy n đã t ng bề ề ễ ừ ước khu t ph c trấ ụ ước cu c xâm lộ ượ c

c a th c dân.ủ ự

Cu c khai thác c a Pháp khi n cho xã h i nộ ủ ế ộ ước ta có s bi n chuy n và phânự ế ể hóa

nh hẢ ưởng c a các “tân văn”, “tân th ”, “tân báo” và nh ng nh hủ ư ữ ả ưởng c aủ trào l u c i cách Nh t B n, Trung Qu c tràn vào Vi t Nam, phong trào yêu nư ả ở ậ ả ố ệ ướ c

c a nhân dân ta chuy n d n sang xu hủ ể ầ ướng dân ch t s n ủ ư ả

Các phong trào yêu nước vào cu i th k XIX đ u th k XX đ u di n ra vôố ế ỷ ầ ế ỷ ề ễ cùng anh dũng nh ng t t c đ u th t b i Nguyên nhân là do thi u đư ấ ả ề ấ ạ ế ường l i cáchố

m ng đúng đ n, phạ ắ ương pháp cách m ng không phù h p v i xu th m i c a th iạ ợ ớ ế ớ ủ ờ

đ i Bác nh n th y: Phan B i Châu thì “đ a h c a trạ ậ ấ ộ ư ổ ử ước, rước beo c a sau”; Phanử Châu Trinh thì ch ng khác nào “xin gi c r lòng thẳ ặ ủ ương” còn Hoàng Hoa Thám tuy có

ph n th c t h n nh ng v n mang n ng c t cách phong ki n, t s n.ầ ự ế ơ ư ẫ ặ ố ế ư ả

Phong trào c u nứ ước c a nhân dân ta mu nủ ố

giành được th ngắ l i ph i đi theo m t con đợ ả ộ ườ ng

m i Và Bác c a chúng ta là ngớ ủ ườ ẫi d n chúng ta đi

theo m t con độ ường hoàn toàn m i, Bác đã mangớ

m t khác v ng to l n là đem đ c l p t do v choộ ọ ớ ộ ậ ự ề

dân t c, v n m nh c a dân t c, s ph n mai sauộ ậ ệ ủ ộ ố ậ

c a dân t c luôn là m t câu h i l n đau đáu trongủ ộ ộ ỏ ớ

lòng Bác, đòi h i Bác ph i tr l i:ỏ ả ả ờ

“R i c s ra sao? ồ ờ ẽ Ti ng hát s ra sao? Ôi đ c ế ẽ ộ

l p! ậ

.Xanh bi t m y là tr i xanh T Qu c ế ấ ờ ổ ố

Khi t do v chói trên đ u.” ự ề ở ầ

(Ng ườ i đi tìm hình c a n ủ ướ c – Ch Lan Viên) ế

Bác ra đi tìm đường c u nứ ước vào tháng 6-1911

t i B n c ng Nhà R ng và ngày nay B n c ngạ ế ả ồ ế ả

đã tr thành đ a đi m đở ị ể ược m i ngọ ười chú ý và quan tâm vì chính n i đây đã tr thành đ a đi mơ ở ị ể

l ch s , m ra m t trang s m i cho đ t nị ử ở ộ ử ớ ấ ướ c

Vi t Nam trên con đệ ường gi i phóng dân t c.ả ộ

b) B i c nh th i đ i (qu c t ) ố ả ờ ạ ố ế

Ch nghĩa t b nủ ư ả t giai đo n c nh tranh t do chuy n sang giai đo n đ cừ ạ ạ ự ể ạ ộ quy n ề

Cách m ng Tháng Mạ ười Nga năm 1917, đã làm “ th c t nh các dân t c châuứ ỉ ộ Á”, l t đ nhà nậ ổ ướ ư ảc t s n, thi t l p Chính quy n Xô Vi t m ra m t th i kỳ m iế ậ ề ế ở ộ ờ ớ trong l ch s loài ngị ử ười

Qu c t C ng s n (3-1919), phong trào công nhân trong các nố ế ộ ả ướ ư ảc t b n chủ nghĩa phương Tây và phong trào gi i phóng dân t c các nả ộ ở ước thu c đ a phộ ị ươ ng Đông càng có quan h m t thi t v i nhau h n trong cu c đ u tranh ch ng k thù làệ ậ ế ớ ơ ộ ấ ố ẻ

Ch nghĩa đ qu c.ủ ế ố

H ồ Chí Minh bước vào vũ đài chính tr ịkhi ch ủ nghĩa t ư bản t ự do cạnh tranh

đã bước sang giai đoạn đ ế quốc ch ủ nghĩa

Bên cạnh mâu thuẫn vốn có là mâu thuẫn giữa t ư sản và vô sản thì xuất hiện mâu thuẫn mới là mâu thuẫn giữa các nước thuộc địa và các nước ch ủ nghĩa đế quốc

Chiến tranh th ế giới th ứ hai n ổ ra, ch ủ nghĩa đ ế quốc suy yếu, tạo điều kiện thuận lợi cho Cách Mạng Tháng Mười nổ ra và thành công, m ở ra thời đại mới

Ch ủ nghĩa Mác-Lênin phát triển mạnh mẽ, sâu rộng, thâm nhập vào phong trào cách mạng th ế giới, trở thành h ệ t ư tưởng tiên tiến của thời đại

T ư tưởng H ồ Chí Minh được hình thành dần dần t ừ cảm tính đến lý tính nhằm tìm ra con đường giải phóng dân tộc Việt Nam

1.2 Nh ng ti n đ t t ữ ề ề ư ưở ng- l ý lu n ậ

a) Giá tr ị truyền thống dân tộc

L ch s ị ử hàng nghìn năm d ng nự ước và gi nữ ước đã hình thành cho đ t nấ ước ta m tộ

n n văn hề óa riêng đ m đà b n s c dân t cậ ả ắ ộ , phong phú v i nhi u truy n th ng quớ ề ề ố ý báu

Ch nghĩa yêu nủ ước và ý chí b t khu t đ u tranh đ d ng nấ ấ ấ ể ự ước và gi nữ ướ c

T văn hóa dân gian đ n văn hóa văn h c, t nhân v t truy n thuy t đ n các tên tu iừ ế ọ ừ ậ ề ế ế ổ sáng ng i trong l ch s : Hai Bà Tr ng, Ngô Quy n, Tr n H ng Đ o, Nguy n Trãi,…ờ ị ử ư ề ầ ư ạ ễ

đ u đã ph n ánh chân lề ả ý đó m t cách hùng h n; Ch nghĩa yêu nộ ồ ủ ước là dòng ch l uủ ư

ch y su t trả ố ường kỳ l ch s Vi t Nam.ị ử ệ Tinh th n yêu nầ ước đã tr thành đ o lở ạ ý, tri tế

lý s ng, ni m t hào c a ngố ề ự ủ ười Vi t Chính t th c ti n đó, c H đã đúc k t chânệ ừ ự ễ ụ ồ ế lý: “Dân ta có m t lòng n ng nàn yêu nộ ồ ước Đó là m t truy n th ng quý báu c a ta.ộ ề ố ủ

T x a đ n nay, m i khi T qu c b xâm lăng, thì tinh th n y l i sôi n i, nó k từ ư ế ỗ ổ ố ị ầ ấ ạ ổ ế

thành m t làn sóng vô cùng m nh m , to l n, nó lộ ạ ẽ ớ ướt qua m i s nguy hi m, khóọ ự ể khăn, nó nh n chìm t t c lũ bán nấ ấ ả ước và cướp nước.”1

1 H Chí Minh: Toàn t p, t.6, tr.171,46 ồ ậ

Tinh thần nhân nghĩa, tương thân tương ái: được th hi n rõ qua câu t c ngể ệ ụ ữ

“lá

lành đùm lá rách” đ giúp đ nhau vể ỡ ượt qua ho n n n, khó khăn Lòng th y chung làạ ạ ủ nét đ p cao quẹ ý đ c tr ng c a ngặ ư ủ ười Vi t ta, ta có th hi u rõ h n thông qua câu caệ ể ể ơ

dao sau: “Ch ng ta áo rách ta th ồ ươ ng

Ch ng ng ồ ườ i ào g m xông h ấ ươ ng m c ng ặ ườ i”

Truy n th ng đoàn k t, đoàn k t là s g n bó, h p tác v i nhau đ t o nênề ố ế ế ự ắ ợ ớ ể ạ

s c m nh Truy n th ng đoàn k t đứ ạ ề ố ế ược hình thành cùng v i s hình thành c a dânớ ự ủ

t c Vi t Nam và là ngu n c i c a s c m nh dân t c Vi t: Đoàn k t gia đình, đoànộ ệ ồ ộ ủ ứ ạ ộ ệ ế

k t c ng đ ng và dòng h , đoàn k t trong c ng đ ng làng xã, đoàn k t qu c gia dânế ộ ồ ọ ế ộ ồ ế ố

t c,…Nh ông cha taộ ư đã t d n mình và d y con cháu r ng: ự ặ ạ ằ

“Nhi u đi u ph l y giá g ễ ề ủ ấ ươ ng

Ng ườ i trong m t n ộ ướ c ph i th ả ươ ng nhau cùng”.

Dân t c Vi t Nam có truy n th ng l c quan, yêu đ i.ộ ệ ề ố ạ ờ

Dân t c Vi t Nam là m t dân t c c n cù, dũng c m, thông minh, sáng t oộ ệ ộ ộ ầ ả ạ trong s n xu t và chi n đ u, đ ng th i cũng là m t dân t c ham h c h i,c u ti n vàả ấ ế ấ ồ ờ ộ ộ ọ ỏ ầ ế

bi t quế ý tr ng ngọ ười hi n tài ề

b) Tinh hoa văn hóa nhân lo i ạ

H Chí Minh xu t thân trong gia đình khoa b ng, t nh Ngồ ấ ả ừ ỏ ười đã được h p th m tấ ụ ộ

n n Qu c h c và Hán h c khá v ng vàng Khi ra nề ố ọ ọ ữ ước ngoài, Người không ng ngừ làm giàu trí tu mình b ng tinh hoa văn hóa c a nhân lo i Chính đi u đó làm nên nétệ ằ ủ ạ ề

đ c s c c a H Chí Minh, m t con ngặ ắ ủ ồ ộ ườ ượi t ng tr ng cho s k t h p hài hòa vănư ự ế ợ hóa Đông – Tây

Văn hóa Ph ươ ng Đông: Ngườ ếi ti p thu t tư ưởng ti n b c a Nho giáo, Ph tế ộ ủ ậ giáo và m t s t tộ ố ư ưởng ti n b khácế ộ C thụ ể, Ngườ ã ti p thu nh ng m t tích c ci đ ế ữ ặ ự

c a ủ Nho giáo v tri t lý hành đ ng, nhân nghĩa, ề ế ộ ước v ng v m t xọ ề ộ ã h i bộ ình tr , hị òa

m c, th ụ ế gi i đ i đ ng; v m t tri t lý ớ ạ ồ ề ộ ế nhân sinh, tu thân, t gia; đ cao văn hóaề ề trung hi u "dân vi quý, ế xã t c th chi, quân vi khinh".ắ ứ

V Ph t giáo, H Chí Minh đề ậ ồ ã ti p thu t tế ư ưởng v tha, t bi, bác ái,ị ừ

c u kh , c u n n; coi ứ ổ ứ ạ tr ng tinh th n bọ ầ ình đ ng, ch ng phân bi tẳ ố ệ

t o nh ng ngạ ữ ười tiên ti n nh t trong c ng đ ng dân t c, thành l p Đ ng C ng s nế ấ ộ ồ ộ ậ ả ộ ả

Vi t Nam đ lãnh đ o toàn dân đ u tranh giành đ c l p ệ ể ạ ấ ộ ậ

Người là m t t m gộ ấ ương soi sáng cho chúng ta, c cu c đ i cách m ng c aả ộ ờ ạ ủ Bác là hi n thân c a tinh th n và quy t tâm ph ng s T qu c, ph c v nhân dân.ệ ủ ầ ế ụ ự ổ ố ụ ụ Trong câu tr l i phóng viên báo Granma, Cuba, Ngả ờ ười nói: “Tôi hi n c đ i tôi cho ế ả ờ dân t c tôi” ộ Đi u đó đề ược ch ng minh m t cách đ y đ b ng c cu c đ i ho tứ ộ ầ ủ ằ ả ộ ờ ạ

đ ng c a Ngộ ủ ười

K T LU N Ế Ậ



T tư ưởng H Chí Minh là s n ph m t ng hòa c a nh ng đi u ki n kháchồ ả ẩ ổ ủ ữ ề ệ quan và ch quan, c a truy n th ng dân t c và tinh hoa văn hóa nhân lo iủ ủ ề ố ộ ạ , cùng v iớ

th c ti n dân t c và th i đ i đự ễ ộ ờ ạ ược H Chí Minh t ng k t, chuy n hóa s c s o, tinhồ ổ ế ể ắ ả

t v i m t phế ớ ộ ương pháp khoa h c, bi n ch ng, t tọ ệ ứ ư ưởng H Chí Minh đãồ tr thànhở

t tư ưởng Vi t Nam hi n đ i Chúng ta ph i bi t quệ ệ ạ ả ế ý tr ng, h c t p và làm theo tọ ọ ậ ư

tưởng, t m gấ ương đ o đ c H Chí Minh nh Đ ng và Nhà nạ ứ ồ ư ả ước ta đã phát đ ng.ộ

Làm được đi u đóề , chúng ta m i th c s có đớ ự ự ược mùa “Xuân”, m t mùa Xuânộ đúng nghĩa c a nó Đ i s ng ngủ ờ ố ười dân được nâng cao, đâu đâu cũng tràn đ y ni mầ ề vui và h nh phúc và s không còn nh ng c nh đ i nghèo kh , lang thang, ăn khôngạ ẽ ữ ả ờ ổ

đ no m c không đ m Và đó cũng chính là mong mu n c a Bác H chúng ta.ủ ặ ủ ấ ố ủ ồ