- Học sinh biết: Từ đầu thế kỉ VII(618), nước ta chịu sự thống trị của nhà đường, sắp đặt bộ máy cai trị, chia lại các khu vực hành chính, chúng siết chặt hơn bộ máy cai trị để đô hộ, [r]
Trang 1Ngày dạy: 29/3/2018
Ngày soạn: 20/3/2018
BÀI 20:
NHỮNG CUỘC KHỞI NGHĨA LỚN TRONG CÁC THẾ KỈ VII – IX
I Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức.
- Học sinh biết: Từ đầu thế kỉ VII(618), nước ta chịu sự thống trị của nhà đường, sắp đặt
bộ máy cai trị, chia lại các khu vực hành chính, chúng siết chặt hơn bộ máy cai trị để đô
hộ, thực hiện chính sách đồng hoá tăng cường bóc lột và đàn áp các cuộc khởi nghĩa
- Học sinh hiểu: Trong suốt 3 thế kỉ thống trị của nhà Đường, nhân dân ta đã nổi dạy, tiêu biểu nhất là cuộc khởi nghĩa của Mai Thúc Loan và Phùng Hưng
- Tích hợp: Bồi dưỡng ý thức bảo vệ di tích lịch sử, liên quan đến sự kiện, nhân vật trong
bài
2 Kỹ năng:
- Học sinh thực hiện được: Qua bài học, học sinh biết phân tích, đánh giá công lao của các nhân vật lịch sử
- Học sinh thực hiện thành thạo: luyện kĩ năng đọc và vẽ bản đồ lịch sử dân tộc
3 Thái độ:
-Thói quen: Bồi dưỡng cho học sinh tinh thần chiến đấu vì độc lập của Tổ Quốc.
-Tính cách :Biết ơn tổ tiên đã kiên trì chiến đấu chống giặc ngoại xâm để giành lại độc lập dân tộc
4 Định hướng năng lực hình thành.
- Năng lực tái hiện kiến thức: Từ đầu thế kỉ VII, nước ta chịu sự thống trị của nhà Đường
- Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, và năng lực ngôn ngữ
- Năng lực chuyên biệt: Năng lực phân tích, nhận xét, đánh giá, vận dụng kiến thức liên
hệ thực tiễn hiện nay
II Thiết bị và đồ dùng dạy học:
- Tài liệu, SGK,SGV,Lược đồ khởi nghĩa Mai Thúc Loan và Phùng Hưng
Trang 2III Tiến trình dạy học:
1 Ổn định lớp học: 1 phút
2 Kiểm tra bài củ 3 phút
Câu hỏi: Cuộc kháng chiến chống quân Lương xâm lược đã diễn ra như thế nào?
Đáp án: Triệu Quang Phục chọn Dạ Trạch làm căn cứ kháng chiến Quân Lương tăng
cường lực lượng bao vây Dạ Trạch và cố sức tấn công,nghĩa quân anh dũng chống trả, cuộc kháng chiến giằng co kéo dài, đến 550 nhà Lương có loạn Trần Bá Tiên về nước, Triệu Quang Phục chớp thời cơ phản công Kháng chiến thắng lợi
3 Giới thiệu bài mới.
- Đến thế kỉ VII Nhà Đường thống trị nước ta, chúng siết chặt hơn chế độ cai trị tàn bạo, thẳng tay bóc lột và đàn áp nhân dân ta Dưới ách thống trị của nhà Đường trong suốt 3 thế kỉ,nhân dân ta không ngừng nổi dậy đấu tranh chống bọn đô hộ, đáng chú ý nhất là 2 cuộc khởi nghĩa của Mai Thúc Loan và Phùng Hưng, đây là những cuộc nổi dậy lớn, tiếp tục khẳng định ý chí độc lập và chủ quyền đất nước của nhân dân ta Đó chính là bài học
mới ngày hôm nay Bài 23 NHỮNG CUỘC KHỞI NGHĨA LỚN TRONG THẾ KỈ VII – IX.
4 Dạy học bài mới.
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung ghi bảng
Hoạt động 1: Dưới ách đô hộ của nhà Đường,
nước ta có gì thay đổi (thời gian: 12’)
GV: Gọi HS đọc mục 1/62
GV: Năm 618, nhà Đường được thành lập ở Trung
Quốc, do Lý Uyên được sự ủng hộ của địa chủ Hoa
đã lật đỗ nhà Tuỳ, lập ra nhà Đường đống đô ở
Trường An, từ đó nước ta bị nhà Đường thống trị
GV: Nhà Đường thống trị nước ta đầu thế kỉ VII,
chính sách cai trị của chúng có gì thay đổi?
Năm 679 nhà Đường đổi Giao châu thành An Nam
Đô Hộ Phủ, trụ sở đặt tại Tống Bình Các Châu,
huyện do người Hán cai trị, dưới huyện là hương,
xã do người Việt quản lý, chúng chia nước ta thành
12 Châu
GV: Vì sao nhà Đường chú ý sữa sang các con
đường từ Trung Quốc sang Tống Bình và từ
Tống Bình sang các quận, huyện ?
Nhà Đường coi “ An Nam đô hộ phủ là một trọng
1 Dưới ách đô hộ của nhà Đường, nước ta có gì thay đổi?
- Năm 679 nhà Đường đổi Giao Châu thành An Nam đô hộ phủ Phủ đô hộ đặt ở Tống Bình
- Các châu, huyện do người Trung Quốc cai trị
- Nhà Đường tiến hành sửa sang đường bộ xây thành, đắp lũy, tăng thêm quâm số
Trang 3tâm để đàn áp nhanh các cuộc nổi dậy của nhân
dân, để đảm bảo cho chính quyền đô hộ, nhà
Đường đã xây dựng, đắp luỹ và tăng cường quân
chiếm đóng, sửa các con đường từ Trung Quốc
sang Tống Bình và ngược lại từ Tống Bình đến các
quận, huyện
GV: Thảo luận nhóm- 2 nhóm – TG: 3p
Nhóm 1: Em có nhận xét gì về tình hình nước ta
dưới ách thống trị của nhà Đường?
Nhóm 2: Nhà Đường tiến hành bóc lột nhân dân
ta như thế nào? Theo em chính sách bóc lột của
nhà Đường có gì khác so với các thời trước?
HS: Trình bày.
GV: Nhận xét, Bổ sung và chốt ý
TL Nhóm 1: Siết chặt hơn bộ máy cai trị, biến nước
ta thành một phủ của nhà Đường, đồng thời củng cố
thành, sửa sang đường giao thông để đàn áp nhanh
chống các cuộc khởi nghĩa của nhân dân ta
TL nhóm 2: Ngoài thuế ruộng đất, nhà Đường còn
đặt ra nhiều loại thuế như thuế muối, thuế sắt, thuế
tơ lụa … Hàng năm bắt dân ta phải cống nộp các
thứ quí hiếm, đặc biệt là phải gánh vải tươi sang tận
kinh đô Trung Quốc để nộp cho vua phong kiến
Chúng chia lại bộ máy hành chính, đặt tên mới biến
nước ta thành một phiên thuộc của Trung Quốc
Bóc lột tô thuế, cống nộp nặng nề
GV chuyển ý: Nhân dân ta không chịu kiếp sống
nô lệ nên đã khởi nghĩa chống lại nhà Đường
Hoạt động 2: Cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan
( 722 ) (thời gian: 10’)
GV: Gọi HS đọc mục 2/64.
GV: Em biết gì về Mai Thúc Loan ?
Mai Thúc Loan là một thanh niên (quê gốc ở Mai
Phụ) sau theo mẹ sang trú ở Ngọc Trừng (Nam Đàn
– Nghệ An), người khoẻ mạnh, da đen, tóc xoăn Vì
nhà nghèo nên phải đi chăn trâu cho nhà giàu, ông
là người có chí lớn nên được mọi người yêu mến
-Nhà Đường còn đặt thêm nhiều thuế mới: muối, sắt, gai: tăng cường cống nạp những sản vật
2 Khởi nghĩa Mai Thúc Loan (722)
a Nguy ê n nh â n .
- Do sự áp bức bóc lột tàn bạo của nhà Đường
Trang 4GV: Cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan nổ ra trong
hoàn cảnh nào?
Khoảng cuối những năm 10 của thế kỉ VIII, Mai
Thúc Loan cùng một đoàn người ở Hà Tĩnh phải
gánh vải sang cống nộp cho Trung Quốc rất khổ
cực trên đường đi ông đã không gánh vải sang
Trung Quốc mà kêu gọi những người dân phu trở
về
GV: Vì sao ông kêu gọi mọi người khởi nghĩa?
Vì ông căm thù quân đô hộ áp bức bóc lột nặng nề
làm dân ta khổ cực
GV: Theo em những câu nào nói lên nổi khổ của
nhân dân ta?
GV chốt: “Sâu quả vải vì ai vạch lá
Ngựa hồng trần kể đã héo hon”
GV: Cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan đã diễn ra
như thế nào?
(Treo lược đồ khởi nghĩa Mai Thúc Loan trên bảng
và gọi học sinh trình bày diễn biến trên lược đồ.)
GV: Nhà Đường làm gì để đàn áp khởi nghĩa?
10 vạn quân Đường do Dương Tư Húc chỉ huy
sang đàn áp khởi nghĩa
GV: Kết quả cuộc khởi nghĩa như thế nào?
Quân của Mai Thúc Loan chống cự không nổi, Mai
Thúc Loan đã hy sinh
GV: Cuộc khởi nghĩa nói lên điều gì?
Cuộc khởi nghĩa nói lên ý nghĩa lịch sử quan trọng
Giáo viên li ê n hệ gi á o dục: Để tưởng nhớ công ơn
của Mai Hắc Đế, hiện nay người ta lấy tên ông để
đặt tên trường như trường THPT Mai Thúc Loan ở
Hà Tĩnh, tên đường như đường Mai Thúc Loan ở
Hà Tĩnh, Huế ở núi vệ và trong thung lũng Hùng
Sơn vẫn còn đền thờ ông Là HS chúng ta phải có ý
thức bảo vệ tôn tạo các di tích đó
Hoạt động 3: Khởi nghĩa Phùng Hưng(776-791)
b Diễn biến
- Năm 722, khởi nghĩa bùng nổ, nghĩa quân nhanh chóng chiếm thành Hoan Châu
- Mai Thúc Loan xây dựng căn cứ
ở Sa Nam (Nam Đàn – Nghệ An) xưng là Mai Hắc Đế
- Sau đó nhà Đường đem 10 vạn quân sang đàn áp Khởi nghĩa thất bại
Trang 5(thời gian:11’)
GV: Gọi HS đọc mục 3/65
GV: Em biết gì về Phùng Hưng ?
GV
kết luận và chốt ý cho HS nắm
Phùng Hưng quê ở làng Đường Lâm (Ba vì – Hà
Tây), xuất thân từ 1 dòng họ đời đời làm quan lang
ở Hà tây, ông là người rất khoẻ, giỏi võ vật được
trâu, đánh được hổ, lại rất thương người, hay cứu
giúp cho người khác nên được nhân dân mến phục
GV: Các em có biết những câu chuyện nào của
Phùng Hưng không?
GV: Thầy sẽ kể cho các em nghe câu chuyện “
Phùng Hưng giết hổ”.
“C huyện kể rằng ở vùng quê Đường Lâm thời bấy
giờ vẫn là vùng đất gò đồi và rừng cây rậm rạp
Dân làng đang yên ổn cuộc sống thì bỗng xuất hiện
con hổ dữ từ rừng về chuyên bắt gia súc và người
về ăn thịt khiến cả làng đều sợ hãi không làm gì
nổi Đang thời trai tráng sung sức lại hết sức lo
lắng cho dân tình, Phùng Hưng với khí phách của
bậc anh hùng nên không chịu làm ngơ, ông quyết
tìm cách trị hổ cứu người.
Ban đầu, ông làm hình nộm bằng rơm, cho mặc
quần áo như người thật, đặt ở nơi hổ thường qua
Trong những lần đầu đi ngang qua, hổ thấy bù
nhìn tưởng người nên lao vào cắn xé nhưng chỉ có
cọc gỗ độn rơm Sau nhiều lần như thế, hổ không
còn chú ý tới hình nộm nữa.
Một hôm trời chập choạng tối, Phùng Hưng cởi
trần, thân đóng khố, trát bùn khắp người đứng thế
vào chỗ hay đặt bù nhìn rơm Khi hổ xuất hiện, hơi
bùn non át hơi người nên nó không nhận ra, cứ
bước qua như mọi lần.
Ngay lúc đó, Phùng Hưng bất ngờ xông tới nhảy
lên mình hổ, ghì chặt mãnh thú Sau một hồi vật
nhau, con hổ đuối sức Cùng với sự trợ giúp của
hai em trai, Phùng Hưng giết được hổ dữ, trừ họa
lớn cho dân làng.
Tiếng tăm của ông ngày một vang xa và đó chính là
3.Khởi nghĩa Phùng Hưng(776-791).
a Nguyên nhân :
- Vì họ căm ghét chế độ thống trị
của nhà Đường
Trang 6một trong những yếu tố quan trọng để Phùng Hưng
kêu gọi nhân dân đứng lên đánh đuổi quân xâm
lược, giành lại non sông gấm vóc cho dân tộc.”
GV: Qua câu truyện trên em rút ra bài học gì cho
bản thân?
GV: Cuộc khởi nghĩa Phùng Hưng diễn ra như
thế nào?
(Treo lược đồ khởi nghĩa Phùng Hưng trên bảng và
gọi học sinh trình bày diễn biến trên lược đồ.)
Năm 776, Phùng Hưng cùng em là Phùng Hải họp
quân khởi nghĩa ở Đường Lâm
GV: Theo em, vì sao cuộc khởi nghĩa Phùng
Hưng được mọi người hưởng ứng?
Vì câm thù quân đô hộ đã dồn họ vào bước đường
cùng Do Phùng Hưng là người có uy tín
GV: Sau khi làm chủ Đường Lâm, cuộc khởi
nghĩa phát triển như thế nào?
Nghĩa quân kéo về bao vây thành Tống Bình bức
tên đô hộ Cao Chính Bình sinh bệnh mà chết, nghĩa
quân làm chủ Tống Bình sắp đặt việc cai trị
GV: Kết quả của cuộc khởi nghĩa như thế nào?
( GV cho HS quan sát H.50 – Liên hệ)
Dưới sự lãnh đạo của Phùng Hưng nhân dân ta
giành được quyền làm chủ đất nước gần 9 năm, lịch
sử gọi là nền tự chủ mong manh Nền tự chủ tồn tại
gần 9 năm(783 – 791)
Giáo viên GD lồng ghép môi trường:
Để tưởng nhớ đến ông thì nhân dân đã lập đền thờ
đặt tên trường như trường THPT Phùng Hưng ở
(Hưng Yên), tên đường như đường Phùng Hưng ở
(Hà Nội) Là HS chúng ta phải có ý thức bảo vệ tôn
tạo các di tích đó.
GVKL bài: Từ TK VII, Nhà Đường thống trị nước
ta, chúng chia lại khu vực hành chính, sắp đặt bộ
máy cai trị nhân dân nhiều lần nổi dậy Tiêu biểu là
cuộc khởi nghĩa Phùng Hưng và Mai Thúc Loan
b Diễn biến:
- Khoảng năm 776, Phùng Hưng cùng em là Phùng Hải phất cờ khởi nghĩa ở Đường Lâm
- Phùng Hưng kéo quân về vây phủ Tống Bình
- Phùng Hưng mất, Phùng An lên nối nghiệp
- Năm 791, nhà Đường đem quân sang đàn áp, Phùng An ra hàng
Trang 7IV Củng cố và dặn dò:
1 Củng cố
Câu 1 Năm 679 nhà Đường đổi Giao Châu thành tên gọi là gì ?
A An Đông đô hộ phủ
B An Tây đô hộ phủ
C An Nam đô hộ phủ
Câu 2 Cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan diễn ra vào năm nào ?
A 722 B 776 C.791
Câu 3 Phùng Hưng cùng em là Phùng Hải phất cờ khởi nghĩa ở đâu ?
A Vĩnh Phúc B Đường Lâm C Phú Thọ
Đáp án bài tập: 1c, 2a, 3b
2 Dặn dò:
- Học thuộc bài nắm được diễn biến của các cuộc khởi nghĩa
- Xem lại nội dung sgk và trả lời câu hỏi cuối bài/49
- Hòan thành các bài tập SBT
- Xem trước bài 24 « Nước Chăm pa từ thế kỉ II đến thế kỉ X « /66
- Trả lời câu hỏi :
+ Nước Cham-pa được hình thành và phát triển như thế nào?
+ Nêu những thành tựu về kinh tế, văn hóa của nước Cham- pa?
DUYỆT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN