THỰC TRẠNG ÁP DỤNG KỸ THUẬT THU THẬP BẰNG CHỨNG KIỂM TOÁN TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN

Khách hàng và lĩnh vực hoạt động chủ yếu của Công ty là : Công ty chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực kiểm toán Báo cáo tài chính, trong 3năm gần đây, A&C đã cung cấp dịch vụ cho gần 2.000

THỰC TRẠNG ÁP DỤNG KỸ THUẬT THU THẬP BẰNG CHỨNG KIỂM TOÁN TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN

Bộ tài chính và hoạt động theo giấy phép kinh doanh số 102218 ngày 13 tháng 3năm 1995 do Uỷ ban Kế hoạch Thành phố Hồ Chí Minh cấp Khi mới ra đời,A&C đã được coi là một Công ty kiểm toán lớn ở Việt Nam được nhiều kháchhàng lớn tín nhiệm

Từ tháng 1 năm 2004, A&C chính thức trở thành thành viên tập đoànHLB International - tổ chức kế toán, kiểm toán và tư vấn quốc tế với hơn 12000nhân viên chuyên nghiệp, là một trong 15 tập đoàn Kiểm toán và Tư vấn hàngđầu thế giới HLB có hệ thống các Công ty thành viên và văn phòng giao dịchtại hơn 100 nước, HLB có đội ngũ nhân viên giàu kinh nghiệm hoạt động tronghầu hết mọi lĩnh vực kinh doanh ở hầu hết mọi thị trường trên thế giới từ hơn

1500 chủ phần hùn và 10800 nhân viên ở hơn 400 chi nhánh đáp ứng mọi yêucầu dịch vụ của khách hàng Sự kiện này đã đánh dấu sự phát triển vượt bậc củaCông ty A&C hiện nay là Công ty đại diện chính thức tại Việt Nam của HLBInternational

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam nói chung, đặc biệt là sựkiện ra nhập WTO của Việt Nam và lĩnh vực kiểm toán nói riêng, Công ty Kiểmtoán và Tư vấn A&C đã được Bộ Tài chính chọn là một trong những Công tylớn đầu tiên của Bộ Tài chính tiến hành chuyển đổi hình thức sở hữu từ Doanhnghiệp Nhà nước sang Công ty cổ phần theo Quyết định số 1962/QĐ-BTC ngày30/6/2003 của Bộ trưởng Bộ tài chính Công ty Cổ phần Kiểm toán và Tư vấn

(A&C) hoạt động theo giấy phép kinh doanh số 4103001964 do Sở kế hoạch vàĐầu tư Thành phố Hồ Chí Minh cấp ngày 9 tháng 12 năm 2003 Theo quy địnhtại nghị định số 105/2004/NĐ-CP ngày 30/3/2004 và nghị định số133/2005/NĐ-CP ngày 31/10/2005 của Chính phủ về kiểm toán độc lập, Công

ty Cổ phần Kiểm toán và Tư vấn (A&C) đã chính thức chuyển đổi thành Công

ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn (A&C) từ ngày 06/02/2007 theo Giấy chứngnhận đăng ký kinh doanh số 4102047448 do Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố

Hồ Chí Minh cấp

A&C có trụ sở trính tại Thành phố Hồ Chí Minh, đã phát triển thành côngmạng lưới các Chi nhánh tại các trung tâm kinh tế lớn trong nước: Hà Nội, NhaTrang, và Cần Thơ Ngành nghề và loại hình dịch vụ cũng phát triển đa dạnghơn nhằm đáp ứng cho nhu cầu của thị trường A&C tập trung thực hiện cácdịch vụ:

• Kiểm toán Báo cáo tài chính - Kiểm toán hoạt động - Kiểm toán tuânthủ - Kiểm toán nội bộ - Kiểm toán thông tin tài chính là chủ yếu tại A&C

• Kiểm toán: Báo cáo quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản - Báo cáoquyết toán Dự án - Báo cáo quyết toán công trình - Báo cáo quyết toán vốn đầu

• Dịch vụ kế toán và các dịch vụ khác có liên quan đến hoạt động kinhdoanh

• Dịch vụ bồi dưỡng, cập nhật kiến thức tài chính, kế toán, kiểm toán,thuế, quản lý kinh doanh, đầu tư xây dựng cơ bản và lĩnh vực liên quan đến kinh

tế thị trường

• Sản xuất phần mềm, tư vấn ứng dụng công nghệ thông tin

Trụ sở tại Thành phố Hồ Chí Minh:

Địa chỉ: 229 Đồng Khởi, Quận 1, TP Hồ Chí MinhĐiện thoại: (84.8) 8272295

Fax: (84.8) 8272300Email: kttv@auditconsult.com.vn

Chi nhánh Hà Nội:

Địa chỉ: 877 Đường Hồng Hà, Quận Hoàn Kiếm, Hà NộiĐiện thoại: (84.4)9324133

Fax: (84.4) 9324113Email: kttv.hn@auditconsult.com.vn

Trước đây Chi nhánh tại Hà Nội hoạt động theo GCNĐKKD số 312448ngày 16/03/2001 do Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố Hà Nội cấp Chi nhánh

có tư cách pháp nhân, có quyền được ký kết các hợp đồng kiểm toán và pháthành các báo cáo kiểm toán Khi Công ty chuyển đổi sang hình thức Công ty cổphần, Chi nhánh hoạt động theo GCNĐKKD số 0113003559 ngày 15/01/2004

do Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố Hà Nội cấp Khi Công ty chuyển đổi sanghình thức Công ty TNHH, Chi nhánh hoạt động theo GCNĐKKD số

0112030013 ngày 14/2/2007 do Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố Hà Nội cấp

Khách hàng và lĩnh vực hoạt động chủ yếu của Công ty là :

Công ty chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực kiểm toán Báo cáo tài chính, trong 3năm gần đây, A&C đã cung cấp dịch vụ cho gần 2.000 khách hàng hoạt độngtrong mọi lĩnh vực, gồm :

 Các Doanh nghiệp Việt Nam thuộc mọi thành phần kinh tế hoạt độngtrên các lĩnh vực Sản xuất – Xây dựng – Thương mại - Dịch vụ - Khách sạn –Ngân hàng – Giao thông vận tải - Dầu khí

 Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, hợp đồng hợp tác kinhdoanh hoạt động theo Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

 Các cơ quan và tổ chức của quốc tế và trong nước, các dự án trongnước và quốc tế, các văn phòng đại diện và cá nhân có nhu cầu cung cấp dịchvụ.

Trải qua hơn 15 năm hoạt động, Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn(A&C) đã khẳng định được thương hiệu của mình trong ngành kiểm toán Công

ty tự hào là người bạn đồng hành đáng tin cậy của hơn 1000 khách hàng kiểmtoán và tư vấn

2.1.2 Tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh

A&C tự hào là một trong các Công ty Kiểm toán độc lập đầu tiên được

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho phép kiểm toán các tổ chức phát hành vàkinh doanh chứng khoán Hơn thế nữa A&C cũng là một trong các Công tyKiểm toán độc lập đầu tiên được Ngân hàng Nhà nước cho phép kiểm toán các

tổ chức tín dụng và ngân hàng thương mại tại Việt Nam

Nhóm ngành kinh doanh chủ yếu tại Công ty :

 Dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính: Là hoạt động chủ yếu tại Công

ty Việc kiểm toán hàng năm sẽ được tiến hành bằng những đợt kiểm toán sơ bộ

và kiểm toán kết thúc theo lịch trình với khách hàng Quy trình kiểm toán báocáo tài chính được xây dựng trên cơ sở: Tuân thủ các chuẩn mực kiểm toán ViệtNam hiện hành, tuân thủ các chuẩn mực và thông lệ quốc tế trong lĩnh vực nghềnghiệp, các nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp kiểm toán (độc lập, chính trực,khách quan, thận trọng, bảo mật các thông tin có được trong quá trình kiểmtoán ), phù hợp với thực tiễn kinh doanh và môi trường pháp luật Việt Nam.Bên cạnh đó theo yêu cầu của nhiều doanh nghiệp, Công ty cũng thực hiện cácdịch vụ kiểm toán hoạt động, kiểm toán tuân thủ, kiểm toán nội bộ, kiểm toánthông tin tài chính Trong quá trình kiểm toán, Công ty cũng luôn gắn liền việc

hỗ trợ thông tin và tư vấn góp phần hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ, hoànthiện công tác tổ chức kế toán, quản lý tài chính của Doanh nghiệp

 Dịch vụ thẩm định, kiểm toán đầu tư và xây dựng cơ bản: Được coi làmột trong các hoạt động nổi trội tại Công ty Các dịch vụ mà Công ty cung cấpcho khách hàng :

 Kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư dự án, kiểm toán báo cáoquyết toán công trình ;

 Kiểm toán tuân thủ trong hoạt động đầu tư ;

 Thẩm tra dự án, lập và thẩm tra dự toán công trình ;

 Tư vấn xây dựng (trừ thiết kế, giám sát, khảo sát xây dựng) ;

 Tư vấn hoạt động doanh nghiệp, tư vấn cổ phần hoá, tư vấn chuyểnđổi doanh nghiệp ;

 Xác định giá trị doanh nghiệp, vốn góp, vốn chuyển nhượng ;

 Định giá tài sản (hàng hoá, nhà cửa, đất đai, máy móc ) ;

Các dịch vụ được thực hiện dựa trên cơ sở tuân thủ những quy định hiệnhành của Nhà nước về quản lý đầu tư xây dựng cơ bản đối với các loại dự án cóvốn đầu tư nước ngoài, vốn đầu tư trong nước, tôn trọng tính hiện hữu, hợp lý

và tính thị trường

 Dịch vụ tư vấn: Dịch vụ mà A&C cung cấp rất đa dạng gồm :

 Tư vấn về thuế : Thuế luôn là vấn đề quan tâm hàng đầu đối với mọidoanh nghiệp, đặc biệt trong một thị trường đang phát triển như Việt Nam, nơicác quy định và các chính sách thuế đang liên tục được hoàn thiện Hiện tạiA&C đang tư vấn cho các doanh nghiệp về các luật thuế ; thực hiện các dịch vụ

về đăng ký thuế, đăng ký hoá đơn tự in, hoàn thuế, hỗ trợ quyết toán thuế, lập

hồ sơ xét ưu đãi thuế đảm bảo quyền lợi cho các doanh nghiệp trong lĩnh vựcthuế và tôn trọng pháp luật nhà nước đã ban hành

 Tư vấn các vấn đề liên quan đến kế toán: Tư vấn tổ chức công tác kếtoán, bộ máy kế toán và hoàn thiện các phần hành kế toán

 Tư vấn tài chính và quản trị doanh nghiệp: Tư vấn thiết lập và hoànthiện hệ thống quản trị tài chính, hệ thống kiểm soát nội bộ, phân tích tình hình

tài chính của doanh nghiệp, tư vấn cổ phần hoá doanh nghiệp, niêm yết chứngkhoán trên thị trường chứng khoán.

 Tư vấn về dịch vụ pháp lý: Soạn thảo hồ sơ và thực hiện các thủ tục :Đăng ký chế độ kế toán, thành lập doanh nghiệp, điều chỉnh giấy phép đầu tư,giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, thực hiện các thủ tục chia, tách, hợp nhất,sáp nhập, giải thể doanh nghiệp

 Tư vấn ứng dụng công nghệ thông tin: Cung cấp các chương trìnhphần mềm kế toán, tài chính

 Các hoạt động tư vấn khác: Theo yêu cầu của khách hàng trên cácphương diện có liên quan đến pháp luật, đầu tư, tài chính

 Dịch vụ đào tạo: Trong môi trường cạnh tranh hiệnnay, việc nâng cao kỹ năng và trình độ chuyên môn cho nhân viên luôn đượcBan Giám đốc các doanh nghiệp đặc biệt quan tâm Hiện tại, A&C có các hoạtđộng đào tạo gồm :

 Đào tạo các lớp kế toán trưởng : Được sự uỷ quyền của Bộ Tài chính,A&C thường xuyên tổ chức các lớp bồi dưỡng kế toán trưởng, nhằm tạo điềukiện cho các khách hàng có cơ sở bổ nhiệm kế toán trưởng theo quy định củaNhà nước

 Đào tạo các chuyên đề về kế toán tài chính, kế toán quản trị, kiểmtoán và kiểm toán nội bộ, giám đốc tài chính, kinh doanh chứng khoán được

tổ chức theo yêu cầu của khách hàng đã cung cấp cho các học viên nội dung cácchuẩn mực kế toán, kiểm toán của quốc tế và Việt Nam, các chính sách, chế độtài chính hiện hành và kiến thức tài chính, chứng khoán và kinh doanh quốc tế

 Tổ chức sinh hoạt chuyên môn và cung cấp những thông tin văn bảncủa Nhà nước mới ban hành Đây là chương trình cập nhật nghiệp vụ rất bổ íchcho những người làm công tác quản lý về tài chính, kế toán, thuế

 Đào tạo nội bộ là công tác được duy trì liên tục nhằm chuyên nghiệphoá đội ngũ, đảm bảo phát triển vững chẵc trong cơ chế thị trường và thích ứngvới quá trình hội nhập kinh tế với Khu vực và Thế giới

 Dịch vụ kế toán: A&C có đội ngũ chuyên gia am hiểu về kếtoán Việt Nam, các thông lệ kế toán Quốc tế, nhiều năm kinh nghiệm làm việcthực tiễn tại các Doanh nghiệp Hiên tại dịch vụ kế toán do A&C cung cấpgồm :

 Ghi sổ kế toán, lập báo cáo tài chính và các báo cáo khác theo yêu cầucủa khách hàng ;

 Tổng hợp và lập các báo cáo tài chính hoặc báo cáo quản trị ;

 Soát xét báo cáo tài chính ;

 Thiết kế, triển khai và hỗ trợ vận hành hệ thống kế toán ;

 Thiết kế, triển khai và hỗ trợ vận hành hệ thống kiểm soát nội bộ ;

 Trợ giúp chuyển đổi báo cáo tài chính lập theo Chế độ kế toán ViệtNam sang hình thức phù hợp với thông lệ kế toán được chấp nhận rộng rãi ;

 Cung cấp nhân viên kế toán và kế toán trưởng

 Quản lý dự án : A&C luôn đáp ứng những yêu cầu của khách hàngtrong công tác quản lý dự án gồm :

 Tổ chức công tác đấu thầu ;

 Tổ chức công tác giám sát (theo dõi, kiểm tra, đôn đốc, nghiệm thuđơn vị được thuê giám sát) ;

 Tổ chức công tác kiểm định chất lượng công trình ;

 Tổ chức công tác nghiệm thu ;

 Tổ chức công tác thanh toán, thủ tục xây dựng trong quá trình đầu

tư ;

 Tổ chức công tác hoàn công, quyết toán và quy đổi vốn đầu tư côngtrình ;

 Thực hiện các công việc khác hoàn tất đầu tư dự án

Kết quả hoạt động kinh doanh

Với bề dày trong ngành kiểm toán và chiến lược kinh doanh có hiệu quả,A&C đã đạt được những thành công nhất định thể hiện qua kết quả hoạt độngkinh doanh của Công ty

Bảng 1 : Kết quả hoạt động kinh doanh qua các năm

Doanh thu qua các năm đều tăng, đặc biệt doanh thu năm 2006 tăng mạnh

so với năm 2005 Cho thấy Công ty có sự mở rộng hơn trong các lĩnh vực kiểmtoán của mình, ngày càng nhận được nhiều đơn đặt hàng của khách hàng, nhậnđược sự tín nhiệm của khách hàng

Bảng 2 : Khái quát Công ty và Chi nhánh Hà Nội năm 2007

Chỉ tiêu Chi nhánh Hà Nội (tr.đ) Tổng Công ty (tr.đ)

Từ bảng trên ta thấy, doanh thu Chi nhánh tại Hà Nội chiếm 25,4% doanhthu của Tổng Công ty, doanh thu chủ yếu là từ hoạt động kiểm toán báo cáo tàichính

2.1.4 Đặc điểm tổ chức bộ máy quản lý

Tổ chức bộ máy hoạt động Chi nhánh Công ty TNHH Kiểm toán và Tưvấn tại Hà Nội (A&C):

Tại Chi nhánh, Công ty cũng thực hiện chế độ một thủ trưởng, xác định

rõ trách nhiệm, quyền hạn của từng cấp quản lý Bộ máy quản lý tại Chi nhánhgồm : Ban Giám đốc (Giám đốc, 2 PGĐ), phòng quản trị tổng hợp, các phòngnghiệp vụ kiểm toán BCTC (phòng 1, 2, 4), phòng nghiệp vụ kiểm toán XDCB(phòng 3), bộ phận kế toán, bộ phận tư vấn và kiểm soát chất lượng

BAN GIÁM ĐỐC(GIÁM ĐỐC VÀ 2 PGĐ)

CÁC PHÒNG KIỂM TOÁN BCTC PHÒNG NGHIỆP VỤ 1,

2, 4

Sơ đồ 1 : Tổ chức bộ máy hoạt động Chi nhánh Công ty

TNHH Kiểm toán và Tư vấn tại Hà Nội (A&C)

Chức năng, nhiệm vụ các phòng, ban Chi nhánh Công ty TNHH Kiểmtoán và Tư vấn tại Hà Nội :

 Ban Giám đốc: Giám Đốc Chi nhánh đồng thời là Phó Tổng Giám đốcCông ty, uỷ viên của Hội đồng thành viên đứng đầu Chi nhánh và đại diện chotoàn bộ quyền lợi cho nhân viên trong chi nhánh, có quyền quyết định cao nhất,điều hành toàn bộ hoạt động chi nhánh Phó Giám đốc là người giúp việc choGiám đốc, giải quyết các vấn đề khi Giám đốc đi vắng

 Phòng Quản trị - Tổng hợp: Thực hiện công tác hành chính, thư ký, phiêndịch, văn thư, tin học, lái xe, bảo vệ

 Các phòng nghiệp vụ kiểm toán BCTC (phòng 1, 2,4): Thực hiện côngtác kiểm toán BCTC của các khách hàng.

 Phòng nghiệp vụ kiểm toán XDCB (phòng 3): Kiểm toán các báo cáoquyết toán XDCB, thẩm định đầu tư, xác định giá trị doanh nghiệp

 Bộ phận kế toán: Tập hợp chứng từ, ghi sổ kế toán, định kỳ lập báo cáogửi Công ty

 Bộ phận Tư vấn - Kiểm soát chất lượng: Thực hiện dịch vụ tư vấn chokhách hàng, kiểm soát chất lượng báo cáo kiểm toán trước khi trình Giám đốcxem xét, ký phát hành

2.1.5 Đặc điểm tổ chức kiểm toán

2.1.5.1 Đặc điểm về quy trình kiểm toán

Nhìn chung A&C tổ chức quy trình kiểm toán nói chung và côngtác tổ chức lập kế hoạch kiểm toán nói riêng được thực hiện khá khoa học

Công việc thực hiện trước kiểm toán

Gửi thư mời kiểm toán: Thường khách hàng truyền thống hay khách hàngtiềm năng thì các Công ty kiểm toán đều gửi thư mời

Khảo sát khả năng chấp nhận cung cấp dịch vụ kiểm toán: Để đảm bảo tính thận trọng nghề nghiệp, sau khi có lời mời kiểm toán từ phía khách hàng, Công ty tiến hành khảo sát khách hàng có đủ điều kiện để quyết định chấp nhận cung cấp dịch vụ kiểm toán hay từ chối

Lập kế hoạch kiểm toán

Công việc này thường được giao cho các KTV chuyên nghiệp và có nhiềukinh nghiệm tiến hành theo các nội dung cụ thể

Thu thập thông tin về khách hàng

Tìm hiểu hoạt động kinh doanh của khách hàng

Tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng: Thường các Công ty cần tìm hiểu môi trường kiểm soát, tìm hiểu các quy trình kế toán áp dụng, tìm hiểu các thủ tục kiểm soát

Thực hiện các thủ tục phân tích sơ bộ: Thực hiện thủ tục này trên bảngcân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh bằng cách so sánh các trị

số của chỉ tiêu của số dư đầu kỳ với số cuối kỳ Sau đó, kiểm toán viên sẽ đưa racác kết luận về tình hình kinh doanh của đơn vị, xem xét mức tăng trưởng sovới kế hoạch,… để từ đó xác định nguyên nhân chênh lệch của các chỉ tiêu,xem có phù hợp hay không

Xác định mức trọng yếu: Việc xác định mức trọng yếu được quy địnhnhư sau:

- Từ 5% đến 10% lợi nhuận trước thuế

Đánh giá rủi ro kiểm toán đối với số dư đầu năm của các khoản mục trênBCTC

Lập chương trình kiểm toán

Xác định phương pháp kiểm toán: KTV phải cân nhắc xem có tin tưởng

và dựa vào hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng để kiểm toán hay không,lựa chọn cách thức kiểm tra và đưa ra mức độ kiểm tra chi tiết thích hợp sẽphải tiến hành đối với mỗi sai sót tiềm tàng đang được xem xét Công ty kiểmtoán có thể sử dụng phương pháp kiểm toán như: Thực hiện kiểm tra các bướckiểm soát nhằm giảm bớt rủi ro thông qua các thủ tục kiểm tra, quan sát, phỏngvấn Thực hiện kiểm tra chi tiết toàn bộ

Xác định các thủ tục kiểm tra chi tiết: Nhóm kiểm toán sẽ tiến hành lập

kế hoạch kiểm tra chi tiết cho từng cho từng số dư tài khoản cụ thể và sai sóttiềm tàng liên quan đến tài khoản đó

Kế hoạch kiểm toán tổng hợp: Trưởng nhóm kiểm toán sẽ tiến hành côngviệc cuối cùng của giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán là tổng hợp kế hoạch kiểmtoán.

Chứng kiến kiểm kê (nếu có): Kiểm toán viên sẽ thu thập các tài liệu, lậpbáo cáo kiểm kê, sau đó lưu vào hồ sơ kiểm toán

Thực hiện kiểm toán tại khách hàng gồm: Họp triển khai: Nhóm kiểmtoán họp với Ban Giám đốc, phòng kế toán và đại diện các phòng ban chứcnăng của khách hàng để thông qua về mục tiêu, nội dung kiểm toán, tráchnhiệm của các bộ phận liên quan đến cuộc kiểm toán Thực hiện kiểm toán:Theo sự phân công của nhóm trưởng, các thành viên thực hiện kiểm toán cácphần hành được giao Các thủ tục kiểm toán tại khách hàng: Tổng hợp số liệu,thu thập tài liệu, kiểm tra đối chiếu số liệu, kiểm tra chứng từ gốc, phỏng vấn…Sau khi hoàn thành mỗi phần hành, thành viên chuyển lại cho các nhóm trưởngkiểm tra, soát xét và tiếp tục hoàn thiện theo yêu cầu của nhóm trưởng Kiểmtoán viên điều hành (nếu có) sẽ xuống làm việc cùng nhóm kiểm toán vào ngàytrước khi kết thúc kiểm toán tại khách hàng Trưởng nhóm tổng hợp lại các nộidung tồn tại, các bút toán điều chỉnh và KTV điều hành soát xét trước khi họpvới khách hàng Cuối cùng, Họp kết thúc: Nhóm kiểm toán họp với Ban Giámđốc, phòng kế toán và đại diện các phòng ban chức năng của khách hàng để báocáo kết quả kiểm toán, các vấn đề tồn tại, đề xuất xử lý, hoàn thiện hệ thốngkiểm soát nội bộ… Thống nhất các bút toán điều chỉnh với khách hàng

Tổng hợp, lập báo cáo kiểm toán: Bước này được thực hiện tại văn phòngCông ty kiểm toán Nhóm trưởng đọc lại hồ sơ kiểm toán, ghi nhận các vấn đềtồn tại, và hướng xử lý Nhóm trưởng lập báo cáo kiểm toán

2.1.5.2 Tổ chức hệ thống hồ sơ kiểm toán

Hồ sơ kiểm toán tại Công ty được lập, lưu trữ và bảo quản rất khoa học,nghiêm ngặt

Hồ sơ kiểm toán là căn cứ để lập kế hoạch kiểm toán (dựa vào cácthông tin sẵn có trong hồ sơ kiểm toán năm trước) Hồ sơ kiểm toán cũng chứngminh cho một cuộc kiểm toán được tiến hành theo đúng chuẩn mực.

Tại Công ty kiểm toán A&C có hồ sơ kiểm toán chung và hồ sơkiểm toán năm

Hồ sơ kiểm toán chung là hồ sơ kiểm toán chứa đựng các thông tin chung

về khách hàng liên quan tới hai hay nhiều cuộc kiểm toán trong nhiều năm tàichính của một khách hàng Hồ sơ kiểm toán chung gồm : Các thông tin chung

về khách hàng, các tài liệu về thuế, về nhân sự, kế toán…

Hồ sơ kiểm toán năm là hồ sơ kiểm toán chứa đựng các thông tin chung

về khách hàng chỉ liên quan tới việc kiểm toán một năm tài chính : Các văn bản

về tài chính, kế toán, thuế, báo cáo kiểm toán, hợp đồng kiểm toán,…

Trước bất kỳ cuộc kiểm toán nào thì kiểm toán viên cũng phải chuẩn bịFile mới để lưu các tài liệu thu thập trong quá trình kiểm toán tại khách hàng

Tại Công ty kiểm toán A&C, kiểm toán viên lưu tài liệu như sau : Lưu lạicác giấy tờ làm việc trong quá trình tìm hiểu về hoạt động của Công ty kháchhàng, hợp đồng kiểm toán,… Tiếp đến lưu đến các giấy tờ làm việc trong quátrình kiểm toán các khoản mục, lưu theo trình tự các khoản mục trên bảng cânđối kế toán Giấy tờ làm việc lưu trong hồ sơ kiểm toán được sắp xếp khoa học,đúng quy trình, thứ tự quy định, có đầy đủ chữ ký và xác nhận của người cóthẩm quyền

2.1.5.3 Hệ thống kiểm soát chất lượng tại Công ty

A&C có bộ phận tư vấn và kiểm soát chất lượng riêng Bộ phận này thựchiện dịch vụ tư vấn cho khách hàng và kiểm soát chất lượng báo cáo kiểm toántrước khi trình Giám đốc xem xét, ký phát hành Cụ thể, A&C xây dựng mộtquy trình soát xét hồ sơ, báo cáo kiểm toán dự thảo trước khi phát hành báo cáokiểm toán chính thức Trong đó, Giám đốc, Phó Giám đốc, Kiểm toán viên điềuhành, trưởng nhóm kiểm toán là những người tham gia soát xét

Sơ đồ 2 : Mô hình kiểm soát chất lượng

Partner (Giám đốc, Phó Giám đốc)Kiểm toán viên điều hành

Trưởng nhóm kiểm toánThành viên nhóm kiểm toán

Đặc điểm hệ thống kiểm soát chất lượng : Nhóm trưởng sẽ chịu tráchnhiệm về chất lượng cuộc kiểm toán, kiểm toán viên điều hành sẽ kiểm soátchất lượng công việc của nhóm trưởng, đồng thời nhóm trưởng cũng soát xét lạicông việc mà kiểm toán viên điều hành Vị trí điều hành thường do các trưởngphòng, phó phòng đảm nhiệm.Còn công việc của kiểm toán viên điều hành sẽ

do Patner kiểm soát Vị trí Patner thường do Giám đốc hay Phó Giám đốc đảmnhiệm Nội dung soát xét thường là tính tuân thủ về trình tự nội dung trình bày

hệ thống báo cáo, tính chính xác của số liệu trình bày trên báo cáo, tính logictrong nội dung báo cáo, cách diễn đạt, trình bày, thư quản lý Tại Chi nhánh HàNội, bộ phận kiểm soát chất lượng sẽ hỗ trợ kiểm toán viên điều hành và Patnerkhi cần thiết Khi kiểm toán viên điều hành điều hành không thực hiện được thì

bộ phận kiểm soát chất lượng sẽ kiểm soát công việc của nhóm trưởng, đặt racác câu hỏi và công việc phải hoàn thiện Còn tại trụ sở chính, Phó Giám đốc sẽ

ở tại văn phòng và kiểm soát công việc của kiểm toán viên điều hành nên không

có bộ phận kiểm soát chất lượng

Nhìn chung, kiểm soát chất lượng cuộc kiểm toán được thực hiện trongmọi giai đoạn của cuộc kiểm toán, cấp trên sẽ tổ chức, phân công, quản lý côngviệc và rà soát kết quả của cấp dưới

2.2 Thực trạng thu thập bằng chứng kiểm toán tại Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn (A&C)

2.2.1 Giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán

Lập kế hoạch kiểm toán là giai đoạn đầu tiên trong quy trình kiểm toánbáo cáo tài chính tại Công ty kiểm toán A&C Việc lập kế hoạch kiểm toán giúpcho kiểm toán viên có định hướng ban đầu về lượng bằng chứng kiểm toán cầnphải thu thập để đảm bảo tính đầy đủ và tính hợp lý của bằng chứng kiểm toán

Từ đó kiểm toán viên có thể đưa ra những ý kiến xác đáng trên báo cáo tài chínhcủa mình

Trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, kiểm toán viên thường áp dụngcác kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán sau: Điều tra, quan sát, phân tích.Trong giai đoạn này, Công ty kiểm toán chủ yếu tìm hiểu về hệ thống kiểm soátnội bộ của khách hàng kiểm toán (cụ thể là: Công ty ABC và Công ty XYZ) Từ

đó sẽ xây dựng kế hoạch kiểm toán tổng thể, chi tiết và tiến tới giai đoạn thựchiện kế hoạch kiểm toán Sau đây là các kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán

mà Công ty kiểm toán thường áp dụng trong giai đoạn này để thu thập các bằngchứng về hệ thống kiểm soát nội bộ

2.2.1.1 Điều tra

Trong kỹ thuật điều tra, Công ty chủ yếu sử dụng kỹ thuật phỏng vấn.Kiểm toán viên thu thập thông tin bằng văn bản hay bằng lời nói qua việc phỏngvấn những người hiểu biết về vấn đề mà kiểm toán viên quan tâm Đối vớinhững khách hàng mới, phỏng vấn giúp kiểm toán viên sẽ thu thập được cácthông tinh về: Đặc điểm kinh doanh, cơ cấu tổ chức, cơ sở pháp lý đối với hoạtđộng của khách hàng, và cả về hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng Cònđối với khách hàng thường xuyên thì các thông tin cơ bản về khách hàng đãbiết, thông qua phỏng vấn, kiểm toán viên kết hợp với những thông tin đã thuthập từ cuộc kiểm toán trước sẽ nắm bắt được những thay đổi trong hệ thốngkiểm soát nội bộ

 Công ty ABC ( khách hàng mới):

Công ty kiểm toán A&C thực hiện kỹ thuật phỏng vấn để thu thập các thôngtin ban đầu về khách hàng Việc phỏng vấn được thực hiện như sau: Kiểm toán

sẽ xác định người được phỏng vấn có thể là Giám đốc, Kế toán trưởng, Trưởngcác bộ phận phòng ban, nhân viên trong Công ty Đại diện nhóm kiểm toán lập

kế hoạch phỏng vấn và trực tiếp phỏng vấn ban điều hành trong Công ty ABC.Việc phỏng vấn ban đầu này thường mang tính chất làm quen giữa nhóm kiểmtoán với các thành viên trong ban điều hành Công ty Kiểm toán viên sẽ đặt cáccâu hỏi mang tính chất câu hỏi “mở”, câu hỏi “đóng” nhằm xác nhận các thôngtin Kiểm toán viên sẽ tránh đặt những câu hỏi không rõ nghĩa Sau khi đặt xongcâu hỏi, kiểm toán viên sẽ lắng nghe câu trả lời từ phía khách hàng, thu thập vàphân tích các thông tin đó Nếu còn gì thắc mắc, kiểm toán viên sẽ đặt thêm câuhỏi để tìm hiểu và làm sáng tỏ vấn đề Kết thúc cuộc phỏng vấn, kiểm toán viên

sẽ ghi chép những thông tin đã thu thập và lưu vào hồ sơ kiểm toán Trong quátrình phỏng vấn, kiểm toán viên sẽ yêu cầu Ban Giám đốc cung cấp những tàiliệu liên quan đến quá trình thành lập và hoạt động của Công ty, báo cáo tàichính của Công ty gồm: Bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinhdoanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ, bảng thuyết minh báo cáo tài chính Cácthông tin được lưu trong hồ sơ gồm: Công ty ABC là Công ty cổ phần, đượcthành lập theo quyết định số 1731/QĐ-BXD ngày 04/11/2004 của Bộ trưởng BộXây dựng giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh công ty cổ phần số 0103007318ngày 08/04/2005 do Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố Hà Nội cấp Công ty có 3lần thay đổi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh gồm:

 Giấy chứng nhận đăng ký thay đổi lần thứ 2 ngày 12/09/2006

 Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh thay đổi lần thứ 3 ngày30/10/2007

Giấy phép đăng ký kinh doanh Công ty Cổ phần lần thứ 3 được Sở kế hoạchĐầu tư thành phố Hà Nội cấp ngày 30/10/2007.

Vốn, cổ phần: Vốn điều lệ: 80.000.000.000 đồng, mệnh giá một cổ phần là10.000 đồng Tuy nhiên đến thời điểm hiện tại Công ty chưa góp đủ vốn điều lệtheo đăng ký Trong đó, tỷ lệ vốn nhà nước: 54,33% vốn điều lệ; tỷ lệ cổ phầnbán cho các đối tượng khác: 45,67% vốn điều lệ

Ngành nghề kinh doanh của Công ty:

 Xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp, xây dựng nhà ở, cáccông trình giao thông, thuỷ lợi, bưu điện, cấp thoát nước, nền móng, cáccông trình kỹ thuật hạ tầng đô thị, khu công nghiệp, các công trình đườngdây và trạm biến thế điện;

 Kinh doanh phát triển đô thị mới, hạ tầng khu công nghiệp và kinh doanhbất động sản;

 Sản xuất kinh doanh vật liệu xây dựng, vật tư thiết bị ngành xây dựng;

 Xuất nhập khẩu vật tư thiết bị, hàng thủ công mỹ nghệ, hàng nông, lâm,thuỷ sản, hàng tiêu dùng, đồ gỗ nội ngoại thất phục vụ sản xuất và tiêudùng;

 Xuất nhập khẩu máy móc, thiết bị và vật liệu xây dựng;

 Khai thác kinh doanh nước sạch, năng lượng điện

- Ông Bùi Minh Trường Uỷ viên

Ban kiểm soát

Phó giám đốc Phó giám đốc Phó giám đốc Phó giám đốc Kế toán tr ởng

Các ban điều hành dự án:

1 Ban điều hành dự án B1.

2 Ban điều hành dự án B3.

3 Ban điều hành dự án B5.

4 Ban quản lý dự án Chi Đông.

5 Ban quản lý dự án nghi Phú

6, Ban quản lý dự án Mễ Trì Hạ

 Công ty XYZ (khách hàng thường xuyên) :

Nhóm kiểm toán sẽ phỏng vấn Giám đốc và kế toán trưởng xem hệ thốngkiểm soát nội bộ có gì thay đổi so với năm trước Công ty kiểm toán thấy nhữngthông tin thu được từ năm trước không có gì thay đổi và những thông tin mớiđược lưu vào hồ sơ kiểm toán năm nay gồm những thông tin sau : Lĩnh vực hoạtđộng của Công ty XYZ có bổ sung thêm kinh doanh oxy, gia công và sửa chữa

cơ khí

Số nhân viên của Công ty là 1350 người, trong đó :

Kỹ sư : 136 người ; Kỹ thuật viên : 83 ngườiCông nhân kỹ thuật : 772 người ; Công nhân khác : 389 ngườiPhòng tài chính kế toán có 11 người, trong đó có 10 kế toán và 1 thủ quỹ

- Ông Đinh La Thăng : Kế toán trưởng ;

- Bà Phạm Thị Thu : Phó phòng kế toán ;

- Ông Nguyễn Hải Nam : Phó phòng kế toán ;

- Ông Nguyễn Xuân Trường : Phó phòng kế toán

Để tìm hiểu về hệ thống kiểm soát nội bộ của Công ty XYZ, kiểm toán viên

sẽ tiến hành lập bảng câu hỏi phỏng vấn Ban Giám đốc, kế toán trưởng và nhânviên Bảng câu hỏi xoay quanh việc tổ chức và hoạt động của hệ thống kiểmsoát nội bộ trong đơn vị

Bảng số 3: Một số câu hỏi tìm hiểu về hệ thống kiểm soát nội bộ

CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN (A&C)

AUDITING AND CONSULTING CO.,LTD

Client: Công ty XYZ Prepared by: Phương Date: 3/1/2008Period ended: 31/12/2007 Reviewed by: Thảo Date: 13/1/2008Subject: Câu hỏi về kiểm soát nội bộ/ Internal control questionare

Khi tài khoản chênh lệch chờ xử lý

nó có được, xử lý trong thời gian

ngắn và có chứng từ chứng minh

không?

Có

Có sự mô tả rõ ràng về nội dung

hạch toán trong mỗi tài khoản sổ cái

không?

Có

2.2.1.2 Quan sát

Sau khi đã tìm hiểu về hệ thống kiểm soát nội bộ, kiểm toán viên sẽ quansát để xem xét sự hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng Kỹthuật quan sát xuyên suốt trong quá trình kiểm toán và nó thường kết hợp với kỹthuật điều tra nhằm thu được bằng chứng có độ tin cậy cao

 Đối với Công ty ABC: Kiểm toán viên sẽ tiến hành quan sát phòng

làm việc của kế toán, xem xét cơ cấu tổ chức và hoạt động trong phòng kết hợpvới phỏng vấn kế toán trưởng Từ đó đánh giá tình hình hoạt động và thực hiệncông tác kế toán tại Công ty, ngoài ra cũng có thể xem xét xem việc phân côngcông việc có hợp lý không

Bảng số 4: Trích giấy tờ làm việc của kiểm toán viên thu thập trong quá

trình quan sát

CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN (A&C)

AUDITING AND CONSULTING CO., LTD

Client: Công ty XYZ Prepared by: Hương Date: 3/1/2008Period ended: 31/12/2007 Reviewed by: Thảo Date: 13/1/2008

- Ban Giám đốc làm việc với thái độ nghiêm túc, nắm vững tình hình hoạtđộng trong Công ty

- Các bộ phận trong Công ty tách biệt về chức năng, nhiệm vụ được giao

- Có bộ phận kiểm soát nội bộ trong Công ty, hoạt động độc lập

- Kế toán trưởng làm việc nghiêm túc, thường xuyên đôn đốc nhân viên

- Nhân viên trong phòng có thái độ tích cực làm việc

 Đối với Công ty XYZ: Là một khách hàng thường xuyên, nhóm

kiểm toán thường chỉ phỏng vấn Ban Giám đốc và kế toán trưởng để xemnhững thay đổi trong hệ thống kiểm soát nội bộ của Công ty Ngoài ra, nhóm

kiểm toán cũng xem xét những quy chế mới về quản lý tài chính trong Công ty.Các thông tin mà kiểm toán thu được phần lớn không có gì thay đổi so với cácthông tin thu thập từ cuộc kiểm toán năm trước Việc quan sát chỉ mang tínhchất xem xét lại hoạt động trong Công ty có gì thay đổi không.

 Đối với Công ty XYZ: Công ty sử dụng hai kỹ thuật phân tích là phân tích xu

hướng và phân tích tỷ suất

Công ty sẽ phân tích tình hình kinh doanh của Công ty ABC nhằm đánhgiá những biến động bất thường qua đó kiểm toán tiến hành kiểm tra tập trungchi tiết Ban đầu, kiểm toán viên sẽ tiến hành so sánh những biến động của một

số chỉ tiêu giữa các kỳ báo cáo và kỳ trước nhằm phục vụ cho công tác thựchiện kế hoạch kiểm toán

Bảng số 5: Phân tích tình hình kinh doanh của Công ty XYZ

Chỉ tiêu Năm 2006 Năm 2007 Chênh lệchtuyệt đối

Chênhlệch tươngđối

1 Doanh thu 232.837.575.6

90

285.227.418.441

44.987.931.87

3

308%5.Công nợ phải thu 113.896.434.9

22

165.937.039.400

85 86Nhận xét chung: Doanh thu của Công ty tăng 123%, chi phí cũng chỉ tăng121%, điều này làm cho lợi nhuận trước thuế tăng 235% Vốn kinh doanh tăngđến 308% do Công ty thưc hiện tăng vốn điều lệ trong năm Công nợ phải trảcủa Công ty lớn hơn nhiều so với công nợ phải thu (công nợ phảitrả:160.078.434.701, công nợ phải trả: 52.040.604.478), Công ty đang chiếmdụng vốn của bên ngoài.

Bảng số 6: Phân tích báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh Công ty XYZ

1 Doanh thu thuần bán hàng và cung

4 Doanh thu hoạt động tài chính 1.887.764.772 1.072.376.425 176

5 Chi phí hoạt động tài chính 10.272.399.367 5.693.091.435 180

7 Chi phí quản lý doanh nghiệp 11.710.786.133 9.443.049.607 124

8 Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh

12 Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế 9.005.420.667 3.838.781.663 235

13 Chi phí thuế thu nhập doanh

15 Lợi nhuận năm trước chuyển sang 206.613.120 5.955.257 3469

16 Các khoản giảm trừ vào lợi nhuận

sau thuế

(931.760.254) (3.497.381.062)

27

17 Lợi nhuận luỹ kế 8.043.721.440 206.613.120 3893

Bảng số 7: Phân tích bảng cân đối kế toán

(%)

tư ngắn hạn

III.Các khoản phải thu

ngắn hạn 113.896.434.922 165.937.039.400 145

1.Phải thu khách hàng 85.029.086.615 115.379.347.094 1352.Trả trước cho người bán 7.008.639.868 26.574.604.088 3793.Phải thu nội bộ ngắn

tồn kho

V.Tài sản ngắn hạn khác 32.591.494.472 36.644.627.286 1121.Chi phí trả trước ngắn