HOÀN THIỆN QUY TRÌNH ĐÁNH GIÁ RỦI RO KIỂM TOÁN TRONG GIAI ĐOẠN LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO CÔNG TY TNHH ERNST & YOUNG VIỆT NAM THỰC HIỆN

Nhờ quá trình hoàn thiện mà quy trìnhđánh giá rủi ro sẽ được thiết kế và thực hiện một cách bài bản, chặt chẽ và hiệu quảđem lại những đánh giá xác đáng về mức độ rủi ro kiểm toán, để từ

HOÀN THIỆN QUY TRÌNH ĐÁNH GIÁ RỦI RO KIỂM TOÁN TRONG GIAI ĐOẠN LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO CÔNG TY TNHH ERNST & YOUNG VIỆT NAM THỰC HIỆN

3.1 SỰ TẤT YẾU HOÀN THIỆN QUY TRÌNH ĐÁNH GIÁ RỦI RO KIỂM TOÁN TRONG GIAI ĐOẠN LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH

3.1.1 Vai trò của quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán trong giai đoạn Lập kế hoạch kiểm toán đối với mỗi cuộc kiểm toán Báo cáo tài chính

Để đảm bảo tính hiệu quả, tính kinh tế và tính hiệu lực của từng cuộc kiểmtoán, đồng thời nhằm thu thập đầy đủ các bằng chứng kiểm toán có giá trị để từ đó

có thể đưa ra kết luận kiểm toán hợp lý, mọi cuộc kiểm toán đều được thực hiện qua

3 giai đoạn là Lập kế hoạch kiểm toán, Thực hiện kiểm toán và Kết thúc kiểm toán.Trong đó, giai đoạn Lập kế hoạch kiểm toán là giai đoạn đầu tiên bắt đầu mọi cuộckiểm toán Tại mục 08 của Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 300 có khẳng định

“Kế hoạch kiểm toán phải được lập cho mọi cuộc kiểm toán Kế hoạch kiểm toánphải được lập một cách thích hợp nhằm đảm bảo bao quát hết các khía cạnh trọngyếu của cuộc kiểm toán; phát hiện gian lận, rủi ro và những vấn đề tiềm ẩn; và đảmbảo cuộc kiểm toán được hoàn thành đúng thời hạn Kế hoạch kiểm toán trợ giúpkiểm toán viên phân công công việc cho trợ lý kiểm toán và phối hợp với các kiểmtoán viên và chuyên gia khác về công việc kiểm toán”

Trong giai đoạn này thì quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán là một công việcquan trọng phải được thực hiện vô cùng chặt chẽ Dựa vào mức độ trọng yếu đãđược xác định trên toàn bộ BCTC hay được phân bổ cho từng khoản mục, các KTV

sẽ đánh giá rủi ro kiểm toán tức là xác định khả năng xảy ra những sai sót trênphương diện toàn bộ BCTC hay trong từng khoản mục để từ đó có thể thiết kế cácthủ tục kiểm toán và xây dựng chương trình kiểm toán cho phù hợp nhằm mục đíchcuối cùng là giảm thiểu được rủi ro kiểm toán trong BCTC của khách hàng đã đượckiểm toán Với vai trò quan trọng như vậy thì việc hoàn thiện quy trình đánh giá rủi

ro kiểm toán trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán nói riêng và trong toàn bộ cuộc

kiểm toán nói riêng là một nhu cầu tất yếu Nhờ quá trình hoàn thiện mà quy trìnhđánh giá rủi ro sẽ được thiết kế và thực hiện một cách bài bản, chặt chẽ và hiệu quảđem lại những đánh giá xác đáng về mức độ rủi ro kiểm toán, để từ đó có nhữngbiện pháp trong việc thiết kế và xây dựng chương trình kiểm toán nhằm giảm thiểurủi ro kiểm toán xuống mức có thể chấp nhận được.

3.1.2 Sự tất yếu phải hoàn thiện quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán Báo cáo tài chính trong Kiểm toán báo cáo tài chính nhằm phù hợp với phương hướng phát triển của công ty

Với quan điểm vì lợi ích cao nhất của khách hàng, phương hướng hoạt độngcủa Công ty Ernst & Young Việt Nam là tiếp tục đẩy mạnh việc cung cấp các dịch

vụ chuyên ngành và các thông tin đáng tin cậy nhằm giúp khách hàng đưa ra cácquyết định quản lý, tài chính và kinh tế một cách chính xác và có hiệu quả Dựa trên

cơ sở này, trong thời gian tới, công ty sẽ hỗ trợ khách hàng giải quyết tốt hơn và kịpthời hơn các vấn đề phát sinh mà ít có một tổ chức dịch vụ chuyên ngành nào có thểthực hiện được để nhanh chóng trở thành công ty kiểm toán hàng đầu tại Việt Nam,

có sức ảnh hưởng lớn

Để đạt được những mục tiêu đã đề ra, điều đầu tiên Ernst & Young Việt Namnghĩ tới đó là yếu tố con người Công ty sẽ không chỉ tập trung vào những nhânviên đã đi làm, đã có kinh nghiệm mà còn tập trung vào cả những sinh viên chuyênngành còn đang ngồi trên ghế các giảng đường đại học bằng cách tổ chức các cuộcthi để trao những học bổng Đồng thời, công ty cũng đang trong quá trình xây dựng

kế hoạch mở rộng các dịch vụ cung cấp để đa dạng hóa các loại hình dịch vụ nhằmthúc đẩy doanh thu và tăng lợi nhuận Đặc biệt công ty cũng có kế hoạch nhằm tiếpthị công ty với các doanh nghiệp trong cả nước để thu hút thêm nhiều khách hàng

sử dụng dịch vụ của công ty

Nhưng trên tất cả thì Ernst & Young Việt Nam phải tiếp tục hoàn thiện quytrình kiểm toán nói chung và quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán nói riêng để tạonên thương hiệu kiểm toán riêng Có như vậy thì chất lượng của các cuộc kiểm toán

mà Ernst & Young Việt Nam thực hiện cho khách hàng sẽ ngày càng được nâng lên

trong hoàn cảnh hiện nay các công ty kiểm toán khác cũng đang phát triển rất mạnh

mẽ Với một chất lượng dịch vụ cung cấp cho khách hàng tốt như vậy thì Công ty sẽxây dựng cho mình một lợi thế cạnh tranh riêng biệt, khi đó các khách hàng sẽ tintưởng và tìm đến với Công ty nhiều hơn Hơn nữa, cùng với việc hoàn thiện quytrình kiểm toán, việc nâng cao chất lượng của quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán sẽgiúp cho các KTV của công ty có những đánh giá xác đáng về những rủi ro xuấtphát từ phía khách hàng (rủi ro tiềm tàng, rủi ro kiểm soát) để điều chỉnh mức độ rủi

ro phát hiện thông qua việc thực hiện các thử nghiệm kiểm toán tiếp theo, qua đónâng cao độ tin cậy của các thông tin đã được kiểm toán trên các báo cáo tài chínhcủa khách hàng, đồng thời cũng góp phần giảm thiểu mức độ rủi ro kinh doanh chochính các KTV và cho Ernst & Young Việt Nam

3.2 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ QUY TRÌNH ĐÁNH GIÁ RỦI RO KIỂM TOÁN TRONG GIAI ĐOẠN LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY TNHH ERNST & YOUNG VIỆT NAM

3.2.1 Ưu điểm

Quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán trong quá trình thực hiện kiểm toán báocáo tài chính nói chung và trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán nói riêng củaCông ty TNHH Ernst & Young Việt Nam được thiết kế bởi Ernst & Young toàncầu Đây là quy trình đánh giá chung cho mỗi khách hàng được áp dụng cho tất cảcác công ty kiểm toán thành viên của hãng kiểm toán Ernst & Young Quy trình nàyđược các chuyên gia của hãng thiết kế dựa trên kinh nghiệm làm việc của mìnhcũng như việc thử nghiệm quy trình trong nhiều năm để khắc phục và hoàn thiệnnhững điểm yếu trong quy trình Việc đánh giá rủi ro kiểm toán do Ernst & Youngthiết kế bao gồm những bước rất cụ thể đi từ tổng thể đến chi tiết nhằm đánh giáchính xác từng loại rủi ro, cụ thể như sau:

Đánh giá rủi ro sơ bộ để ra quyết định chấp nhận kiểm toán cho khách hàng

Đây là công đoạn mở đầu cho mỗi cuộc kiểm toán, trước khi ký hợp đồngthực hiện kiểm toán cho một khách hàng nào đó, Giám đốc công ty sẽ thực hiệnnhững đánh giá về những rủi ro có thể tồn tại ở khách hàng dựa trên những thôngtin thu thập được, đồng thời cũng dựa vào những nguồn lực mà công ty có như về

số lượng kiểm toán viên, sự am hiểu của các kiểm toán trong lĩnh vực hoạt động củakhách hàng…để xem xét liệu Ernst & Young Việt Nam có thể phát hiện và đánh giánhững rủi ro kiểm toán của khách hàng để có thể đạt được mức rủi ro có thể chấpnhận được trên báo cáo tài chính của khách hàng không, liệu việc thực hiện kiểmtoán báo cáo tài chính cho khách hàng có làm ảnh hưởng đến uy tín, vị thế củaCông ty kiểm toán không?

Tìm hiểu đặc điểm về hoạt động kinh doanh của khách hàng

Để đánh giá được những rủi ro của khách hàng, các kiểm toán viên phải thuthập những thông tin chi tiết về ngành nghề hoạt động, sản phẩm dịch vụ cung cấp,các khách hàng và nhà cung cấp chủ yếu…cũng như sự ảnh hưởng của nền kinh tế,của các quyết định có liên quan của các cơ quan chức năng của Nhà nước…lên khảnăng kinh doanh của khách hàng, để từ đó dựa vào kinh nghiệm cuả mình để xácđịnh những rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát có thể xuất hiện ở những khách hànghoạt động trong từng lĩnh vực như sản xuất, kinh doanh, thương mại, ngân hàng haybảo hiểm, chứng khoán…

Tìm hiểu sự phức tạp trong công nghệ thông tin mà công ty khách hàng áp dụng và xác định rõ những vấn đề liên quan đến chuyên môn công nghệ thông tin

Ngày nay, các công ty dù lớn hay nhỏ đều áp dụng công nghệ thông tin vàocác ứng dụng hỗ trợ cho công việc hàng ngày của mình dù ít hay nhiều Hệ thốngcông nghệ thông tin đã trở thành một yếu tố không thể thiếu trong hệ thống kiểmsoát nội bộ của khách hàng Do đó, việc tìm hiểu hệ thống công nghệ thông tin củakhách hàng sẽ giúp cho các kiểm toán viên có được những thông tin về cách thứchoạt động và kiểm soát của các ứng dụng để từ đó xác định được những sai sót do

hệ thống thông tin gây ra

Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ tại từng cấp của công

ty khách hàng và chỉ ra những rủi ro gian lận và xác định những giải thích cho những rủi ro đó

Mỗi doanh nghiệp, mỗi công ty đều có những kiểm soát nội bộ của riêngmình, ở công đoạn này, các kiểm toán viên sẽ tìm hiểu sự thiết kế và hiệu quả hoạt

động của những thủ tục kiểm soát của đơn vị, những sai sót mà hệ thống kiểm soátnội bộ không phát hiện ra để có thể đánh giá được mức độ rủi ro kiểm soát củakhách hàng Những yếu tố thuộc về hệ thống kiểm soát nội bộ được các kiểm toánviên sử dụng làm căn cứ để đánh giá mức độ rủi ro là:

 Sự liêm khiết, kinh nghiệm và hiểu biết của Ban Giám đốc cũng như sự thayđổi thành phần Ban quản lý xảy ra trong niên độ kế toán;

 Trình độ và kinh nghiệm chuyên môn của kế toán trưởng, của các nhân viên

kế toán chủ yếu, của kiểm toán viên nội bộ và sự thay đổi (nếu có) của họ

 Những áp lực bất thờng đối với Ban Giám đốc, đối với kế toán trưởng phảitrình bày báo cáo tài chính không trung thực;

 Đặc điểm hoạt động của đơn vị, như: Quy trình công nghệ, cơ cấu vốn, cácđơn vị phụ thuộc, phạm vi địa lý, hoạt động theo mùa vụ;

 Các nhân tố ảnh hưởng đến lĩnh vực hoạt động của đơn vị, như: Các biếnđộng về kinh tế, về cạnh tranh, sự thay đổi về thị trờng mua, thị trờng bán và

sự thay đổi của hệ thống kế toán đối với lĩnh vực hoạt động của đơn vị

Các thành viên tham gia kiểm toán thảo luận để có những đánh giá chung và thống nhất về những rủi ro có thể tồn tại ở khách hàng

Đây là công đoạn được thực hiện cùng với việc tìm hiểu, đánh giá hệ thốngkiểm soát nội bộ của khách hàng, xác định những rủi ro gian lận và những lời giảithích cho những gian lận đó Việc trao đổi ý kiến này sẽ giúp cho các kiểm toánviên có cái nhìn khách quan và toàn diện về những rủi ro tồn tại ở khách hàng

Chỉ ra những khoản mục trọng yếu và những cơ sở dẫn liệu liên quan đến khoản mục đó

Dựa theo Báo cáo tài chính, các kiểm toán viên đã xác định những khoảnmục được cho là trọng yếu để xác định những rủi ro tổng quan của khoản mục dựatrên quy mô, số lượng các nghiệp vụ có liên quan, mức độ phức tạp của các nghiệp

vụ và những điều chỉnh mang tính trọng yếu có liên đến khoản mục đó trong năm.Sau đó, với mỗi khoản mục, các kiểm toán viên sẽ xác định những cơ sở dẫn liệu cóliên quan có thể có sai sót Các yếu tố mà các kiểm toán viên có thể dựa vào đểđánh giá mức độ rủi ro đối với các khoản mục gồm có:

 Báo cáo tài chính có thể chứa đựng những sai sót, như: Báo cáo tài chính cónhững điều chỉnh liên quan đến niên độ trước; báo cáo tài chính có nhiều ướctính kế toán, hoặc tổng năm tài chính có sự thay đổi chính sách kế toán;

 Việc xác định số dư và số phát sinh của các tài khoản và nghiệp vụ kinh tế,như: Số dư các tài khoản dự phòng, nghiệp vụ kinh tế đối với chi phí phátsinh sau ghi nhận ban đầu TSCĐ tính vào chi phí hay tính tăng nguyên giáTSCĐ, ;

 Mức độ dễ bị mất mát, biển thủ tài sản, như: phát sinh nhiều nghiệp vụ thu,chi tiền mặt, tạm ứng tiền với số lượng lớn, thời gian thanh toán dài, ;

 Mức độ phức tạp của các nghiệp vụ hay sự kiện quan trọng đòi hỏi phải có ýkiến của chuyên gia, như: xảy ra kiện tụng hoặc trộm cắp, ;

 Việc ghi chép các nghiệp vụ bất thường và phức tạp, đặc biệt là gần thờiđiểm kết thúc niên độ;

 Các nghiệp vụ kinh tế, tài chính bất thường khác

Xác định những lớp nghiệp vụ trọng yếu và những ứng dụng liên quan đến nghiệp vụ đó

Sau khi đã xác định được những khoản mục trọng yếu trên Báo cáo tàichính, các kiểm toán viên sẽ tìm hiểu chi tiết hơn vào các khoản mục đó bằng cáchxác định những nghiệp vụ cần chú ý hình thành nên khoản mục đó và những ứngdụng có liên quan đến nghiệp vụ đó

Tìm hiểu quy trình thực hiện các nghiệp vụ trọng yếu, xác định những điểm

dễ xảy ra sai sót và những hoạt động kiểm soát nhằm phát hiện những sai sót trong quy trình đó

Việc xác định rủi ro về những sai sót và gian lận của mỗi nghiệp vụ liên quan

sẽ hình thành nên những sai sót, gian lận của khoản mục Do đó, các kiểm toán viênphải tiến hành tìm hiểu quy trình thực hiện các nghiệp vụ để từ đó mới có thể xácđịnh được những sai sót, gian lận nảy sinh trong quy trình thực hiện từng nghiệp vụ

Thực hiện kiểm tra xuyên suốt

Đặc biệt ở công đoạn này các KTV của Ernst & Young Việt Nam chú trọngvào việc kiểm tra những điểm dễ sai sót để xem những kiểm soát đó có tồn tại và

hiệu quả để giảm thiểu rủi ro kiểm soát cho những lớp nghiệp vụ đó không?

Công đoạn này được thực hiện để đánh giá sơ bộ về rủi ro kiểm soát đối vớinhững nghiệp vụ trọng yếu được xét đến Nếu những kiểm soát được thiết kế đốivới các nghiệp vụ không hiệu quả hay thiết kế hiệu quả nhưng thực hiện lại khônghiệu quả thì những rủi ro kiểm soát sẽ ở mức độ lớn, tức là nguy cơ xảy ra sai sót,gian lận ở mỗi nghiệp vụ sẽ lớn, điều này sẽ khiến cho các kiểm toán viên phải thựchiện nhiều thủ tục kiểm toán để có thể giảm thiểu những sai sót, gian lận đó

Tìm hiểu hệ thống kiểm soát công nghệ thông tin

Các KTV của Ernst & Young Việt Nam sẽ tìm hiểu những thông tin về cáchthức thiết kế và hoạt động nhằm đánh giá hiệu quả của hệ thống công nghệ thông tintrong những hoạt động của khách hàng Đặc biệt đối với những khách hàng sử dụngcông nghệ thông tin vào các giao dịch hàng ngày như Ngân hàng, Công ty Chứngkhoán…thì việc kiểm soát hệ thống thông tin này là vô cùng quan trọng bởi chỉ mộtsai sót trong hệ thống sẽ dẫn đến những sai sót vô cùng nghiêm trọng

Thiết kế và thực hiện các kiểm tra về hệ thống kiểm soát công nghệ thông tin

Các kiểm toán viên sẽ thực hiện kiểm tra xem hệ thống công nghệ thông tincủa khách hàng có được kiểm soát một cách chặt chẽ hay không, những thay đổitrong hệ thống có thực sự cần thiết, có được thử nghiệm trước khi áp dụng, có đượccác nhà quản lý kiểm tra và phê duyệt không, những truy nhập của hệ thống thôngtin có logic hay không…

Đánh giá hệ thống kiểm soát công nghệ thông tin của khách hàng dựa vào những sai sót trong hoạt động của hệ thống đã được phát hiện khi thực hiện kiểm tra

Nếu việc thực hiện các kiểm tra về hệ thống kiểm soát công nghệ thông tin ởtrên cho thấy việc kiểm soát này là kém hiệu quả thì các kiểm toán viên sẽ phải cânnhắc việc thực hiện các thủ tục các kiểm toán tiếp theo bởi khi đó mức độ rủi ro từphía hệ thống thông tin là lớn và những sai sót, gian lận trong các hoạt động tàichính cũng như trong việc lập Báo cáo Tài chính của khách hàng là vô cùng lớn

Đánh giá rủi ro tổ hợp dựa vào những đánh giá về rủi ro kiểm soát và rủi ro tiềm tàng đối với từng cơ sở dẫn liệu của từng khoản mục

Sau khi xác định được những rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát của từng cơ

sở dẫn liệu của từng nghiệp vụ có liên quan, các kiểm toán viên sẽ xác định đượcmức rủi ro tổ hợp của từng khoản mục Đối với mọi khách hàng, Ernst & YoungViệt Nam luôn đặt ra một mức chính xác đối với mọi số liệu trình bày trên các Báocáo tài chính là 95%, tức là mức độ rủi ro kiểm toán có thể chấp nhận được trên cácBáo cáo Tài chính được Ernst & Young Việt Nam kiểm toán là 5% Để đảm bảođược mức độ rủi ro này, Ernst & Young Việt Nam sẽ dựa vào mức độ rủi ro tổ hợpxác định được thông qua việc đánh giá rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát củakhách hàng thông qua ma trận sau đây:

Bảng 3.1: BẢNG ĐÁNH GIÁ RỦI RO TỔ HỢP

Rủi ro kiểm soát

Nhỏ nhất Trung bình Lớn nhất

Rủi ro tổ hợp

Mức độ rủi ro tổ hợp ở đây chính là mức độ rủi ro phát hiện, dựa vào mức độrủi ro này mà các kiểm toán viên mới có thể thiết kế những thủ tục kiểm toán cầnthiết nhằm phát hiện những sai sót, gian lận trên Báo cáo Tài chính của khách hàng,nếu mức độ rủi ro tổ hợp cao thì các kiểm toán viên phải thực hiện nhiều các thủ tụckiểm toán chi tiết hơn để phát hiện ra những sai sót và gian lận của khách hàng.Với một quy trình được thiết kế tốt nhưng việc thực hiện lại không hiệu quảthì kết quả đem lại cũng sẽ không thể đạt được kết quả đã đặt ra Nhận biết đượcđiều đó nên bên cạnh một quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán trong giai đoạn lập kếhoạch kiểm toán được thiết kế chặt chẽ và hiệu quả, các kiểm toán viên của Ernst &Young Việt Nam đã tuân thủ một cách nghiêm ngặt những thủ tục trong quy trìnhđánh giá đã được thiết kế Những người thực hiện đánh giá rủi ro này là những kiểmtoán viên lâu năm, có kinh nghiệm chuyên môn, do đó họ hiểu được khá sâu sắc vaitrò của việc đánh giá rủi ro trong mỗi cuộc kiểm toán đăc biệt là trong giai đoạn lập

kế hoạch kiểm toán, vì vậy họ thực hiện công việc này khá tỉ mỉ và thận trọng Tuynhiên, họ không áp dụng một cách máy móc quy trình đó mà đối với mỗi kháchhàng, tùy vào đặc trưng của mỗi khách hàng mà các kiểm toán viên có sự điều chỉnhcho phù hợp Nhờ đó mà các Báo cáo Tài chính do Công ty TNHH Ernst & YoungViệt Nam thực hiện có độ tin cậy rất cao đem lại uy tín lớn cho công ty.

3.2.2 Những hạn chế, tồn tại

Do quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán trong giai đoạn lập kế hoạch kiểmtoán báo cáo tài chính mà Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam đang áp dụngnằm trong quy trình kiểm toán chung do các chuyên gia của Ernst & Young trêntoàn thế giới thiết kế dựa vào kinh nghiệm chuyên môn của mình, đồng thời quytrình ấy cũng đã được hoàn thiện qua hàng chục năm phát triển của hãng Hơn thếnữa, vì mới là một sinh viên mới ra trường với lượng kiến thức có hạn về chuyênngành nên em chỉ xin đưa ra một vài những hạn chế còn tồn tại mà em nhận thấytrong quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán trong giai đoạn Lập kế hoạch của Công tybên cạnh những ưu điểm trên đây:

Phương pháp mô tả Hệ thống kiểm soát nội bộ trong các bước công việc nhằm đánh giá rủi ro kiểm soát của khách hàng

Bản chất của việc đánh giá rủi ro kiểm soát là việc các KTV đưa ra ý kiếnxem xét liệu hệ thống kiểm soát nội bộ của khách thể kiểm toán có tồn tại không, cóđược thiết kế và hoạt động một cách hiệu quả trong việc phát hiện và ngăn chặnnhững sai sót, gian lận trong các nghiệp vụ kinh tế của doanh nghiệp hay không? Đểđánh giá được thì trước tiên, các KTV phải tiến hành thu thập các tài liệu, thông tin về

hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng, sau đó KTV sẽ tổng hợp những tài liệu thuthập được để miêu tả về sơ đồ tổ chức, quy trình thực hiện các hoạt động, các thủ tụckiểm soát của hệ thống đó làm bằng chứng cho những đánh giá của mình

Để thể hiện sự hiểu biết của mình về hệ thống kiểm soát nội bộ của kháchhàng, các KTV có thể sử dụng riêng rẽ hoặc kết hợp rất nhiều phương pháp miêu tảnhư Bảng câu hỏi, Bảng tường thuật và Lưu đồ, trong đó phương pháp sử dụng Lưu

đồ là phương pháp được các chuyên gia đánh giá là đem lại hiệu quả cao nhất Tuynhiên trên thực tế thì Ernst & Young Việt Nam lại chủ yếu miêu tả hệ thống kiểm

soát nội bộ của khách hàng bằng việc sử dụng Bảng câu hỏi và Bảng tường thuật (ta

có thể thấy ở phần Phụ lục của Luận văn) làm giảm bớt hiệu quả của quá trình đánhgiá rủi ro kiểm soát của các KTV

Các kiểm toán viên chưa được tìm hiểu cặn kẽ về quá trình đánh giá rủi ro Kiểm toán trong Giai đoạn lập kế hoạch

Ở Ernst & Young Việt Nam có sự chuyên môn hóa khá cao, thể hiện ở chỗchỉ có các Kiểm toán viên cấp cao mới được phép thực hiện quá trình đánh giá rủi

ro kiểm toán, đây là một yêu cầu đảm bảo cho chất lượng của những đánh giá rủi rocủa các kiểm toán viên Tuy nhiên, ở Ernst & Young Việt Nam, các nhân viên kiểmtoán ở các cấp độ thấp hơn hầu như chỉ tập trung vào một phần hành cụ thể tronggiai đoạn Thực hiện kiểm toán mà không được tìm hiểu cụ thể về quá đánh giá rủi

ro kiểm toán của cấp trên Tình trạng này dẫn đến việc các nhân viên đó không thểhiểu được bản chất của những rủi ro của khách hàng có liên quan đến cuộc kiểmtoán và trong một số trường hợp họ sẽ thực hiện các thử nghiệm kiểm toán tiếp theomột cách máy móc Ngược lại, nếu họ có được cái nhìn chung và hiểu được phầnnào thực chất của những rủi ro đó thì họ sẽ thực hiện các thử nghiệm cơ bản mộtcách chủ động hơn, sáng tạo hơn và họ sẽ hiểu hơn yêu cầu đối với từng thử nghiệmkiểm toán cần thực hiện

3.3 NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ NHỮNG KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN QUY TRÌNH ĐÁNH GIÁ RỦI RO KIỂM TOÁN TRONG GIAI ĐOẠN LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO CÔNG TY TNHH ERNST & YOUNG VIỆT NAM THỰC HIỆN

3.3.1 Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán trong giai đoạn lập kế hoạch Kiểm toán Báo cáo Tài chính do Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam thực hiện

Phương pháp mô tả Hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng

Thực tế hiện nay tại Ernst & Young Việt Nam, các KTV vẫn sử dụng haiphương pháp chính để miêu tả hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng, đó làBảng câu hỏi và Bảng tường thuật, trong khi đó phương pháp sử dụng lưu đồ làphương pháp mang lại hiệu quả cao nhất lại không được áp dụng thường xuyên

Do đó, để mang lại hiệu quả ngày càng cao cho quy trình đánh giá rủi rokiểm toán trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, trong toàn cuộc kiểm toán hoặc

để nâng cao chất lượng của cuộc kiểm toán thì Ernst & Young Việt Nam nên ápdụng phương pháp sử dụng lưu đồ vào việc mô tả của mình Để làm được điều này,Công ty nên có những khóa đào tạo cho tất cả các nhân viên của mình về cách thức

sử dụng phương pháp này và những ứng dụng của nó, đồng thời cũng khuyến khíchcác nhân viên sử dụng phương pháp này trong công việc, đặc biệt Công ty cũng nên

có những phần mềm hỗ trợ cho các nhân viên sử dụng phương pháp này để giảmbớt lượng công việc

Đào tạo cho các kiểm toán viên của Công ty những kiến thức về quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán BCTC

Đây là một hạn chế của Ernst & Young Việt Nam đã được nhắc đến ở phầntrên Tại Công ty, việc thực hiện quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán trong giai đoạn lập

kế hoạch kiểm toán đều do các KTV cấp cao, có kinh nghiệm phụ trách thực hiên, tuynhiên hầu như tất cả các KTV cấp dưới hay các trợ lý kiểm toán đều không hiểu đượcnhững đánh giá rủi ro của cấp trên và do đó họ chỉ biết thực hiện những thủ tục kiểmtoán đã được xây dựng trong chương trình kiểm toán Điều này đã làm cho các nhânviên này làm việc khá máy móc, hạn chế sự hiểu biết và sáng tạo của họ

Để khắc phục được hạn chế này, Công ty cần phải đào tạo cho các nhân viênkiểm toán của mình những kiến thức cơ bản về quá trình đánh giá rủi ro kiểm toántrong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, đồng thời càng lên cấp bậc cao hơn thì cáckiểm toán viên sẽ được đào tạo những kiến thức sâu hơn về việc đánh giá rủi ro.Đặc biệt trước khi bước vào giai đoạn thực hiện kiểm toán cho mỗi khách hàng,Ernst & Young Việt Nam nên tổ chức những buổi thảo luận, trong đó các KTV cấpcao sẽ trình bày về quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán trong giai đoạn lập kế hoạch

và những kết quả thu được nhằm giúp cho các kiểm toán viên cấp dưới hiểu đượcbản chất của những kết quả đánh giá rủi ro kiểm toán thu được, để từ đó họ có thểchủ động hơn và sáng tạo hơn trong việc thực hiện các thủ tục kiểm toán nhằm đảmbảo cho quá trình thực hiện kiểm toán được diễn ra chặt chẽ và hiệu quả

3.3.2 Những bài học cho các Công ty Kiểm toán trong nước rút ra từ quy trình

đánh giá rủi ro kiểm toán trong giai đoạn lập kế hoạch Kiểm toán Báo cáo Tài chính do Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam thực hiện

Từ việc tìm hiểu việc thiết kế quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán của Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam

Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 400, “Khi lập kế hoạch kiểm toán, kiểmtoán viên và công ty kiểm toán phải đánh giá rủi ro tiềm tàng cho toàn bộ báo cáo tàichính của đơn vị được kiểm toán Khi lập chương trình kiểm toán, kiểm toán viênphải xác định cụ thể mức độ rủi ro tiềm tàng cho các số dư hoặc loại nghiệp vụ quantrọng đến từng cơ sở dẫn liệu…”, yêu cầu này không chỉ dừng lại ở việc đánh giá rủi

ro tiềm tàng mà cần được thực hiện ở việc đánh giá cả những loại hình rủi ro khác.Điều đó ta có thể thấy ở quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán của Công ty TNHHErnst & Young Việt Nam-một quy trình được thiết kế rất chi tiết và cụ thể Trong quytrình này có những thủ tục đánh giá ngay từ giai đoạn tìm hiểu khách hàng để raquyết định có hợp tác để kiểm toán cho khách hàng hay không? Các thủ tục đánh giárủi ro trong quy trình này được Ernst & Young Việt Nam thiết kế theo trình tự xácđịnh những rủi ro tiềm tàng trước rồi đến những rủi ro kiểm soát tương ứng với cáccông đoạn như: tìm hiểu khách hàng để ra quyết định kiểm toán, tìm hiểu ngành nghềhoạt động của khách hàng, tìm hiểu mức độ phức tạp của hệ thống công nghệ thôngtin khách hàng áp dụng, đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ và xác định những rủi rogian lận tồn tại ở khách hàng

Việc tìm hiểu đánh giá rủi ro của Ernst & Young Việt Nam được tiến hànhthông qua việc tìm hiểu từ tổng thể đến chi tiết:

 Rủi ro tiềm tàng

Đầu tiên, các kiểm toán viên sẽ thực hiện tìm hiểu khách hàng về cơ cấu tổchức, ngành nghề hoạt động kinh doanh…để xác định những rủi ro xuất phát từ cơcấu tổ chức, lĩnh vực hoạt động của khách hàng (rủi ro kinh doanh) có ảnh hưởngđến cuộc kiểm toán mà cụ thể là ảnh hưởng đến rủi ro kiểm toán của các kiểm toánviên Trong công đoạn này các Kiểm toán viên tìm hiểu rất kỹ lưỡng và tỷ mỉ vềquy mô, cơ cấu tổ chức, đặc điểm của ngành nghề lĩnh vực kinh doanh, cũng nhưnhững ảnh hưởng của các nhân tố bên trong và bên ngoài của khách hàng Đặcbiệt, nắm bắt được xu hướng hiện nay các doanh nghiệp đã bắt đầu ứng dụng cáccông nghệ thông tin vào hoạt động của mình nên Ernst & Young Việt Nam cũngđặc biệt chú trọng đến việc tìm hiểu hệ thống công nghệ thông tin của khách hàngnhằm phát hiện những rủi ro tiềm tàng của khách hàng nảy sinh từ việc áp dụng

công nghệ thông tin Việc coi trọng và thực hiện nghiêm túc công đoạn này đã giúpcho các Kiểm toán viên của Ernst & Young Việt Nam có những đánh giá chính xáchơn về những rủi ro tiềm tàng của khách hàng.

 Rủi ro kiểm soát

Sau khi đã xác định và đánh giá được các rủi ro tiềm tàng của khách hàng, cáckiểm toán viên sẽ đi sâu vào từng khoản mục được trình bày trên Báo cáo Tài chínhcủa khách hàng-đối tượng kiểm toán, để xác định những khoản mục và những cơ sởdẫn liệu có liên quan dễ xảy ra sai sót và gian lận, tức là có rủi ro cao Nhưng đểđánh giá một cách chính xác những rủi ro đã chỉ ra đối với mỗi khoản mục ở côngđoạn trên thì các kiểm toán viên lại tiếp tục đi sâu vào từng khoản mục để tìm hiểunhững loại nghiệp vụ hình thành nên khoản mục đó và xác định những rủi ro dễ xảy

ra đối với từng loại nghiệp vụ cùng những thủ tục kiểm soát của khách hàng nhằmhạn chế những rủi ro đó, để từ đó các kiểm toán viên có thể đánh giá được mức độrủi ro của từng nghiệp vụ, rồi khái quát lên cho từng khoản mục liên quan đếnnhững nghiệp vụ đó

độ rủi ro phát hiện (mà tại Ernst & Young Việt Nam gọi là Rủi ro tổ hợp) có thểchấp nhận được để đảm bảo một mức độ tin cậy nhất định cho các Báo cáo Tàichính đã được kiểm toán

Đây là một biện pháp đánh giá khá chặt chẽ, với việc đi từ tổng quát đến chitiết, các kiểm toán viên sẽ giảm bớt được việc bỏ sót các rủi ro phát sinh, tránh tìnhtrạng không ước lượng mức độ rủi ro làm tăng mức độ rủi ro kiểm toán cho các Báocáo Tài chính được kiểm toán của khách hàng

Tuy nhiên để thực hiện tốt được công việc này thì các Công ty Kiểm toán phảixây dựng cho mình được kế hoạch kiểm toán thật chi tiết, chặt chẽ và có tính khả thi

cao, đồng thời người thực hiện việc lập kế hoạch này phải là người có kinh nghiệmchuyên môn, có cái nhìn tổng quát về cuộc kiểm toán.

Từ việc tìm hiểu việc thực hiện quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán đã được thiết kế của Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam

 Những người được giao nhiệm vụ thực hiện quy trình

Đây là một quy trình có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mọi cuộc kiểmtoán, do đó các công ty luôn có những quy định về những người được phép thực hiệncông việc này Ngay cả trong Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 400 cũng đã khẳngđịnh “Kiểm toán viên phải có đủ hiểu biết về hệ thống kế toán và hệ thống kiểm soátnội bộ của khách hàng để lập kế hoạch kiểm toán tổng thể và chương trình kiểm toánthích hợp, có hiệu quả Kiểm toán viên phải sử dụng khả năng xét đoán chuyên môncủa mình để đánh giá rủi ro kiểm toán và xác định các thủ tục kiểm toán nhằm giảmcác rủi ro kiểm toán xuống thấp tới mức có thể chấp nhận được.”

Tại Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam, quy trình đánh giá rủi ro kiểmtoán không được giao cho các kiểm toán viên mới mà luôn do các kiểm toán viênlâu năm, có kinh nghiệm như Tổng Giám đốc, Phó Tổng giám đốc, Giám đốc Kiểmtoán, các kiểm toán viên cao cấp…thực hiện bởi đây là một công việc đóng vai trò

vô cùng quan trọng trong mỗi cuộc kiểm toán, nó quyết định việc thiết kế các thủtục kiểm toán được triển khai trong giai đoạn thực hiện kiểm toán và kết quả củacuộc kiểm toán, đồng thời đây cũng là một công việc chủ yếu dựa vào sự hiểu biết,kinh nghiệm làm việc của người thực hiện Nếu việc này được giao cho một kiểmtoán viên thiếu kinh nghiệm thì nguy cơ mức độ rủi ro tiềm tàng cũng như rủi rokiểm soát của khách hàng sẽ không được đánh giá ở mức thích hợp, như vậy thìmức độ rủi ro trên Báo cáo Tài chính của khách hàng do Ernst & Young Việt Namkiểm toán sẽ tăng lên, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín lâu năm của Công ty.Một ưu điểm nổi bật trong việc thực hiện quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán

do Ernst & Young toàn cầu thiết kế đó là có sự tham gia của nhiều kiểm toán viên

để thực hiện đánh giá Đây là một biện pháp nhằm tăng tính khách quan trong việcđánh giá bởi đánh giá rủi ro là một công việc mang nặng tính phán xét chủ quan củangười thực hiện Nếu công việc này chỉ được giao cho một kiểm toán viên thì những

ý kiến người đó đưa ra có thể chỉ mang tính một chiều, không thể hiện được đầy đủnhững rủi ro tồn tại ở khách hàng Nhận biết được điều này, Ernst & Young ViệtNam thường xuyên tổ chức những buổi thảo luận giữa các kiểm toán viên có kinhnghiệm trong giai đoạn đầu của quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán cho khách hàng

ở phần lập kế hoạch kiểm toán Tại những buổi thảo luận ấy, các kiểm toán viên sẽnêu ra ý kiến của mình về những rủi ro có thể tồn tại ở khách hàng ở từng lĩnh vực

cụ thể Đặc biệt với những khách hàng đã thực hiện kiểm toán năm trước thì sẽ có

sự truyền đạt những rủi ro nhận thấy trong quá trình kiểm toán của các kiểm toánviên đã thực hiện kiểm toán khách hàng đó vào năm trước cho những kiểm toánviên thực hiện kiểm toán năm nay Đây là những đánh giá mang tính nền tảng chocác kiểm toán viên thực hiện việc đánh giá rủi ro kiểm toán trong quá trình lập kếhoạch kiểm toán cho khách hàng Cùng với những ý kiến đa dạng về những rủi rotrong quá trình kiểm toán khách hàng do các kiểm toán viên đóng góp, Ernst &Young Việt Nam luôn đảm bảo một sự chính xác nhất định trong việc đánh giá rủi

ro kiểm toán đối với khách hàng để đảm bảo rằng các thông tin trên các Báo cáo Tàichính của khách hàng được đóng dấu kiểm toán của Ernst & Young Việt Nam luônđược đảm bảo một mức độ rủi ro có thể chấp nhận được khoảng 5% tức là mức độchính xác sẽ là 95%

Học được cách thức phân công giao nhiệm vụ thực hiện quy trình đánh giá rủi

ro kiểm toán này, các Công ty kiểm toán trong nước có thể nâng cao chất lượng củacuộc kiểm toán của mình, giảm thiểu được rủi ro kinh doanh cho chính các KTV vàcác Công ty Kiểm toán Tuy nhiên, đây cũng là một bài toán khó nếu trong Công tycác nhân viên kiểm toán chưa có được trình độ và chuyên môn nghiệp vụ cao, điềunày đòi hỏi các công ty phải không ngừng nâng cao chất lượng nguồn nhân lựcthông qua đào tạo…

 Linh hoạt trong việc áp dụng quy trình cho các khách hàng khác nhau

Mặc dù có những quy định mang tính bắt buộc trong việc thực hiện quy trìnhđánh giá rủi ro kiểm toán đối với các khách hàng, nhưng Chuẩn mực cũng có quyđịnh về rủi ro kiểm toán trong đơn vị có quy mô nhỏ: “…Trường hợp công việckiểm soát nội bộ bị giới hạn bởi việc không phân chia nhiệm vụ thì ý kiến của kiểmtoán viên về báo cáo tài chính phải hoàn toàn dựa trên bằng chứng thu thập từ thửnghiệm cơ bản.”

Theo hướng đó, tuy Ernst & Young Việt Nam luôn áp dụng cùng một quytrình kiểm toán nói chung và một quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán nói riêng chotất cả các khách hàng mà công ty thực hiện kiểm toán nhưng Công ty không ápdụng một cách máy móc Đối với khách hàng, công ty luôn có những tìm hiểu kỹlưỡng về khách hàng để có những thủ tục đánh giá cho phù hợp Đồng thời, công tycũng luôn có sự cân nhắc giữa chi phí bỏ ra và những lợi ích thu lại khi thực hiệncác công đoạn đánh giá rủi ro kiểm toán với mỗi khách hàng Nếu nhận thấy nhữngthủ tục đánh giá được áp dụng vừa mất chi phí, vừa không mang lại những kết quảnhư mong muốn thì các kiểm toán viên sẽ bỏ qua công đoạn đó với điều kiện việclàm này không làm ảnh hưởng đến kết quả của việc đánh giá rủi ro kiểm toán màcác kiểm toán viên đang thực hiện Cụ thể là đối với những Công ty có quy mô nhỏ,nếu xét thấy ngành nghề hoạt động của khách hàng không mang quá nhiều rủi ro thìviệc tìm hiểu khách hàng sẽ được giảm bớt, hay đối với những khách hàng mà có hệthống công nghệ thông tin đơn giản, không quá phức tạp thì công đoạn tìm hiểumức độ phức tạp của hệ thống công nghệ thông tin có thể sẽ không được thực hiệnbởi các nhân viên chuyên về kiểm tra công nghệ thông tin của Ernst & Young ViệtNam mà sẽ do các kiểm toán viên thực hiện trong các công đoạn tiếp theo

Tuân thủ theo quy định này sẽ đảm bảo cho việc đánh giá rủi ro kiểm toántrong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán báo cáo tài chính của các Công ty Kiểm toánđạt được kết quả xác đáng, vừa tiết kiệm được chi phí và thời gian cũng như nguồnlực cho các thử nghiệm kiểm toán không cần thiết Từ đó, các quy trình kiểm toán

sẽ mang lại hiệu quả cao hơn, mà vẫn đảm bảo được tính chính xác của những đánhgiá nêu ra, giảm thiểu rủi ro trên báo cáo tài chính của khách hàng

Để có thể đạt được yêu cầu này thì các Công ty Kiểm toán phải thật sự linhhoạt trong việc lập kế hoạch kiểm toán, đặc biệt là các kiểm toán viên cần phải có

sự am hiểu sâu sắc về khách hàng như về đặc điểm lĩnh vực kinh doanh, sự ảnhhưởng của các nhân tố bên trong và bên ngoài đến doanh nghiệp…để từ đó có thểphân loại được khách hàng nhằm thiết kế được những chương trình kiểm toán thíchhợp cho từng khách thể kiểm toán

KẾT LUẬN

Quy trình đánh giá rủi ro là một quy trình rất quan trọng, nó quyết định mức

độ rủi ro phát hiện mà các kiểm toán viên cần phải duy trì trong suốt cuộc kiểm toánnhằm đảm bảo một mức độ rủi ro có thể chấp nhận được về các thông tin trên Báocáo Tài chính sau khi được kiểm toán của khách hàng Dựa vào những đánh giá vềrủi ro phát hiện đối với mỗi cơ sở dẫn liệu của mỗi khoản mục mà các kiểm toánviên sẽ có những thủ tục kiểm toán thích hợp nhằm phát hiện được những sai sót,gian lận xuất hiện trên các Báo cáo Tài chính của khách hàng

Thông qua việc tìm hiểu quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán trong giai đoạnlập kế hoạch kiểm toán cho Ngân hàng XYZ (khách hàng cũ) và Công ty ABC(khách hàng mới) do Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam thực hiện, ta đã thấyđược sự khác biệt trong quy trình đánh giá rủi ro áp dụng cho mỗi khách hàng củacông ty để từ đó nhận biết được sự coi trọng việc đánh giá rủi ro trong mỗi cuộckiểm toán của công ty, đồng thời ta cũng nhận ra được những điểm mạnh trong việcthực hiện quy trình kiểm toán nói chung và quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán nóiriêng của Ernst & Young Việt Nam Cũng chính từ những quy trình được thiết kếchặt chẽ và được các kiểm toán viên thực hiện hiệu quả như vậy mà các Báo cáoTài chính của các khách hàng do Ernst & Young Việt Nam thực hiện luôn đượcđảm bảo một mức độ chính xác rất cao, điều này đã làm nên vị thế của Ernst &Young Việt Nam trên thị trường kiểm toán Việt Nam và Thế giới

Em hi vọng qua luận văn tốt nghiệp của mình, người đọc sẽ có được cái nhìnchi tiết về quy trình đánh giá rủi ro kiểm toán trong giai đoạn lập kế hoạch kiểmtoán của Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam.Tuy nhiên do thời gian và kiếnthức có hạn nên bài viết của em không thể tránh khỏi những thiếu sót,em rất mongnhận được sự chỉ bảo,góp ý của các thầy cô giáo để bài viết của em được hoàn thiệnhơn Em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn nhiệt tình của Cô giáo.Ths.Tạ ThuTrang đã giúp em hoàn thành luận văn này

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà nội ngày 05 tháng 6 năm 2008 Sinh viên: Nghiêm Diệu Oanh

PHỤ LỤCBẢNG CÂU HỎI VỀ NHỮNG RỦI RO PHÁT SINH

(Áp dụng cho Ngân hàng XYZ)

1 Có những thay đổi đáng kể nào về người ký thư giới thiệu của ngân hàng hay không?

Có Không

2 Chứng khoán của ngân hàng có được mua bán công khai không? Hay nói cách khác, ngân hàng có giải trình công khai các chứng khoán ngân hàng nắm giữ hay không? (như chứng khoán của các đơn vị chính quyền, các tổ chức tài chính, các công ty bảo hiểm, các tổ chức công cộng và các tổ chức từ thiện)

Có Không

4 Có những thay đổi đáng kể nào từ lần gần nhất thực hiện đánh giá tiếp tục chấp nhận khách hàng về hoạt động kinh doanh (như: khách hàng, sản phẩm, vận chuyển hàng hóa, đơn đặt hàng…), về môi trường kinh tế và ngành nghề, lĩnh vực hoạt động, những yêu cầu luật pháp và các nguyên tắc trong những hoạt động của Ngân hàng?

Có Không

5 Những yếu tố rủi ro sau đây có được đề cập không?

I Quan điểm, thái độ quản lý của ngân hàng

A Có mối quan hệ không thuận lợi với các tổ

chức bên ngoài

Có Không

B Có mối quan hệ không thiện chí với các cán

bộ,nhân viên trong ngân hàng

Có Không

C Áp dụng đối với các khách hàng là những tổ

chức công cộng, Giám đốc điều hành/Người

sáng lập luôn coi công ty là của cá nhân

Có Không Không ápdụng

D Giám đốc điều hành độc đoán Có Không

E Ban quản trị có phong cách sống và làm việc

không tốt

Có Không

II Môi trường nội bộ

A Những hành động và thái độ của những người

quản lý làm xuất hiện những ý kiến và phản

ứng của các nhân viên về tính chính trực của

họ

Có Không

B Ngân hàng cố gắng giới hạn phạm vi kiểm

toán (trực tiếp hay ép buộc mức phí không hợp

lý) hoặc tìm mọi cách để áp đặt một thời hạn

hoàn thành không khả thi

Có Không

C Đặt tầm quan trọng thái quá đối với việc dự

đoán lợi nhuận thu được trên 1 cổ phiếu hay

mức giá trị thị trường của chứng khoán vốn

Có Không

D Có những thay đổi đáng kể về ban giám đốc,

tư vấn pháp luật hay tình hình tranh chấp

Có Không

E Có sự cơ cấu lại hay thay thế không mong

muốn trong bộ máy quản lý, có sự thay thế

liên tiếp trong ban quản trị hay có sự thay đổi

không cần thiết trong cơ cấu quản lý phức tạp

Có Không

F Áp lực thái quá đối với những nhà quản lý mới

khiến họ báo cáo kết quả tốt hơn trên thực tế

họ đã làm

Có Không

G Những mô hình ước lượng tài chính bị xác

định sai nghiêm trọng hay bị đánh giá một

cách đáng nghi ngờ bởi ban quản trị-những

người kiểm soát việc lập báo cáo tài chính của

ngân hàng

Có Không

H Đã từng hoàn thành những nghiệp vụ nổi bật

và bất thường nhanh chóng trước khi kết thúc

mỗi quý hay năm tài chính

Có Không

I Có kế hoạch bồi thường cho những kỳ vọng

thái quá trên báo cáo lợi nhuận

Có Không

J Ngân hàng là bên phải chi trả nhiều nhất trong

những thị trường của mình

Có Không

III Điều kiện tài chính

A Báo cáo kiểm toán gần nhất hay một sự suy

xét nghiêm túc có đề cập đến một ý kiến từ

chối hay một đoạn thuyết minh miêu tả sự

không chắc chắn trong việc tiếp tục tồn tại của

ngân hàng

Có Không

B Báo cáo kiểm toán tiếp theo hay những xét

đoán nghiêm túc chắc chắn sẽ đề cập đến đến

một ý kiến từ chối hay một đoạn thuyết minh

miêu tả sự không chắc chắn trong việc tiếp tục

tồn tại của ngân hàng

Có Không

C Lượng vốn làm nền tảng cho phạm vi hoạt

động của ngân hàng không thỏa đáng

Có KhôngGiải thích: Bởi tỷ lệ vốn tươngứng thấp hơn 8%

D Lượng vốn lưu động không đầy đủ hay giảm

bớt các khoản công nợ nhằm lấy lòng tin

Có Không

E Có tình hình nợ nhiều hoặc điều kiện đòn bầy

nặng

Có KhôngGiải thích: Vì là một ngân hàngnên khách hàng XYZ có tỷ lệ

nợ rất cao

F Những thay đổi bất lợi trong việc đánh giá và

phân loại những vấn đề đáng chú ý về nợ của

các tổ chức tín dụng như Moody’s hay

Standard &Poors

Có Không

G Khó khăn tăng lên trong việc thỏa mãn hiệp

định giới hạn cho vay

I Đã có lịch sử của việc hoạt động thua lỗ Có Không

J Có sự giảm giá trị đáng kể của lợi nhuận cả

L Tăng trưởng hay tích trữ đột biến Có Không

IV Các chức năng tài chính và kế toán

A Xuất hiện sự tranh chấp có liên quan đến kế

toán hay thực tiến của việc lập báo cáo tài

chính

Có Không

B Có sự trình bày lại của các báo cáo tài chính

năm trước để chỉnh sửa lại những sai sót phát

hiện được trên thực tế vẫn còn tồn tại trên các

báo cáo tài chính đã được phát hành ban đầu

Có Không

C Có sự phê phán của công chúng liên quan đến Có Không

kế toán, đến việc lập báo cáo tài chính hay

thực tế hoạt động kinh doanh của ngân hàng

hay của các công ty trong một tập đoàn hoặc

trong những ngành nghề mà ngân hàng có

hoạt động đáng kể

D Số lượng nhân viên kế toán không đủ, không

có kinh nghiệm, được đào tạo không bài bản

hay có sự thay đổi liên tiếp về mặt nhân sự

Có Không

E Thiếu sự hợp tác giữa ban Kế toán và ban

Công nghệ thông tin

Có Không

F Phụ thuộc vào một số ít cá nhân, do kết quả

của những cuộc khủng hoảng liên miên và mất

kiểm soát về kế toán

Có Không

G Sai lầm và chậm trễ trong việc lập báo cáo tài

chính gồm cả báo cáo tài chính giữa niên độ

Có Không

H Kiểm soát nội bộ yếu kém Có Không

I Không quan tâm hay không có khả năng chỉnh

sửa những thiếu sót hay những điều kiện được

thông báo bao gồm cả sự yếu kém trọng yếu

của kiểm soát nội bộ

Có Không

J Sử dụng những nguyên tắc kế toán không ổn

định

Có Không

K Có những phán xét hoàn toàn chủ quan trong

suốt thời gian xác định lại nguồn gốc thu nhập,

chi phí, một hay một chuỗi những nghiệp vụ

nổi bật

Có Không

L Có một số lượng lớn những hoạt động ghi sổ

thủ công trong quá trình theo dõi tài chính

Có Không

M Những kiểm toán viên hàng năm thực hiện

kiểm toán cho ngân hàng gặp rắc rối

Có Không

N Có sự trục trặc của các kiểm toán viên nói

chung khi không thể đưa ra phán quyết hay

trong việc thực hiện phân chia trong kiểm toán

một cách thận trọng dựa vào những doanh thu

hay tài sản được kiểm toán

Có Không

O Trong báo cáo kiểm toán những năm trước có

xuất hiện những đoạn thuyết minh hay loại

trừ

Có KhôngGiải thích: Vào năm 2004, báocáo kiểm toán đã có một số ýkiến loại trừ Năm 2005, ý kiếnkiểm toán được đưa ra về báocáo tài chính theo Chuẩn mực

kế toán Việt Nam là chấp nhậntoàn phần Và chỉ có một ý kiếnloại trừ liên quan đến trái phiếuchính phủ trên báo cáo tài chínhtheo Chuẩn mực các tổ chức tíndụng Quốc tế

V Những bên liên quan

A Có những giao dịch với những bên liên quan

bao gồm cả những bên có liên kết với các

thành viên của Hội đồng Quản trị của ngân

C Có những giao dịch với các bên liên quan vào

cuối năm hay cuối mỗi quý có thể góp phần

duy trì xu hướng hoạt động của ngân hàng

Có Không

D Các kiểm toán viên khác có quan hệ với các

bên liên quan hay một số bên liên quan chưa

được kiểm toán

Có Không

VI Ngành nghề và lĩnh vực hoạt động

A Chủ thể kiểm toán không có một lĩnh vực kinh

doanh có triển vọng thuận lợi lâu dài

Có Không

B Những hoạt động nổi bật của ngân hàng tại

quốc gia ngân hàng thực hiện giao dịch là

đáng nghi ngờ

Có Không

C Có những điều kiện kinh tế không thuận lợi

đối với những ngành nghề hay những khu vực

mà ngân hàng và các khách hàng của mình

hoạt động

Có Không

D Những ngành nghề của ngân hàng có tỷ lệ phá

sản cao hay có sự phụ thuộc về mặt kinh tế

vào một hay nhiều công ty hoạt động trong

ngành nghề có tỷ lệ phá sản cao

Có Không

E Có những giao dịch phức tạp hay những sự

kiện đổi mới gồm cả việc phân chia thuế thu

nhập, khiến cho việc đưa ra những đánh giá về

tính hiệu quả của chúng gặp nhiều khó khăn

hay mang tính chủ quan cao

Có Không

F Một công ty mới yêu cầu một kết quả tài chính

đẹp nhằm thu hút được tài trợ cho những cô

gắng trong tương lai của công ty

Có Không

G Có những thay đổi trọng đại trong hoạt động

kinh doanh của chủ thể

Có Không

H Công ty không có sự quản lý rõ ràng về tính

liêm chính, cũnh như chưa có một cán bộ kế

toán tài chính, người có sự hiểu biết về kinh

doanh và những quyết định được ban quản lý

hoạt động đưa ra

Có Không

I Tình hình tài chính cho thấy đã có hoạt động

gian lận hay những hoạt động vi phạm luật

pháp và các nguyên tắc chung phát sinh

Có Không

J Có sự tranh cãi giữa ban quản trị với các cổ

đông hay giữa đa số và thiểu số cổ đông về

những vấn đề có thể ảnh hưởng tới các Báo

BẢNG LIỆT KÊ CÁC RỦI RO SƠ BỘ CỦA NGÂN HÀNG XYZ

Tên rủi ro Loại rủi ro Những cơ sở dẫn liệu có

liên quanThu nhập từ lãi lũy kế

từ các khoản cho vay đặc

Rủi ro trọng yếu Tính đầy đủ của các khoản

cho vay đối với khách hàng

Quản lý rủi ro ngân

hàng: Ngân hàng không

thiết lập một hệ thống

quản lý rủi ro chính thức

và tiên phong Hệ thống

quản lý rủi ro hiện nay

của Ngân hàng được sử

dụng nhắm thỏa mãn

được yêu cầu của nguyên

tắc thận trọng được quy

định bởi Ngân hàng Nhà

nước Việt Nam và những

Rủi ro kinh doanh

Tên rủi ro Loại rủi ro Những cơ sở dẫn liệu có

Rủi ro kinh doanh:

Ngân hàng đang chịu áp

lực trong việc giảm thiểu

tỷ lệ nợ không thu hồi

được xuống dưới 5% vào

năm 2007 Áp lực này sẽ

dẫn ngân hàng gặp một

rủi ro trong việc ghi thiếu

dự phòng cho các khoản

nợ không thu hồi được và

ghi khống thu nhập từ lãi

thu được

Rủi ro trọng yếu  Tính có thật của các

khoản thu nhập từ lãi vàcác khoản tương đương

 Tính đầy đủ của cáckhoản dự phòng cho cáckhoản nợ không thu hồiđược

 Tính có thật, tính đầy đủ

và tính đúng giá trị của

dự phòng cho nợ khôngthu hồi được

 Tính đầy đủ của chi phí

dự phòng

 Tính đúng giá trị cho cáckhoản sự phòng tín dụng

 Có phương pháp phù hợpcho việc tính thu nhập từlãi và các khoản tươngđương

Tiền dễ bị biển thủ

bởi các nhân viên ngân

hàng

Rủi ro gian lận Tính có thật của Tiền và các

khoản tương đương tiền

Phân loại các khoản Rủi ro trọng yếu  Tính có thật, tính đầy đủ

Tên rủi ro Loại rủi ro Những cơ sở dẫn liệu có

liên quancho vay vào các nhóm

không phù hợp theo hệ

thống chấm điểm tín

dụng Kết quả là các

khoản dự phòng cho nợ

không thu hồi được và

các khoản thu nhập từ lãi

thu được sẽ bị ảnh hưởng

và phương pháp tínhđúng đối với khoản chiphí dự phòng

 Phân loại và trình bàyđúng đối với nhữngkhoản cho vay kháchhàng

 Tính có thật và đầy đủcủa thu nhập từ lãi lũy kế

Vàng và ngoại tệ

được ghi nhận theo giá

gốc hay được đánh giá lại

vào cuối năm

Rủi ro tiềm tàng  Tính đúng giá trị của các

khoản tiền gửi không kỳhạn tại các ngân hàngkhác

 Tính đúng giá trị của tiền

và các khoản tươngđương tiền

 Có phương pháp tínhđúng khoản thu nhập từngoại tệ và vàng

 Tính đúng giá trị của cáckhoản tiền gửi có kỳ hạn

và cho vay các ngân hàngkhác

Số lượng lớn các giao

dịch, các hoạt động biển

thủ, trộm cắp

Rủi ro tiềm tàng Tính có thật và đầy đủ của

Tiền và các khoản tươngđương tiền

Mức độ các khoản nợ Rủi ro kinh doanh

Tên rủi ro Loại rủi ro Những cơ sở dẫn liệu có

liên quankhó thu hồi lớn: Ngân

hàng đã phải gánh chịu

một lượng lớn những

khoản nợ khó thu hồi

trong những năm 90

Điều này gây ảnh hưởng

bất lợi đến khả năng sinh

lời của Ngân hàng, ví dụ

như hàng năm, Ngân

theo Chuẩn mực Báo cáo

Tài chính Quốc tế đối với

khoản mục Đầu tư và

kinh doanh chứng khoán

Rủi ro trọng yếu Khoản mục Đầu tư và Kinh

doanh chứng khoán phảiđược phân loại và trình bàyđúng

Chứng khoán đầu tư

và kinh doanh không

được ghi nhận và đánh

giá phù hợp

Rủi ro trọng yếu Đánh giá đúng giá trị của

Chứng khoán đầu tư vàkinh doanh

Tài sản không được

đánh giá lại và ghi đúng

giá trị tại thời điểm cuối

Rủi ro trọng yếu  Đánh giá và ghi sổ đúng

giá trị hợp lý của tài sản

Tên rủi ro Loại rủi ro Những cơ sở dẫn liệu có

được ghi nhận đầy đủ do

những nghiệp vụ không

được ghi nhận đúng kỳ

vào thời điểm cuối năm

Rủi ro trọng yếu Các tài khoản của Ngân

hàng tại Ngân hàng Nhànước Việt Nam phải đượcđánh giá đúng giá trị

Nhà nước, hoạt động của

ngân hàng lại bị chi phối

bởi những tiêu chuẩn,

mục tiêu được thiết lập

bởi Bộ Tài chính hay

Ngân hàng Nhà nước, ví

dụ như: Ngân hàng đang

cố gắng giữ lợi nhuận thu

được trong năm đạt được

Rủi ro kinh doanh

Tên rủi ro Loại rủi ro Những cơ sở dẫn liệu có

liên quanmức hợp lý để thỏa mãn

các khoản nợ không thu

hồi được không đáp ứng

được theo yêu cầu của

Chuẩn mực Báo cáo Tài

chính Quốc tế

Rủi ro gian lận  Đánh giá đúng mức dự

phòng cho nợ không thuhồi được

 Áp dụng phương pháphợp lý và chính xác đểtính chi phí dự phòng

Dự phòng cho các

khoản nợ không thu hồi

được không được tính và

ghi nhận đầy đủ

Rủi ro trọng yếu Tính đúng giá trị của các

khoản dự phòng cho nợkhông thu hồi được

nhiều hơn Điều này đã

làm nảy sinh nhiều rủi ro

Rủi ro kinh doanh

Tên rủi ro Loại rủi ro Những cơ sở dẫn liệu có

liên quanhơn trong các hoạt động

sinh thêm rủi ro trong

việc vượt quá định hạn đã

được Ngân hàng Nhà

nước quy định mà không

có sự để ý của Ban Tín

dụng

Rủi ro trọng yếu Quyền và nghĩa vụ của

Ngân hàng với các khoảncho vay khách hàng

Không tuân thủ theo

những quy tắc của Ngân

hàng Nhà nước về việc

dự trữ bắt buộc và tỷ suất

về khả năng thanh toán

Rủi ro trọng yếu Quyền và nghĩa vụ của

Ngân hàng đối với nhữngtài khoản tại Ngân hàngNhà nước Việt Nam

Không tuân thủ theo

 Quyền và nghĩa vụ củaNgân hàng với khoản dựphòng tín dụng