Khi trôøi noùng, ñöôøng raây daøi ra do ñoù neáu khoâng ñeå khe hôû, söï nôû vì nhieät cuûa ñöôøng raây seõ bò ngaên caûn, gaây ra löïc raát lôùn laøm cong ñöôøng raây.. + C6: Khoâng gio[r]
Trang 1Tuần: 26 - Tiết: 24
Ngày dạy: 12/02/2019
1 MỤC TIÊU
1.1 Kiến thức:
- HĐ 2: HS hiểu sự co dãn vì nhiệt khi bị ngăn cản có thể gây ra một lực rất
lớn HS biết nêu được 1 số thí dụ về khi nở vì nhiệt, nếu bị ngăn cản thì gây ra lực lớn
- HĐ 3: HS biết vận dụng kiến thức để giải thích được một số hiện tượng và ứng
dụng thực tế
- HĐ 4: HS biết mô tả được cấu tạo và hoạt động của băng kép.
1.2 Kỹ năng:
- HĐ 2: HS thực hiện được tìm được thí dụ về các vật khi nở vì nhiệt nếu bị
ngăng cản thì gây ra lực lớn
- HĐ 3: HS thực hiện được kỹ năng giải quyết vấn đề.
- HĐ 4: HS thực hiện được nêu ứng dụng của băng kép trong đời sống.
1.3 Thái độ: HĐ 1,2,3,4:
- Tính cách: Rèn tính cẩn thận
- Thĩi quen: Thái độ nghiêm túc trong học tập Cĩ ý thức vận dụng kiến thức vào thực tế
1.4 Định hướng phát triển năng lực: HĐ 1,2,3,4:
- Năng lực tự học, giải quyết vấn đề.
- Năng lực tư duy
- Năng lực sáng tạo
- Năng lực hợp tác
- Năng lực ngơn ngữ, phát biểu
2 NỘI DUNG HỌC TẬP
- Giải thích được một số ứng dụng của sự nở vì nhiệt
BÀI 21: MỘT SỐ ỨNG DỤNG CỦA SỰ NỞ VÌ NHIỆT
Trang 23 CHUẨN BỊ
3.1 Giáo viên: kế hoạch bài học.
3.2 Học sinh: Xem trước bài 21: “Một số ứng dụng của sự nở vì nhiệt”.
4 TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
4.1 Ổn định tổ chức và kiểm diện: (1 phút)
4.2 Kiểm tra miệng: (5 phút)
Câu 1: Nêu kết luận về sự nở vì nhiệt
của chất rắn (lỏng hoặc khí)? (6đ)
Câu 2: Bài tập 20.6: Trong một ống
thủy tinh nhỏ đặt nằm ngang, đã được
hàn kín hai đầu và hút hết khơng khí, cĩ
một giọt thủy ngân nằm ở giữa Nếu đốt
nĩng một đầu ống thì giọt thủy ngân
dịch chuyển hay khơng? Tại sao? (3đ)
Câu 3: Nêu một số ứng dụng của sự nở
vì nhiệt? (1đ)
Câu 1:
- Chất rắn (lỏng hoặc khí) nở ra khi nóng lên, co lại khi lạnh đi
- Các chất rắn (lỏng) khác nhau nở vì nhiệt khác nhau
- Các chất khí khác nhau nở vì nhiệt giống nhau
Câu 2: Trong ống không có không khí
lại có hơi thuỷ ngân Hơi thuỷ ngân ở một đầu bị hơ nóng, nở ra đẩy giọt thuỷ ngân dịch chuyển về phía đầu kia
Câu 3: Một số ứng dụng của sự nở vì
nhiệt: lực xuất hiện trong sự co dãn vì nhiệt, băng kép
4.3 Tiến trình bài học:
Hoạt động 1: (2 phút) Tổ chức tình hống học
tập.
- GV: Cho HS quan sát hình 21.2 và yêu cầu HS
nhận xét về chỗ tiếp nối hai đầu thanh ray xe
lửa?
?Tại sao người ta phải làm như vậy ?
Trang 3- HS: Quan sát hình vẽ, nhận xét, suy nghĩ
nguyên nhân
Hoạt động 2 : (10 phút) Quan sát lực xuất hiện
trong sự co dãn vì nhiệt.
- GV: Làm thí nghiệm với hình 20.1 Hướng dẫn
HS quan sát và trả lời câu hỏi C1, C2
- HS: Quan sát thí nghiệm – Trả lời các câu hỏi
- GV: C1: Có hiện tượng gì xảy ra khi đối với
thanh thép khi nó nóng lên ?
- HS: Thanh thép nở ra
- GV: C.2 Hiện tượng xảy ra với chốt ngang
chứng tỏ điều gì ?
- HS: Khi dãn nở vì nhiệt, nếu bị ngăn cản thanh
thép có thể gây ra lực rất lớn
- GV: Hướng dẫn HS đọc câu C3 và quan sát hình
21.1b SGK/65 để dự đốn hiện tượng xảy ra Làm
thí nghiệm kiểm chứng
- HS: C.3: Khi co lại vì nhiệt, nếu bị ngăn cản
thanh thép có thể gây ra lực rất lớn
- GV: Từ kết quả thí nghiệm trên rút ra kết luận.
- HS: C.4:
a Khi thanh thép nở ra vì nhiệt nó gây ra
lực rất lớn.
b Khi thanh thép co lại vì nhiệt nó cũng
gây ra lực rất lớn.
Hoạt động 3 : (7 phút) Vận dụng
- GV: Yêu cầu HS quan sát hình 21.2 –
21.3/SGK/66 – nêu câu hỏi C5, C6:
I Lực xuất hiện trong sự co dãn vì nhiệt
1 Thí nghiệm: SGK / 65
2 Trả lời câu hỏi:
C1: Thanh thép nở ra
C2: Khi dãn nở vì nhiệt, nếu
bị ngăn cản thanh thép có thể gây ra lực rất lớn
C3: Khi co lại vì nhiệt, nếu bị ngăn cản thanh thép có thể gây ra lực rất lớn
3 Kết luận:
- Khi co dãn vì nhiệt nếu bị ngăn cản thì vật rắn có thể gây ra những lực rất lớn
4 Vận dụng:
Trang 4?Từ ảnh chụp chỗ tiếp nối hai đầu thanh ray xe
lửa Em cĩ nhận xét gì? Tại sao người ta phải
làm như thế?
?Gối đỡ ở hai đầu cầu của một số cầio6u thép.
Hai gối đỡ đĩ cĩ cấu tạo giống nhau khơng? Tại
sao một gối đỡ phải đặt trên các con lăn?
- HS: Suy nghĩ trả lời
+ C5: Có để một khe hở Khi trời nóng, đường
rây dài ra do đó nếu không để khe hở, sự nở vì
nhiệt của đường rây sẽ bị ngăn cản, gây ra lực
rất lớn làm cong đường rây
+ C6: Không giống nhau Một đầu được đặt gối
lên các con lăn, tạo điều kiện cho cầu dài ra khi
nóng lên mà không bị ngăn cản
- GV: giới thiệu thêm về phần “Có thể em chưa
biết”
Hoạt động 4 : ( 15 phút) Nghiên cứu băng kép.
- GV: Giới thiệu cấu tạo của băng kép và hướng
dẫn để HS lắp thí nghiệm
+ Lần thứ 1: Mặt đồng ở phía dưới (h.21.4a)
+ Lần thứ 2: Mặt đồng ở phía trên (h.21.4b)
- HS:Tiến hành làm thí nghiệm và trả lời các câu
hỏi
- GV: C7: Đồng và thép nở vì nhiệt như nhau
hay khác nhau?
- HS: Khác nhau
- GV: Yêu cầu HS trả lời câu C8, C9
C5: Có để một khe hở Khi trời nóng, đường ray dài ra
do đó nếu không để khe hở, sự nở vì nhiệt của đường ray sẽ bị ngăn cản, gây ra lực rất lớn làm cong đường ray C6: Không giống nhau Một đầu được đặt gối lên các con lăn, tạo điều kiện cho cầu dài ra khi nóng lên mà không
bị ngăn cản
II Băng kép
1 Quan sát thí nghiệm:
- Băng kép khi bị đốt nóng hoặc làm lạnh đều cong lại
2 Trả lời câu hỏi:
Trang 5- HS: Suy nghĩ, trả lời các câu C8, C9.
C8: Cong về phía thanh đồng Đồng dãn nở vì
nhiệt nhiều hơn thép nên thanh đồng dài hơn và
nằm phía ngoài vòng cung
C9: Có và cong về phía thanh thép Đồng co
lại vì nhiệt nhiề hơn thép, nên thanh đồng ngắn
hơn, thanh thép dài hơn và nằm phía ngoài vòng
cung
- GV: Băng kép được ứng dụng như thế nào
trong cuộc sống
- GV: Yêu cầu HS quan sát hình 21.5/SGK/67 và
trả lời câu hỏi C10
?Tại sao bàn là điện vẽ ở hình 21.5 lại tự động
tắt khi đã đủ nĩng?
?Thanh đồng của băng kép ở thiết bị đĩng ngắt
của bàn là này nằm ở trên hay dưới?
* Tích hợp giáo dục tiết kiệm năng lượng:
Tác dụng của băng kép làm cho đĩng ngắt mạch
điện khi nhiệt độ thay đổi Cĩ tác dụng tiết kiệm
được 1 phần năng lượng điện
* Tích hợp hướng nghiệp:
Nội dung về sự nở vì nhiệt của các chất rắn, chất
lỏng là kiến thức cơ bản cần nắm vững của những
người làm cơng việc thiết kế chi tiết máy trong
nghành cơ khí chế tạo, thiết kế cầu, thiết kế và lắp
đặt đường rây trong giao thơng vận tải Hoặc liên
hệ với việc chế tạo thiết bị tự động đống – ngắt
mạch điện
C7: Khác nhau
C8: Cong về phía thanh thép Đồng dãn nở vì nhiệt nhiều hơn thép nên thanh đồng dài hơn và nằm phía ngoài vòng cung
C9: Có và cong về phía thanh thép Đồng co lại vì nhiệt nhiều hơn thép, nên thanh đồng ngắn hơn, thanh thép dài hơn và nằm phía ngoài vòng cung
3 Vận dụng:
- Băng kép được dùng vào việc đóng - ngắt tự động mạnh điện
C10: Khi đủ nóng, băng kép cong lại về phía thanh đồng làm ngắt mạch điện Thanh đồng nằm dưới
Trang 64.4 Tổng kết: (4 phút)
Câu 1: Khi co dãn vì nhiệt nếu gặp
vật ngăn cản có thể gây ra hiện
tượng gì?
Khi bị đốt nĩng hoặc làm lạnh thì
băng kép như thế nào?
Câu 2: BT 21.2
Câu 1: Khi co dãn vì nhiệt khi bị ngăn cản cĩ
thể gây ra những lực lớn.
- Băng kép khi bị đốt nĩng hoặc làm lạnh đều cong lại.
- Câu 2: Khi rĩt nước nĩng vào cốc
thuỷ tinh dày thì lớp thuỷ tinh bên trong tiếp xúc với nước, nĩng lên trước và dãn nở, trong khi lớp thuỷ tinh bên ngồi chưa kịp nĩng lên
và chưa dãn nở Kết quả là lớp thuỷ tinh bên ngồi chịu lực tác dụng từ trong ra và cốc bị
vỡ Với cốc mỏng, thì lớp thuỷ tinh bên trong
và bên ngồi nĩng lên và dãn nở đồng thời nên cốc khơng bị vỡ.
4.5 Hướng dẫn học tập: (1 phút)
* Đối với bài học tiết này:
- Học thuộc ghi nhớ
- Làm các BT 21.3 21.6
- Hoàn chỉnh các câu C1 C10 vào vở BT
- Xem mục: “Có thể em chưa biết”.
* Đối với bài học tiết tiếp theo:
- Chuẩn bị trước bài 22: “Nhiệt kế – Nhiệt giai”.
+ Khi bị sốt Bác sĩ thường dùng dụng cụ gì để đo nhiệt độ cơ thể?
+ Thế nào là nhiệt kế, nhiệt giai?
5 PHỤ LỤC