Bài 21. Một số ứng dụng của sự nở vì nhiệt

Quan s¸t c¸c biÓu ®å sau vµ gi¶i thÝch sù kh¸c nhau ë mçi thµnh phÇn cña khÝ hÝt vµo vµ thë ra.[r]

Bài 21 Hoạt động hô hấp

I THễNG KHÍ Ở PHỔI

II TRAO ĐỔI KHÍ Ở PHỔI VÀ TẾ BÀO

Kiểm tra bài cũ:

Hô hấp gồm những giai đoạn nào? Các giai đoạn có liên quan nh thế nào?

Hô hấp gồm 3 giai đoạn: sự thở, trao đổi khí ở phổi, trao

đổi khí ở tế bào Các giai đoạn này có liên quan với nhau

về chức năng

Sự thở, trao đổi khí ở phổi, trao đổi khí ở tế bào diễn ra

nh thế nào? Hôm nay chúng

ta nghiên cứu bài 21 Hoạt

động hô hấp thì sẽ hiểu rõ

Hoạt động 1: Tìm hiểu cơ chế thông khí ở phổi

Các em nghiên cứu thông tin phần | trả lời câu hỏi Thế nào là một cử động hô hấp, nhịp hô hấp

Một cử động hô hấp: bao gồm một lần hít vào và một lần thở ra

Nhịp hô hấp: số cử động hô hấp trong một phút

Các em quan sát đọan phim kết hợp hình 21-1, thảo

luận nhóm và trả lời các câu hỏi:

- Các cơ x ơng ở lồng ngực đã phối hợp hoạt động với

nhau nh thế nào để làm tăng thể tích lồng ngực khi hít vào và làm giảm thể tích lồng ngực khi thở ra?

- Dung tích phổi khi hít vào thở ra bình th ờng và gắng sức

có thể phụ thuộc vào các yếu tố nào?

Các cơ x ơng ở lồng ngực đã phối hợp hoạt động với nhau nh thế nào để làm tăng thể tích lồng ngực khi hít vào và làm giảm thể tích lồng ngực khi thở ra?

- Dung tích phổi khi hít vào thở ra bình th ờng và gắng sức có thể phụ thuộc vào các yếu tố nào?

Các em quan sát đọan phim kết hợp hình 21-1, thảo luận nhóm và trả lời các câu hỏi:

Cơ liên x ờng ngoài co -> tập hợp x ơng ức và các x ơng s ờn có

điểm tựa linh động với cột sống đã chuyển động đồng thời theo 2 h ớng: lên trên và ra 2 bên -> lồng ngực mở rộng ra 2 bên thể tích lồng ngực tăng, áp suất khí trong phỏi giảm

không khí từ ngoài đi vào phổi

Cơ hoành co -> lồng ngực mở rộng thêm về phía d ới, ép xuống khoang bụng, đồng thời cơ hoành và cơ liên s ờn ngoài dãn -> lồng ngực thu nhỏ trở về vị trí cũ

Dung tích phổi khi hít vào và thở ra lúc bình th ờng cũng nh khi gắng sức phụ thuộc các yếu tố: Tầm vóc, giới tính, tình trạng sức khoẻ, bệnh tật, sự luyện tập

Hoạt động2: Tìm hiểu sự trao đổi khí ở phổi và tế bào

Các em quan sát đoạn phim

về trao đổi khí ở phổi, hình

21-4A

Ghi tên các chất khí

lên các hình mũi tên

trên hình vẽ sau

KÕt qu¶ bµi tËp

Các em quan sát đoạn phim về trao đổi khí ở tế bào và hình 21-4B

Ghi tên các chất khí lên các hình mũi tên trên hình vẽ sau

KÕt qu¶ bµi tËp

Quan sát các biểu đồ sau và giải thích sự khác nhau ở mỗi thành phần của khí hít vào và thở ra

Sự khác nhau về các thành phần khí giữa khí hít vào và khí thở ra:

• Tỷ lệ % O2 trong khí thở ra thấp rõ rệt do O2 đã

khuếch tán từ phế nang vào máu mao mạch

• Tỷ lệ % CO2 trong khí thở ra cao rõ rệt do CO2 đã

khuyếch tán từ máu mao mạch ra khí phế nang

• Hơi n ớc bão hoà trong khí thở ra do đ ợc làm ẩm bởi lớp niêm mạc tiết chất nhày phủ toàn bộ đ ờng dẫn khí khí phế nang

• Tỷ lệ N2 trong khí hít vào và thở ra không khác nhau nhiều, ở khí thể ra có cao hơn một ít do tỷ lệ O2 hạ

Các em hãy viết tóm tắt bài theo sự gợi ý sau

• Nhờ hoạt động của các cơ quan, bộ phận nào

mà khí trong phổi th ờng xuyên đ ợc đổi mới?

• Thực chất trao đổi khí ở phổi là gì?

• Thực chất trao đổi khí ở tế bào là gì?