Cũng chính vì lí do đó mà trong suốt thời gian từ thế kỉ I đến thế kỉ X nhân dân ta đã không ngừng đứng lên đấu tranh chống chính sách cai trị, bóc lột tàn bạo của các triều đại phong ki[r]
Trang 1Ngày soạn: 24/12/2017
Ngày dạy: 27/12/2017 - Lớp 6B
Chương III:
THỜI KÌ BẮC THUỘC VÀ ĐẤU TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP
Tiết 20 Bài 17:
CUỘC KHỞI NGHĨA HAI BÀ TRƯNG (năm 40)
I.
MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức:
- Trình bày được một số nét khái quát tình hình Âu Lạc từ thế kỉ II TCN đến hết thế kỉ I: Chính sách thống trị tàn bạo của phong kiến phương Bắc đối với nước ta (xoá tên nước ta, đồng hoá và bóc lột tàn bạo dân ta) Ách thống trị tàn bạo của thế lực phong kiến đối với nước ta là nguyên nhân dẫn đến cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng
- Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng: Nguyên nhân, diễn biến, kết quả
- Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng diễn ra được sự ủng hộ của nhân dân đã nhanh chóng thành công Ách thống trị của phong kiến phương Bắc bị lật đổ, đất nước ta giành được độc lập
2 Kĩ năng:
- Biết tìm nguyên nhân và mục đích của sự kiện lịch sử
- Rèn luyện các kĩ năng đọc hiểu thông tin, khai thác thông tin kênh hình, kĩ năng sử dụng lược đồ, kĩ năng làm việc nhóm, tham gia các hoạt động trong bài học, rèn luyện tư duy so sánh, đánh giá các sự kiện, nhân vật lịch sử
3 Thái độ:
- Có thái độ khách quan trong việc đánh giá những chính sách cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc đối với nhân dân ta
- Giáo dục ý thức căm thù quân xâm lược, bước đầu xây dựng ý thức tự hào, tự tôn dân tộc Lòng biết ơn, khâm phục, tự hào về chí khí, hành động yêu nước của tổ tiên, nhận thức được vai trò, công lao của Hai Bà Trưng, qua đó tự hào về truyền thống phụ nữ Việt Nam
4 Năng lực cần hình thành và phát triển:
- Năng lực chung: Tự học, tư duy, giao tiếp, hợp tác, tự quản lý, sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực riêng: nhận xét; tái hiện hiện tượng lịch sử, thực hành với đồ dùng trực quan, xác định mối liên hệ giữa các hiện tượng lịch sử, xác định tác động giữa các hiện tượng lịch sử
II
CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
1 Giáo viên :
- Bài soạn trên phần mềm Power Point, bài soạn trên Word
- SGK, SGV, chuẩn kiến thức kĩ năng Lịch sử 6
- Máy tính, máy chiếu, video, phiếu học tập,…
2 Học sinh :
Trang 2- Đọc và tìm hiểu kĩ trước bài ở nhà.
- Vở ghi, SGK, Vở bài tập Lịch sử 6, đồ dùng học tập
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC:
1 Ổn định tổ chức: (1 phút)
- Giới thiệu đại biểu
- Kiểm tra sĩ số:
2 Kiểm tra bài cũ: (1 phút)
GV gọi 1 HS lên bảng trả lời
HOẠT ĐỘNG
CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRO NỘI DUNG CẦN ĐẠT TRIỂN PHÁT
NĂNG LỰC
- GV chiếu câu hỏi
Âu Lạc rơi vào tay
nhà Triệu trong thời
gian nào ? Vì sao An
Dương Vương thất
bại trong cuộc kháng
chiến chống quân
xâm lược Triệu Đà ?
Theo em, sự thất bại
của An Dương
Vương để lại cho đời
sau bài học gì ?
GV nhận xét, cho
điểm
- Hs theo dõi, trả lời
* Âu Lạc rơi vào tay nhà Triệu vào thời gian: Năm
179 TCN
* Nguyên nhân thất bại của An Dương Vương trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Triệu Đà:
- Do chủ quan, quá tự tin vào lực lượng của mình nên
An Dương Vương đã mắc mưu kẻ thù
- Nội bộ không còn thống nhất để cùng nhau chống giặc
* Bài học kinh nghiệm:
- Đề cao cảnh giác
- Phải đoàn kết trong nội bộ
- Trọng dụng người hiền tài
- Năng lực
tự học
3 Bài mới : (33 phút)
*Giới thiệu bài mới: (1 phút) Do chủ quan, thiếu phòng bị, An Dương Vương đã
mắc mưu Triệu Đà nên để “cơ đồ đắm biển sâu”, đất nước rơi vào thời kì đen tối kéo dài hơn 1000 năm Cũng chính vì lí do đó mà trong suốt thời gian từ thế kỉ I đến thế
kỉ X nhân dân ta đã không ngừng đứng lên đấu tranh chống chính sách cai trị, bóc lột tàn bạo của các triều đại phong kiến phương Bắc, giữ vững bản sắc văn hoá dân tộc
và giành lại quyền độc lập, tự chủ cho đất nước Một trong những cuộc khởi nghĩa tiêu biểu mở đầu cho phong trào đấu tranh chống Bắc thuộc là cuộc khởi nghĩa Hai
Bà Trưng năm 40 Cuộc khởi nghĩa này diễn ra như thế nào ? Kết quả ra sao ? Đất
Trang 3nước Âu Lạc từ thế kỉ II TCN đến thế kỉ I có gì đổi thay ? Để hiểu rõ về những vấn
đề này, cô mời các em chúng ta cùng tìm hiểu nội dung bài học ngày hôm nay
Chương III:
THỜI KÌ BẮC THUỘC VÀ ĐẤU TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP
Tiết 20 Bài 17:
CUỘC KHỞI NGHĨA HAI BÀ TRƯNG (năm 40)
*Dạy bài mới:
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG
CỦA TRO
NỘI DUNG CẦN
ĐẠT
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
Hoạt động 1: - Hướng dẫn HS tìm hiểu những đổi thay của nhà nước Âu Lạc
từ thế kỉ II TCN đến thế kỉ I.
- Thời gian: 12 phút.
- Theo dõi thông tin SGK, hãy
cho biết:
? Sau thất bại của An Dương
Vương, nước ta rơi vào tình
trạng nào ?
? Để cai trị Âu Lạc, Triệu Đà
đã làm gì ?
- GV trình chiếu lược đồ Âu Lạc
từ thế kỉ I - thế kỉ III, xác định vị
trí 2 quận Giao Chỉ và Cửu
Chân
GV mở rộng: Năm 111 TCN,
nhà Hán đem quân tấn công
Nam Việt, nhà Triệu chống cự
không nổi và bị tiêu diệt, đất đai
Âu Lạc chuyển sang tay nhà
Hán
? Sau khi đánh bại nhà Triệu,
Nhà Hán đã thực hiện chính
sách gì ở nnước ta ?
HS: Dân tộc ta bước vào tình trạng hơn 1000 năm Bắc thuộc
HS trả lời theo SGK
HS quan sát lược đồ
HS lắng nghe
1 Nước Âu Lạc từ thế kỉ II TCN đến thế kỉ I có gì đổi thay ?
- Năm 179 TCN, Triệu Đà sáp nhập
Âu Lạc vào Nam Việt
- Năng lực tư duy, năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực tái hiện hiện
Trang 4- GV trình chiếu lược đồ châu
Giao
- Mời 1 HS lên xác định vị trí
của nước ta và vị trí của châu
Giao trên lược đồ
Nhà Hán chia nước ta thành 3
quận: Giao Chỉ, Cửu Chân và
Nhật Nam (bao gồm Bắc Bộ,
Bắc Trung Bộ đến Quảng Nam)
gộp với 6 quận của Trung Quốc
thành châu Giao Thủ phủ của
châu Giao đặt ở Luy Lâu (Thuận
Thành - Bắc Ninh)
? Nhà Hán đã gộp Âu Lạc với 6
quận của Trung Quốc thành
châu Giao nhằm âm mưu gì ?
? Để cai trị nước ta, nhà Hán
còn có việc làm nào khác ?
? Nhà Hán sắp đặt bộ máy cai
trị ở châu Giao như thế nào ?
- GV chiếu sơ đồ tổ chức bộ
máy cai trị châu Giao
GV: Các chức quan lớn đều do
HS trả lời theo SGK
- HS quan sát lược đồ
- HS lên chỉ lược
đồ vị trí của nước
ta và vị trí của châu Giao
HS suy nghĩ trả lời Nhà Hán muốn chiếm đóng lâu dài
và xóa tên nước ta, biến nước ta thành một bộ phận lãnh thổ của Trung Quốc
HS: Xây dựng và sắp đặt lại bộ máy cai trị
HS trả lời theo SGK trang 47
HS quan sát sơ đồ
- Năm 111 TCN, nhà Hán chiếm Âu Lạc
- Chính sách thống trị:
+ Hành chính:
++ Chia Âu Lạc thành 3 quận, gộp với 6 quận của Trung Quốc à châu Giao
++ Thiết lập bộ máy cai trị
tượng lịch sử
- Năng lực thực hành với
đồ dùng trực quan
- Năng lực tư duy, năng lực giao tiếp, năng lực sử dụng ngôn ngữ
Trang 5người Hán cai trị, chúng muốn
xiết chặt bộ máy cai trị đối với
nhân dân ta
GV mở rộng:
Giải thích cho HS hiểu thế nào
là thứ sử, đô uý, thái thú.
+ Thứ sử là một chức quan do
bọn phong kiến Trung Quốc đặt
ra để trông coi một số quận,
hoặc đứng đầu bộ máy cai trị ở
nước phụ thuộc
+ Thái thú, đô uý: là chức quan
do bọn phong kiến Trung Quốc
đặt ra để trông coi một quận
-> Thái thú coi chính trị, Đô uý
coi quân sự
? Em có nhận xét gì về cách
đặt quan lại cai trị của nhà
Hán ?
GV: Sau khi bộ máy cai trị được
xây dựng, hoàn thiện xong, nhà
Hán ra sức bóc lột, vơ vét của
cải của nhân dân ta
- Gọi 1 HS đọc một doạn trong
SGK, phần thông tin mô tả ách
thống trị của nhà Hán
- GV trình chiếu một số hình ảnh
cống nạp sản vật quý
? Qua phần bạn vừa đọc, kết
hợp quan sát các hình ảnh em
thấy nhân dân châu Giao bị
nhà Hán bóc lột như thế nào ?
Biểu hiện của sự bóc lột đó ?
HS lắng nghe
HS:
Nhà Hán mới
bố trí được người cai trị tới cấp quận, còn cấp dưới quận
là huyện và xã chúng chưa thể vươn tới được nên buộc phải để người
Âu Lạc trị dân như cũ
HS lắng nghe
HS đọc thông tin
HS quan sát các hình ảnh
HS suy nghĩ trả lời:
+ Bóc lột nặng nề
+ Nộp nhiều thứ thuế, sản vật quí + Kinh tế: Đánh
- Năng lực nhận xét, năng lực giao tiếp, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực
tự học
- Năng lực tái hiện hiện tượng lịch sử
Trang 6? Vì sao nhà Hán đánh thuế
nặng vào các mặt hàng muối
và sắt ?
- GV trình chiếu một số hình ảnh
về ách thống trị của nhà Hán về
mặt kinh tế
? Để có được những thứ này,
nhân dân ta phải làm gì ? Qua
hai hình ảnh này, em hãy cho
biết đây là những việc làm
ntn ?
GV: Nó nguy hiểm đến tính
mạng những người tham gia tìm
kiếm sản vật quý để cống nộp
cho nhà Hán
GV: Ngoài việc đề ra và thi hành
những chính sách thống trị về
kinh tế, nhà Hán còn thi hành
các chính sách thống trị về mặt
văn hóa
? Chính sách thống trị về văn
hoá của nhà Hán là gì ?
HS suy nghĩ trả lời Muối và sắt là 2 thứ thiết yếu trong đời sống của người dân
+ Muối cần được
sử dụng trong sinh hoạt
+ Sắt cần để chế tạo ra vũ khí và công cụ lao động
- HS quan sát
HS:
+ Nhân dân ta phải lên rừng, xuống biển
+ Đây là những việc làm vô cùng nguy hiểm
HS trả lời theo SGK trang 47
thuế nặng, cống nạp sản vật quý
+ Văn hoá:
++ Đưa người Hán sang ở với người Việt
++ Bắt dân ta theo
- Năng lực tư duy, năng lực giao tiếp, năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực tư duy, nhăng lực tự học
- Năng lực tái hiện hiện tượng lịch sử
Trang 7? Nhà Hán đưa người Hán
sang châu Giao nhằm mục
đích gì ?
GV giải thích, mở rộng: đồng
hoá có nghĩa là làm thay đổi bản
chất, làm cho giống như của
mình
GV: Chúng thực hiện chính sách
đồng hóa nhân dân ta, bắt dân ta
ăn, mặc, ở, sinh hoạt giống
người Hán, cho người Hán di cư
sang nước ta lập nghiệp, bắt phụ
nữ nước ta lấy người Hán,
? Qua đây, em có nhận xét gì về
chính sách cai trị của nhà
Hán ? Trong các chính sách
đó, theo em chính sách nào là
thâm hiểm nhất ? Vì sao ?
? Với những chính sách hà
khắc của nhà Hán đối với dân
ta như vậy đã hình thành nên
mâu thuẫn gì ?
=> Xuất hiện mâu thuẫn xã hội
GV: Đặc biệt là năm 34, Tô
Định được cử làm Thái thú quận
Giao Chỉ à khiến cho đời sống
của nhân dân ta càng thêm cực
khổ
HS suy nghĩ trả lời Người Hán muốn đồng hoá dân tộc ta
để dễ bề cai trị
HS lắng nghe
HS: Suy nghĩ, TL
Đó là những chính sách cai trị tàn bạo, thâm độc Đặc biệt
là chính sách người Hán muốn đồng hoá nhân dân ta
Vì chúng muốn biến người Việt thành người Hán
HS: Mâu thuẫn giữa nhân dân ta với nhà Hán ngày càng sâu sắc
phong tục người Hán
à Mục đích: Đồng hóa dân ta
- Năng lực xác định mối liên hệ giữa các hiện tượng lịch sử
- Năng lực nhận xét, năng lực tư duy, năng lực giao tiếp, năng lực sử dụng ngôn ngữ
Trang 8? Em biết gì về Thái thú Tô
Định ?
HS: Tô Định là Thái thú quận
Giao Chỉ, nổi tiếng tham lam,
tàn bạo, đã ra sức đàn áp, vơ vét,
bóc lột sức người, sức của của
nhân dân ta, luôn mượn cớ giữ
nghiệp phép nước để tìm cách hà
hiếp dân lành và hễ “thấy của cải
là giương mắt lên, thấy địch là
cụp mắt xuống”
? Trong hoàn cảnh bị áp bức,
bóc lột nặng nề như vậy, theo
em nhân dân ta sẽ có phản ứng
gì ?
GV chuyển ý:
Lịch sử đã chứng minh một quy
luật: Có áp bức thì có đấu tranh
chống áp bức”
Dưới ách thống trị tàn bạo
của nhà Hán, nhân dân ta phải
sống trong cảnh lầm than nô lệ
Không cam chịu thực tại đó, họ
đã phải vùng lên đấu tranh Mở
đầu phong trào đấu tranh chống
Bắc thuộc của nhân dân ta đó
chính là cuộc khởi nghĩa Hai Bà
Trưng Cuộc khởi nghĩa này
diễn ra như thế nào ? Kết quả ra
sao ? Mời các em chuyển
sang tìm hiểu phần 2 của bài
HS: Nhân dân ta đã vùng lên đấu tranh
à chống lại ách đô
hộ của nhà Hán
- Năng lực tự học
- Năng lực xác định tác động giữa các hiện tượng lịch sử
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu nguyên nhân, diến biến, kết quả và ý ngĩa lịch
sử cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40).
- Thời gian: 20 phút.
- GV chiếu hình ảnh Hai Bà
Trưng
GV: Tiết học trước, cô đã dặn
các em về nhà chuẩn bị trước bài
HS quan sát
2 Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng bùng nổ
Trang 9mới tìm hiểu về Hai Bà Trưng.
Bây giờ cô mời 2 em lên bảng
giới thiệu về Hai Bà Trưng theo
phần chuẩn bị ở nhà của mình
- GV: Để kiểm tra xem phần
giới thiệu của hai bạn về Hai Bà
Trưng đã chính xác chưa, cô mời
các em xem đoạn vi deo về Hai
Bà Trưng
GV: Các em chú ý theo dõi, qua
đó tìm hiểu nguyên nhân diễn ra
cuộc khởi nghĩa
- Qua đoạn video, các em thấy
phần giới thiệu về Hai Bà Trưng
của hai bạn đã đúng chưa ?
- GV: nhận xét, kết luận
GV cho HS thảo luận nhóm
GV chia lớp thành 4 nhóm
hoạt động trong thời gian 3
phút
Nội dung:
+ Nhóm 1: Nguyên nhân bùng
nổ cuộc khởi nghĩa Hai Bà
Trưng ?
+ Nhóm 2: Đọc 4 câu thơ, em
hiểu gì về mục tiêu của cuộc
khởi nghĩa ?
+ Nhóm 3: Theo em, việc khắp
nơi đều kéo quân về Mê Linh
nói lên điều gì ?
+ Nhóm 4: Nguyên nhân thắng
lợi và ý nghĩa lịch sử của cuộc
khởi nghĩa Hai Bà Trưng
Mỗi nhóm cử một nhóm
trưởng, một thư kí ghi kết
quả thảo luận của nhóm
mình
Đại diện các nhóm trình bày
Các nhóm nhận xét, bổ sung
cho nhau
GV kết luận
GV gọi đại diện nhóm 1 lên
trình bày phần kết quả thảo luận
của nhóm 1
? Nguyên nhân bùng nổ cuộc
HS giới thiệu về hai bà Trưng theo
sự chuẩn bị bài ở nhà
- HS xem vi deo, nhận xét phần giới thiệu của hai bạn
HS đưa ý kiến nhận xét
HS thảo luận, ghi kết quả thảo luận ra phiếu học tập
- Năng lực tự học
- Năng lực hợp tác, năng lực giao tiếp, năng lực tư duy, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực
tự, năng lực tự quản lí
Trang 10khởi nghĩa Hai Bà Trưng ?
GV mời các nhóm nhận xét, bổ
sung
GV chiếu đáp án, chuẩn kiến
thức
+ Do ách đô hộ và cai trị tàn bạo
của nhà Hán
+ Thi Sách bị Tô Định giết hại
GV chiếu hình ảnh: Thi Sách bị
quân Hán giết hại
- GV đặt giả thiết:
? Nếu Tô Định không giết Thi
Sách thì khởi nghĩa có diễn ra
không ?
GV: Với chính sách cai trị vô
cùng thâm độc và tàn bạo của
Nhà Hán cuộc khởi Nghĩa Hai
Bà Trưng đã diễn ra
? Cuộc khởi nghĩa diễn ra như
thế nào ?
- GV trình chiếu lược đồ Cuộc
khởi nghĩa Hai Bà Trưng và
hướng dẫn HS tìm hiểu các yếu
tố được thể hiện trên lược đồ
- GV: Tiết học trước, cô đã dặn
các em về nhà đọc trước bài mới
và tập trình bày diễn biến cuộc
khởi nghĩa Hai Bà Trưng trên
lược đồ
Cô mời 1 em lên bảng trình bày
phần chuẩn bị của mình về
diễn biến cuộc khởi nghĩa Hai
Bà Trưng.
- GV nhận xét cách chỉ bản
đồ……
GV chiếu lược đồ Cuộc khởi
nghĩa Hai Bà Trưng và hướng
dẫn HS mô tả sự phát triển của
cuộc khởi nghĩa
GV: Oán hận trước ách đô hộ
của nhà Hán
Nhóm 1 báo cáo kết quả thảo luận
HS quan sát hình ảnh Thi Sách bị Tô Định giết hại
HS tư duy, suy nghĩ Xác định nguyên nhân chính
HS quan sát lược đồ
HS trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa
HS lắng nghe
a Nguyên nhân:
- Nhà Hán:
+ Cai trị tàn bạo + Giết hại Thi Sách
b Diễn biến:
- Mùa xuân năm 40,
- Năng lực tư duy
- Năng lực thực hành với
đồ dùng trực quan