Tìm hiểu thủ thuật biện pháp dạy học mà giáo viên sử dụng trong giờ dạy toán ở trường trung học phổ thông chu văn an để giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới

TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG TÌM HIỂU THỦ THUẬT, BIỆN PHÁP DẠY HỌC MÀ GIÁO VIÊN SỬ DỤNG TRONG GIỜ DẠY TOÁN Ở TRƯỜNG THPT CHU VĂN AN ĐỂ GIÚP HỌC SINH GHI NHỚ KIẾN THỨC MỚI GIÁO VIÊN HƯỚNG D

TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG

TÌM HIỂU THỦ THUẬT, BIỆN PHÁP DẠY HỌC MÀ GIÁO VIÊN

SỬ DỤNG TRONG GIỜ DẠY TOÁN Ở TRƯỜNG THPT CHU VĂN

AN ĐỂ GIÚP HỌC SINH GHI NHỚ KIẾN THỨC MỚI

GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

An Giang, năm 2004

Nghị quyết hội nghị lần thứ hai của ban chấp hành trung ương Đảng Cộng Sản Việt Nam khĩa VIII đã xác định:

“ Nhiệm vụ và mục tiêu cơ bản của giáo dục là xây dựng những con người

và thế hệ, cĩ năng lực tiếp thu tinh hoa văn hĩa của nhân loại, phát huy tiềm năng dân tộc và con người Việt Nam, làm chủ tri thức khoa học và cơng nghệ hiện đại,

cĩ đủ tư duy sáng tạo, cĩ năng lực thực hành giỏi, cĩ tác phong cơng nghiệp, cĩ tính kỷ luật và sức khỏe.”

Dạy học là con đường cơ bản, đặc trưng của nhà trường, là con đường quan trọng để hình thành và phát triển nhân cách cho thế hệ trẻ Giáo dục nhà trường là giáo dục ưu việt nhất, đã gĩp một phần rất quan trọng cho việc thực hiện muc tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài cho đất nước Qua đĩ ta thấy được vai trị hết sức quan trọng của người giáo viên, người làm cơng tác giáo dục

Bên cạnh đĩ, trong thời đại kinh tế tri thức như hiện nay với sự phát triển như vũ bão của khoa học kỹ thuật thì xuất hiện rất nhiều nguồn tri thức mới, địi hỏi người học phải nắm bắt để khơng thể lạc hậu so với thời đại Trong khi đĩ, quỹ thời gian của người học nĩi chung và học sinh nĩi riêng thì khơng thể nào mở rộng ra được nữa Chính vì thế, nhu cầu cấp thiết lúc bây giờ là phải làm sao giúp cho học sinh ghi nhớ được kiến thức ngay trên lớp, tức là phải làm sao để cho học sinh nắm được kiến thức cơ bản cần phải nắm của bài học ngay trên lớp chứ khơng phải đợi về nhà nghiền ngẫm suy nghĩ rồi mới nắm được Do vậy, vai trị của người giáo viên lúc bây giờ rất quan trọng, người giáo viên phải thể hiện vai trị chủ đạo của mình, giúp cho học sinh chủ động, tích cực trong việc nắm tri thức mà mình truyền đạt Điều đĩ được thơng qua các biên pháp, thủ thuật mà người giáo viên sử dụng để giúp học sinh ghi nhớ kiến thức

Tuy nhiên, mỗi giáo viên lại cĩ biện pháp, thủ thuật riêng của mình, mà học sinh thì lại cĩ nhiều đối tượng học sinh khác nhau Chính vì thế sẽ nãy sinh trường hợp biện pháp, thủ thuật mà giáo viên sử dụng khơng phù hợp với đối tượng học sinh này hay đối tượng học sinh khác, sẽ dẫn đến hiệu quả giáo dục khơng cao, khơng đáp ứng được nhu cầu mang tính thời sự của giáo dục hiện nay,

đĩ là giúp học sinh ghi nhớ kiến thức ngay tại lớp

Qua những lí do vừa nêu, tơi nhận thấy cần phải tìm hiểu, nghiên cứu các biện pháp, thủ thuật mà giáo viên sử dụng để rút ra những kết luận khái quát về cách sử dụng biện pháp, thủ thuật của giáo viên

Nếu đề tài thành cơng sẽ gĩp phần vào việc giúp cho người giáo viên sử dụng biện pháp và thủ thuật của mình một cách đúng đắn hơn, tồn diện hơn và đạt được hiêu quả giáo dục cao hơn

II KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU:

tiến hành quan sát những mặt sau:

- Quan sát phong cách giảng dạy của giáo viên

- Quan sát cách diễn giải và truyền đạt kiến thức của giáo viên

- Quan sát việc áp dụng các kiến thức Toán học vừa được học vào giải các

ví dụ và bài tập

- Quan sát cách sử dụng các biện pháp thủ thuật mà giáo viên sử dụng trong giờ dạy giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới

Cách thức thực hiện : Dùng Phụ lục 1 và Phụ lục 2 của đề tài

* Kết quả quan sát:

Trong quá trình quan sát các tiết dạy của giáo viên tôi đã rút ra được một số nhận định sau:

- Trong quá trình giảng dạy giáo viên đã truyền đạt và hướng dẫn các kiến thức trong SGK rất kỹ

- Song song với quá trình truyền thụ kiến thức mới giáo viên lồng vào các kiến thức củ (các kiến thức đã học trước đây và các kiến thức mới vừa học) để các em học sinh hệ thống và nhớ lại

- Giáo viên thường gọi các em nhắc lại các kiến thức mới vừa học sau khi kết thúc một phần hay một mục của bài

- Trong quá trình giảng dạy, giáo viên cũng có dùng các kiến thức củ có liên quan để so sánh, đối chiếu, phân tích các mặt để tìm ra mối liên hệ giữa các kiến thức, tìm ra bản chất của vấn đề, từ đó giúp học sinh ghi nhớ kiến thức

- Bên cạnh đó, giáo viên cũng liên hệ các kiến thức Toán học đang được học với các sự vật hiện tượng của đời sống thực tế bên ngoài để các em khắc sâu được kiến thức

d Trong quá trình nghiên cứu tại trường tôi đã tiến hành tìm hiểu, nghiên cứu cách sử dụng các biện pháp và thủ thuật của giáo viên sử dụng trong giờ dạy Toán bằng nhiều cách mà một trong số đó là phương pháp điều tra

Trước tiên là tôi tiến hành soạn mẫu điều tra sau đó tôi chọn 100 học sinh

ở 03 khối để tiến hành điều tra Hình thức điều tra là tôi phát mỗi em một phiếu

Cách thức thực hiện : Dùng Phụ lục 3

* Kết quả:

em ghi nhớ kiến thức mới

- Nhìn chung, việc sử dụng các biện pháp thủ thuật của giáo viên giúp các

em ghi nhớ kiến thức mới là tỏ ra hiệu quả, qua tiết dạy các em đã ghi nhớ được một lượng thông tin cần thiết và bằng hoạt đôïng của giáo viên trong giờ dạy đã hình thình ở các em động lực và hứng thú học tập

e Ngoài phương pháp điều tra ra tôi đã dùng phương pháp nghiên cứu sản phẩm để tìm hiểu, nghiên cứu cách sử dụng các biện pháp và thủ thuật của giáo viên sử dụng trong giờ dạy Toán

Công việc đầu tiên là tôi tiến hành soạn một số đề kiểm tra Nhưng sau đó tôi lại chọn ra một đề để kiểm tra tại lớp 11A5 Hình thức kiểm tra là tôi phát mỗi em một đề

Cách thức thực hiện : Dùng Phụ lục 4 và Phụ lục 5

* Kết quả:

A B c d e Câu SL % SL % SL % SL % SL % Đáp

án đúng

1 5 10 14 28 16 32 10 20 5 10 D

2 0 0 1 2 46 92 1 2 2 4 D

3 8 16 10 20 16 32 10 20 6 12 C

Có thể nói việc sử dụng các biện pháp và thủ thuật của giáo viên giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới là đạt được yêu cầu đề ra

f Không những thế trong quá trình nghiên cứu tại trường tôi cũng đã sử dụng phương pháp trò chuyện phỏng vấn và lấy ý kiến chuyên gia để phục vụ cho đề tài nghiên cứu của mình Tôi đã trò chuyện và phỏng vấn với tổ trưởng tổ Toán – Tin, các giáo viên giảng dạy môn Toán Qua đó, tôi đã lấy ý kiến của họ về các vấn đề cần nghiên cứu trong đề tài của tôi

Cách thức thực hiện : Dùng Phụ lục 6 và Phụ lục 7

* Nhận xét:

Qua quá trình trao đổi, phỏng vấn và lấy ý kiến thì hầu các giáo viên đều có nhận định rằng chương trình học của các em hiện giờ là quá tải, các em phải học rất nhiều môn và kiến thức của các môn là rất nhiều trong khi thời gian học tập của các em thì không thể kéo dài ra được Chính vì lẽ đó nên các giáo viên đều nhất trí với quan điểm cần phải sử dụng các thủ thuật và biện pháp giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới

Riêng về môn Toán thì hầu hết các giáo viên đều cho rằng lượng kiến thức ở mỗi khối lớp đều có những vấn đề khó, và mỗi giáo viên có một cách thức riêng để giúp học sinh lĩnh hội được kiến thức một cách dễ dàng và thận tiện Tuy nhiên điểm chung của các giáo viên là giảng thật kỹ, liên hệ đối chiếu với các kiến thức củ và đồng thời liên hệ với các hiện tượng của cuộc sống

1 KẾT LUẬN:

Sau quá trình nghiên cứu tìm hiểu biện pháp và thủ thuật của giáo viên giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mớiở trường THPT Chu Văn An, thông qua những kết quả và tư liệu thu thập được tôi đã phân tích và cuối cùng rút ra được một số nhận định sau:

Qua những tiết dự giờ tại trường THPT Chu Văn An, tôi nhận thấy hầu như trong tiết dạy nào giáo viên cũng có sử dụng biện pháp và thủ thuật giúp học sinh ghi nhớ kiếna thức mới Đặc biệt là hai tiết dự giờ mẫu mà tôi đã trình bày trong đề tài

- Đối với tiết dự giờ thứ nhất ( tiết dạy của thầy Đỗ Tấn Lộc về bài Mặt Tròn Xoay ) tôi nhận thấy thầy Lộc có sử dụng biện pháp thủ thuật đó chính là thầy dùng những sự vật hiện tượng bên ngoài thực tế để minh họa cho bài dạy, chẳng hạn như thầy dùng hình ảnh bình bông trên bàn giáo viên để minh họa cho mô hình khối tròn xoay, và chỉ ra hộp đựng viết trên bàn giáo viên không phải là mặt tròn xoay Và qua hai ví dụ đó thầy đã giúp cho học sinh khắc sâu thêm bài học

- Đối với tiết dự giờ thứ hai ( tiết dạy của thầy Nguyễn Hoài Ân về bài Hàm Số Loragit ) tôi nhận thấy thầy Ân có sử dụng biện pháp thủ thuật đó chính là thầy dùng những kiến thức đã học dùng để đối chiếu so sánh với những kiến thức vừa học, qua đó thầy đã giúp học sinh tìm ra những vấn đề mang tính

cơ bản, mang tính đặt trưng của kiến thức để từ đó giúp học sinh được những chổ mấu chốt của vấn đề mà từ đó ghi nhớ Cụ thể là thầy dùng kiến thức của hàm số mũ và hàm số ngược để từ đó đi đến hàm số logarit

Thông qua quá trình nghiên cứu tôi nhận thấy đa số giáo viên giảng dạy môn Toán đều có sử dụng các biện pháp và thủ thuật giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới, mỗi giáo viên có một biện pháp và thủ thuật riêng hay nói cách khác là mỗi giáo viên có một cách thức, phương pháp truyền đạt giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới Và kết quả là giúp học sinh ghi nhớ được kiến thức mới, điều đó được thể hiện thông qua bài kiểm tra, với những thành công ban đầu như thế đã tạo tiền đề giúp các em có được những động cơ cần thiết để nghiên cứu và tìm tòi thêm về Toán học, và đó cũng là cơ sở để các em dùng Toán học giải quyết một số tình huống mà thực tiễn cuộc sống đặt ra

Tuy đội ngũ giáo viên của trường đã cố gắng sử dụng các thủ thuật và biện pháp giúp các em ghi nhớ kiến thức mới những vẫn còn một bộ phận học sinh vẫn không ghi nhớ được hoặc ghi nhớ rất kém từ đó dẫn đến khả năng tiếp thu kiến thức của các em bị hạn chế

tấm lòng tận tuỵ với nghề nghiệp và yêu thương các em học sinh

Tóm lại: Việc sử dụng các thủ thuật và biện pháp của giáo viên trường THPT Chu Văn An giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới trong giờ dạy Toán là rất thiết thực, đáp ứng được yêu cấu đòi hỏi của tình hình dạy-học hiện tại

2 ĐỀ XUẤT:

Để phát huy ngày càng tốt hơn việc giáo viện dạy Toán sử dụng biện pháp và thủ thuật giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới thì tôi có một số đề xuất sau:

- Về phía nhà trường:

+ Nên quan tâm nhiều hơn nữa công tác giảng dạy của giáo viên, đặc biệt là giáo viên dạy Toán

+ Nên tổ chức các cuộc họp chuyên đề về phương pháp giảng dạy cho từng tổ bộ môn, thông qua các cuộc họp đó nêu ra một số biện pháp và thủ thuật giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới

+ Kịp thời tuyên dương và khen thưởng những giáo viên làm tốt việc sử dụng những biện pháp và thủ thuật giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới

- Về phía giáo viên bộ môn Toán:

+ Ngoài những chuẩn mực đạo mà xã hội qui định đối với người giáo viên thì người giáo viên cần phải có trình độ chuyên môn nghiệp vụ vững vàng, không những thế mà người giáo viên cần phải không ngừng nâng cao trình độ để bắt kịp với nhịp độ phát triển của xã hội Như chúng ta đã biết, thời đại mà chúng ta đang sống là thời đại bùng nổ thông tin, thời đại của khoa học kỹ thuật, chính và thế ngày càng có nhiều phát minh, nhiều công trình khoa học ra đời Là người giáo viên đứng lớp, người đại diện cho nguồn tri thức thì bản thân của người giáo viên phải tự nổ lực và phấn đấu, không thể có tình trạng người giáo viên đứng lớp với trình độ chuyên môn kém và lượng kiến thức hạn hẹp, một người giáo viên đứng lớp với trình độ chuyên môn không vững vàng, kiến thức sai lệch thì sẽ làm hỏng cả một thế hệ mà người giáo viên đó giảng dạy + Trong các tiết dạy thì người giáo viên phải không ngừng tạo ra những tình huống có vấn đề để các em học sinh tư duy từ đó các em sẽ ghi nhớ được kiến thức một cách dễ dàng hơn Trong quá trình giảng dạy thì giọng nói của người giáo viên phải rõ ràng, câu hỏi đặt ra đối với học sinh phải ngắn gọn, dễ hiểu, dễ trả lời đối với các em học sinh và quan trọng nhất phải có tác dụng thích thích tư duy của học sinh

+ Đồng thời trong tiết dạy người giáo viên cịn phải nhắc lại các kiến thức

củ cĩ liên quan đến kiến thức của bài học để giúp học sinh cĩ sự so sánh đối chiếu các kiến thức với nhau, từ đĩ các em sẽ cĩ sự hệ thống các kiến thức đã học Đĩ

riêng cần phải cĩ sự liên hệ các kiến thức mà các em học sinh vừa được học với các sự vật hiện tượng của cuộc sống thực tế, để từ đĩ mỗi lần các em nhìn thấy hay nghe nĩi về các sự vật hiện tượng đĩ thì các em nhớ đến các kiến thức các em vừa học, nhớ đến bài học

+ Khơng những thế mà mỗi giáo viên cần phải tự tìm cho mình một số biện pháp và thủ thuật giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới

+ Giáo viên phải thường xuyên theo dõi báo chí, ti vi để kịp thời nắm bắt những thông tin về khoa học kỹ thuật, qua đó giáo viên có thể lồng ghép vào nội dung bài giảng để làm cho tiết học càng thêm lý thú và sinh động, không những thế mà người giáo viên cần phải sẵn sàng giải đáp những thắc mắc của các em về các vấn đề khoa học mà các em muốn tìm hiểu

+ Giáo viên cần phải nắm vững đối tượng mà mình giáo dục để từ đó lựa chọn các thủ thuật và biện pháp phù hợp để đạt được chất lượng cao trong quá trình giáo dục

Với những đề xuất trên đây, tôi nghĩ rằng nếu có thể thực hiện sẽ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên sử dụng các biện pháp và thủ thuật giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới Và một lần nữa tôi hy vọng rằng với những đề xuất trên sẽ góp một phần nhỏ vào việc thực hiện thắng lợi mục tieu giáo dục của nhà trường và mục tiêu giáo dục của Đảng ta đã xác định: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển”

TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG

TÌM HIỂU THỦ THUẬT, BIỆN PHÁP DẠY HỌC MÀ GIÁO VIÊN

SỬ DỤNG TRONG GIỜ DẠY TOÁN Ở TRƯỜNG THPT CHU VĂN

AN ĐỂ GIÚP HỌC SINH GHI NHỚ KIẾN THỨC MỚI

GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

An Giang, năm 2004

LỜI CẢM TẠ

Tôi xin chân thành cảm ơn đến toàn thể quí thầy cô của trường Đại Học An Giang

đã truyền thụ kiến thức cho tôi trong suốt những năm tháng ngồi trên ghế nhà trường Và

đặc biệt tôi xin chân thành cám ơn thầy Lê Thanh Hùng - giảng viên tổ Tâm Lí và Giáo

Dục trường Đại Học An Giang đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu

và hoàn thành đề tài

Tôi xin gởi lời cảm ơn sâu sắc đến Ban Giám Hiệu trường THPT Chu Văn An và

các giáo viên giảng dạy môn Toán Đặc biệt là thầy Đỗ Tấn Lộc và thầy Nguyễn Hoài

Ân đã cung cấp tài liệu và hướng dẫn tôi trong suốt thời gian tôi thu thập tài liệu nghiên

cứu tại trường

Cuối cùng, tôi xin kính chúc sức khoẻ quí thầy, cô và tập thể các em học sinh

trường THPT Chu Văn An, đặc biệt là các em học sinh khối 11 Chúc quí thầy, cô thành

công trong công việc của mình, chúc các em học sinh ngày càng học giỏi hơn

LỜI NĨI ĐẦU

Vấn đề chất lượng và kiểm định chất lượng đang được tồn xã hội quan tâm, là vấn

đề cĩ tính chất chiến lược của nền giáo dục nước ta hiện nay Vì vậy, sự lựa chọn, phối

hợp, sử dụng các phương pháp dạy học ở trường phổ thơng cho phù hợp và cĩ hiệu quả

đã trở thành yếu tố hết sức cần thiết trong việc nâng cao chất lượng dạy và học, nhất là

việc đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, sao cho đối tượng giáo dục tiếp thu

tri thức một cách hứng thú và sâu sắc

Bản thân tơi là người giáo viên tương lai, tơi nhận thấy rằng việc tìm hiểu, nghiên

cứu nắm được thủ thuật và biện pháp mà giáo viên đã sử dụng trong tiết dạy để giúp học

sinh ghi nhớ kiến thức mới là hết sức quan trọng Vì vậy, tơi đã chọn đề tài : “ Tìm hiểu

thủ thuật và biện pháp dạy học mà giáo viên sử dụng trong giờ dạy Tốn ở trường THPT

Chu Văn An để giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới.” Để nghiên cứu nhằm tích luỹ một

số thủ thuật và biện pháp phục vụ cho nghề nghiệp trong tương lai

Trong mọi hoạt động xã hội và ở lĩnh vực dạy Tốn nĩi riêng, để cĩ thể dạy tốt thì

người giáo viên trước hết phải nắm được phương pháp truyền đạt cũng như đối tuợng

học sinh mà mình giảng dạy, hiểu được mức độ tiếp thu tri thức của các em để từ đĩ đề

ra những biện pháp và thủ thuật giúp các em ghi nhớ kiến thức mới và cĩ thể vận dụng

các kiến thức đĩ giải quyết các vấn đề thức tiễn đặt ra

Tơi hy vọng tài liệu sẽ gĩp phần tích cực vào việc tìm ra phương pháp giảng dạy

đạt hiệu quả, gĩp một phần nhỏ vào việc thực hiện mục tiêu giáo dục và đào tạo mà

Đảng và nhà nước ta đã đề ra: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là

đầu tư cho phát triển”

Tuy nhiên, trong quá trình nghiên cứu cũng khơng tránh khỏi những thiếu sĩt hạn

và chế về kinh nghiệm cũng như trình độ Kính mong quí thầy cơ thơng cảm và vui lịng

gĩp ý để đề tài được hồn thiện Xin chân thành cảm ơn

I Tính cấp thiết của đề tài

II Đối tượng nghiên cứu

III Nhiệm vụ nghiên cứu

IV Phương pháp nghiên cứu

Phần II : NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

Chương I: Cơ sở lý luận của đề tài nghiên cứu

1 Mục tiêu, nhiệm vụ, vị trí và tầm quan trọng của mơn Tốn

1.1 Mục tiêu1.2 Nhiệm vụ 1.3 Vị trí và tầm quan trọng của mơn Tốn

2 Thực trạng viêc dạy và học Tốn ở trường phổ thơng

3 Vai trị và trách nhiệm của người giáo viên trong việc dạy Tốn

3.1 Vai trị3.2 Trách nhiệm

4 Vai trị và nhiệm vụ của học sinh trong việc học mơn Tốn

4.1 Vai trị4.2 Nhiệm vụ

5 Cơ sở tâm lý của việc giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới

5.1 Khái niệm thủ thuật và biện pháp 5.2 Khái niệm trí nhớ

5.3 Các quá trình cơ bản của trí nhớ và qui luật diễân biến của chúng

Chương II: Kết quả nghiên cứu

I Vài nét về khách thể nghiên cứu

1 Đặc điểm của truờng THPT Chu Văn An

1.1 Vài nét về tình hình kinh tế xã hội của địa phương 1.2 Vài nét về trường THPT Chu Văn An

2 Ưu điểm và hạn chế trong việc giảng dạy mơn Tốn

3 Tình hình học tập của học sinh trường THPT Chu Văn An

II Nội dung nghiên cứu

Phần III KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT

26

26

27

29 2929303133374042444954

PHẦN I: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG

I TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI:

Nghị quyết hội nghị lần thứ hai của ban chấp hành trung ương Đảng Cộng Sản

Việt Nam khĩa VIII đã xác định:

“ Nhiệm vụ và mục tiêu cơ bản của giáo dục là xây dựng những con người và thế

hệ, cĩ năng lực tiếp thu tinh hoa văn hĩa của nhân loại, phát huy tiềm năng dân tộc và

con người Việt Nam, làm chủ tri thức khoa học và cơng nghệ hiện đại, cĩ đủ tư duy sáng

tạo, cĩ năng lực thực hành giỏi, cĩ tác phong cơng nghiệp, cĩ tính kỷ luật và sức khỏe.”

Dạy học là con đường cơ bản, đặc trưng của nhà trường, là con đường quan trọng

để hình thành và phát triển nhân cách cho thế hệ trẻ Giáo dục nhà trường là giáo dục ưu

việt nhất, đã gĩp một phần rất quan trọng cho việc thực hiện muc tiêu nâng cao dân trí,

đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài cho đất nước Qua đĩ ta thấy được vai trị hết sức

quan trọng của người giáo viên, người làm cơng tác giáo dục

Bên cạnh đĩ, trong thời đại kinh tế tri thức như hiện nay với sự phát triển như vũ

bão của khoa học kỹ thuật thì xuất hiện rất nhiều nguồn tri thức mới, địi hỏi người học

phải nắm bắt để khơng thể lạc hậu so với thời đại Trong khi đĩ, quỹ thời gian của người

học nĩi chung và học sinh nĩi riêng thì khơng thể nào mở rộng ra được nữa Chính vì

thế, nhu cầu cấp thiết lúc bây giờ là phải làm sao giúp cho học sinh ghi nhớ được kiến

thức ngay trên lớp, tức là phải làm sao để cho học sinh nắm được kiến thức cơ bản cần

phải nắm của bài học ngay trên lớp chứ khơng phải đợi về nhà nghiền ngẫm suy nghĩ rồi

mới nắm được Do vậy, vai trị của người giáo viên lúc bây giờ rất quan trọng, người

giáo viên phải thể hiện vai trị chủ đạo của mình, giúp cho học sinh chủ động, tích cực

trong việc nắm tri thức mà mình truyền đạt Điều đĩ được thơng qua các biên pháp, thủ

thuật mà người giáo viên sử dụng để giúp học sinh ghi nhớ kiến thức

Tuy nhiên, mỗi giáo viên lại cĩ biện pháp, thủ thuật riêng của mình, mà học sinh

thì lại cĩ nhiều đối tượng học sinh khác nhau Chính vì thế sẽ nãy sinh trường hợp biện

pháp, thủ thuật mà giáo viên sử dụng khơng phù hợp với đối tượng học sinh này hay đối

tượng học sinh khác, sẽ dẫn đến hiệu quả giáo dục khơng cao, khơng đáp ứng được nhu

cầu mang tính thời sự của giáo dục hiện nay, đĩ là giúp học sinh ghi nhớ kiến thức ngay

tại lớp

Qua những lí do vừa nêu, tơi nhận thấy cần phải tìm hiểu, nghiên cứu các biện

pháp, thủ thuật mà giáo viên sử dụng để rút ra những kết luận khái quát về cách sử dụng

biện pháp, thủ thuật của giáo viên

Nếu đề tài thành cơng sẽ gĩp phần vào việc giúp cho người giáo viên sử dụng biện

pháp và thủ thuật của mình một cách đúng đắn hơn, tồn diện hơn và đạt được hiêu quả

giáo dục cao hơn

II ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

Đối tượng nghiên cứu của đề tài chính là biện pháp và thủ thuật mà giáo viên sử

dụng trong giờ dạy Tốn để giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới

III NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:

Nghiên cứu biện pháp và thủ thuật mà giáo viên sử dụng trong giờ dạy Tốn ở

trường THPT Chu Văn An

Khảo sát thực tế qua dự giờ để biết biện pháp và thủ thuật mà giáo viên sử dụng

Giới thiệu một số thủ thuật dạy học ở trường phổ thơng

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

2.1 PHƯƠNG PHÁP ĐỌC SÁCH VÀ TÀI LIỆU:

2.1.1 Mục đích sử dụng:

Tìm hiểu kiến thức Tốn và đặc điểm tâm sinh lí của học sinh, phương pháp giảng dạy của giáo viên

2.1.2 Tài liệu tham khảo:

* Tâm lí học đại cương

* Tâm lí học lứa tuổi và sư phạm

* Phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục

* Giáo dục học đại cương

* Tổ chức hoạt động dạy học

* Tổ chức hoạt động giáo dục

* Đánh giá trong giáo dục

* Sách giáo khoa Tốn phổ thơng

* Sách hướng dẫn giảng dạy Tốn phổ thơng

2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU SẢN PHẨM:

2.2.1 Mục đích sử dụng:

Nhằm tìm hiểu tình hình học tập của học sinh, kết quả đánh giá xếp loại của giáo viên về học lực, hạnh kiểm cũng như ưu khuyết điểm của học sinh

2.2.2 Kỹ thuật tiến hành và chọn mẫu:

Mượn các sổ sách của giáo viên, tập vở của học sinh và tiến hành kiểm tra các em sau giờ học

2.3 PHƯƠNG PHÁP QUAN SÁT:

2.3.1 Mục đích sử dụng:

Thơng qua các tiết dự giờ tìm hiểu các biện pháp, thủ thuật của giáo viên sử dụng trong tiết dạy, thái độ và tình hình học tập của học sinh 2.3.2 Kỹ thuật tiến hành và chọn mẫu:

Dự giờ tiết dạy của giáo viên Soạn kế hoạch quan sát Soạn phiếu quan sát

2.4 PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRA:

Soạn phiếu hỏi ý kiến của các giáo viên dạy Tốn Soạn phiếu hỏi ý kiến các em học sinh

2.5 PHƯƠNG PHÁP TRỊ CHUYỆN, PHỎNG VẤN:

2.5.1 Mục đích sử dụng:

Tiếp xúc học sinh nhà trường, giáo viên bộ mơn Nhằm đối chiếu các thơng tin đã thu thập, đi sâu vào tư tưởng, tìm hiểu nguyện vọng, tâm

tư tình cảm của người được phỏng vấn

2.5.2 Kỹ thuật tiến hành và chọn mẫu:

Soạn câu hỏi phỏng vấn giáo viên Soạn câu hỏi phỏng vấn học sinh

2.6 PHƯƠNG PHÁP LẤY Ý KIẾN CHUYÊN GIA:

2.6.1 Mục đích sử dụng:

Nhằm tìm hiểu sâu các thơng tin cần thu thập và rút ra những phán đốn sơ bộ để đi đến kết luận

2.6.2 Kỹ thuật tiến hành và chọn mẫu:

Soạn câu hỏi trao đổi với giáo viên giảng dạy Tốn Soạn câu hỏi trao đổi với tổ trưởng tổ bộ mơn Tốn

PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

Chương I

Cơ Sở Lý Luận Của Đề Tài Nghiên Cứu

1 MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ, VỊ TRÍ VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA MƠN TỐN:

1.1 MỤC TIÊU:

Đại Hội Đại Biểu tồn quốc lần thứ IV của Đảng đã phân tích nội dung tổng quát

của chất lượng đạo tào là : “ Đào tạo cĩ chất lượng những người lao động mới cĩ ý thức

và đạo đức XHCN, cĩ trình độ học vấn phổ thơng và hiểu biết kỹ thuật, cĩ kỹ năng lao

động cần thiết, cĩ ĩc thẩm mỹ và cĩ sức khoẻ tốt.”

Mơn Tốn, một mơn học chiếm một thời gian rất đáng kể trong kế hoạch đào tạo

của nhà trường phổ thơng, với đặc điểm riêng của mình, nó sẽ gĩp phần những gì và

như thế nào trong viêc thực hiện mục tiêu và nguyên lý giáo dục?

Nĩi cách khác mơn Tốn chiếm vi trí như thế nào và cĩ nhiệm vụ gì trong việc

thực hiện mục tiêu và nguyên lý giáo dục mà Đại Hội Đại Biểu tồn quốc lần thứ IV của

Đảng đã đề ra?

Cĩ thể nĩi rằng chất lượng đào tạo của mơn Tốn được thể hiện ở hai mặt như sau:

- Học sinh phải nắm được hệ thống kiến thức và quan điểm cũng như phương pháp

cơ bản của tốn học phổ thơng theo quan điểm hiện đại Và phải vận dụng nĩ vào hoạt

động lao động sản xuất

- Học sinh phải thể hiện một số phẩm chất đạo đức của người lao động mới thơng

qua hoạt động học tốn: đức tính cận thận, chính xác, chu đáo, làm việc cĩ kế hoạch, cĩ

kỹ luật, cĩ nâng suất cao, tinh thần tự lực cách sinh, khắc phục khĩ khăn, dám nghĩ dám

làm, trung thực, khiêm tốn, tiết kiệm, biết được đúng sai trong tốn học, trong thực tiễn

Tĩm lại: chất lượng đào tạo những người lao động mới qua mơn Tốn là chất

lượng tổng hợp bao gồm khối lượng kiến thức và phương pháp tốn học theo quan điểm

hiện đại cùng nhận thức luận Macxit, kỹ năng và lịng hăng say vận dụng những hiểu

biết đĩ vào thực tiễn cộng với một số phẩm chất đạo đức của người lao động

1.2 NHIỆM VỤ:

Bên cạnh những mục tiêu đã được nêu trên thì mơn Tốn cịn cĩ một số nhiệm vụ

sau đây:

- Làm cho học sinh nắm vững hệ thống kiến thức và phương pháp tốn học cơ bản,

phổ thơng theo quan điểm hiện đại và tinh thần của giáo dục kỹ thuật tổng hợp, và cĩ

khả năng vận dụng được những kiến thức và phương pháp tốn học vào kỹ thuật lao

động, quản lí kinh tế, vào việc học các mơn học khác: Vật Lý, Hố Học, Kỹ Thuật Cơng

Nơng Nghiệp, Cơng Nghệ Học…

- Làm cho học sinh nắm được phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận,

phương pháp học tập để từ đấy rèn luyện năng lực tư duy logic, độc lập, chính xác, linh

hoạt và sáng tạo, phát triển trí tưởng tượng, có tiềm lực tập dượt nghiên cứu khoa học,

có khả năng tự học, có hiểu biết về nhận thức luận duy vật biện chứng trong toán học

- Góp phần rèn luyện, giáo dục cho học sinh ý thức làm chủ, lòng yêu nước, yêu

CNXH, yêu lao động

- Đảm bảo cho mọi học sinh đạt yêu cầu chất lượng phổ cập về toán học, đồng thời

chú trọng phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu về toán học

1.3 VỊ TRÍ VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA MÔN TOÁN:

Môn Toán là môn học “công cụ” cung cấp kiến thức, kỹ năng, phương pháp, góp

phần xậy dựng nền tảng văn hoá phổ thông của người lao động mới làm chủ tập thể

Những kiến thức toán học phổ thông cơ bản sẽ giúp cho học sinh có cơ sở để học

các môn khoa học kỹ thuật khác và từ đó nắm được qui luật của thế giới khách quan

“giúp cho học sinh giải thích được sự vật đúng với chân lý, đồng thời xác định ngay thái

độ của học sinh đối với sự vật, đối với hiện tượng đang học và tuỳ theo yêu cầu của

chương trình mà rèn luyện cho học sinh biết cách tác động đến sự vật, đến hiện tượng

ấy.”

Môn Toán trong nhà trường phổ thông đóng vai trò một môn học công cụ vì ngôn

ngữ toán học, kiến thức toán học, tư duy, phương pháp toán học là cần thiết cho cuộc

sống, cho việc học các môn học khác, đặc biệt là các môn Vật Lý, Hoá Học, Kỹ Thuật

Công Nông Nghiệp, Công Nghệ Học… cho việc rèn luyện tác phong khoa học: biết cách

đặt vấn đề, phân tích, giải quyết vấn đề, kiểm tra cách giải quyết, biết nhận ra cái bản

chất, biết phân loại các trường hợp, biết từ những vấn đề riêng lẽ rút ra những kết luận

chung, biết áp dụng những lý luận chung vào những tình huống cụ thể, biết suy luận

ngắn gọn, chính xác, biết trình bày rõ ràng, mạch lạc

Môn Toán góp phần đào tạo về nhiều mặt để người lao động mới phát triểm toàn

diện: đức tính cận thẩn, chính xác, chu đáo, làm việc có kế hoạch, có kỹ luật, có nâng

suất cao, tinh thần tự lực cánh sinh, khắc phục khó khăn, dám nghĩ dám làm, trung thực,

khiêm tốn, tiết kiệm, biết được đúng sai trong toán học, trong thực tiễn

Không những thế, vị trí của môn Toán còn được cố thủ tướng Phạm Văn Đồng chỉ

rõ trong bức thư cho các bạn trẻ yêu Toán (10/1967)

“Trong các môn khoa học và kỹ thuật, toán học giữ vị trí nổi bật Nó có tác dụng

lớn đối với nhiều ngành khoa học khác, đối với kỹ thuật, đối với sản xuất và chiến đấu

Nó còn là môn thể thao của trí tuệ, giúp chúng ta nhiều trong việc rèn luyện phương

pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận, phương pháp học tập, phương pháp giải quyết các

vấn đề, giúp chúng ta rèn luyện trí thông minh sáng tạo

Nó còn giúp chúng ta rèn luyện nhiều đức tính quý báo khác như: cần cù và nhẫn

nại, tự lực cánh sinh, ý chí vượt khó, yêu thích chính xác, ham chuộng chân lý Dù các

bạn phục vụ ngành nào, trong công tác nào thì các kiến thức và phương pháp toán học

cũng rất cần cho bạn.”

2 THỰC TRẠNG VIỆC DẠY VÀ HỌC TỐN Ở TRƯỜNG PHỔ THƠNG:

Việc dạy và học Toán ở các trường phổ thông là tương đối không đồng bộ Mặc

dù môn Toán là môn chính, nhưng ở một số trường việc dạy và học nó không thật

nghiêm túc Ở một số trường vùng nông thôn có quan niệm rằng chỉ dạy cho học sinh

đủ sức thi tốt nghiệp THPT vì thế lượng kiến thức mà các em học không nhiều và các

em học cũng không tích cực Tuy nhiên đó chỉ là một phần nhỏ còn đa phần các

trường đều nhận thấy được vai trò và tầm quan trọng của môn Toán đối với cuộc

sống, vì thế ngay bản thân các trường đã có những kế hoạch giảng dạy môn Toán rất

hiệu quả từ đó chất lượng giảng dạy và chất lượng học tập của các em đối với môn

Toán là khả quan

Bên cạnh đó, do đặc thù của bộ môn là môn học khó, nó đòi hỏi ở người học tính

cần cù, kiên nhẫn, nên có một bộ phận học sinh không đáp ứng đựoc các yêu cầu đó

và từ đó các em nãy sinh tâm lý chán học môn Toán và luôn mang trong đầu nỗi lo sợ

đối với bộ môn

Ở một số trường nông thôn thì thực tiễn việc dạy và học môn Toán là như vậy,

còn ở các trường nằm ở vị trí trung tâm, ở thành thị thì việc dạy và học môn Toán là

rất tốt Sở dĩ có nhận định trên là do ở khu vực này thì mức sống của người dân cao

hơn, do đó mức đôï nhận thức của người dân cũng cao hơn, họ nhận thấy được tầm

quan trọng của bộ môn đối với việc học tập, thi cử của con em họ nên họ đã giúp con

em họ đầu tư cho bộ môn nhiều hơn Ngoài ra thì đội ngũ giáo viên ở các khu vực này

cũng có điều kiện hơn trong việc tiếp cận và truyền thụ tri thức

Nói tóm lại: Việc dạy và học Toán ở các trường là không tương đồng nhau

3 VAI TRỊ VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA NGƯỜI GIÁO VIÊN TRONG VIỆC DẠY

TỐN:

3.1 VAI TRỊ:

a Vai trị của người giáo viên dạy Tốn:

Giáo viên là người hướng dẫn học sinh, đi cùng với học sinh trong phương pháp

dạy học và chỉ cho học sinh con đường đi dến mục đích

Dạy Toán không đơn thuần là quá trình truyền thụ kiến thức suông, không phải

chỉ hướng dẫn các em làm một số bài tập nhất định Mà người giáo viên dạy Toán cần

hình thành ở các em năng lực tư duy, hình thành cho các em quá trình suy nghĩ cũng

như các bước để đi đến kết quả của bài toán

Không những thế trong quá trình giảng dạy người giáo viên cần phải thiết kế, tổ

chức và điều khiển các hoạt động của học sinh theo các mục tiêu cụ thể

- Thiết kế hoạt động của học sinh theo những mục tiêu cụ thể của mỗi bài mà

học sinh cần đạt được

- Tổ chức các hoạt động trên lớp để học sinh hoạt động độc lập hoặc hoạt động

theo nhóm chẳng hạn: nêu vấn đề cần tìm hiểu, tổ chức các hoạt động tìm tòi, phát

hiện tri thức và hình thành các kỹ năng về Toán học

- Định hướng điều khiển các hoạt động của học sinh, chính xác hoá các khái

niệm, các định nghĩa, các quy tắc, các định lý Toán học, mà học sinh tự tìm tòi qua

các hoạt động trên lớp

- Thiết kế việc sử dụng các phương tiện trực quan: hình vẽ, đồ dùng dạy học, các

mô hình Toán học để học sinh khai thác, tìm tòi và phát hiện những kiến thức, kỹ

năng, kỹ xão về Toán học

- Tạo điều kiện cho học sinh vận dụng kiến thức đã học trên lớp để giải quyết

một số vấn đề liên quan tới Toán học trong đời sống và trong sản xuất

b Kỹ năng và thủ thuật giải tốn:

Trong dạy học môn Toán thì vấn đề cốt lõi là người giáo viên phải hình thành

cho học sinh những kỹ năng và những thủ thuật giải Toán

Môn Toán có đặc thù không giống như các môn khoa học khác Bởi vì, khi học

Toán thì người học phải đối diện với những cái là chân lý, là chính xác Do đó, môn

Toán yêu cầu ở người học sự thành thạo và chính xác Và nhiệm vụ của người giáo

viên dạy Toán là phải dạy cho các em kỹ năng và thủ thuật giải Toán để đáp ứng

được yêu cầu của bộ môn đối với người học

Toán học rất đa dạng, muôn màu, muôn vẽ Chính vì thế, người học nó cần phải

có cái nhìn thật chính xác về vấn đề và nhận ra được bản chất để giải quyết Để thực

hiện được điều đó, người giáo viên dạy Toán cần phải rèn luyện ở các em năng lực

phán đoán, suy luận Năng lực đó không chỉ hình thành một cách hình thức (tức là

giáo viên nói học sinh nghe) mà nó cần phải được rèn luyện một cách thường xuyên

và liên tục, thậm chí đạt tới mức đôï kỹ năng và kỹ xão

3.2 TRÁCH NHIỆM:

- Môn Toán là một môn học tương đối khó ở trường phổ thông Vì vậy, trách

nhiệm của người giáo viên dạy Toán sẽ càng nặng nề hơn, các giáo viên dạy Toán

phải làm cách nào để học sinh nắm được các kiến thức cơ bản của Toán học và vận

dụng nó, không những thế người giáo viên còn phải tìm cách để các em ghi nhớ được

các kiến thức ngay tại lớp

- Có thể nói công việc của người giáo viên dạy Toán trong việc giảng dạy là lột

tả cho học sinh thấy được những chổ quan trọng trong bài, tìm những liên quan tự

nhiên giữa các kiến thức để cho học sinh mau nhớ, không những thế người giáo viên

còn phải đoán trước những chổ khó đối với học sinh để giảng kỹ, những chổ dễ để

giảng lướt qua Mục đích chính của việc này là sau khi nghe giảng, học sinh đã thuộc

được nữa bài, thậm chí có thể sau khi nghe giảng học sinh thuộc trọn bài giảng

- Bên cạnh đó với phương pháp mới như hiện nay, người giáo viên không giảng

hết để học sinh ngồi nghe một cách thụ động, mà giáo viên phải nêu ra những câu

hỏi, hướng dẫn cho học sinh cách nhận xét, suy nghĩ rồi tìm kiếm câu trả lời Nếu

không tìm ra được câu trả lời, giáo viên sẽ gợi ý giúp học sinh trả lời Như vậy, qua

tiết học, học sinh tự tìm lấy được hết những kiến thức cơ bản trong bài, và như thế học

sinh sẽ nhớ được lâu Trong phương pháp đó người giáo viên là người đóng vai trò chủ

đạo rất quan trọng, không thể thiếu được

4 VAI TRỊ VÀ NHIỆM VỤ CỦA HỌC SINH TRONG VIỆC HỌC MƠN TỐN:

4.1 VAI TRỊ:

a Vai trò:

- Học sinh là trung tâm của quá trình đào tạo, học là trách nhiệm của học sinh,

chính họ là người học và họ học vì chính họ, tức là phải biến quá trình đào tạo thành

quá trình tự đào tạo

- Học Toán không phải là quá trình tiếp nhận một cách thụ động nguồn tri thức,

mà chủ yếu là quá trình học sinh tự nhận thức, tự mài mò, tự giải bài tập, tự khám phá

phát hiện ra các tri thức cần lĩnh hội

- Trong việc đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh, giáo viên có thể tạo ra các

động cơ để nâng cao năng lực học tập của học sinh bằng các cách sau:

+ Tài liêu giảng dạy, đặc biệt là lý thuyết phải phù hợp với nhu cầu giải quyết

vấn đề mà học sinh thường gặp, phải quán triệt tối đa phương châm “qui lạ về quen”

để học sinh dễ dành trong việc ghi nhớ kiến thức mới

+ Ứng dụng lý thuyết để vận dụng giải quyết các ví dụ trong sách giáo khoa và

cũng từ đó làm cơ sở để giải các bài tập

+ Môi trường học tập phải thật sự thoải mái, phải đảm bảo cho học sinh tiếp thu

kiến thức trong điều kiện thận lợi nhất, đó cũng là cơ sở để các em ghi nhớ kiến thức

tốt hơn và nhớ lâu hơn

b Các yêu cầu đối với học sinh:

* Nắm vững tri thức:

Nắm vững tri thức là hoà lẫn những hiểu biết của nhân loại và hiểu biết của

chính mình (làm cho bản thân có khả năng hành động) Biểu hiện của sự nắm vững tri

thức là:

@ Hiểu:

Không có sự nắm vững nào mà không bắt đầu từ sự hiểu Tuy nhiên, đây chỉ là

tiền để của sự hiểu mà thôi, hiểu cái gì đó với cái đã biết và sắp xếp chúng vào hệ

thống dây chuyền kinh nghiệm của cá nhân Các thông số của sự hiểu biết:

- Tính khối lượng: là lượng thông tin chứa đựng trong tri thức một cách có ý thức

- Tính hệ thống: những khối lượng thông tin được sắp xếp theo một trật tự lôgic

- Tính bền vững: Sự sắp xếp của lượng thông tin một cách chính xác mà ta có

thể nhìn thấy được lượng thông tin đó trong các dạng sắp xếp khác nhau của một

lượng thông tin, cho học sinh thấy được nhiều khía cạnh khác nhau của một vấn đề

@ Biết:

Biết tức là làm được, vận dụng được vào các thông số chưa biết

- Kết quả của hành động: cao hay thấp

- Trình độ tiến bộ của hành động: giảm bớt động tác thừa, ít tiêu hao năng lượng,

dẫn đến hành động càng chính xác

@ Nhu cầu vận dụng:

- Làm phong phú và mở rộng vốn tri thức, biến tri thức của nhân loại thành tri

thức của mình, làm vốn sống riêng của bản thân

- Dùng tri thức mới để cải tạo hiện thức, cải tạo nhận thức

- Dùng tri thức mới nắm được trở thành yếu tố của niềm tin, của thế giới quan,

nhân sinh quan

* Sự phát triển trí tuệ:

Sự phát triển trí tuệ là sự biến đổi về chất lượng trong hoạt đôïng nhận thức sự

biến đổi đó được đặc trưng bởi cấu trúc được phản ánh và phương thức phản ánh của

chúng, theo quan niệm này sự phát triển trí tuệ không chỉ là sự tăng số lượng tri thức

nhiều hay ít, cũng không chỉ ở chổ nắm được phương thức phản ánh Nếu thiên về một

mặt nào đó sẽ dẫn đến hai khuynh hướng sau:

- Nhồi nhét tri thức

- Coi thường việc vũ trang tri thức cơ bản cho học sinh mà không chăm lo vào

việc đổi mới những thủ thuật, những tác động tới trí óc

Do đó, sự phát triển trí tuệ cần được hiểu là sự thống nhất giữa việc vũ trang tri

thức (tức mở rộng, cải biến chính xác, làm cho chúng thêm sâu sắc) và sự phát triển

tối đa những phương thức phản ánh chúng (điều chỉnh, thuần phục, có thể có những

phương thức mới, những phương thức sáng tạo)

Do môn Toán là môn học khó nên không chỉ người giáo viên có nhiệm vụ nặng

nề, mà ngay cả bản thân người học cũng phải tự nổ lực, phấn đấu để đạt dược kết quả

khả quan, cụ thể là:

- Trong lớp phải thật sự chú ý nghe giáo viên giảng bài, ghi chép cẩn thận những

lời giảng trên lớp và khi về nhà phải chép lại ngay Phần nào không hiểu, mở sách ra

xem lại, xem cả những phần giáo viên giảng lướt qua hoặc không có thời gian giảng

trên lớp (những phần này thường là những phần dễ, học sinh có thể tự xem và hiểu

được)

- Trong khi học thì học sinh cần phải có một tờ giấy nháp và một cây viết Đừng

bao giờ học thuộc lòng mà không viết, không vẽ, phải vẽ lại hình, chép lại những

đẵng thức, ghi những công thức ra giấy

- Luôn luôn phải đặt câu hỏi tại sao lại biến đổi được như vậy, cơ sở của biến đổi

đó là định lý, khái niệm hay định nghĩa nào

- Nhiều khi phải xem lại bài củ, tìm lại những định lý, những qui tắc mà người

viết sách (hay là giáo viên) đã áp dụng để chứng minh một định lý, một bài tập nào

đó

- Ghi bằng viết chì hay viết khác màu tên những định lý, những qui tắc đó ở

ngoài lề, ngang những đoạn chứng minh, những bài tập để sau này xem lại cho dễ

- Khi đã hiểu rồi thì tiến hành chứng minh lại hoặc giải lại xem có được hay

không, xem bài làm còn thiếu và cần bổ sung những gì Sau đó, cố tượng tượng lại

cách làm, tưởng tượng lại các hình vẽ, các công thức, các điểm quan trọng trong lý

luận Nếu được, tức là đã thuộc bài

- Để học tốt môn Toán thì sau khi học lý thuyết học sinh phải thực hành ngay

Sau khi học hết mỗi chương, nếu có thời gian rãnh nên làm thêm những bài toán

ngoài những bài đã giải trên lớp

- Nên chọn những bài dễ làm trước, nếu nghĩ nữa giờ mà không tìm ra cách giải

thì nên bỏ qua làm việc khác Có khi một vài hôm sau, chỉ coi lại đầu bài mà tự nhiên

tìm được cách giải

5 CƠ SỞ TÂM LÝ CỦA VIỆC GIÚP HỌC SINH GHI NHỚ KIẾN THỨC MỚI:

5.1 KHÁI NIỆM VỀ THỦ THUẬT VÀ BIỆN PHÁP:

Thủ thuật và biện pháp chính là cách thức tác động của con người vào sự

vật hiện tượng nhằm làm cho tấc động đó đạt được kết quả tốt nhất

Thủ thuật và biện pháp của giáo viên giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới

chính là cách thức tác động của giáo viên vào học sinh thông qua việc truyền đạt

tri thức hay nói cách khác đó là phương pháp giảng dạy tối ưu mà người giáo

viên sử dụng trong tiết dạy

5.2 KHÁI NIỆM TRÍ NHỚ:

a Trí nhớ là gì:

Trí nhớ là một quá trình tâm lý, phản ánh những kinh nghiệm của cá nhân dưới

hình thức biểu tượng Là sự ghi nhớ, giữ gìn và tái hiện lại những cái đã trãi qua

c Vai trị của trí nhớ:

Trí nhớ cĩ vai trị to lớn trong đời sống và hoạt động của con người

- Nhờ cĩ trí nhớ mà chúng ta tích luỹ được kinh nghiệm sống Nếu khơng cĩ kinh

nghiệm sống thì hoạt động của chúng ta sẽ rất khĩ khăn, mà kinh nghiệm lại nhớ trí nhớ

- Nhờ cĩ nhận lại và nhớ lại mà ta cĩ thể đem những kinh nghiệm sống để ứng

dụng vào thực tiễn

- Khơng cĩ trí nhớ ta khơng thể xác định được phương hướng, thích nghi với mọi

giới vì khơng cĩ trí nhớ ta khơng nhận lại và nhớ lại được thế giới khách quan

- Khơng cĩ trí nhớ trong học tập sẽ khơng tư duy được

Chính vì vậy Lê-nin đã từng phát biểu: “Con người chỉ cĩ thể trở thành người cộng

sản, sau khi làm giàu trí nhớ của mình bằng sự hiểu biết kho tàng tri thức mà nhân loại

Là giai đoạn đầu tiên của một hoạt động nhớ cụ thể nào đĩ Ghi nhớ là quá trình

hình thành những dấu vết của đối tượng mà ta đang tri gác trên vỏ não

Ghi nhớ khơng chủ định:

Là loại ghi nhớ khơng cần đặt ra mục đích từ trước, nĩ khơng địi hỏi sự nỗ lực nào

của ý chí mà nó được thực hiện một cách tự nhiên

Ghi nhớ cĩ chủ định:

Là loại ghi nhớ cần đặt ra mục đích từ trước, cĩ sự cố gắng cũng như những thủ

thuật và phương pháp ghi nhớ xác định

Loại ghi nhớ này được thực hiện:

+ Ghi nhớ máy mĩc:

Là loại ghi nhớ dựa trên sự lặp đi, lặp lại nhiều lần một cách đơn giản Biểu hiện

điển hình của loại ghi nhớ này là sự học vẹt

Ghi nhớ máy mĩc thường dẫn đến sự lĩnh hội tri thức một cách hình thức và tốn

+ Ghi nhớ cĩ ý nghĩa:

Là sự ghi nhớ được dựa trên sự thơng hiểu nội dung tài liệu, trên sự nhận thức

được những mối liên hệ logic giữa các bộ phận của tài liệu đĩ Loại ghi nhớ này gắn liền

với tư duy của con người

Học thuộc lịng và thuật nhớ:

+ Học thuộc lịng:

Là sự kết hợp ghi nhớ cĩ ý nghĩa với ghi nhớ máy mĩc, nghĩa là ghi nhớ máy mĩc

dựa trên sự thơng hiểu tài liệu

+ Thuật nhớ:

Là sự ghi nhớ chủ định bằng cách tự tạo ra những mối liên hệ bề ngồi để ghi nhớ

b Quá trình giữ gìn:

Giữ gìn là quá trình cũng cố vững chắc những dấu vết đã hình thành được trên vỏ

não trong quá trình ghi nhớ

c Quá trình nhận lại và nhớ lại:

Nhận lại: là sự nhớ lại một đối tượng nào đĩ trong điều kiện tri giác lại đối tượng

đĩ

Nhớ lại: là quá trình tái hiện lại sự vật, hiện tượng trong ĩc khi khơng gặp lại

chúng

* Kết quả nhớ lại phụ thuộc:

- Kỹ năng khơi phục đường dây liên hệ thần kinh tạm thời

- Phụ thuộc vào đặc điểm tâm sinh lý cá nhân

- Phụ thuộc vào biện pháp ghi nhớ và tri thức được vận dụng

- Phụ thuộc vào động cơ mạnh hay yếu

d Quên và cách chống quên:

Quên là sự khơng nhận lại hay nhớ lại được hoặc nhận lại, nhớ lại sai

Quên thường diễn ra theo qui luật:

- Người ta thường quên những cái khơng hoặc ít cĩ quan hệ với đời sống của mình

- Cĩ trường hợp quên là sự cần thiết cho cá nhân, ta phải quên đi những cái khơng

liên quan đến nhiệm vụ để nhớ những cái ta cần nhớ

- Tốc độ quên phụ thuộc khi gặp kích thích mới lạ hay kích thích mạnh

Cách chống quên:

- Phải tiến hành ơn tập ngay sau khi học

- Phải ơn tập thường xuyên

- Vận dụng nhiều giác quan tham gia vào ơn tập

- Ôn tập phải kết hợp với thực hành, luyện tập

- Không nên ôn tập hai tài liệu liên tiếp gần nhau

- Giảng dạy chống nhồi nhét, ghi nhớ có điểm tựa

- Ôn tập phải kết hợp với nghỉ ngơi

Chương II

Kết Quả Nghiên Cứu

I VÀI NÉT VỀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU:

1 ĐẶC ĐIỂM CỦA TRƯỜNG THPT CHU VĂN AN:

1.1 VÀI NÉT VỀ TÌNH HÌNH KINH TẾ XÃ HỘI CỦA ĐỊA PHƯƠNG:

Huyện Phú Tân được thành lập vào cuối năm 1968, là một trong 03 huyện cù lao

thuộc tỉnh An Giang, có 03 mặt tiếp giáp sông: Phía Đông giáp huyện Hồng Ngự,

Thanh Bình (Đồng Tháp); Phía Tây giáp huyện Châu Phú và thị xã Châu Đốc; Phía

Nam giáp huyện Chợ Mới và phía Bắc giáp huyện Tân Châu

Diện tích tự nhiên là 307 km2 trong đó đất nông nghiệp là 24,489 ha, huyện có

15 xã và 02 thị trấn với 44 ấp, dân số là 235.806 người Đa số người dân sống bằng

nghề nông là chính, bên cạnh đó có một số nghề thủ công truyền thống của địa

phương, phần còn lại sống bằng nghề thủ công nghiệp và dịch vụ

Đặc điểm xã hội nổi bật của huyện là vùng tôn giáo với hơn 85% người có đạo

và là trung tâm của đạo Phật Giáo Hoà Hảo

1.2 VÀI NÉT VỀ TRƯỜNG THPT CHU VĂN AN:

a Bộ máy tổ chức của trường THPT Chu Văn An:

Hiệu trưởng: Đoàn Văn Ba (Bí thư Đảng)

Phó hiệu trưởng: Ung Văn Tiết ( Phó bí thư Đảng)

Phó hiệu trưởng: Nguyễn Đình Phùng

b Các tổ bộ môn của trường THPT Chu Văn An:

c Các bộ phận khác:

Chủ tịch công đoàn: Huỳnh Thanh Liêm

Bí thư chi đoàn giáo viên: Nguyễn Duy Linh

Trợ lý thanh niên: Mai Gia Linh

d Tình hình lớp học và hoạt động dạy học:

1 Số lượng lớp:

* Gồm 34 lớp học, trong đó

- Khối 12: 11 lớp

- Khối 11: 11 lớp

- Khối 10: 12 lớp

* Trong mỗi khối trường có chọn ra một số lớp giỏi

- Khối 12: các lớp 12A5, 12A6

- Khối 11: các lớp 11A4,11A5, 11A6, 11A7

- Khối 10: các lớp 10A5, 10A6, 10A7,10A8

2 Tình hình dạy học:

- Nhìn chung thì các em học tương đối khá, tỉ lệ học sinh đạt loại khá, giỏi

chiếm khoảng 50,7% (khối 10 : 54,1% ; khối 11 : 42,6%)

- Nhiều năm liền được nằm trong tốp những trường dẫn đầu của tỉnh Tỉ lệ

tốt nghiệp THPT từ 95% trở lên (riêng năm vừa rồi là 91,97%)

- Chất lượng học tập của các em học sinh có chiều hướng ngày càng tiến

bộ, tức là chất lượng học tập của các em học sinh lớp 10 khá hơn các em học

sinh lớp 11 và các em học sinh lớp 11 lại khá hơn các em học sinh lớp 12

3 Yêu cầu của nhà trường đối với việc dạy học:

- Giáo viên phải làm sao dạy cho học sinh học được những điều cần phải

học, hiểu được các vấn đề đã học và vận dụng các vấn đề học được vào thực

tiển

- Giảng dạy tránh nhồi nhét, tránh tình trạng học vẹt, học thuộc lòng

- Đối với các em học sinh học yếu thì giáo viên chỉ yêu cầu các em nắm

được và học thuộc bài giảng của giáo viên

- Các thầy, cô giáo phải là những người hướng dẫn, gợi ý để các em học

sinh tiếp cận kiến thức

- Vì vậy, yêu cầu đối với người giáo viên đứng lớp là phải có kiến thức

- Đối với những lớp giỏi giáo viên có thể thoát ly chương trình, mở rộng,

tìm hiểu sâu kiến thức để giúp các em nắm kiến thức chắc, rộng và sâu

e Hoạt động ngoài giờ : (Văn nghệ, thể thao và các hoạt động khác)

- Trường có học sinh nhận được học bổng du học tại Úc (Mộng Quỳnh)

- Trường có nhiều học sinh nhận được giải thưởng tiếng hát truyền hình

(Đông Đào, Thuý Kiều)

- Trường đạt được giải thưởng môi trường của bộ giáo dục

- Đạt thành tích trong cuộc thi “Đường lên đỉnh Olympia”

+ Hai lần đạt giải nhất + Một lần đạt giải tư + Quốc Duy tham gia vòng thi quý

- Đạt giải nhì trong cuộc thi “Bảy sắc cầu vòng”

- Công tác Đoàn trường do học sinh làm bí thư

f Thuận lợi và khó khăn của trường:

1 Thuận lợi:

- Có được những thành tích tốt như thế là nhớ sự lảnh đạo sáng suốt của huyện

uỷ, uỷ ban nhân dân huyện, sự chỉ đạo đúng đắn của sở giáo dục đào tạo, sự ủm hộ

của các ban ngành đoàn thể huyện, thị trấn Có thể nói bất cứ hoạt động nào của

trường cũng nhận được sự chỉ đạo, sự quan tâm ưu ái của các cấp lãnh đạo, sự phối

hợp đồng bộ với các ngành

- Hội cha mẹ học sinh của nhà trường thật sự là chiếc cầu nối giữa gia đình và

nhà trường Hội quan tâm giáo dục hạnh kiểm cho học sinh, động viên, khen thưởng,

cấp học bổng, sách vở, quần áo, xe đạp … tạo điều kiện cho việc học tập của học sinh

được thuận lợi hơn

- Trường với 100% giáo viên đạt chuẩn, trong đó có 01 thạc sỹ, 03 giáo viên

đang học cao học, 60% trình độ chuyên môn giỏi, 03 đề tài nghiên cứu cấp quốc gia,

nhiều sáng kiến kinh nghiệm cấp tỉnh, nhà giáo Nguyễn Huy Diễm vinh dự được chủ

tịch nước phong tặng danh hiệu “Nhà giáo ưu tú” Nhà trường được thủ tướng chính

phủ tặng bằng khen, chi bộ được công nhận trong sạch vững mạnh trong nhiều năm

liền

2 Khó khăn:

Nhìn chung cơ sở vật chất của trường còn hạn chế nhiều, nhất là các dụng cụ

dùng trong phòng thí nghiệm, sân bãi tập thể dục, quốc phòng, khuông viên nhà

trường rất hẹp, khó khăn cho việc tổ chức các hoạt động toàn trường Các phòng học

cũng đã củ và bị hư hao nhiều cần phải tu bổ lại

2 ƯU ĐIỂM VÀ HẠN CHẾ TRONG VIỆC GIẢNG DẠY MƠN TỐN:

2.1 ƯU ĐIỂM:

- Tất cả giáo viên dạy Toán của trường đều có trình độ đạt chuẩn trở lên, trong

đó có một giáo viên đang học cao học tại trường Đại Học Cần Thơ

- Hầu hết các giáo viên dạy Toán đều là các giáo viên đã giảng dạy lâu năm

nên có nhiều kinh nghiệm trong công tác giảng dạy

- Giáo viên sử dụng nhiều đồ dùng dạy học và các phương tiện trực quan vào tiết

dạy để nâng cao chất lượng giảng dạy

- Đa phần các em học sinh đều nhận thấy được tầm quan trọng của bộ môn, nên

bản thân các em đã tự phấn đáu rèn luyện trong quá trình học tập

- Trong những năm gần đây trường luôn có học sinh đạt giải trong kỳ thi chọn

học sinh giỏi Toán

2.2 HẠN CHẾ:

- Là môn học được xem là khó, thậm chí là rất khó đối với một bộ phận học

sinh

- Một số em học sinh do mất căn bản ở lớp dưới nên nãy sinh tâm lý chán nản,

thậm chí sợ môn Toán

- Các đồ dùng dạy học, các phương tiện trực quan, các mô hình Toán học chưa

nhiều nên đã ảnh hưởng một phần đến chất lượng giảng dạy của giáo viên cũng như

chất lượng học tập của học sinh

3 TÌNH HÌNH HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRƯỜNG THPT CHU VĂN AN:

Là một trường nông thôn nhưng chất lượng đào tạo của trường ngày càng tăng

Tong 15 năm trở lại đây tỉ lệ tốt nghiệp THPT của trường luôn đạt trên 90%, nhiều

năm trên 95%, riêng năm 2002 đạt 99,7% Nhiều năm liền trường năm trong tốp

những trường dẫn đầu của tỉnh Số lượng học sinh giỏi cấp tỉnh ngày càng nhiều hơn

và luôn nằm ở nhóm đầu của tỉnh, trường cũng có 7 học sinh đạt giải học sinh giỏi cấp

quốc gia, có em là thủ khoa trong các kỳ thi tốt nghiệp THPT và đặc biệt là thủ khoa

trong kỳ thi tuyển sinh đại học, nhiều em nhận được học bổng du học ở nước ngoài,

bên cạnh đó có học sinh đạt thành tích cao trong cuộc thi “Đường lên đỉnh Olympia”,

cuộc thi “Bảy sắc cầu vòng”

Các câu lạc bộ được được thành lập, các em học sinh học tập và hoạt động sôi

II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:

Để tìm hiểu và xác định các biện pháp và thủ thuật của giáo viên sử dụng trong

giờ dạy Toán giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới, tôi đã tiến hành dự giờ một số tiết

dạy của các giáo viên dạy Toán ở trường THPT Chu Văn An

Thông qua một số tiết dự giờ tôi đã dùng một số phương pháp để nghiên cứu vấn

đề sử dụng biện pháp và thủ thuật của giáo viên giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới

c Với thời gian 06 tuần nghiên cứu, thu thập tài liệu ở trường, tôi đã tham dự

cuộc họp tổ bộ môn Toán-Tin Theo sự phân công của tổ trưởng tổ bộ môn, tôi được

phép dự giờ 10 tiết ở các lớp khác nhau Đặc biệt ở khối lớp 11 tôi được dự giờ tại hai

lớp giỏi của khối là 11A4, 11A5 Qua các tiết dự giờ tôi tiến hành quan sát những mặt

sau:

- Quan sát phong cách giảng dạy của giáo viên

- Quan sát cách diễn giải và truyền đạt kiến thức của giáo viên

- Quan sát việc áp dụng các kiến thức Toán học vừa được học vào giải các ví dụ

và bài tập

- Quan sát cách sử dụng các biện pháp thủ thuật mà giáo viên sử dụng trong giờ

dạy giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mới

Cách thức thực hiện : Dùng Phụ lục 1 và Phụ lục 2

* Kết quả quan sát:

Trong quá trình quan sát các tiết dạy của giáo viên tôi đã rút ra được một số

nhận định sau:

- Trong quá trình giảng dạy giáo viên đã truyền đạt và hướng dẫn các kiến thức

trong SGK rất kỹ

- Song song với quá trình truyền thụ kiến thức mới giáo viên lồng vào các kiến

thức củ (các kiến thức đã học trước đây và các kiến thức mới vừa học) để các em học

sinh hệ thống và nhớ lại

- Giáo viên thường gọi các em nhắc lại các kiến thức mới vừa học sau khi kết

thúc một phần hay một mục của bài

- Trong quá trình giảng dạy, giáo viên cũng có dùng các kiến thức củ có liên

quan để so sánh, đối chiếu, phân tích các mặt để tìm ra mối liên hệ giữa các kiến

thức, tìm ra bản chất của vấn đề, từ đó giúp học sinh ghi nhớ kiến thức

- Bên cạnh đó, giáo viên cũng liên hệ các kiến thức Toán học đang được học với

các sự vật hiện tượng của đời sống thực tế bên ngoài để các em khắc sâu được kiến

thức