Kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố từ thực tiễn huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam

Kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố từ thực tiễn huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng NamKiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố từ thực tiễn huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng NamKiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố từ thực tiễn huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng NamKiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố từ thực tiễn huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng NamKiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố từ thực tiễn huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng NamKiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố từ thực tiễn huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN THỊ HƯỚNG

KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT TIN BÁO,

TỐ GIÁC TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ

TỪ THỰC TIỄN HUYỆN QUẾ SƠN,

TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2020

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN THỊ HƯỚNG

KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT TIN BÁO,

TỐ GIÁC TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ

TỪ THỰC TIỄN HUYỆN QUẾ SƠN,

TỈNH QUẢNG NAM

Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự

Mã số: 838.01.04

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS NGUYỄN VĂN HIỂN

HÀ NỘI, năm 2020

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghịkhởi tố là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng của các cơ quan tiến hành tố tụng, lànguồn căn cứ để kịp thời phát hiện các hành vi phạm tội xảy ra; từ đó xác địnhhành vi đó có dấu hiệu tội phạm hay không để xem xét khởi tố hay khôngkhởi tố vụ án hình sự Đồng thời thông qua hoạt động này, CQĐT, VKS cũngnhư các cơ quan hữu quan sẽ nắm được tình hình tội phạm xảy ra trên thực tế

để có các biện pháp phòng ngừa hiệu quả

Theo quy định tại Điều 107 Hiến pháp năm 2013 và Điều 2 Luật Tổchức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014 thì Viện kiểm sát nhân dân là mộttrong những cơ quan thuộc hệ thống bộ máy Nhà nước Theo đó, VKSND là

cơ quan có chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tưpháp, góp phần bảo đảm cho pháp luật được thực hiện nghiêm chỉnh và thốngnhất, bảo đảm mọi hành vi phạm tội đều được xử lý kịp thời, việc khởi tố,điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án phải đúng người, đúng tội, đúng phápluật, đảm bảo không làm oan người vô tội, không bỏ lọt tội phạm Chức năngkiểm sát các hoạt động tư pháp của Viện KSND được thực hiện ngay từ khitiếp nhận nguồn tin về tội phạm và trong suốt quá trình giải quyết vụ án hình

sự nói riêng và các hoạt động tư pháp khác nói chung

Thực tiễn công tác đấu tranh phòng chống tội phạm trong những nămqua cho thấy, công tác kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm vàkiến nghị khởi tố sẽ quyết định đến chất lượng thực hành quyền công tố, kiểmsát điều tra, kiểm sát xét xử các vụ án hình sự Nhận thức được tầm quantrọng của khâu công tác này, trong những năm qua, ngành Kiểm sát nhân dânnói chung và VKSND huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam nói riêng luôn quantâm, chú

trọng đến khâu công tác này và đã đạt được những kết quả nhất định Tuynhiên, trước sự thay đổi của tình hình kinh tế xã hội, nhất là yêu cầu đấu tranhphòng chống tội phạm trong tình hình mới thì công tác kiểm sát việc giảiquyết tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố trên địa bàn huyện QuếSơn, tỉnh Quảng Nam vẫn còn nhiều hạn chế từ các quy định của pháp luậtcũng như trên thực tế áp dụng, dẫn đến hiệu quả việc giải quyết tin báo, tốgiác tội phạm chưa cao, nhiều vụ việc có dấu hiệu tội phạm nhưng chưa được

xử lý đúng quy trình, có những tố giác, tin báo tội phạm chưa được CQĐT kịpthời xác minh làm rõ dẫn đến việc thu thập tài liệu, chứng cứ chưa kịp thờilàm ảnh hưởng đến quá trình giải quyết vụ án…

Từ thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm theo yêu cầu cải cách tưpháp và việc nghiên cứu, thực hiện các quy định mới của BLTTHS năm 2015nói chung và nhất là việc nghiên cứu các quy định của BLTTHS năm 2015 vềcông tác kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố

sẽ làm sáng tỏ về mặt khoa học, nêu lên những kết quả đạt được, những bấtcập, hạn chế từ những quy định của pháp luật cũng như việc thực hiện các quyđịnh này trên thực tế Từ đó đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả việc ápdụng các quy định trên thực tiễn, có ý nghĩa lý luận, thực tiễn và pháp lý quan

trọng Vì vậy, tác giả quyết định lựa chọn đề tài: “Kiểm sát việc giải quyết tin

báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố từ thực tiễn huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam” để làm đề tài luận văn Thạc sĩ Luật học.

2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong những năm qua đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu vềcông tác kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tốlàm tiền đề cho việc nghiên cứu đề tài luận văn như: Bình luận khoa học

BLTTHS; Nông Xuân Trường, Vai trò, trách nhiệm của VKS trong giải quyết

tố giác, tin báo về tội phạm, thực trạng và một số giải pháp, (Trang tin điện tử

VKSNDTC); ThS Nguyễn Duy Giảng, Về nhiệm vụ, quyền hạn của VKS

trong công tác kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố theo yêu cầu cải cách tư pháp, Tạp chí kiểm sát số 18-20/2008;

ThS Lê Ra, Cần thống nhất nhận thức về các khái niệm tố giác, tin báo về tội

phạm, kiến nghị khởi tố và các nguồn thông tin về tội phạm, Tạp chí kiểm sát

số 20/2012; ThS Lê Minh Long, Một số giải pháp tháo gỡ vướng mắc, bất

cập trong giải quyết và kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm giết người, Tạp chí kiểm sát số 4/2011

Ngoài ra, còn có một số các Luận văn thạc sĩ luật học như: “Kiểm sát

tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố vụ án hình

sự từ thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi” của tác giả Phan Văn Khai (Hà Nội-2018);

“Kiểm sát việc giải quyết các tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố

theo pháp luật TTHS Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Bình Định” của tác giả

Nguyễn Thị Hồng Loan (Hà Nội-2018); “Kiểm sát việc giải quyết các tố giác,

tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố từ thực tiễn tỉnh Tuyên Quang” của

tác giả Bé Thị Thảo (Hà Nội-2018)

Như vậy, vấn đề kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm vàkiến nghị khởi tố đã được các nhà nghiên cứu lý luận cũng như những ngườilàm công tác thực tiễn nghiên cứu Tuy nhiên, liên quan đến công tác kiểm sátviệc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố từ thực tiễnhuyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam thì chưa có một bài viết, một công trìnhnghiên cứu nào đề cập đến Đây là đề tài do bản thân tác giả tự nghiên cứunên sẽ không trùng với bất kỳ đề tài hoặc công trình nghiên cứu nào đã đượccông bố

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Mục đích nghiên cứu

Đề tài đi sâu nghiên cứu phân tích, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và

thực tiễn áp dụng các quy định của BLTTHS năm 2015 liên quan đến công táckiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố từ thựctiễn huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam; từ đó đưa ra các giải pháp tiếp tụcnâng cao chất lượng và hiệu quả công tác kiểm sát việc giải quyết nguồn tin

về tội phạm

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

Phân tích, làm rõ những vấn đề lý luận và các quy định theo pháp luậtTTHS Việt Nam về công tác kiểm sát việc giải quyết các tin báo, tố giác tộiphạm và kiến nghị khởi tố

Phân tích, đánh giá thực trạng công tác kiểm sát giải quyết tin báo, tốgiác tội phạm và kiến nghị khởi tố trên địa bàn huyện Quế Sơn, tỉnh QuảngNam giai đoạn 2015 - 2019 Qua đó đánh giá những kết quả đã đạt được cũngnhư những tồn tại, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng và tìm ra nguyên nhâncủa những tồn tại đó

Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiểu quả kiểm sátviệc giải quyết các tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố trên địabàn huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1. Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận và các quy định củaBLTTHS năm 2015 cũng như thực tiễn hoạt động của công tác kiểm sát việcgiải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố trên địa bàn huyệnQuế Sơn, tỉnh Quảng Nam

4.2. Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Đề tài nghiên cứu trong phạm vi kiểm sát việc giải quyết

tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố từ khi CQĐT tiếp nhận đếnkhi ra các Quyết định khởi tố, không khởi tố và tạm đình chỉ

- Về thời gian: Đề tài nghiên cứu số liệu thực tế trong giai đoạn từ năm

2015 đến 2019, số liệu thống kê của VKSND huyện Quế Sơn, tỉnh QuảngNam

- Về không gian: huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam

5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.2. Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả đã sử dụng các phương phápnghiên cứu như: Phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh, quynạp, diễn dịch, phân tích quy phạm pháp luật để tổng hợp các tri thức khoahọc luật TTHS và luận cứ các vấn đề tương ứng được nghiên cứu trong luậnvăn

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1. Ý nghĩa lý luận

Kết quả nghiên cứu luận văn có ý nghĩa quan trọng về mặt lý luận vàthực tiễn liên quan đến công tác kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác về tộiphạm và kiến nghị khởi tố của VKSND Luận văn tổng hợp các quan điểmkhoa học về công tác kiểm sát việc giải quyết các tin báo, tố giác về tội phạm

và kiến nghị khởi tố từ đó xây dựng các khái niệm về kiểm sát việc giải quyếtcác tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố Bên cạnh đó, luận văncũng chỉ ra những kết quả đạt được cũng như những bất cập, hạn chế liênquan đến khâu công tác này Từ đó đưa ra một số giải pháp để nâng cao hơnnữa hiệu quả thực hiện khâu công tác này

6.2. Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn là tài liệu tham khảo cần thiết và bổ ích cho các nhà nghiêncứu, các cán bộ giảng dạy pháp luật, học viên, sinh viên và những người làmcông tác thực tiễn

7. Kết cấu của luận văn

Kết cấu của luận văn gồm ba chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật về kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố

Chương 2: Thực trạng kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm

và kiến nghị khởi tố từ thực hiễn huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam

Chương 3: Các giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ

KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT TIN BÁO, TỐ GIÁC TỘI PHẠM

VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ

1.1. Khái niệm, đặc điểm, đối tượng, phạm vi, trình tự, thủ tục kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố

1.1.1. Khái niệm tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố

Tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố là nguồn thông tinquan trọng giúp các cơ quan tiến hành tố tụng phát hiện dấu hiệu của tộiphạm, trên cơ sở đó sẽ tiến hành các hoạt động kiểm tra, xác minh để xác định

có căn cứ để khởi tố hoặc không khởi tố vụ án hình sự Đây là tiền đề quantrọng bởi lẽ nếu kết quả kiểm tra, xác minh dẫn đến việc CQĐT ra quyết địnhkhởi tố vụ án hình sự thì nó sẽ mở ra hoàng loạt các hoạt động tố tụng saunày Vì vậy, việc hiểu và đưa ra khái niệm chính xác về tin báo, tố giác tộiphạm và kiến nghị khởi tố sẽ giúp cho người THTT cũng như các Cơ quanTHTT thuận lợi hơn trong việc phân loại, giải quyết các nguồn tin báo về tộiphạm đảm bảo đúng quy định của pháp luật

Trên thực tế, hoạt động giải quyết tố giác tội phạm và tố cáo thườnggây nhầm lẫn cho các chủ thể khi thực hiện nhiệm vụ vì giữa chúng có nhữngđiểm tương đồng, gây ra không ít khó khăn trong cách hiểu và cách xử lý dẫnđến việc phân loại không chính xác, làm cho hoạt động áp dụng pháp luậtcũng như quy trình xử lý chưa thật sự phù hợp Vì vậy, cần phân biệt giữa

khái niệm “tố cáo” và “tố giác”

Thứ nhất, dưới góc độ ngôn ngữ:

Khái niệm “Tố cáo” được hiểu với hai nghĩa: thứ nhất, tố cáo là báo

cho mọi người hoặc cơ quan có thẩm quyền biết hoặc hành động phạm pháp

nào đó Thứ hai, tố cáo là vạch trần hành động xấu xa hoặc tội ác cho mọi người biết nhằm lên án, ngăn chặn [14]

Khái niệm “Tố giác” được hiểu là báo cho chính quyền biết người hoặc

hành động phạm pháp nào đó [14]

Thứ hai, dưới góc độ pháp lý:

Khoản 1, Điều 2 Luật Tố cáo năm 2018 quy định: “Tố cáo là việc cá

nhân theo thủ tục quy định của luật này báo cáo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất kỳ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân” [17] Như

vậy, xét về bản chất việc thực hiện quyền tố cáo thể hiện mối quan hệ giữaNhà nước và các cơ quan, tổ chức, cá nhân mà trong đó bên đi tố cáo báo cáocho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm phápluật của bất kỳ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gâythiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơquan, tổ chức trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội (lĩnh vực dân sự,hành chính ) theo những trình tự, thủ tục giải quyết khác nhau

Khoản 1, Điều 144 BLTTHS năm 2015 quy định: “Tố giác về tội phạm

là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan

là nghĩa vụ của công dân Quan hệ pháp luật về tố cáo hành vi vi phạm pháp

luật phát sinh khi công dân thực hiện quyền tố cáo, còn quan hệ pháp luật về

tố giác tội phạm phát sinh ngay sau khi công dân biết về tội phạm Công dân

có quyền quyết định việc mình có tố cáo hay không một hành vi vi phạm phápluật nhưng bắt buộc phải tố giác nếu biết rõ một trong các tội phạm được quyđịnh tại Điều 389 BLHS năm 2015 đang được thực hiện hoặc chuẩn bị thựchiện Nếu không tố giác, công dân có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về

tội “Không tố giác tội phạm” theo quy định tại Điều 390 BLHS năm 2015.

Khái niệm “Tin” cũng được hiểu theo hai nghĩa, một là, điều được truyền đi, báo đi cho biết sự việc, tình huống nào đó đã xảy ra Hai là, sự

truyền đạt, sự phản ánh dưới các hình thức khác nhau cho biết về thế giới

xung quanh và quá trình xảy ra trong nó.[14]

Khái niệm “Báo” được hiểu theo hai nghĩa: Một là, cho biết việc gì đó

đã xảy ra Hai là, báo cho người có trách nhiệm biết về việc xảy ra có thể hại đến trật tự an ninh chung , là dấu hiệu biết trước.[14]

Theo đó, tin báo về tội phạm được hiểu là những thông tin về hành vi

có dấu hiệu tội phạm do các cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp cho cơ quan

có thẩm quyền và những thông tin được đăng tải trên các phương tiện thôngtin đại chúng có dấu hiệu tội phạm

Kiến nghị khởi tố được hiểu là những thông tin về hành vi có dấu hiệutội phạm do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền kiến nghị bằng văn bản gửikèm theo tài liệu, chứng cứ có liên quan cho CQĐT, VKS có thẩm quyền giảiquyết

Qua các giai đoạn lịch sử khác nhau, quy định của pháp luật tố tụnghình sự Việt Nam về khái niệm tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi

tố về cơ bản là giống nhau nhưng chưa được cụ thể làm cho việc phân biệtgiữa các khái niệm này còn khó khăn Đến Bộ luật TTHS năm 2015 thì kháiniệm về tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố mới được quy định

một cách hoàn chỉnh, đầy đủ và cụ thể.

Điều 144 BLTTHS năm 2015 quy định:

Tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền.

Tin báo về tội phạm là thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm do cơ quan, tổ chức, cá nhân thông báo với cơ quan có thẩm quyền hoặc thông tin

về tội phạm trên phương tiện thông tin đại chúng.

Kiến nghị khởi tố là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiến nghị bằng văn bản và gửi kèm theo chứng cứ, tài liệu liên quan cho Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát có thẩm quyền xem xét, xử lý vụ việc có dấu hiệu tội phạm.

1.1.2. Khái niệm kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố

Khái niệm “Giải quyết” được hiểu là làm cho một vấn đề không còn là vấn đề nữa.[14]

Theo quy định tại Điều 8 Luật Tổ chức CQĐT hình sự năm 2015 thìCQĐT có trách nhiệm giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởitố.[18]

Điều 145 BLTTHS năm 2015 quy định: CQĐT, VKS có trách nhiệmgiải quyết các tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố thuộc thẩmquyền của mình; các cơ quan, tổ chức khác có trách nhiệm tiếp nhận các tốgiác, tin báo về tội phạm; các cơ quan được giao tiến hành một số hoạt độngđiều tra có trách nhiệm giải quyết các tin báo, tố giác tội phạm thuộc thẩmquyền điều tra của mình

Như vậy, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố làhoạt động tố tụng đầu tiên của quá trình giải quyết một vụ án hình sự, quátrình này được diễn ra xuyên suốt thông qua các hoạt động tố tụng từ khâutiếp nhận, phân loại, thụ lý và giải quyết Qua kiểm tra, xác minh nguồn tin

chứng minh có hành vi phạm tội xảy ra hay không để ra quyết định khởi tốhoặc không khởi tố vụ án hình sự.

Từ những phân tích nêu trên có thể hiểu: Giải quyết tố giác, tin báo về

tội phạm và kiến nghị khởi tố là việc CQĐT sử dụng các quyền năng pháp lý của mình được quy định trong BLTTHS để thực hiện nhiệm vụ tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố theo quy định của pháp luật.

Hiện nay, khái niệm “Kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm

và kiến nghị khởi tố” chưa có định nghĩa cụ thể và thống nhất, ở nước ta mới

chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu ở cấp độ kiểm sát các hoạt động tư pháp nóichung hay cụ thể là kiểm sát một giai đoạn nào đó trong quá trình tố tụng nhưkiểm sát việc khởi tố, kiểm sát điều tra

Ở nước ta, VKSND là cơ quan duy nhất trong hệ thống tổ chức bộ máyNhà nước được Quốc hội quy định hai chức năng là thực hành quyền công tố,

kiểm sát hoạt động tư pháp.

Chức năng của Viện KSND đã được cụ thể hóa tại Luật Tổ chức

VKSND năm 2014: “Viện kiểm sát nhân dân là cơ quan thực hành quyền

công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” [18] Trong chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp có chức năng kiểm

sát việc giải quyết nguồn tin về tội phạm, đây là hoạt động của VKKSND đểkiểm sát tính có căn cứ và hợp pháp của các hành vi, quyết định tố tụng của

cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động tư pháp nói chung và những ngườiTHTT nói riêng Công tác kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

và kiến nghị khởi tố được Ngành kiểm sát xác định là một trong những khâucông tác quan trọng, trọng điểm Thông qua khâu công tác này, Viện kiểm sátmới có cơ sở để đảm bảo các hoạt động tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo

về tội phạm và kiến nghị khởi tố của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao

nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra là có căn cứ, đúng pháp luật;đảm bảo mọi hành vi phạm tội đều phải được phát hiện, khởi tố, điều tra và

xử lý kịp thời, không để bỏ lọt tội phạm và người phạm tội, không làm oanngười vô tội, đảm bảo CQĐT, những người THTT và những người tham gia

tố tụng đều tuân thủ đúng quy định của pháp luật trong quá trình giải quyết vụ

án Vì vậy, trong những năm qua nhất là từ khi BLTTHS năm 2015 ra đời,khâu công tác này luôn được sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của Viện KSND tốicao, của các cấp chính quyền địa phương

Chức năng kiểm sát của VKSND trong giải quyết tin báo, tố giác tộiphạm và kiến nghị khởi tố là việc VKSND sử dụng những nhiệm vụ, quyềnhạn được quy định trong BLTTHS và những quy định pháp luật có liên quannhằm bảo vệ Hiến pháp, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế

độ XHCN, bảo vệ lợi ích Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cánhân nhằm đảm bảo cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thốngnhất trên thực tế

Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng tham gia “Kiểm tra việc chấp hành pháp

luật của Nhà nước” trong TTHS không chỉ có VKS mà còn có các chủ thể

khác như: người tham gia tố tụng, cá nhân công dân, đại biểu dân cử và toànthể xã hội Các chủ thể này có quyền được kiểm tra việc chấp hành pháp luậtcủa Nhà nước trong lĩnh vực TTHS xuất phát từ những chế định quan trọngcủa Hiến pháp và pháp luật, về tổ chức Bộ máy Nhà nước và địa vị pháp lýcủa công dân Về bản chất, hoạt động của các chủ thể này như theo dõi, yêucầu cơ quan THTT báo cáo tình hình hoạt động, yêu cầu trả lời lý do ra cácquyết định, yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, yêu cầu khắc phục vi phạmpháp luật Điều này, sẽ làm ảnh hưởng đến việc kịp thời phát hiện các hành vi

vi phạm pháp luật của các cơ quan THTT và loại trừ việc vi phạm pháp luậtcủa những cơ quan hoặc cá nhân trong TTHS Nhưng không thể coi đây là

hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTHS mà chỉ là các hoạtđộng giám sát việc tuân theo pháp luật trong TTHS Sự khác nhau giữa hoạtđộng kiểm sát của VKS và hoạt động giám sát của các chủ thể nói trên chính

là một số quyền mà pháp luật cho phép chỉ có VKSND mới có khi thực hiệnhoạt động kiểm sát như: Yêu cầu CQĐT tiếp nhận nguồn tin về tội phạm; yêucầu kiểm tra, xác minh nguồn tin tội phạm; ra quyết định giải quyết nguồn tin

về tội phạm; yêu cầu CQĐT cung cấp tài liệu về vi phạm pháp luật trong việctiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, phê chuẩn hoặc không phê chuẩncác lệnh, quyết định của CQĐT Những quyền này đồng thời cũng là nghĩa

vụ của VKSND, tạo nên sự khác biệt về phương thức hoạt động của Việnkiểm sát mà các chủ thể khác không có Quyền của VKSND khi kiểm sát việctuân theo pháp luật trong TTHS được thực hiện cụ thể qua các quyền của Việntrưởng, Phó Viện trưởng và Kiểm sát viên theo quy định tại các Điều 41, 42BLTTHS năm 2015

Các quyền và nghĩa vụ của VKSND đặt trong mối quan hệ tổng thể tạo

ra một phương thức kiểm sát đặc trưng, riêng có của VKS, tạo sự phân biệt dễdàng giữa hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật của VKS với hoạt độnggiám sát của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan Phương thức kiểmsát việc tuân theo pháp luật trong TTHS thể hiện ở việc kiểm tra, giám sát mộtcách liên tục trong suốt quá trình giải quyết vụ án hình sự, VKS có quyền vànghĩa vụ có mặt trong tất cả các giai đoạn từ khởi tố - điều tra - truy tố - xét

xử - thi hành án Tính cụ thể của phương thức kiểm sát là việc VKS có quyềngiám sát các hoạt động cụ thể như: khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm

tử thi, hỏi cung bị can, thực nghiệm điều tra, đối chất, nhận dạng VKS kiểmsát một cách trực tiếp các hoạt động tố tụng thể hiện ở việc VKS có mặt ởnhững hoạt động tố tụng bắt buộc phải có sự tham gia của KSV; thườngxuyên nhắc nhở, đôn đốc kịp thời khi các cơ quan THTT thực hiện các hoạt

động giải quyết vụ án Tuy nhiên, VKSND không phải có mặt, theo dõi vàgiám sát mọi hoạt động, mọi lúc, mọi nơi mà còn phụ thuộc vào điều kiệnthực tế về nhân sự, số lượng vụ án, tính chất từng vụ án và quy định của phápluật TTHS mà VKS sẽ quyết định việc trực tiếp kiểm sát diễn biến của mộthoạt động tố tụng hay chỉ cần kiểm sát thông qua kết quả của hoạt động tốtụng.

Trên cơ sở các quy định của Hiến pháp, BLTTHS, Luật Tổ chứcVKSND năm 2014 và những phân tích nên trên, có thể hiểu khái niệm nhưsau:

“Kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi

tố là việc Viện kiểm sát nhân dân sử dụng tổng hợp các quyền năng pháp lý của mình được pháp luật tố tụng hình sự quy định để kiểm sát tính hợp pháp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố theo quy định của pháp luật”.

Bên cạnh chức năng kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác về tộiphạm và kiến nghị khởi tố, Viện kiểm sát còn có chức năng thực hành quyềncông tố trong việc giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố.Quá trình kiểm sát hoạt động của CQĐT trong quá trình giải quyết nguồn tin

về tội phạm chúng ta cần phân biệt rõ hai chức năng này để áp dụng pháp luậtđúng đắn Thực hành quyền công tố của VKSND trong TTHS là việcVKSND thực hiện việc buộc tội của Nhà nước đối với cá nhân, pháp nhânthương mại phạm tội trong suốt quá trình giải quyết vụ án hình sự từ khi giảiquyết nguồn tin tội phạm đến khi khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử Thực hànhquyền công tố trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghịkhởi tố là hoạt động của VKSND trong quá trình giải quyết những thông tin

về hành vi có dấu hiệu của tội phạm do cá nhân, cơ quan, tổ chức cung cấptheo quy định của pháp luật Các hoạt động thực hành quyền công tố trong

việc giải quyết nguồn tin về tội phạm của VKSND như: Phê chuẩn hoặckhông phê chuẩn lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, gia hạntạm giữ, hủy bỏ quyết định tạm giữ; đề ra yêu cầu kiểm tra, xác minh; trựctiếp giải quyết nguồn tin về tội phạm trong trường hợp có vi phạm nghiêmtrọng thủ tục tố tụng hoặc có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm mà VKS đã yêu cầunhưng CQĐT không khắc phục Chức năng thực hành quyền công tố và chứcnăng kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố

là hai chức năng độc lập nhưng có mối liên hệ mật thiết với nhau Từ khiCQĐT tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm là đã phát sinh hoạt độngthực hành quyền công tố của VKSND

1.2. Quy định của pháp luật về kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố

1.2.1. Về chủ thể thực hiện quyền kiểm sát

VKSND là cơ quan duy nhất được Hiến pháp trao cho chức năng thựchành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp Chức năng này củaVKS được kế thừa từ Hiến pháp năm 1959 đến nay Tuy qua các thời kỳ khácnhau, chức năng của VKSND có những thay đổi khác nhau nhưng về cơ bảnHiến pháp vẫn quy định cho VKSND hai chức năng cơ bản là thực hànhquyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp

Luật Tổ chức VKSND năm 2014 quy định về chức năng kiểm sát cáchoạt động tư pháp như sau: Kiểm sát hoạt động tư pháp là hoạt động của Việnkiểm sát nhân dân để kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định của

cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động tư pháp, được thực hiện ngay từ khitiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trongsuốt quá trình giải quyết vụ án hình sự; trong việc giải quyết vụ án hànhchính, vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, laođộng; việc thi hành án, việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư

pháp; các hoạt động tư pháp khác theo quy định của pháp luật [19] Như vậy,

một trong những nội dung đầu tiên trong công tác kiểm sát các hoạt động tưpháp của VKSND là kiểm sát việc giải quyết các tố giác, tin báo về tội phạm

và kiến nghị khởi tố

Trong tố tụng hình sự, VKS là cơ quan duy nhất tham gia đầy đủ cácgiai đoạn tố tụng Chức năng thực hành quyền công tố của VKS là những hoạtđộng trong việc xác định tội phạm, việc truy cứu trách nhiệm hình sự và việcbuộc tội trước Tòa án Vì vậy, để bảo đảm mọi hành vi phạm tội được pháthiện, xử lý theo quy định của pháp luật, không để lọt người, lọt tội, không làmoan người vô tội, thì các hoạt động công tố phải được thực hiện ngay từ khitiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm Đặc biệt trong tiến trình cảicách tư pháp và thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm, Đảng và Nhànước luôn yêu cầu VKS phải tăng cường hơn nữa trách nhiệm công tố tronghoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra để bảo đảm các hoạtđộng tố tụng hình sự phải được kiểm tra, giám sát, kiểm soát chặt chẽ, bởi vìcác hoạt động này đều có tác động, liên quan đến quyền con người, quyềncông dân, thậm chí là sinh mệnh chính trị của con người đây là nguyên tắctối thượng được Hiến pháp năm 2013 ghi nhận, bảo vệ Như vậy, việc giải

quyết tố giác, tin báo trở thành “một giai đoạn” của tố tụng hình sự, VKS

thực hành quyền công tố sớm hơn, ngay từ khi tiếp nhận, giải quyết tố giác,tin báo về tội phạm

Tại Điều 160 BLTTHS năm 2015 quy định: Viện kiểm sát kiểm sát việcgiải quyết tố giác, tin báo về tội phạm thông qua các hoạt động kiểm sát tuântheo pháp luật đối với cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền trong tố tụnghình sự thực hiện việc tiếp nhận, kiểm sát việc kiểm tra, xác minh và việc lập

hồ sơ giải quyết nguồn tin về tội phạm của CQĐT; kiểm sát việc tạm đình chỉ,phục hồi giải quyết nguồn tin về tội phạm; kiểm sát việc phục hồi

giải quyết nguồn tin về tội phạm; yêu cầu CQĐT cung cấp tài liệu liên quan

để kiểm sát việc giải quyết nguồn tin về tội phạm Trường hợp khi phát hiệnviệc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm không đầy đủ, vi phạm phápluật thì yêu cầu CQĐT thực hiện các hoạt động, như: (1) tiếp nhận, kiểm tra,xác minh, ra quyết định giải quyết nguồn tin về tội phạm đầy đủ, đúng phápluật; (2) kiểm tra việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm và thôngbáo kết quả cho VKS; (3) cung cấp tài liệu về vi phạm pháp luật trong việctiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm; (4) khắc phục vi phạm pháp luật

và xử lý nghiêm người vi phạm; (5) yêu cầu thay đổi Điều tra viên, Cán bộđiều tra; giải quyết tranh chấp về thẩm quyền giải quyết nguồn tin về tội phạm

và thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác trong kiểm sát việc tiếp nhận, giảiquyết nguồn tin về tội phạm theo quy định của BLTTHS Trong Điều luật nàycũng quy định VKS tiến hành trực tiếp các cuộc kiểm sát, là những hoạt độngkiểm sát mang tính toàn diện, để kiểm tra, giám sát việc tuân thủ pháp luậtcủa CQĐT… trong việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm,đảm bảo cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh, thống nhất và ngănngừa các vi phạm, xử lý nghiêm tội phạm trong hoạt động tư pháp

Từ những quy định nêu trên, có thể thấy VKSND là cơ quan Nhà nướcduy nhất được Hiến pháp và pháp luật trao cho quyền được thực hiện việckiểm sát hoạt động giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi

tố Đây là chức năng đặc thù của VKSND cùng với chức năng thực hànhquyền công tố, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để VKSND thực hiện tốt nhiệm

vụ, quyền hạn của mình, bảo vệ pháp chế XHCN, bảo vệ quyền con người,quyền công dân

1.2.2. Về mục đích, đối tượng và phạm vi kiểm sát

1.2.2.1. Mục đích kiểm sát

Giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố là nhiệm vụ

mới của Viện kiểm sát được quy định trong BLTTHS năm 2015 Đây là khâucông tác hết sức quan trọng của ngành kiểm sát nói chung và của các hoạtđộng tố tụng nói riêng bởi lẽ đây là giai đoạn mở đầu cho các hoạt động tốtụng hình sự Có tiếp nhận và giải quyết tốt các nguồn tin về tội phạm, thì mớixác định được có tội phạm hay không có tội phạm xảy ra, để quyết định khởi

tố hay quyết định không khởi tố vụ án hình sự Vì vậy, VKS được giao nhiệm

vụ thực hiện khâu công tác này nhằm đảm bảo mọi tố giác, tin báo về tộiphạm và kiến nghị khởi tố đều phải được tiếp nhận đầy đủ, kịp thời, không đểlọt tội phạm, không làm oan người vô tội Đồng thời phải đảm bảo cho việctiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm được khách quan, toàn diện, đảmbảo đúng quy định của pháp luật

1.2.2.2. Đối tượng kiểm sát

Đối tượng của công tác kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tộiphạm và kiến nghị khởi tố là hoạt động tuân theo pháp luật trong quá trìnhgiải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của các cơ quan cóthẩm quyền theo quy định của BLTTHS Trách nhiệm giải quyết tố giác, tinbáo về tội phạm và kiến nghị khởi tố được quy định cụ thể tại Điều 145BLTTHS và Thông tư liên tịch số 01/2017 Theo các quy định này thì mọi tốgiác tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố phải được tiếp nhận đầy đủ, giảiquyết kịp thời Cơ quan, tổ chức phải có trách nhiệm tiếp nhận, không được từchối tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố nếu

thuộc thẩm quyền giải quyết của mình [15]

Theo quy định của pháp luật hiện hành, cơ quan có trách nhiệm tiếpnhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố theo trình tựTTHS được chia thành hai nhóm là cơ quan điều tra và cơ quan được giaonhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra

Theo quy định tại Luật tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015 thì

CQĐT gồm ba hệ thống là: CQĐT của Công an nhân dân, CQĐT của quânđội nhân dân và CQĐT của VKSNDTC Đây là những cơ quan chuyên trách,được trao cho nhiệm vụ, quyền hạn điều tra trong hầu hết các vụ án hình sựnên cũng là các cơ quan chủ yếu tiến hành các hoạt động tiếp nhận, giải quyếtnguồn tin về tội phạm.

Các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra là

hệ thống các Cơ quan được quy định tại Điều 35 BLTTHS năm 2015 và Luật

Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015 như: Bộ đội biên phòng, Hảiquan, Cảnh sát biển, Kiểm lâm Các cơ quan này là các cơ quan quản lý hànhchính trong ngành, lĩnh vực mà mình quản lý, được pháp luật cho phép tiếnhành một số hoạt động điều tra các vụ án hình sự xảy ra trên lĩnh vực đó Các

cơ quan này được tiến hành các hoạt động điều tra kể từ khi tiếp nhận nguồntin về tội phạm đối với những vụ án đơn giản, bị can có lý lịch rõ ràng; đốivới những vụ án phức tạp thì phải chuyển ngay cho CQĐT có thẩm quyềngiải quyết

1.2.2.3. Phạm vi thực hiện các hoạt động kiểm sát

Điều 10 và 14 Thông tư liên tịch số 01/2017 quy định: Nhiệm vụ, quyền

hạn của Viện kiểm sát khi thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố được thực hiện theo quy định tại Điều 159, Điều 160 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được Quyết định phân công giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố của Cơ quan điều tra, Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra theo quy định tại Điều 9 Thông tư liên tịch này, Viện trưởng Viện kiểm sát trực tiếp tổ chức, chỉ đạo hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, phân công Kiểm sát viên, Kiểm tra viên hoặc ra Quyết định phân công Phó Viện trưởng tổ chức, chỉ

đạo hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và gửi ngay một bản cho Cơ quan điều tra, Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra đã

ra Quyết định phân công giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố Đối với tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố đã rõ về dấu hiệu của tội phạm mà Cơ quan điều tra, Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra đã ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự thì Viện trưởng Viện kiểm sát trực tiếp tổ chức, chỉ đạo hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm sát việc khởi tố, điều tra, phân công Kiểm sát viên, Kiểm tra viên hoặc ra Quyết định phân công Phó Viện trưởng tổ chức, chỉ đạo hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc khởi tố, điều tra theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.

Khi kết thúc việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi

tố, cơ quan có thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố phải gửi kết quả giải quyết cho Viện kiểm sát đã thực hành quyền công tố và kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi

tố theo quy định tại các điều 148, 154, 158 Bộ luật Tố tụng hình sự năm

2015.

Từ đó có thể thấy, phạm vi công tác kiểm sát việc giải quyết tin báo, tốgiác tội phạm và kiến nghị khởi tố được bắt đầu khi cơ quan có thẩm quyềnđiều tra tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm đến khi ra Quyết định khởi tố;Quyết định không khởi tố vụ án hình sự; Quyết định tạm đình chỉ việc giảiquyết tố giác, tin báo về tội phạm và ban hành thông báo kết quả giải quyếttheo quy định tại Điều 147 BLTTHS năm 2015

1.2.3. Trình tự, thủ tục, thời hạn kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố

1.2.3.1. Kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố

Theo quy định của BLTTHS năm 2015 và Luật tổ chức VKSND năm

2014, VKS có trách nhiệm kiểm sát việc giải quyết các tố giác, tin báo về tộiphạm và kiến nghị khởi tố của CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hànhmột số hoạt động điều tra Hoạt động kiểm sát trong lĩnh vực này của VKSđược thực hiện qua việc VKS trực tiếp kiểm sát, kiểm sát việc kiểm tra, xácminh, lập hồ sơ và kết quả giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghịkhởi tố của CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt độngđiều tra để kịp thời phát hiện những sai sót trong giai đoạn này, yêu cầu cơquan điều tra chấn chỉnh, khắc phục, đảm bảo việc giải quyết nguồn tin về tộiphạm được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật VKS kiểm sát cácquyết định khởi tố, không khởi tố vụ án hình sự, Quyết định tạm đình chỉ việcgiải quyết nguồn tin về tội phạm, kiểm sát việc phục hồi giải quyết nguồn tin

về tội phạm

Sau khi tiếp nhận thông tin liên quan đến tội phạm, CQĐT, cơ quanđược giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải tiến hành phânloại, xác minh sơ bộ ban đầu, nếu xác định thông tin đó là tố giác, tin báo vềtội phạm thuộc thẩm quyền giải quyết của mình thì trong thời hạn 03 ngàylàm việc, Thủ trưởng CQĐT phải ra Quyết định phân công Điều tra viên giảiquyết tố giác, tin báo về tội phạm đó và gửi ngay một bản đến VKS cùng cấp

để kiểm sát việc giải quyết theo quy định Sau khi nhận được quyết định phâncông của CQĐT, trong thời hạn 03 ngày VKS phải ra Quyết định phân côngKSV kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và gửi 01 bản choCQĐT Đối với các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt độngđiều tra khi thực hiện nhiệm vụ trong lĩnh vực mà mình quản lý có tiếp nhận

tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố thì khẩn trương tiến hànhkiểm tra, xác minh, quyết định khởi tố hoặc không khởi tố vụ án hình sự,đồng thời phải thông báo cho VKSND có trách nhiệm kiểm sát việc tuân theo

pháp luật trong hoạt động điều tra của cơ quan mình.

Hoạt động kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiếnnghị khởi tố của cơ quan có thẩm quyền là hoạt động quan trọng VKSND vớichức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo quy định của pháp luật sẽ tácđộng, trực tiếp theo dõi liên tục, xuyên suốt từ khi tiếp nhận, phân công ngườigiải quyết, các hoạt động xác minh, lập hồ sơ cho đến kết quả giải quyết luônđược kiểm sát chặt chẽ Trong quá trình giải quyết nguồn tin về tội phạm,CQĐT sẽ tiến hành các hoạt động như thu thập thông tin, tài liệu, đồ vật của

cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan để kiểm tra, xác minh nguồn tin; khámnghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi để xác định có dấu hiệu tội phạmxảy ra hay không để khởi tố hoặc không khởi tố vụ án hình sự

Trong giai đoạn tố tụng này, KSV được phân công giải quyết nguồn tinphải lập kế hoạch theo dõi, kiểm sát chặt chẽ các hoạt động của ĐTV, nắmđược nội dung và tiến độ thực hiện của ĐTV Chủ động đề ra các yêu cầu xácminh ngay từ khi tiếp nhận, KSV phải nêu rõ những nội dung cần làm rõ đểxác định tính xác thực của nguồn tin, văn bản này phải được lưu trong hồ sơkiểm sát Trong trường hợp ĐTV không đồng ý với yêu cầu của KSV thìKSV có quyền yêu cầu ĐTV nêu rõ lý do Nếu lý do của ĐTV không có căn

cứ thì KSV báo cáo lãnh đạo đơn vị xem xét, kiến nghị với Thủ trưởngCQĐT Đồng thời với chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật, VKSNDphải kịp thời phát hiện và yêu cầu khắc phục ngay những vi phạm của CQĐTtrong quá trình xác minh tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố, bảođảm các hoạt động của CQĐT tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật

Ngoài việc kiểm sát việc giải quyết nội dung, VKS còn phải kiểm sátchặt chẽ về thời hạn giải quyết nguồn tin BLTTHS năm 2003 quy định thờihạn tối đa để giải quyết nguồn tin về tội phạm là 02 tháng Tuy nhiên, khắcphục những khó khăn vướng mắc của BLTTHS năm 2003, BLTTHS năm

2015 đã có thay đổi lớn về thời hạn giải quyết nguồn tin về tội phạm Hiệnnay theo quy định tại Điều 147 BLTTHS thì thời hạn tối đa để giải quyếtnguồn tin về tội phạm là 04 tháng Sau khi hết thời hạn kiểm tra, xác minhnguồn tin về tội phạm, CQĐT, Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một sốhoạt động điều tra phải ra một trong các quyết định: Quyết định khởi tố vụ ánhình sự, Quyết định không khởi tố vụ án hình sự; Quyết định tạm đình chỉ

việc giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố.[15] Để kiểm

sát chặt chẽ thời hạn giải quyết, VKS phải nắm được nội dung thông tin cụthể, nếu thông tin về tội phạm cụ thể, rõ ràng và có đủ các yếu tố cấu thành tộiphạm thì có thể yêu cầu CQĐT ra quyết định giải quyết ngay mà không cầnthiết phải chờ hết thời hạn giải quyết nguồn tin, nếu CQĐT vẫn để kéo dàithời hạn thì VKS sẽ kiến nghị, yêu cầu đảm bảo cho việc giải quyết nguồn tinđược nhanh chóng, kịp thời Trường hợp đã hết thời hạn giải quyết mà chưa

có đủ căn cứ để khởi tố hoặc không khởi tố vụ án hình sự, thì sau khi nhậnđược thông báo của CQĐT, KSV cùng ĐTV nghiên cứu kết quả đã xác minh

và báo cáo lãnh đạo hai cơ quan để cùng thống nhất quan điểm xử lý

1.2.3.2. Kiểm sát kết quả giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố

BLTTHS năm 2015 quy định sau khi hết thời hạn kiểm tra, xác minhnguồn tin về tội phạm thì CQĐT, Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một

số hoạt động điều tra phải ra một trong các quyết định: Quyết định khởi tố vụ

án hình sự, Quyết định không khởi tố vụ án hình sự; Quyết định tạm đình chỉviệc giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố Do đó, KSVphải kiểm sát chặt chẽ kết quả giải quyết nguồn tin tội phạm của CQĐT.Trong đó, tạm đình chỉ việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm là quy địnhhoàn toàn mới, lần đầu tiên được thể chế hóa vào BLTTHS Đây là một hướnggiải quyết mới, hoàn toàn phù hợp với thực tiễn, mở ra cơ sở pháp lý

cho việc tạm ngừng hoạt động xác minh, giải quyết tin báo, tố giác tội phạmkhi đủ những điều kiện luật định Điều đó đã chấm dứt câu chuyện thực tiễnđang còn thiếu thống nhất trong thực hiện khi phải giải quyết tin báo, tố giáctội phạm theo những quy định “ngoài vòng tố tụng” (tạm dừng xác minh) nếuthuộc trường hợp không đủ cơ sở để khởi tố hoặc không khởi tố vụ án nhưhiện nay Nhiệm vụ của VKS khi kiểm sát quyết định tạm đình chỉ giải quyếtnguồn tin của CQĐT là kiểm sát các căn cứ tạm đình chỉ của CQĐT có đúngquy định tại Điều 148 BLTTHS hay không Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi raquyết định tạm đình chỉ, CQĐT phải gửi quyết định và tài liệu có liên quanđến VKS cùng cấp để kiểm sát Nếu quyết định tạm đình chỉ không có căn cứthì VKS ra quyết định hủy bỏ quyết định tạm đình chỉ yêu cầu CQĐT tiếp tụcgiải quyết nguồn tin tội phạm, nếu quyết định tạm đình chỉ là có căn cứ thìVKS có quan điểm thống nhất với ý kiến của CQĐT.

Quá trình kiểm sát việc giải quyết nguồn tin tội phạm của CQĐT, KSVnếu phát hiện việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tốcủa CQĐT không được thực hiện đầy đủ, vi phạm pháp luật thì phải báo cáovới lãnh đạo Viện, yêu cầu Cơ quan điều tra thực hiện các hoạt động như:Kiểm tra việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố vàthông báo kết quả cho Viện kiểm sát; Cung cấp tài liệu về vi phạm pháp luậttrong việc tiếp nhận nguồn tin; Khắc phục vi phạm pháp luật và xử lý nghiêmngười vi phạm; Yêu cầu thay đổi Điều tra viên, Cán bộ điều tra; Hoặc banhành văn bản kiến nghị

Tiểu kết chương 1

Chương 1 của Luận văn, tác giả đã nghiên cứu các vấn đề lý luận chung

và quy định của pháp luật về kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác về tộiphạm và kiến nghị khởi tố của VKSND Từ đó, tác giả nêu ra các khái niệm,

đặc điểm về chủ thể, đối tượng, phạm vi cũng như trình tự, thủ tục, thời hạnkiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố Phântích các quy định của BLTTHS cũng như các văn bản pháp luật có liên quanđến công tác kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm vàkiến nghị khởi tố.

Đây là những cơ sở để tác giả nghiên cứu, khảo sát thực tiễn về hoạtđộng kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tốtrên địa bàn huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam (giai đoạn 2015-2019); nhằmđưa ra một số giải pháp để thực hiện có chất lượng, hiệu quả công tác kiểmsát việc giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố của Ngànhkiểm sát nói chung và VKSND huyện Quế Sơn nói riêng

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT TIN BÁO, TỐ GIÁC TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN

HUYỆN QUẾ SƠN, TỈNH QUẢNG NAM

2.1. Tình hình giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi

tố tại huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam

2.1.1. Tình hình giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam

Quế Sơn là huyện trung du của tỉnh Quảng Nam Tổng diện tích tựnhiên của huyện 251,17 km2, nằm cách tỉnh lỵ Tam Kỳ 30 km về phía TâyBắc, cách thành phố Đà Nẵng 40 km về phía Tây Nam Phía Bắc giáp huyệnDuy Xuyên, phía Nam giáp huyện Hiệp Đức, phía Đông giáp huyện ThăngBình, phía Tây giáp huyện Nông Sơn Toàn huyện có 13 đơn vị hành chính,dân số huyện Quế Sơn năm 2020 là 82.967 người, được phân bố như sau: thịtrấn Đông Phú chiếm 9,7% dân số toàn huyện, các xã đồng bằng, trung du83,6%, xã miền núi Quế Phong chiếm 6,7% Đường Quốc lộ 1A, chạy qua địabàn huyện có chiều dài là 8,5km, trên địa bàn huyện có các danh lam, thắngcảnh đã và đang kêu gọi thu hút đầu tư như: Khu du lịch sinh thái Suối Tiên(Quế Hiệp), Khu du lịch sinh thái Suối Nước Mát-Đèo Le (Quế Long), HồGiang (Quế Long), Vũng nước nóng Bàn Thạch (Quế Phong) Đến nay đã cómột nhà đầu tư vào đầu tư Khu du lịch sinh thái Suối Nước Mát-Đèo Le Cócác khu di tích lịch sử: Tượng đài chiến thắng Cấm Dơi, Đền Tưởng niệm cácAnh hùng liệt sỹ huyện…, bình quân hằng năm lượng khách đến tham quancác điểm du lịch trên địa bàn huyện ước khoảng 05-07 ngàn lượt người

Trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, huyện

Quế Sơn được đánh giá có vị trí, vai trò hết sức quan trọng trong sự phát triểnkinh tế-xã hội của toàn tỉnh Đây là những điều kiện để nền kinh tế của huyệntăng trưởng và phát triển, quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, đời sống vậtchất, tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao, quốc phòng ngàycàng được củng cố, tình hình trật tự, an toàn xã hội luôn được giữ vững Tuynhiên, dưới sự tác động của mặt trái của nền kinh tế thị trường và hội nhậpquốc tế đã, đang đặt ra những khó khăn, thách thức đối với sự ổn định củatình hình chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn huyện.

Trong thời gian qua, Cơ quan CSĐT Công an huyện Quế Sơn đã thựchiện tốt các hoạt động nghiệp vụ thuộc chức năng tiếp nhận, giải quyết các tinbáo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố; đảm bảo công tác tiếp nhận, giảiquyết các tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố được giải quyết nhanhchóng, kịp thời Công tác tiếp nhận, giải quyết các tin báo, tố giác tội phạm vàkiến nghị khởi tố được Cơ quan CSĐT thực hiện nghiêm túc, đầy đủ, đúngtrình tự, thủ tục được quy định trong BLTTHS như tổ chức trực ban hình sự24/24 giờ để tiếp nhận và vào sổ đầy đủ mọi tố giác, tin báo về tội phạm vàkiến nghị khởi tố Trường hợp phát hiện tin báo không thuộc thẩm quyền giảiquyết của mình thì tổ chức phân loại và chuyển ngay cho CQĐT có thẩmquyền giải quyết theo quy định

Trong những năm qua, VKSND, CQĐT, Tòa án, Hạt kiểm lâm, Thanhtra, Thuế, Quản lý thị trường đã ký kết quy chế phối hợp trong công tác tiếpnhận, giải quyết các tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố; đảm bảo100% tố giác, tin báo về tội phạm được thụ lý, giải quyết theo đúng quy địnhcủa pháp luật Quy chế phối hợp đã tạo điều kiện thuân lợi cho Cơ quan điềutra cũng như các cơ quan tham gia ký kết quy chế trong việc tiếp nhận, giảiquyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố Việc xác minh, phânloại, giải quyết các thông tin đều tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật

về nội dung cũng như thủ tục Định kỳ hàng tuần, tháng và quý, giữa Điều traviên và Kiểm sát viên chủ động phối hợp phân loại, xác định kết quả xử lý tinbáo, tố giác Khi gặp những tin báo phức tạp, kéo dài thì lãnh đạo các cơ quan

có sự trao đổi, bàn bạc và tổ chức các cuộc giao ban liên ngành để thống nhấtđưa ra hướng xử lý Các cơ quan liên ngành đã chủ động hơn trong việcchuyển nguồn thông tin về tội phạm, cũng như hồ sơ đến Cơ quan điều tra cóthẩm quyền giải quyết và thông báo kịp thời cho Viện kiểm sát sát biết đểkiểm sát theo luật định

Trong quá trình giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi

tố, Cơ quan điều tra thường xuyên duy trì và thực hiện tốt mối quan hệ phốihợp với Viện kiểm sát Điều tra viên và Kiểm sát viên được phân công giảiquyết thường xuyên trao đổi các thông tin liên quan, những vấn đề cần tậptrung xác minh làm rõ nhằm đẩy nhanh tiến độ giải quyết tố giác, tin báo vềtội phạm và kiến nghị khởi tố Từ đó tránh được việc khởi tố oan sai, bỏ lọttội phạm

Từ năm 2015-2019, CQĐT huyện Quế Sơn đã tiếp nhận, giải quyết 502

tố giác, tin báo về tội phạm CQĐT đã giải quyết 474 tin, trong đó khởi tố vụ

án là 251 tin, không khởi tố vụ án là 171 tin

Bảng 2.1 Số liệu tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố đã tiếp

nhận giải quyết từ năm 2015-2019

Khởi tố vụ án

Không khởi

tố vụ án

Tạm đình chỉ

Khởi tố vụ án

Không khởi

tố vụ án

Tạm đình chỉ

2.1.2. Tình hình kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm

và kiến nghị khởi tố của VKSND huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam

Trong tố tụng hình sự nước ta, VKS là cơ quan duy nhất tham gia đầy

đủ các giai đoạn tố tụng từ khi khởi tố vụ án đến khi thi hành án Chức năngthực hành quyền công tố của VKS là những hoạt động trong việc xác định tộiphạm, việc truy cứu trách nhiệm hình sự và việc buộc tội trước Tòa án Do

đó, để bảo đảm mọi hành vi phạm tội được phát hiện, khởi tố, điều tra, xử lýtheo pháp luật, không để lọt người, lọt tội, không làm oan người vô tội, thì cáchoạt động công tố phải được thực hiện ngay từ khi tiếp nhận, giải quyết tố