Học sinh cần nắm được sơ đồ khảo sát hàm số (tập xác định, sự biến thiên, và đồ thị), khảo sát một số hàm đa thức và hàm phân thức, sự tương giao giữa các đường (biện luận số nghiệm của [r]
Trang 1- Nắm được các dạng của đồ thị hàm số bậc ba.
- Tâm đối xứng của đồ thị hàm số bậc ba
- Thực hiện thành thạo các bước khảo sát hàm số bậc ba
- Vẽ đồ thị hàm số bậc ba đúng : chính xác và đẹp
3 Tư duy và thái độ:
- Tư duy các vấn đề của toán học một cách logic và hệ thống
- Cẩn thận chính xác trong lập luận, tính toán.
B CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: Sổ bài soạn, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, đồ dùng dạy học.
2 Học sinh: Vở ghi, SGK, tham khảo bài trước, dụng cụ học tập.
C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
I Ổn định tổ chức:
- Kiểm tra sỉ số, kiểm tra tình hình chuẩn bị bài của học sinh.
II Kiểm tra bài cũ:
Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số bậc hai: y= x2 - 4x + 3
III Vào bài mới:
c theo sơ đồ trên
Hs: Thảo luận nhóm để khảo sát sự biến thiên
và vẽ đồ thị của hàm số
- y = ax+b
+TXĐ: D = R
+SBT: y’= a
với a > 0 h/s luôn đồng biến
Với a = 0 hàm số không đổi và bằng b
Với a < 0 hàm số luôn nghịch biến
- Tìm các giới hạn tại vô cực, các giới hạn
vô cực và tìm tiệm cận (nếu có).- Lập bảng biến thiên (Ghi các kết quả tìm được vào bảng biến thiên)
Trang 2HS: Thảo luận theo nhóm và lên bảng làm từng
phần theo yêu cầu của giáo viên
GV: Gút lại vấn đề và ghi bảng
3 Đồ thị: * Ta có:
3 3 2 4 ( 1)( 2)2 0
2
1
x y
2 4 6 8
x y
song song với trục Ox
2 Nên tính thêm toạ độ một số điểm, đặc biệt là toạ độ các giao điểm của đồ thị với các trục toạ độ
3 Nên lưu ý đến tính chẵn lẻ của hàm số
và tính đối xứng của đồ thị để vẽ cho chính xác
II KHẢO SÁT MỘT SỐ HÀM ĐA THỨC VÀ HÀM PHÂN THỨC.
x x
y 0 +
- -4
* Thực hiện hoạt động 2(SGK)
y = - x3 + 3x2 – 4 Nêu nhận xét về đồ thị này và đồ thị trong vd 1
Trang 3- Học kỹ bài cũ ở nhà, và xem trước bài mới.
- Bài tập về nhà bài 1, SGK trang 43
VI Rút kinh nghiệm:
Ngày soạn: 20/09/2009
Trang 4- Nắm được các dạng của đồ thị hàm số bậc ba.
- Tâm đối xứng của đồ thị hàm số bậc ba
- Thực hiện thành thạo các bước khảo sát hàm số bậc ba
- Vẽ đồ thị hàm số bậc ba đúng: chính xác và đẹp
6 Tư duy và thái độ:
- Tư duy các vấn đề của toán học một cách logic và hệ thống
- Cẩn thận chính xác trong lập luận, tính toán.
B CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: Sổ bài soạn, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, đồ dùng dạy học.
2 Học sinh: Vở ghi, SGK, tham khảo bài trước, dụng cụ học tập.
C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
I Ổn định tổ chức:
- Kiểm tra sỉ số, kiểm tra tình hình chuẩn bị bài của học sinh.
II Kiểm tra bài cũ:
Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số bậc hai: y= x2 - 4x + 3
III Vào bài mới:
+ Giới hạn tại vô cực;
Trang 5- Học kỹ bài cũ ở nhà, và xem trước bài mới.
- Bài tập về nhà bài 1, SGK trang 43
VI Rút kinh nghiệm:
Trang 63 Tư duy và thái độ:
- Tư duy các vấn đề của toán học một cách logic và hệ thống
- Cẩn thận chính xác trong lập luận, tính toán.
B CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: Sổ bài soạn, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, đồ dùng dạy học.
2 Học sinh: Vở ghi, SGK, tham khảo bài trước, dụng cụ học tập.
C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
I Ổn định tổ chức:
- Kiểm tra sỉ số, kiểm tra tình hình chuẩn bị bài của học sinh.
II Kiểm tra bài cũ:
Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số: y= 2 + 3x – x3
III Vào bài mới:
Hoạt động 1:
GV:
- Gv giới thiệu cho Hs ví dụ 3 (SGK, trang 35,
36) để hiểu rõ các bước khảo sát hàm bậc bốn
- Chia nhóm hoạt động từng phần của ví dụ 3
HS:
Thảo luận theo nhóm và lên bảng làm từng
phần theo yêu cầu của giáo viên
c Đồ thị: giao điểm với các trục toạ độ:
giao điểm với trục tung: A(0;-3)
giao điểm với trục hoành:
Trang 7x x
HS: Thảo luận theo nhóm và trả lời câu hỏi
của giáo viên
Hoạt động 3:
GV:
Gv giới thiệu cho Hs ví dụ 4 (SGK, trang 36,
37) để Hs hiểu rõ các bước khảo sát hàm bậc
bốn và các trường hợp có thể xảy ra khi tìm
Giới hạn vô cực: xlim y ; limx
BBT:
x - -1 0 1 +y’ + 0 - 0 + 0 -
y 4 4- 3 -
* TXĐ: D=R
* Sự biến thiên
- Chiều biến thiên: y’ = -2x ❑3 - 2x y’ =0 ⇔ x=0 ⇒ y= 32Trên khoảng (-; 0), y’ >0 Nên hàm số
Trang 8theo yêu cầu của giáo viên
GV: Gút lại vấn đề và cho điểm
GV: Cho học sinh lấy ví dụ hàm số bậc 4 sao
cho phương trình y’ = 0 chỉ có một nghiệm
- Học kỹ bài cũ ở nhà, và xem trước bài mới
- Bài tập về nhà bài 2, SGK trang 43
VI Rút kinh nghiệm:
Trang 9- Trên cơ sở đó biết vận dụng để giải một số bài toán liên quan.
3 Tư duy và thái độ:
- Tư duy các vấn đề của toán học một cách logic và hệ thống
- Cẩn thận chính xác trong lập luận, tính toán.
B CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: Sổ bài soạn, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, đồ dùng dạy học.
2 Học sinh: Vở ghi, SGK, tham khảo bài trước, dụng cụ học tập.
C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
I Ổn định tổ chức:
- Kiểm tra sỉ số, kiểm tra tình hình chuẩn bị bài của học sinh.
II Kiểm tra bài cũ:
Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số:
y = -x4 +8x2 -1
III Vào bài mới:
Hoạt động 1:
GV:
+ Trên cơ sở của việc ôn lại các bước khảo sát
các dạng hàm số đã học (hàm đa thức), GV
giới thiệu một dạng hàm số mới
+ Với dạng hàm số này, việc khảo sát cũng
bao gồm các bước như trên nhưng thêm một
bước là xác định các đường tiệm cận
+ Gv giới thệu ví dụ 5 SGK
HS:
Hs thực hiện theo hướng dẫn của Gv
- Lần lượt từng học sinh lên bảng tìm TXĐ,
x y x
1
y x
<0
Trang 10-3 -2 -1 1 2 3
-3 -2 -1
1 2 3
x y
Hoạt động 2:
GV: Cho học sinh thảo luận nhóm ví dụ 6
Hs: hoạt động theo nhóm và lên bảng làm bài
1 1
2
1
x x
x y
x y
y -1 +
- -1
- Học kỹ bài cũ ở nhà, và xem trước bài mới
- Bài tập về nhà bài 3-9 , SGK trang 43, 44
VI Rút kinh nghiệm:
BẢNG PHỤ Dạng đồ thị của hàm số
ax b y
Trang 11- Trên cơ sở đó biết vận dụng để giải một số bài toán liên quan.
3 Tư duy và thái độ:
- Tư duy các vấn đề của toán học một cách logic và hệ thống
- Cẩn thận chính xác trong lập luận, tính toán.
B CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: Sổ bài soạn, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, đồ dùng dạy học.
2 Học sinh: Vở ghi, SGK, tham khảo bài trước.
C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
I Ổn định tổ chức:
- Kiểm tra sỉ số, kiểm tra tình hình chuẩn bị bài của học sinh.
II Kiểm tra bài cũ:
Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số:
31
x y x
III Vào bài mới:
Hoạt động 1:
GV: Yêu cầu Hs tìm giao điểm của đồ thị hai
hàm số: y = x2 + 2x – 3 và y = - x2 - x + 2
Cho học sinh thảo luận theo nhóm
Hs: Thảo luận nhóm để tìm giao điểm của đồ
thị hai hàm số: y = x2 + 2x – 3 và y = - x2 - x +
III SỰ TƯƠNG GIAO CỦA CÁC ĐỒ THỊ:
Trang 122 (bằng cách lập phương trình hoành độ giao
điểm của hai hàm số đã cho)
GV: Gút lại vấn đề và ghi bảng
Hoạt động 2:
GV: giới thiệu ví dụ 7 SGK trang 42
Phương trình hoành độ của (C) và (d )?
Gv: (C) luôn cắt (d ) khi nào?
HS: Khi phương trình hoành độ có nghiệm
GV : Gọi nhóm giải xong trước lên bảng trình
bày, kiểm tra lời giải của các nhóm khác
Giả sử hs y = f(x) có đồ thị (C1) và hs y =g(x) có đồ thị (C2) Để tìm hoành độ giao điểm của (C1) và (C2) ta phải giải phươngtrình f(x) = g(x) Giả sử pt trên có các nghiệm x0, x1, Khi đó, các giao điểm của (C1) và (C2) là M(x0 ; f(x0)), M(x1 ; f(x1)),
Ví dụ 7:
Chứng minh rằng đồ thị (C) của hàm số
11
x y x
luôn cắt đường thẳng (d) y = m – x với mọi giá trị của m
Giải: (C) luôn cắt (d ) khi
11
x
m x x
và x = -1 không thỏa mãn (2) nên pt luôn
có hai nghiệm khác -1, Vậy (C) luôn cắt
đồ thị không giao nhau
Trang 13+) m 8 Hệ có nghiệm duy nhất x= 3+2m 8 −m ( vì 3+2m 8 −m -2) vậy hai đồ thị giao nhau tại 1 điểm.
- Trên cơ sở đó biết vận dụng để giải một số bài toán liên quan
3 Tư duy và thái độ:
- Tư duy các vấn đề của toán học một cách logic và hệ thống
- Cẩn thận chính xác trong lập luận, tính toán.
B CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: Sổ bài soạn, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, đồ dùng dạy học.
2 Học sinh: Vở ghi, SGK, tham khảo bài trước.
C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
I Ổn định tổ chức:
- Kiểm tra sỉ số, kiểm tra tình hình chuẩn bị bài của học sinh.
II Kiểm tra bài cũ:
Tìm m để đồ thị hai hàm số sau giao nhau tại hai điểm phân biệt:
y = x −1 x+1 và y = –m-x
III Vào bài mới:
Hoạt động 1:
III SỰ TƯƠNG GIAO CỦA CÁC ĐỒ THỊ:
Ví dụ 8:
Trang 14GV:
Gv giới thiệu cho Hs ví dụ 8 (SGK, trang 42,
43) để Hs hiểu rõ các yêu cầu cơ bản của dạng
tương giao của các đồ thị:
+ Tìm số giao điểm của các đồ thị
+ Dùng đồ thị để biện luận số nghiệm của
2 4 6
x y
GV: Hay cho biết phương trình x3 + 3x2 - 2 =
m là phương trình hoành độ giao điểm của 2
b Sử dụng đồ thị biện luận theo m số nghiệm của phương trình x3 + 3x2 – 2 = m
Số nghiệm của pt: x3 + 3x2 - 2 = m là số giao điểm của đồ thị hàm số:
y = x3 + 3x2 – 2 và đường thẳng y = mDựa vào đồ thị ta suy ra kết quả biện luận
Trang 153 Tư duy và thái độ:
Tư duy các vấn đề của toán học một cách logic và hệ thống
Cẩn thận chính xác trong lập luận, tính toán
B CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: Sổ bài soạn, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, đồ dùng dạy học.
2 Học sinh: Vở ghi, SGK, tham khảo bài trước.
C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
I Ổn định tổ chức:
- Kiểm tra sỉ số, kiểm tra tình hình chuẩn bị bài của học sinh.
II Kiểm tra bài cũ:
Kiểm tra trong quá trình sửa bài tập
III Vào bài mới:
GV: Cho học sinh hoạt động nhóm và gọi học
sinh lên bảng làm bài tập 5
Gọi một học sinh lên làm từ tập xác định đến
Bài 5
a/ Vẽ đồ thị hs y= -x3 + 3x + 1
* TXĐ: D = R;
Trang 16giới hạn.Và một học sinh khác lên lập bảng
biến thiên và vẽ đồ thị hàm số
HS: Hoạt động theo nhóm và lên bảng làm
bài tập theo yêu cầu của giáo viên
GV: Gút lại vấn đề và cho điểm
GV: Cho học sinh hoạt động nhóm và gọi học
sinh lên bảng làm câu 5b
Làm thế nào để biện luận số nghiệm của
y + 3 -1 -
Đồ thị:
-3 -2 -1
1 2 3
m>2 v m<-2:pt có 1 nghiệmm=2 v m =-2:pt có hai nghiệm-2<m<2: pt có ba nghiệm phân biệt
Trang 17GV: Cho học sinh hoạt động nhóm và gọi học
sinh lên bảng làm bài tập
Gọi một học sinh lên làm từ tập xác định đến
giới hạn.Và một học sinh khác lên lập bảng
biến thiên và vẽ đồ thị hàm số
HS: Hoạt động theo nhóm và lên bảng làm
bài tập theo yêu cầu của giáo viên
GV : Gọi sinh lên làm câu 7b
GV: Gút lại vấn đề và cho điểm
Trang 18Phương trình tiếp tuến qua B là:
- Làm bài tập còn lại SGK trang 43, 44
VI Rút kinh nghiệm:
3 Tư duy và thái độ:
Tư duy các vấn đề của toán học một cách logic và hệ thống
Cẩn thận chính xác trong lập luận, tính toán
B CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: Sổ bài soạn, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, đồ dùng dạy học.
2 Học sinh: Vở ghi, SGK, tham khảo bài trước.
C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
I Ổn định tổ chức:
- Kiểm tra sỉ số, kiểm tra tình hình chuẩn bị bài của học sinh.
II Kiểm tra bài cũ:
Kiểm tra trong quá trình sửa bài tập
III Vào bài mới:
Trang 19Hoạt động 2:
GV:
- Để hàm số đồng biến trên mỗi khoảng xác
định của nó khi nào?
- Gọi 1 hs lên bảng giải câu a
- Thay toạ độ của điểm A vào phương trình
đường tiệm cận đứng
Hoạt động 4:
GV: Cho học sinh hoạt động nhóm và gọi học
sinh lên bảng làm bài tập
Gọi một học sinh lên làm từ tập xác định đến
giới hạn.Và một học sinh khác lên lập bảng
biến thiên và vẽ đồ thị hàm số
HS: Hoạt động theo nhóm và lên bảng làm
bài tập theo yêu cầu của giáo viên
Bài 6 Cho hàm số:
mx 1y
m2
Ta có phương trình đường tiệm cận đứng() của đồ thị là
mx2
Để
mx2
+ Cực trị: hàm số không có cực trị.+ Tiệm cận:
1 1
x y
x y
Trang 20GV: Nhận xét và cho điểm.
Hoạt động 5 :
GV : Với điều kiện nào thì x=-1 là điểm cực
đại ?
HS : x=-1 là điểm cực đại thì phải thỏa mãn
điều kiện
' ''
( 1) 0 ( 1) 0
f
f
+ BBT
x - -1 +
y’ + +
y + 1
1 -
* Đồ thị: Bài tập 8: cho hàm số 3 ( 3) 2 1 y x m x m (m là tham số) có đồ thị là (C m) a) Tìm m để hàm số có điểm cực đại là x=-1 TXĐ: D=R Ta có: ' 3 2 2( 3) 6 2( 3) y x m x y x m Để hàm số có cực đại tại x=-1 thì ' '' ( 1) 0 ( 1) 0 f f 3 2( 3) 0 6 2( 3) 0 m m m=-3 2 b) Xác định m để (C m) cắt trục hoành tại x=2 -(C m) cắt trục hoành tại x=2 nên ta có 3 2 0 2 (m3)2 1 m m=-5 3 IV Củng cố: - Nhắc lại khảo sát hàm số bậc phân thức - Xác định các khoảng đồng biến, nghịch biến, xáx định tiệm cận
V Dặn dò:
- Làm bài tập còn lại SGK trang 43, 44
VI Rút kinh nghiệm:
Trang 21- Khái niệm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất của hàm số, cách tính giá trị lớn nhất
và giá trị nhỏ nhất của hàm số trên một đoạn
- Khái niệm đường tiệm cận ngang, tiệm cận đứng, cách tìm tiệm cận ngang, tiệm
+ Biết cách xét dấu một nhị thức, tam thức, biết nhận xét khi nào hàm số đồng biến,
nghịch biến, biết vận dụng quy tắc tìm cực trị của hàm số vào giải một số bài toán đơn giản
+ Biết cách nhận biết giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất của hàm số, biết vận dụng
quy tắc tìm giá trị nhỏ nhất, giá trị lớn nhất của hàm số trên một đoạn để giải một
số bài toán đơn giản
+ Biết cách tìm tiệm cận ngang, tiệm cận đứng của hàm phân thức đơn giản
+ Biết cách khảo sát một số hàm đa thức và hàm phân thức đơn giản, biết cách xét
sự tương giao giữa các đường Viết được phương trình tiếp tuyến đơn giản
3 Tư duy và thái độ:
Tư duy các vấn đề của toán học một cách logic và hệ thống
Trang 22Cẩn thận chính xác trong lập luận, tính toán.
B CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: Sổ bài soạn, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, đồ dùng dạy học.
2 Học sinh: Vở ghi, SGK, tham khảo bài trước.
C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
I Ổn định tổ chức:
- Kiểm tra sỉ số, kiểm tra tình hình chuẩn bị bài của học sinh.
II Kiểm tra bài cũ:
Kiểm tra trong quá trình sửa bài tập
III Vào bài mới:
Hoạt động 1:
GV: Củng cố lý thuyết
Chia lớp làm 4 nhóm yêu cầu thảo luận để
trình bày 4 nội dung đặt ra trong phần mục
tiêu
Gọi đại diện các nhóm trình bày
Cho lớp thảo luận bổ sung
Cho học sinh thảo luận nhóm và gọi học sinh
lên trả lời câu hỏi và bảng làm bài tập
HS: Thảo luận theo nhóm và lên bảng làm bài
tập theo yêu cầu của giáo viên
GV: Sửa bài và cho điểm
Hoạt động 3:
GV: Để tìm các điểm cực trị ta phải làm thế
nào?
Cho học sinh thảo luận nhóm và gọi học sinh
lên trả lời câu hỏi và bảng làm bài tập
HS: Thảo luận theo nhóm và lên bảng làm bài
tập theo yêu cầu của giáo viên
GV: Sửa bài và cho điểm
Bài 1: Tìm các khoảng đơn điệu của các
Trang 23Hoạt động 4:
GV: Để tìm tiệm cận ngang, tiệm cận đứng ta
phải làm thế nào?
Cho học sinh thảo luận nhóm và gọi học sinh
lên trả lời câu hỏi và bảng làm bài tập
HS: Thảo luận theo nhóm và lên bảng làm bài
tập theo yêu cầu của giáo viên
GV: Sửa bài và cho điểm
GV: Cho học sinh tính đạo hàm f'(x)
Sau đó thay x bằng x – 1 và giải bất phương
Bài 3: Tìm tiệm cận của hàm của hàm
số:
2x 3y
Trang 24Làm bài tập còn lại SGK trang 45, 46.
VI Rút kinh nghiệm:
Ngày soạn: 11/10/2009
Tiết PPCT: 20
ÔN TẬP CHƯƠNG I
+ Biết cách khảo sát một số hàm đa thức và hàm phân thức đơn giản, biết cách xét
sự tương giao giữa các đường Viết được phương trình tiếp tuyến đơn giản
3 Tư duy và thái độ:
Tư duy các vấn đề của toán học một cách logic và hệ thống
Cẩn thận chính xác trong lập luận, tính toán
B CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: Sổ bài soạn, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, đồ dùng dạy học.
2 Học sinh: Vở ghi, SGK, tham khảo bài trước.
C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
I Ổn định tổ chức:
Kiểm tra sỉ số, kiểm tra tình hình chuẩn bị bài của học sinh.
II Kiểm tra bài cũ:
Kiểm tra trong quá trình sửa bài tập
III Vào bài mới:
Hoạt động 1:
GV: Khi nào thì hàm số đồng biến nghịch
biến
Cho học sinh thảo luận nhóm và gọi học sinh
lên trả lời câu hỏi và bảng làm bài tập
Bài 8: Cho hàm số
f(x) = x3-3mx2+3(2m-1)x+1 (m là tham
số )
a Xác định m để hàm số đồng biến trên tập xác định
Ta có f’(x)=3x2-6mx+3(2m-1)