Như vậy, nội dung tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bao gồm nhiều mặt: đạo đức của mỗi con người trong cộng đồng xã hội, trong đời sống bình thường; đạo đức của một công dân đối[r]
Trang 1Trần Quang Tịnh – PGD Phú Ninh
làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh trong chương trình hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp
Trang 3- Hiểu được những vấn đề chung về tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh và gương đạo đức của Bác.
- Phân tích được khả năng, nội dung và mức độ tích hợp giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong chương trình HĐGD NGLL.
- Biết vận dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực trong việc tổ chức các HĐGD NGLL có tích hợp giáo dục cho HS gương đạo đức Bác Hồ.
- Biết thiết kế một HĐGD NGLL có tích hợp nội dung giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
- Biết cách tổ chức một HĐGD NGLL có tích hợp nội dung giáo dục gương đạo đức Hồ Chí Minh phù hợp với đối tượng học sinh.
- Có ý thức tham gia, hợp tác tích cực trong học tập để đạt được yêu cầu và kết quả mong muốn
- Hiểu được những vấn đề chung về tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh và gương đạo đức của Bác.
- Phân tích được khả năng, nội dung và mức độ tích hợp giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong chương trình HĐGD NGLL.
- Biết vận dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực trong việc tổ chức các HĐGD NGLL có tích hợp giáo dục cho HS gương đạo đức Bác Hồ.
- Biết thiết kế một HĐGD NGLL có tích hợp nội dung giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
- Biết cách tổ chức một HĐGD NGLL có tích hợp nội dung giáo dục gương đạo đức Hồ Chí Minh phù hợp với đối tượng học sinh.
- Có ý thức tham gia, hợp tác tích cực trong học tập để đạt được yêu cầu và kết quả mong muốn
Trang 4NỘI DUNG CƠ BẢN
CỦA TƯ TƯỞNG ĐẠO ĐỨC
HỒ CHÍ MINH
Trang 5Như đã trình bày, tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh phản ánh phẩm chất, đạo đức của bản thân Hồ Chí Minh Đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức của người cách mạng, nên đạo đức của Người
là đạo đức cách mạng, đạo đức mới, chống lại đạo đức phản động,
lỗi thời của các giai cấp thống trị, song biết tiếp nhận có chọn lọc những yếu tố tích cực, tiến bộ của đạo đức cũ.
Bản chất đạo đức của Hồ Chí Minh là đạo đức của giai
cấp công nhân, song đồng thời là đạo đức của dân tộc, bởi vì đạo
đức của Người được hình thành trên cơ sở đạo đức của dân tộc kết hợp với quan điểm lí luận đạo đức của chủ nghĩa Mác-Lênin và tinh hoa văn hoá, đạo đức nhân loại Đồng thời, Hồ Chí Minh cũng nêu tấm gương sáng về đạo đức cho nhân dân noi theo.
Trang 6Nội dung cơ bản của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh gồm các điểm sau:
Thứ nhất, đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức mới, đối lập với
đạo đức cá nhân chủ nghĩa, ích kỉ Đạo đức cách mạng này nhằm trước
hết phục vụ lợi ích dân tộc, của Đảng, của loài người, chứ không phải là công cụ để thống trị nhân dân, góp phần xoá bỏ chế độ áp bức bóc lột
Vì vậy, nội dung đầu tiên của đạo đức Hồ Chí Minh là đấu tranh chống
chủ nghĩa cá nhân.
Thứ hai, đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức cách mạng Đạo
đức cách mạng thể hiện ở mặt trung với nước, hiếu với dân, dũng cảm,
không sợ khó khăn gian khổ trong đấu tranh và lao động; khiêm tốn,
không kiêu căng, tự phụ , công thần; giữ vũng cần, kiệm, liêm, chính,
chí công vô tư, bảo đảm tinh thần đoàn kết dân tộc, hữu nghị với nhân
dân các nước Những điều này được Hồ Chí Minh xem là “Tư cách của
người cách mệnh”mà Người đã nêu trong tác phẩm “Đường cách mệnh” Trong trang đầu cuốn „Đường cách mệnh” Người đã ghi 23 nét
tư cách của một người cách mạng trong ứng xử với mình, với người, với đời, với việc (1)
Nội dung cơ bản của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh
Trang 7Đó là những chuẩn mực :
“Tự mình phải:
Cần kiệm
Hoà mà không tư
Cả quyết sửa lỗi mình
Cẩn thận mà không nhút nhát
Hay hỏi
Nhẫn nại (chịu khó)
Hay nghiên cứu, xem xét
Vị công vong tư
Không hiếu danh, không kiêu ngạo
Đối với người phải:
Với từng người thì khoan thứ.Với đoàn thể thì nghiêm
Có lòng bày vẽ cho người.Trực mà không táo bạoHay xem xét người
Làm việc phải:
Xem xét hoàn cảnh kỹ càngQuyết đoán
Dũng cảm
Phục tùng đoàn thể
Trang 8Những nội dung nêu trên vào những năm cuối thập kỷ 20 của thể kỉ XX được Hồ Chí Minh phát triển ngày càng sâu sắc hơn, trở thành cơ sở khoa học của đạo đức Hồ Chí Minh Các nội dung này quan hệ với nhau, tạo thành một chỉnh thể, bao gồm việc tu dưỡng của bản thân, mối quan hệ giữa người với người, giữa người với công việc.
Trung với nước, hiếu với dân gắn bó chặt chẽ với nhau; vì nước là nước của dân, dân là chủ nhân của đất nước Giữ nước gắn bó với dựng nước
Trung với nước, hiếu với dân thể hiện ở việc suốt đời phấn đấu, hi sinh vì độc lập tự do của tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng
Những nội dung của đạo đức cách mạng nêu trên được Hồ Chí Minh giáo dục nhân dân, chủ yếu với cán bộ, Đảng viên.Người nhấn mạnh:
“điều chủ chốt nhất” của đạo đức cách mạng là “quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, cho cách mạng”, là “tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân”, là “tận trung, trọng dân và học tập dân, dựa vào dân, lấy dân làm gốc; phải nắm vững dân tình, hiểu rõ dân tâm, cải thiện dân sinh, nâng cao dân trí”
Trang 9Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, tuy là những phạm trù đạo đức cũ, nhưng được Hồ Chí Minh tiếp nhận mặt tích
cực và cải biến thành những phẩm chất trung tâm của đạo đức
cách mạng Đó là phẩm chất đạo đức cần thiết, gắn liền với hoạt động hằng ngày của mỗi người Nó là một biểu hiện sinh động của phẩm chất “trung với nước, hiếu với dân”.
Theo Hồ Chí Minh, cần, kiệm, liêm, chính thể hiện những yếu tố cơ bản của đức cách mạng đó là:
Cần là siêng năng, chăm chỉ, cố gắng dẻo dai.
Kiệm là tiết kiệm, không xa xỉ, không hoang phí, không
bừa bãi, nhưng không phải là bủn xỉn.
Liêm là trong sạch, không tham lam.
Chính nghĩa là không tà, là thẳng thắn, đứng đắn.
Làm việc chính là người thiện, làm việc tà là người ác.” (2)
Trang 10Cần, kiệm, liêm, chính cần thiết cho mọi người Bởi vì: “Cần, kiệm, liêm, chính là nền tảng của đời sống mới” Những đức tính này không thể thiếu được đối với mỗi con người, cũng như:
“Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông
Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc
Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính
Thiếu một mùa, thì không thành trời
Thiếu một phương, thì không thành đất
Thiếu một đức, thì không thành người”
Quan hệ này thể hiện tính biện chứng giữa các yếu tố chủ yếu của đạo đức cách mạng
Chí công vô tư, theo tư tưởng Hồ Chí Minh, là biết đặt lợi ích
dân tộc, cách mạng lên trên hết Nghĩa là chỉ làm những việc ích nước lợi dân, không ham địa vị, không màng công danh, vinh hoa, phú quý; lòng
dạ có thảnh thơi thì đầu óc mới tỉnh táo, sáng suốt Việc thực hành chí công vô tư đòi hỏi phải nêu cao chủ nghĩa tập thể, trừ bỏ được chủ nghĩa
cá nhân, chỉ biết lo cho lợi ích riêng mình mà không quan tâm, thậm chí bán rẻ lợi ích của dân tộc, cách mạng
Trang 11trong những phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất Đây là những phẩm chất thể hiện mối quan hệ giữa con người trong cuộc sống đời thường: yêu cha
mẹ, kính trọng ông bà, người già, thương yêu người nghèo khổ, thân thiết với bạn bè Yêu thương quý trọng con người, sống có tình, có nghĩa, nâng
đỡ con người là đạo lí truyền thống của nhân loại, dân tộc, là đạo đức của người cộng sản, mà lí tưởng đấu tranh là giải phóng con người Theo Hồ Chí Minh, phải yêu thương những người cùng khổ, người lao động ,
người nô lệ; phải gìn giữ phát triển mối quan hệ tốt với bạn bè đồng chí, với tất cả mọi người trong gia đình dòng họ, những người có sai lầm,
khuyết điểm mà đã nhận rõ sai lầm, khuyết điểm, cả những người lầm
đường, lạc lối đã hối cải, tình yêu thương những người trong gia đình, anh
em, họ hàng, bầu bạn, đồng bào cả nước được nâng lên, mở rộng thành tình yêu nhân loại Tình thương của người bao la, vì Người chỉ có mong muốn cho dân giàu, nước mạnh mà không có ham muốn gì cho cá nhân Đây là biểu hiện của chủ nghĩa nhân văn cao cả - thương người, tôn trọng
và chăm lo cho con người
Trang 12Thứ tư, tinh thần quốc tế trong sáng, thuỷ chung là một trong
những đặc điểm quan trọng nhất của đạo đức cộng sản chủ nghĩa Nội dung của tinh thần quốc tế được Hồ Chí Minh diễn tả trong hai câu thơ:
“Quan sơn muôn dặm một nhà,
Bốn phương vô sản đều là anh em”
Với nội dung đạo đức nêu trên, Hồ Chí Minh xác định những nguyên tắc, phương pháp tu dưỡng và giáo dục đạo đức cách mạng
- Phải tiến hành thường xuyên, tiến hành một cách tích cực, tự
giác việc rèn luyện đạo đức Bởi vì: “Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển
và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong”
- Nói đi đôi với làm, vừa học tập lí luận vừa thể hiện trong hành
động; vừa học tập quần chúng vừa làm gương cho người khác noi theo
- Xây dựng, giáo dục phải đi đôi với đấu tranh, tức là phải xây
dựng những mặt tốt, mặt tích cực và chống những biểu hiện sai trái, khuyết điểm
Nội dung cơ bản của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh(4)
Trang 13- Gắn lí luận với thực tiễn cách mạng.
- Tiến hành đồng bộ giữa các mặt giáo dục (đạo đức của bản
thân mỗi người với đạo đức của cộng đồng, toàn dân, trên các lĩnh vực của đời sống xã hội)
- Phát huy dân chủ để mỗi người tự nguyện, tự giác thực hiện
đạo đức và giúp đỡ nhau tu dưỡng, phấn đấu
Như vậy, nội dung tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bao gồm nhiều mặt: đạo đức của mỗi con người trong cộng đồng xã hội, trong đời sống bình thường; đạo đức của một công dân đối với dân tộc, cách mạng; đạo đức của một Đảng viên cộng sản; đạo đức của một cán bộ, công chức, học sinh, sinh viên, quân nhân trong nhiệm vụ cụ thể của mình Ở mỗi một lĩnh vực, Hồ Chí Minh xác định những chuẩn mực phẩm chất cụ thể trên cơ sở đạo đức chung về yêu, ghét, trung thành, chân thành, hết lòng vì dân tộc, cách mạng
Người cũng xác định những nguyên tắc, biện pháp, yêu cầu đối với việc thể hiện một cách cụ thể
Trang 14Do việc trình bày tư tưởng, lí luận về đạo đức đơn giản, dễ hiểu, song sâu sắc, do nêu gương trong cuộc sống, nên tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và của nhân dân, cán bộ, Đảng viên theo gương Người đã trở thành sức mạnh to lớn, đem lại những thắng lợi huy hoàng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Tóm lại việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh không phải chỉ thông qua những tác phẩm của Người
về đạo đức mà quan trọng hơn là phải thông qua chính hành vi được thể hiện trong toàn bộ hoạt động thực tiễn của Người; thông qua mẫu mực đạo đức trong sáng mà Người đó để lại cho toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta học tập Sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn đó trở thành một đặc trưng nổi bật của Chủ tịch
Hồ Chí Minh
Nội dung cơ bản của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh
Trang 15Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
cũng đồng nghĩa với việc rèn luyện những phẩm chất chung, cơ bản nhất của đạo đức cách mạng là: Trung với nước, hiếu với dân; yêu thương con người; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư,
là phẩm chất thường trực trong cuộc sống hằng ngày, phải trở thành giá trị bất biến trong mọi môi trường, mọi hoàn cảnh, mọi
cơ chế kinh tế của người cán bộ, đảng viên Điều đó cũng lý giải
vỡ sao sự suy thói chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống của một
bộ phận cán bộ, đảng viên hiện nay có nguyên nhân chủ yếu từ sự suy thoái ở phẩm chất này Do vậy, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, mỗi cán bộ, đảng viên của Đảng phải không ngừng tu dưỡng đạo đức suốt đời; phải nêu gương về đạo đức, trở thành tấm gương sáng để quần chúng noi theo, để quần chỳng tin yờu, mến phục.
Trang 16KHẢ NĂNG TÍCH HỢP NỘI DUNG GIÁO DỤC TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH TRONG CHƯƠNG TRÌNH HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP (5)
Trang 17ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP , CHÚNG TA CÓ THỂ TÍCH HỢP NỘI DUNG GIÁO DỤC TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH ĐƯỢC KHÔNG ?
Như vậy, chúng ta đã làm được điều đó
chưa ? Làm như thế nào ?
phong phú, đa dạng và rất cao
Do:
- Vị trí của Hoạt động GD NGLL
- Như là một sân chơi để giải quyết các vấn đề xã hội
- Các em được giao tiếp và hình thành nhiều kỹ năng
- Sự tích hợp là một vấn đề cần thiết để các em học tập và sống một lối sống lành mạnh
- Là hoạt động chính khóa của nhà trường (bắt buột) không phải
là hoạt động ngoại khóa
Trang 181 HĐGD NGLL là một bộ phận của quá trình giáo dục ở nhà trường phổ thông Đó là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các môn học văn hoá ở trên lớp HĐGD NGLL là sự tiếp nối hoạt động dạy học trên lớp, là con đường gắn lí thuyết với thực tiễn và đời sống xã hội, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức với hành động, góp phần hình thành tình cảm, niềm tin đúng đắn ở học sinh
2 HĐGD NGLL là điều kiện thuận lợi để học sinh phát huy vai trò chủ thể , nâng cao tính tích cực chủ động, năng động, sáng tạo trong hoạt động HĐGD NGLL góp phần quan trọng vào sự hình thành và phát triển dạo đức, nhân cách cho các em.
Với ý nghĩa và định hướng đó, mục tiêu của HĐGD NGLL nhằm :
1 Củng cố và khắc sâu những kiến thức của các môn học;
mở rộng và nâng cao hiểu biết cho học sinh về các lĩnh vực của đời sống xã hội, làm phong phú thêm vốn tri thức, kinh nghiệm hoạt động tập thể của học sinh.
Trang 19năng tổ chức quản lý và tham gia cỏc hoạt động tập thể với
tư cỏch là chủ thể của hoạt động ; củng cố, phỏt triển cỏc hành vi, thúi quen tốt trong học tập, lao động và cụng tỏc
xó hội.
3 Bồi dưỡng thỏi độ tự giỏc tớch cực tham gia cỏc hoạt động tập thể và hoạt động xó hội; hỡnh thành tỡnh cảm chõn thành, niềm tin trong sỏng với cuộc sống, với quờ hương đất nước; cú thỏi độ đỳng đắn đối với cỏc hiện tượng tự nhiờn và xó hội.
Với mục tiờu như vậy, HĐGD NGLL là điều kiện tốt nhất
để học sinh phỏt huy vai trũ chủ thể, tớnh tớch cực, chủ động của cỏc em trong quỏ trỡnh học tập và rốn luyện đạo
đức, thực hiện cỏc yờu cầu, mục tiờu của giỏo dục và đũi hỏi của xó hội
Trang 20Với vị trí và vai trò tiếp cận xã hội và giáo dục đạo đức nhân cách rất đặc trưng của HĐGD NGLL Như vậy, HĐGD NGLL thực sự cần thiết và có nhiều khả năng giáo dục, tích hợp các nội dung giáo dục đạo đức nói chung và các nội dung giáo dục học sinh học tập và rèn luyện theo tấm gương đạo đức Bác Hồ sẽ rất có hiệu quả trong thực tiễn giáo dục ở
KẾT LUẬN:
Trang 21GIÁO DỤC TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH TRONG CHƯƠNG TRÌNH HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ
LÊN LỚP (6)
Trang 22Nếu tích hợp việc giáo dục tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh vào hoạt động giáo dục NGLL, thì chúng ta cần phải tích hợp ở những nội dung nào ?
Các tổ thảo luận
Trang 231 Tấm gương trọn đời phấn đấu, hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người.
2 Tấm gương của ý chí và nghị lực tinh thần to lớn, vượt qua mọi thử thách, khó khăn để đạt mục đích
3 Tấm gương tuyệt đối tin tưởng vào sức mạnh của nhân dân, kính trọng nhân dân, hết lòng, hết sức phục vụ nhân dân
4 Tấm gương của một con người nhân ái, vị tha, khoan dung, nhân hậu hết mực vì con người
5 Tấm gương cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư, đời riêng trong sáng, nếp sống giản dị và đức khiêm tốn phi thường *
Tuy nhiên, tuỳ theo từng lứa tuổi học sinh các lớp, các cấp, bậc học
mà các nội dung này được tích hợp giáo dục cho học sinh ở các mức
độ khác nhau trong chương trình HĐGD NGLL
CHO HỌC SINH CẦN TẬP TRUNG VÀO CÁC ĐIỂM CHỦ YẾU SAU: