GV chốt: Như vậy từ những khó khăn ban đầu, với kế hoạch chuyển địa bàn hoạt động của nghĩa quân vào Nghệ An, quân ta đã có những thắng lợi đầu tiên giải phóng vùng Diễn Châu, Thanh Hoá[r]
Trang 1Họ và tên SV: Hồ Thị Bích Trâm
Lớp: Sư phạm Lịch sử - Địa Lý K40
GIÁO ÁN Bài 19: CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN
(1418 – 1427) Mục II
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Nắm được những nét chủ yếu về hoạt động của nghĩa quân Lam Sơn trong những năm
1424-1426
- Thấy được sự phát triển lớn mạnh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn trong thời kì này để từ chỗ
bị động đối phó với quân Minh tiến đến làm chủ và bao vây được Đông Quan
2 Kỹ năng:
- Sử dụng lược đồ thuật lại sự kiện lịch sử Nhận xét các sự kiện, lịch sử tiêu biểu
3 Thái độ:
- Giáo dục truyền thống yêu nước,tinh thần bất khuất kiên cường và lòng tự hào dân tộc.
4 Năng lực:
- Năng lực tường thuật.
- Năng lực giải quyết tình huống.
- Năng lực giao tiếp.
II Phương pháp và phương tiện dạy học.
1 Phương pháp:
- Phương pháp thuyết trình.
- Phương pháp vấn đáp.
- Phương pháp sử dụng lược đồ.
- Phương pháp sử dụng tài liệu lịch sử
- Phương pháp sử dụng sách giáo khoa lịch sử.
2 Phương tiện:
- Máy chiếu.
- Tranh ảnh, lược đồ lịch sử.
III Tiến trình bài giảng:
1 Kiểm tra bài cũ, ổn định lớp:
- Em hãy nêu nguyên nhân của khởi nghĩa Lam Sơn?
- Thời gian đầu khởi nghĩa Lam Sơn diễn ra như thế nào?
2 Giới thiệu bài mới:
Giai đoạn đầu của cuộc khởi nghĩa, nghĩa quân Lam Sơn gặp phải nhiều khó khăn về lương thực, vũ khí Bị bao vây tấn công dồn dập, đường tiếp tế lương thực bị cắt đứt Lê Lợi đã quyết định hòa hoãn với quân Minh để tranh thủ thời gian chuẩn bị lực lượng, tích trữ lương thảo, khí
Trang 2giới Sau một thời gian hoà hoãn và tìm đủ mọi cách dụ dỗ mua chuộc Lê Lợi song không mang lại kết quả gì, quân Minh quyết định tấn công tiêu diệt nghĩa quân Nhưng nghĩa quân Lê Lợi đã tranh thủ được thời gian hoà hoãn, củng cố lại lực lượng, có thể nói lúc này đã đủ sức để đối mặt với kẻ thù Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chuyển sang một giai đoạn mới Diễn biến của cuộc khởi nghĩa trong thời kì này như thế nào, chúng ta cùng tìm hiểu phần II: GIẢI PHÓNG NGHỆ AN, TÂN BÌNH, THUẬN HÓA VÀ TIẾN QUÂN RA BẮC (1424-1426)
3 Nội dung bài học:
II Giải phóng Nghệ An, Tân Bình, Thuận Hóa và tiến
quân ra Bắc (1424-1426)
Hoạt động 1: Tìm hiểu công cuộc giải phóng Nghệ An
(năm 1424)
GV: Trước tình hình quân Minh tấn công nghĩa quân,
Nguyễn Chích đã đề ra một kế hoạch có tầm chiến lược
quan trọng, đề nghị tạm rời núi rừng Thanh Hóa, chuyển
quân vào Nghệ An
Vì sao Nguyễn Chích lại đề nghị chuyển vào Nghệ An?
HS: Nghệ An là vùng đất rộng, người đông, địa hình hiểm
trở, xa trung tâm địch, dễ dựa vào quay ra đánh lấy Đông
Đô
GV: Em biết gì về tướng Nguyễn Chích?
HS: Là nông dân nghèo, có tinh thân yêu nước cao, từng
lãnh đạo các cuộc khởi nghĩa chống quân Minh
GV giảng: Kế hoạch chuyển địa bàn hoạt động của Nguyễn
Chích đã được Lê Lợi chấp nhận Nghĩa quân theo đường
núi tiến vào miền Tây Nghệ An
(Kết hợp lược đồ) Ngày 12.10 1424 Quân ta bất ngờ tập
kích đồn Đa Căng (Thọ Xuân – Thanh Hóa) và hạ thành
Trà Lân sau hai tháng bao vây
GV: Trên đà thắng lợi này quân ta đã có những hành động
gì tiếp theo?
HS: Nghĩa quân tiến đánh giặc ở Khả Lưu.
GV giảng: Trên đà thắng đó, nghĩa quân tiến đánh Khả
Lưu
Có được một kế hoạch chu đáo và được sự ủng hộ của nhân
dân quân ta tiến vào Nghệ An đánh chiếm Diễn Châu
,Thanh Hoá Cả vùng Diễn Châu, Thanh Hoá được giải
II Giải phóng Nghệ An, Tân Bình, Thuận Hóa và tiến quân
ra Bắc (1424-1426)
1 Giải phóng Nghệ An (năm 1424)
- Lê Lợi chấp nhận kế hoạch của Nguyễn Chích chuyển quân vào Nghệ An
-Ngày 12/10/1424, nghĩa quân tập kích đồn Đa Căng, sau đó hạ thành Trà Lân, tiến đánh Khả Lưu, Bồ Ải
Giải phóng phần lớn Nghệ An
Trang 3phóng chỉ trong không đầy 1 tháng.
GV: Vậy em có nhận xét gì về kế hoạch của Nguyễn
Chích?/ Kế hoạch của Nguyễn Chích có tác dụng như thế
nào?
HS: Thoát khỏi thế bao vây, mở rộng địa bàn hoạt động
trong phạm vi từ Nghệ An, Tân Bình, Thuận Hoá
GV chốt: Như vậy từ những khó khăn ban đầu, với kế
hoạch chuyển địa bàn hoạt động của nghĩa quân vào Nghệ
An, quân ta đã có những thắng lợi đầu tiên giải phóng vùng
Diễn Châu, Thanh Hoá, mở đầu cho một giai đoạn mới của
cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
Vậy từ chiến thắng trên nghĩa quân của ta đã có những
chiến công gì mới chúng ta cùng tìm hiểu trong mục 2 Giải
phóng Tân Bình, Thuận Hoá (năm 1425)
Hoạt động 2: Giải phóng Tân Bình, Thuận Hoá (năm
1425)
GV: Dựa vào SGK em hãy trình bày tóm tắt các chiến
thắng của nghĩa quân Lam Sơn từ cuối năm 1424 đến cuối
năm 1425
HS: Tháng 8/1425, các tướng Trần Nguyên Hãn, Lê
Ngân… được lệnh chỉ huy một lực lượng mạnh từ Nghệ An
tiến vào Tân Bình (Quảng Bình, Bắc Quảng Trị) và Thuận
Hóa (Thừa Thiên Huế) Nghĩa quân nhanh chóng đập tan
sức kháng cự của quân giặc, giải phóng Tân Bình, Thuận
Hóa
GV giảng kết hợp sử dụng lược đồ: Tháng 8/1425, các
tướng Trần Nguyên Hãn, Lê Ngân… được lệnh chỉ huy một
lực lượng mạnh từ Nghệ An tiến vào Tân Bình (Quảng
Bình, Bắc Quảng Trị) và Thuận Hóa (Thừa Thiên Huế)
Nghĩa quân nhanh chóng đập tan sức kháng cự của quân
giặc, giải phóng Tân Bình, Thuận Hóa trong vòng 10 tháng
Quân Minh ở trong một số thành luỹ bị cô lập và bị nghĩa
quân vây hãm
GV: Theo em các thắng lợi này đem lại thuận lợi gì cho
nghĩa quân?
HS: Khu giải phóng được mở rộng Lực lượng quân địch bị
tiêu hao dần, lâm vào thế bị động, phải co cụm phòng thủ
2 Giải phóng Tân Bình, Thuận Hoá (năm 1425)
-Tháng 8/1425, tướng Trần Nguyên Hãn, Lê Ngân… chỉ huy quân tiến vào giải phóng Tân Bình, Thuận Hóa
-Trong vòng 10 tháng nghĩa quân giải phóng từ vùng Thanh Hóa đến đèo Hải Vân
Trang 4GV: Thảo luận nhóm 3 phút: Sau khi giải phóng được Tân
Bình, Thuận Hóa, tương quan lực lượng giữa ta và địch như
thế nào?
HS: Tương quan lực lượng ngày càng có lợi cho ta, khu
giải phóng được mở rộng Lực lượng địch bị tiêu hao, lâm
vào thế bị động, phải co cụm phòng thủ ở thành Nghệ An
và Tây Đô
GV chốt: Sau khi giải phóng được Tân Bình, Thuận Hóa
tương quan lực lượng ngày càng có lợi cho ta,
Về phía ta, lực lượng nghĩa quân trưởng thành vượt bậc,
khu giải phóng được mở rộng
Về phía quân Minh, lực lượng bị tiêu hao dần, lâm vào thế
bị động, phải co cụm phòng thủ ở thành Nghệ An và Tây
Đô
Với tiền đề là những thắng lợi của quân ta và sự suy yếu
của quân Minh, Lê Lợi và bộ chỉ huy quyết định mở cuộc
tiến quân ra Bắc Vậy cuộc tiến quân ra Bắc của nghĩa quân
diễn ra như thế nào và kết quả ra sao chúng ta sẽ cùng nhau
tìm hiểu trong mục 3 Tiến quân ra Bắc, mở rộng phạm vi
hoạt động (cuối năm 1426)
Hoạt động 3: Tiến quân ra Bắc, mở rộng phạm vi hoạt
động (cuối năm 1426)
GV: Nhân lúc quân địch ở nước ta đang suy yếu, viện binh
của nhà Minh thì chưa kịp sang Tháng 9/1426, Lê Lợi và
bộ chỉ huy quyết định mở cuộc tiến quân ra Bắc Nghĩa
quân chia làm ba đạo
Cho HS quan sát hình 41 Lược đồ đường tiến quân
ra Bắc của nghĩa quân Lam Sơn
Để tìm hiểu về kế hoạch tiên quân ra Bắc theo ba đạo và ba
hướng, giáo viên cho HS điền vào bảng
(PHỤ LỤC)
Học sinh thảo luận cặp trong 2 phút, đại diện nhóm trả lời,
nhóm khác nhận xét, bổ sung
GV chốt ý: nhìn trên lược đồ ta có thể thấy từ Tây Đô
(Thanh Hóa)chia thành 3 đạo quân Đạo thứ nhất gồm 3000
quân tiến ra giải phóng Tây Bắc Đạo thứ hai gồm 5000
quân, tiến ra vùng đồng bằng giải phóng hạ lưu sông Nhị
3 Tiến quân ra Bắc, mở rộng phạm vi hoạt động (cuối năm 1426)
Trang 5Hà và ngăn chặn viện binh từ Quảng Tây sang Đạo thứ 3
gồm 2000 quân tiến thẳng ra Đông Quan để phô trương
thanh thế
Nhiệm vụ chung của ba đạo quân là tiến sâu vào vùng chiến
đóng của địch, cùng với nhân dân nổi dậy bao vây đồn
địch, giải phóng đất đai, thành lập chính quyền mới, chặn
đường tiếp viện của quân Minh từ Trung Quốc sang
GV: Em có nhận xét gì về kế hoạch tiến quân này?
HS: Đây là kế hoạch được vạch ra kĩ càng, hết sức chặt
chẽ Mỗi đạo quân có những nhiệm vụ cụ thể khác nhau
nhưng tất cả đều nhằm thực hiện mục tiêu chung
GV: Khi nghĩa quân tiến quân ra Bắc nhân dân đã ủng hộ
như thế nào?
HS: Nghĩa quân đi đến đâu cũng được nhân dân nhiệt tình
ủng hộ về mọi mặt
GV mời 1 HS đọc phần in nghiêng SGK
GV: Như vậy được sự ủng hộ tích cực của nhân dân, cuộc
khởi nghĩa đã đạt được những kết quả gì?
HS: Được sự ủng hộ của nhân dân, nghĩa quân đã đánh
thắng nhiều trận buộc địch phải cố thủ trong thành Đông
Quan Cuộc khởi nghĩa chuyển sang giai đoạn mới
GV chốt ý: Được sự ủng hộ tích cực của nhân dân, nghĩa
quân đã chiến thắng nhiều trận lớn, quân Minh lâm vào thế
phòng ngự, rút vào thành Đông Quan cố thủ Trong Đại
Việt sử kí toàn thư có viết “người Minh chỉ lo ngồi giữ để
chờ quân cứu viện mà thôi” Như vậy, nghĩa quân đã làm
chủ, giành thế chủ động trên toàn cục, cuộc kháng chiến
chuyển sang giai đoạn phản công
-Tháng 9/1426, nghĩa quân chia làm 3 đạo quân tiến ra Bắc
-Nghĩa quân đi đến đâu cũng được nhân dân ủng hộ về mọi mặt
-Kết quả: quân Minh buộc phải rút vào thành Đông Quan cố thủ
Cuộc khởi nghĩa chuyển sang giai đoạn phản công
4 Củng cố:
Chọn câu trả lời đúng:
Câu 1: Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa vào thời gian:
A Ngày 3 - 7 - 1417
B Ngày 7 - 3 - 1418
C Ngày 2 - 7 - 1418
D Ngày 7 - 2 - 1418
Câu 2: Lam Sơn được Lê Lợi chọn làm căn cứ cho cuộc khởi nghĩa vì:
Trang 6A Lam Sơn nối liền đồng bằng với miền núi và có địa thế hiểm trở, là nơi giao tiếp được với các dân tộc Việt, Mường, Thái (2)
B Lam Sơn nằm bên tả ngạn sông Chu, dễ vận chuyển vũ khí bằng đường thủy (1)
C Cả (1), (2) đều đúng
Câu 3: Trước sự tấn công của quân Minh, ai là người đã đề nghị nghĩa quân tạm rời núi rừng Thanh Hóa, chuyển quân vào Nghệ An ?
A Nguyễn Trãi
B Trần Nguyên Hãn
C Nguyễn Chích
D Lê Lợi
Câu 4: Nghĩa quân bất ngờ tập kích đồn Đa Căng (Thọ Xuân - Thanh Hóa) vào thời gian:
A Ngày 12 - 10 – 1424
B Ngày 12 - 9 – 1424
C Ngày 9 - 12 – 1424
D Ngày 10 - 12 – 1424
Câu 5: Cuộc kháng chiến chuyển sang giai đoạn phản công vào thời gian nào:
A Tháng 5 - 1424
B Tháng 10 - 1424
C Tháng 8 - 1425
D Tháng 9 - 1425
Dặn dò bài mới:
- Học bài cũ
- Chuẩn bị phần III bài 19
+ Diễn biến trận Tốt Động - Chúc Động
+ Diễn biến trận Chi Lăng – Xương Giang
+ kết quả và ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
Phụ lục
PHIẾU HỌC TẬP
Đạo quân Hướng tiến quân và nhiệm vụ Nhiệm vụ chung
1
2
3
Đáp án:
Trang 7Đạo quân Hướng tiến quân và nhiệm vụ Nhiệm vụ chung
1 Tiến quân ra giải phóng miền Tây Bắc,
ngăn chặn viện binh từ Vân Nam sang
Tiến sâu vào vùng chiến đóng của địch, cùng với nhân dân nổi dậy bao vây đồn địch, giải phóng đất đai, thành lập chính quyền mới, chặn đường tiếp viện của quân Minh từ Trung Quốc sang
2
Giải phóng vùng hạ lưu sông Nhị và chặn đường rút quân của giặc từ Nghệ An về Đông Quan, ngăn chặn viện binh từ Quảng Tây sang
3 Tiến thẳng ra Đông Quan