Giảng: Phong trào khởi nghĩa của nông dân ở đầu thế kỉ XVI chỉ là những bước mở đầu cho sự chia cắt kéo dài, chiến tranh liên miên mà nguyên nhân chính là sự xung đột giữa các tập đoàn[r]
Trang 1Tuần: 22
Tiết: 22
BÀI 22 : SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN
( Thế kỉ XVI- XVIII)
1.Kiến thức :
- Tìm hiểu nguyên nhân của các cuộc chiến tranh
- Biết được hậu quả của các cuộc chiến tranh đối với dân tộc và sự phát triển của đất nước
2 Kĩ năng:
- Đánh giá nguyên nhân dẫn đến nội chiến
3 Thái độ:
- Bồi dưỡng cho học sinh ý thức bảo vệ sự đoàn kết thống nhất đất nước, chống mọi âm
mưu chia cắt lãnh thổ
- Giáo dục môi trường thông qua phong trào đấu tranh nông dân ở thế kỉ XVI-XVIII
I/ Chuẩn bị:
1 Phương pháp:
- Phương pháp phân tích
- Phương pháp nêu vấn đề
- Phương pháp thảo luận
- Phương pháp hệ thống câu hỏi
- Phương pháp sử dụng lược đồ
2 Đồ dùng dạy học:
- GV: lược đồ Đại Việt thế kỉ XVI-XVII
- HS: sách giáo khoa
II/ Lên lớp:
1 Ổn định tổ chức: 1p
2 Kiểm tra bài cũ: 5p
Câu 1: Nguyên nhân dẫn đến phong trào khởi nghĩa nông dân thế kỉ XVI?
Câu 2: Phong trào khởi nghĩa nông dân thế kỉ XVI có ý nghĩa gì?
3 Bài mới
Giảng: Phong trào khởi nghĩa của nông dân ở đầu thế kỉ XVI chỉ là những bước mở đầu
cho sự chia cắt kéo dài, chiến tranh liên miên mà nguyên nhân chính là sự xung đột giữa các tập đoàn phong kiến thống trị
Trang 2Hoạt động của GV và HS Nội dung ghi bảng
* Hoạt động 1 : Chiến tranh Nam – Bắc triều (15p)
GV: sự suy yếu của nhà Lê đã thể hiện như thế nào?
HS: triều đình phong kiến rối loạn, các phe phái liên tục chém
giết nhau
GV: hãy nêu nguyên nhân nào dẫn đến sự thành lập nhà Mạc?
HS: Mạc Đăng Dung là một võ quan dưới triều Lê lợi dụng
xung đột giữa các phe phái và trở thành tể tướng (1527), sau đó
cướp ngôi nhà Lê lập ra nhà Mạc -> Bắc Triều
GV: Nam Triều được hình thành như thế nào?
HS: năm 1533 Nguyễn Kim dấy quân ở Thanh Hóa lập nên
Nam Triều
GV: mối quan hệ giữa hai tập đoàn phong kiến này như thế
nào?
HS: mâu thuẫn gay gắt dẫn đến cuộc chiến tranh Nam – Bắc
triều bùng nổ và kéo dài hơn 50 năm Diễn ra ở Thanh Nghệ
Tĩnh và kéo dài ra Bắc
GV: Cuộc chiến tranh đã để lại hậu quả gì cho nhân dân?
HS: gây thiệt hại lớn về người và của: nhiều người bị bắt lính,
bắt phu, mùa màng bị tàn phá, bỏ hoang, dịch bệnh…
GV: Em có nhận xét gì về tính chất của cuộc chiến tranh này?
HS: Cuộc chiến tranh phi nghĩa
Hoạt động 2 : Chiến tranh Trịnh – Nguyễn và sự chia cắt
Đàng Trong – Đàng Ngoài: (15p)
GV: sau chiến tranh Nam – Bắc triều tình hình nước ta có gì
thay đổi?
HS: năm 1545 Nguyễn Kim chết, con rể là Trịnh Kiểm lên nắm
binh quyền
VG: Đàng Trong được hình thành như thế nào?
HS: Nguyễn Hoàng được cử vào trấn thủ Thuận Hóa – Quảng
Nam xây dựng cơ sở để đối địch với họ Trịnh
GV: Đàng Trong – Đàng Ngoài do ai cai quản?
HS: Đàng Ngoài do họ Trịnh xưng vương gọi là Chúa Trịnh -
Đàng Trong nhà Nguyễn cai quản
GV: cuộc chiến tranh Trịnh – Nguyễn đã dẫn tới kết quả gì?
HS: trong gần nữa thế kỉ họ Trịnh và họ Nguyễn đánh nhau 7
lần, Quảng Bình và Nghệ An trở thành chiến trường ác liệt nhất
Cuối cùng cả hai bên lấy sông Gianh làm ranh giới, một dải đất
II/ Cuộc chiến tranh Nam – Bắc triều và Trịnh – Nguyễn.
1 Chiến tranh Nam – Bắc triều
a Nguyên nhân:
- Năm 1527 Mạc Đăng
Dung trở thành tể tướng, cướp ngôi nhà Lê, lập ra nhà Mạc Bắc triều
- Năm 1533, Nguyễn
Kim chạy vào Thanh Hóa lập một người nhà
Lê lên làm vua Nam triều
b Diễn biến:
Mâu thuẫn giữa hai tập đoàn phong kiến xay ra gay gắt chiến tranh xay ra, kéo dài hơn 50 năm
c Kết quả:
Đến năm 1592, Nam triều chiếm được Thăng Long, chiến tranh chấm dứt
d Hậu quả:
Gây thiệt hại nặng nề về người
và của
2 Chiến tranh Trịnh – Nguyễn và sự chia cắt Đàng Trong – Đàng Ngoài.
- Đầu thế kỉ XVII, chiến
tranh giữa hai thế lực phong kiến Trịnh – Nguyễn kéo dài ( 1627 – 1672)
- Kết quả: phải lấy sông
Gianh làm ranh giới phân chia đất nước thành 2 đàng: Đàng Trong và Đàng Ngoài
- Hậu quả: chia cắt đất
nước gây tổn hại, đau
Trang 3dài từ Nghệ An đến Quảng Bình là chiến trường khốc liệt, dân ở
hai bên bờ sông gianh phải chuyển đi nơi khác Sự chia cắt
Đàng Trong – Đàng Ngoài kéo dài 200 năm gây trở ngại cho
giao lưu kinh tế, văn hóa làm suy giảm tiềm lực đất nước
GV: cuộc chiến tranh Trịnh – Nguyễn đã đem lại những hậu
quả như thế nào?
HS: đất nước bị chia cắt, nhân dân đói khổ, li tán
GV: em hãy cho biết tính chất của cuộc chiến tranh? HS: cuộc
chiến tranh phi nghĩa, giành giật quyền lợi và địa vị trong phong
kiến đã dẫn tới sự chia cắt 2 miền đất nước
GV: em có nhận xét gì về tình hình chính trị xã hội ở nước ta
thế kỉ XVI - XVIII?
HS: không ổn định, thường xuyên thay đổi chính quyền, chiến
tranh liên tiếp xảy ra, đời sống nhân dân khổ cực, đất nước rơi
vào tình trạng khủng hoảng
thương cho dân tộc
4.Củng cố: 7p
Câu 1: Em hãy nêu hậu quả của cuộc chiến tranh Nam – Bắc triều và sự chia cắt Đàng Trong – Đàng Ngoài
Câu 2:
5 Dặn dò: 2p
- Học bài cũ và chuẩn bị các câu hỏi trong SGK
- Chuẩn bị bài 23: