tiet 2936 sinh học 9 lê thị thanh thuỷ thư viện giáo dục tỉnh quảng trị

- Phương pháp nghiên cứu phả hệ là phương pháp theo dõi sự di truyền của một tính trạng nhất định trên những người thuỷộc cùng một dòng họ qua nhiều thế hệ để xác định đặc điểm di t[r]

Trang 1

Chương V

Tiết 29 Ngày soạn:

Bài 28 Ngày dạy:

- Ảnh về trường hợp sinh đôi cùng trứng

HS: Ôn các kiến thức về đột biến

C- PHƯƠNG PHÁP:

- Vấn đáp tìm tòi, quan sát kết hợp hoạt động nhóm nhỏ

D- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

I- Ổn định: kiểm tra sĩ số

II- Bài củ: không kiểm tra

III- Bài mới:

1 Vào bài: GV giới thiệu: ở người củng có hiện tượng di truyền và biến dị Việc

nghiên cứu di truyền người gặp 2 khó khăn chính: Sinh sản chậm, đẻ ít con, không thể

sử dụng lai và gây đột biến Người ta phải đưa ra một số phương pháp nghiên cứu thích hợp, đó chính là phương pháp nghiên cứu phả hệ và trẻ đồng sinh Vậy phương

pháp này tiến hành như thế nào

2 Tiến trình hoạt động

Hoạt động 1

Trang 2

NGHIÊN CỨU PHẢ HỆ

GV: yêu cầu HS nghiên cứu thông tin trả lời

câu hỏi

+ Giải thích các kí hiệu: ; 

; ; ; 

+ Tại sao người ta dùng 4 kí hiệu biểu thị sự

kết hôn giữa 2 người khác nhau về một tính

trạng?

GV: yêu cầu HS nghiên cứu ví dụ 1 thảo luận:

+ Mắt nâu và mắt đen tính trạng nào trội?

+Sự di truyền tính trạng màu mắt có liên

quan đến tính trạng giới tính hay không ? tại

sao ?

GV : chốt lại kiến thức

+ Phương pháp nghiên cứu phả hệ là gì?

+ Tại sao người ta dùng phương pháp đó để

nghiên cứu di truyền 1 số tính trạng ở người?

GV: tiếp tục cho HS nghiên cứu ví dụ 2 yêu

.cùng trạng thái:  ;  

.2 trạng thái đối lập:  ;  

HS : quan sát kĩ hình trả lời câu hỏi

cả lớp theo dõi bổ sung+ Mắt nâu là trội

+ Không liên quan đến giới tính

* Kết luận:

- Phương pháp nghiên cứu phả hệ là phương pháp theo dõi sự di truyền của một tính trạng nhất định trên những người thuỷộc cùng một dòng

họ qua nhiều thế hệ để xác định đặc điểm di truyền của tính trạng đó

HS: trả lời vì: người sinh sản chậm, lí do xã hội không gây đột biến

và phương pháp này dễ thực hiện

HS : nghiên cứu ví dụ vận dụng kiến thức đã học trả lời được các câu hỏi 1

em lên bảng lập sơ đồ phả hệ, 1 em trả lời câu hỏi: trạng thái mắc bệnh dogen lặn quy định Nam dể mắc bệnh, gen gây bệnh nằm trên NST X

Hoạt động 2 NGHIÊN CỨU TRẺ ĐỒNG SINH

Hoạt động của GV Hoạt động của HS và nội dung

GV: yêu cầu HS quan sát sơ đồ hình 28.2

thảo luận Treo tranh về hình thành trẻ

đồng sinh

+ 2 sơ đồ a, b giống và khác nhau ở điểm

1 Trẻ đồng sinh cùng trứng và khác trứng

HS: quan sát kĩ sơ đồ nêu được sự khác nhau về:

Trang 3

khác nhau cơ bản ở điểm nào?

GV: yêu cầu HS nghiên cứu thông tin Nêu

ý nghĩa của nghiên cứu trẻ đồng sinh ?

gv: Nhắc lại tác động môi trường lên kiểu

gen dù cùng kiểu gen nhưng đứng trước

môi trường khác nhau vẩn chịu tác động

môi trường

- Số lượng trứng và tinh trùng tham gia thụ tinh

- Lần nguyên phân đầu tiên

- Hợp tử nguyên phân tạo ra 2 phôi bào, tạo ra 2 cơ thể giống nhau về kiểu gen

+ Đồng sinh khác trứng khác nhau về kiểu gen Cùng giới hoặc khác giới

2 Ý nghĩa nghiên cứu trẻ đồng sinh

HS: thu nhận thông tin rút ra ý nghĩa

* Kết luận:- Nghiên cứu trẻ đồng sinh

giúp ta hiểu rỏ vai trò kiểu gen và vai tròmôi trường đối với sự hình thành tính trạng

- Hiểu rỏ sự ảnh hưởng của môi trường đối với tính trạng số lượng và chất lượng

IV- Kiểm tra đánh giá

-Phương pháp nghiên cứu phả hệ là gì? Tóc xoăn là tính trạng trội Ông tóc xoănlấy bà tóc thẳng sinh được bố tóc xoăn, bố lấy mẹ tóc xoăn sinh được con gái tóc

Trang 4

V- Hướng dẫn dặn dò

- Học bài trả lời câu hỏi SGK

- Tìm hiểu một số bệnh, tật di truyền ở người

- Đọc mục” Em có biết”

- Xem trước bài 29

BỆNH VÀ TẬT DI TRUYỀN

Ở NGƯỜI A- MỤC TIÊU:

1- Kiến thức

- Học sinh nhận biết được bệnh nhân đao và bệnh nhân Tơc nơ qua các đặc điểm hình thái Trình bày được đặc điểm di truyền của bệnh bạch tạng, bệnh câm điếc bẩm sinh và tật 6 ngón tay Nêu được nguyên nhân của các tật, bệnh di truyền và đề xuất được một số biện pháp hạn chế phát sinh chúng

2- Kỹ năng

Trang 5

- Phát triển kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình Rèn kĩ năng hoạt động nhóm

GV: Tranh phóng to bộ NST bình thường với bộ NST người bị bệnh đao

HS: Ôn lại kiến thức về đột biến

Phiếu học tập: tìm hiểu bệnh di truyền

1 Vào bài: đột biến gây biến đổi về số lượng NST có trong tế bào đem lại hậu quả

xấu cho cơ thể sinh vật củng như con người Vậy có những bệnh tật nào do đột biến NST gây ra ở người?

Hoạt động 1 MỘT VÀI BỆNH DI TRUYỀN Ở NGƯỜI

GV: yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

SGK, quan sát hình 29.1 hoàn thành

phiếu học tập

+ Nếu đặc điểm di truyền và những

biểu hiện bên ngoài của bệnh di truyền

rồi hoàn thành bảng

GV: chốt lại kiến thức chuẩn

HS: thảo luận nhhóm thống nhất ý kiến Đạidiện nhóm lên hoàn thành trên bảng nhóm khác theo dõi bổ sung nếu cần thiết

- Rút ra đặc điểm chung của bảng

Tên bệnh Đặc điểm di truyền Biểu hiện bên ngoài

Trang 6

Đột biến gen lặn - Câm điếc bẩm sinh

GV: nêu lên một số bệnh di truyền ở

người

* Kết luận:

- Các bệnh di truyền ở người:

+ Bệnh đao+ Bệnh tớcnơ+ Bện bệch tạng+ Bệnh câm điếc bẩm sinh

Hoạt động 2 MỘT SỐ TẬT DI TRUYỀN Ở NGƯỜI

GV: treo tranh về các dị tật ở người yêu

cầu HS quan sát hình 29.3

+Trình bày các đặc điểm một số dị tật ở

người?

HS: quan sát hình nêu được các đặc điểm

di truyền của: tật khe hở môi hàm, tật bàn tay bàn chân thêm hoặc mất một số ngón

GV: yêu cầu HS thảo luận:

+ Các bệnh và tật di truyền phát sinh do

những nguyên nhân nào?

+ Đề xuất các biện pháp hạn chế sự phát

sinh các bệnh tật di truyền?

GV: liên hệ với việc bảo vệ môi trường

không nên dùng quá nhiều chất gây ô

HS thảo luận trả lời câu hỏi

* Kết luận

- Nguyên nhân: Do các tác nhân vật lí,

hoá học trong tự nhiên+ Do ô nhiểm môi trường+ Do rối loạn trao đổi chất nội bào

- Biện pháp :

+ Hạn chế các hoạt động gây ô nhỉêm môi trường

+Sử dụng hợp lí các thuốc bảo vệ thực vật

+ Đấu tranh chống sản xuất sử dụng vủ khí hoá học, vủ khí hạt nhân

+ Hạn chế kết hôn giữa người có nguy

Trang 7

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

nhiễm môi trường như thuốc trừ sâu

+ Đối vơí bản thân em cần phải làm gì để

tham gia vào việc phòng chống các bệnh

tật di truyền?

cơ mang gen gây bệnh di truyền

HS: liên hệ thực tế ở địa phương có những nguyên nhân nào có thể gây ra nguy cơ cho các tật bệnh ở người

- Có thể nhận biết người bị bệnh Đao trong thực tế bằng các đặc điểm hình thái nào?

- Nêu nguyên nhân phát sinh các tật, bệnh di truyền ở người và một số biện pháp hạn chế phát sinh các tật bệnh đó?

- Đọc mục” em có biết”; Đọc trước bài 30

DI TRUYỀN HỌC VỚI CON

NGƯỜI A- MỤC TIÊU:

Trang 8

1 Vào bài: Trong thực tế, chúng ta thấy những người có cùng huyết thống trong

cùng 4 đời thì không lấy nhau, phụ nữ quá 35 tuổi không nên sinh con vì sao như

vậy? Chúng ta cùng tìm hiểu ở bài hôm nay

DI TRUYỀN Y HỌC TƯ VẤN

GV: Yêu cầu HS đọc thông tin SGK, thảo luận

trả lời các câu hỏi lệnh SGK

+ Bệnh của đôi trai gái này là loại bệnh gì?

+ Bệnh do gen trội hay gen lặn quy định? Tại

sao?

GV nhận xét đưa ra câu trả lời đúng

+Di truyền y học tư vấn là gì? Gồm những nội

GV: nêu thêm thông tin về bệnh di truyền trong

xã hội hiện nay có rất nhiều có một số bệnh nguy

hiểm và để lại gánh nặng cho xã hội Muốn biết

được rõ hơn tất cả người dân nên đến trung tâm

tư vấn để được hiểu thêm về bệnh tật để có

phương pháp phòng tránh tốt cho mình và mọi

người xung quanh

HS thảo luận nêu được:

+ Đây là bệnh di truyền+ Bệnh do gen lặn quy định vì tronggia đình đã mắc bệnh

+ Không nên sinh con vì ở họ đã có gen gây bệnh

- Đại diện nhóm HS trình bày, HS khác bổ sung

* Kết luận:

- Di truyền y học tư vấn là một lĩnh

vực của di truyền học kết hợp các phương pháp chẩn đoán, xét nghiệm, chẩn đoán hiện đại về mặt

di truyền kết hợp nghiên cứu phả hệ

- Nội dung:

+ Chẩn đoán+ Cung cấp thông tin+ Cho lời khuyên liên quan đến bệnh tật di truyền

DI TRUYỀN HỌC VỚI HÔN NHÂN VÀ KẾ HOẠCH HOÁ GIA ĐÌNH

GV: yêu cầu HS nghiên cứu thông 1 Di truyền học với hôn nhân

Trang 9

+ Tại sao kết hôn gần làm suy

thoái nòi giống?

+ Tại sao những người có quan hệ

huyết thống từ đời thứ 5 trở đi thì

được phép kết hôn?

+ Giải thích quy định hôn nhân

GV: cho HS nghiên cứu thông tin ở

bảng 30.2 để trả lời câu hỏi

+ Nên sinh con ở độ tuổi nào là

+ Đời thứ 5 có sự sai khác về mặt di truyền

- HS phân tích bảng 30.1 thảo luận các câu hỏi, HSnêu được:

+ Một vợ, một chồng cân bằng tỉ lệ nam nữ+ Cấm chẩn đoán thai nhi-> hạn chế mất cân đối tỉ

2 Di truyền học với kế hoạch hoá gia đinh

HS phân tích bảng 30.2 trả lời các câu hỏi, HS nêuđược:

+ Phụ nữ sinh con hợp lí ở tuổi 25 - 34

+ Sinh con sớm sẽ không có đủ điều kiện nuôi con

đồng thời tạo ra gánh nặng cho gia đình và xã hội

SGK và mục " Em có biết" Tr 85 trả lời

các câu hỏi:

+Nêu tác hại của ô nhiểm môi trường đối

với cơ sở vật chất di truyền? Ví dụ?

+ Trong đời sống con người đã làm ô

nhiễm môi trường như thế nào?

+ Chúng ta cần làm gì gópphần vào việc

bảo vệ môi trường ô nhiễm môi trường?

+ Bản thân em đã làm được gì để bảo vệ

môi trường không bị ô nhiễm?

HS thảo luận trả lời câu hỏi, HS nêu được:

- Các tác nhân vật lí, hoá học gây ô nhiểm môi trường đặc biệt là chất phóng xạ, chất độc hoá học trong chiến tranh, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ sử dụng quá mức-> gây đột biến gen, đột biến NST

* Kết luận:

- Các tác nhân vật lí, hoá học gây ô nhiểm môi trường làm tăng tỉ lệ người mắc bệnh tật di truyền

HS: Liên hệ thực tế bản thân nêu ra một

Trang 10

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

số giải pháp trong việc bảo vệ môi trường

- Di truyền học tư vấn là gì? Hiện nay ở Việt Nam di truyền học tư vấn có thể tư vấn cho những vấn đề nào được miễn phí?

- Tại sao phụ nữ không nên sinh con sau độ tuổi 35?

- Việc sinh con rất sớm của các cô gái chưa đến tuổi vị thành niên theo em có nên không? Với em, em sẽ có những lời khuyên gì đối với các bạn đó?

Trang 11

Di truyền y học tư vấn là gì ?nó có ý nghĩa gì trong hôn nhân và kế hoạch hoá giađình?

1 Vào bài: GV dẫn dắt nội dung của chương: người nông dân để giống khoai

tây từ vụ này sang vụ khác bằng cách chọn những củ tốt giữ lại, sau đó mỗi củ sẻ tạođược 1 cây mới và phải giữ lại rất nhiều củ khoai tây Nhưng với việc nhân bản vôtính thì chỉ từ một củ khoai tây có thể thu được 2000 triệu mầm giống đủ để trồng cho

40 ha Đó là thành tựu vô cùng quan trọng của di truyền học

Hoạt động 1 KHÁI NIỆM CÔNG NGHỆ TẾ BÀO

SGK, trả lời câu hỏi:

+ Công nghệ tế bào là gì?

+ Để nhận được mô non cơ thể hoàn

chỉnh hoàn toàn giống với cơ thể gốc,

người ta phải thực hiện những công

việc gì ?

+ Tại sao cơ quan hoặc cơ thể hoàn

chỉnh lại có kiểu gen như dạng gốc ?

+ Tiến hành công nghệ tế bào theo

mấy công đoạn?

GV: nhận xét và rút ra kết luận

HS: nghiên cứu SGK ghi nhớ kiến thức, trao đổi nhóm trả lời câu hỏi, cả lớp theo dõi bổ sung ý kiến

- Công nghệ tế bào

- Cơ thể mói có đặc điểm giống dạng gốc do thực hiện phương pháp nhân giống vô tính từ một bộ phận của cơ quan nào đó nên kiểu gen không thay đổi

* Kết luận:

- Công nghệ tế bào là ngành kĩ thuật về quy trình ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh

- Công nghệ tế bào gồm 2 công đoạn:

+ Tách tế bào từ cơ thể rồi nuôi cấy ở môi trường dinh dưỡng để tạo mô sẹo

+ Dùng hooc môn sinh trưởng kích thích mô sẹo phân hoá thành cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh

Hoạt động 2 ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ TẾ BÀO

GV: em hãy cho biết thành tựu công nghệ

tế bào trong sản xuất?

GV: nêu câu hỏi

HS nghiên cứu SGK trả lời câu hỏi

Trang 12

+ Cho biết các công đoạn nhân giống vô

tính trong ống nghiệm ?

+ Nêu ưu điểm và triển vọng của phương

pháp nhân giống vô tính trong ống

nghiệm?

+ Cho ví dụ minh hoạ?

GV: thông báo các khâu chính trong chọn

giống cây trồng Hỏi:

? Người ta đã tiến hành nuôi cấy mô tạo

vật liệu mới cho chọn giống cây trồng

bằng cách nào?

GV : nhân bản vô tính ở động vật có ý

nghĩa như thế nào ?

+Cho biết những thành tựu nhân bản ở

Việt Nam và thế giới?

GV: đại học Texas ở Mỹ nhân bản thành

công ở hươu sao, lợn Itali nhân bản thành

- Quy trình nhân giống:

+ Tách tế bào mô phân sinh đem nuôi trong môi trường dinh dưỡng để tạo mô sẹo

+ Dùng hooc môn sinh dưỡng kích thích

mô sẹo phân hoá thành cơ thể + Đem trồng trong bầo trong nhà kính + Khi cây phát triển tốt đem ra trồng trên ruộng

- Ưu điểm : Tăng nhanh số lượng cây giống

+ Rút ngắn thời gian tạo cây con + Bảo tồn một số nguồn gen quý hiếm

2 ứng dụng nuôi cấy tế bào và mô trong chọn giống cây trồng

-Tạo giống cây trồng mới bằng cách chọn

tế bào xôma biến dị

Ví dụ : Chọn dòng tế bào chịu nóng và khô từ tế bào phôi của giống CR 203

3 Nhân bản vô tính ở động vật :

HS: nghiên cứu thông tin trả lời câu hỏi

- Nhân nhanh nguồn gen động vật quý hiếm co nguy cơ bị tuyệt chủng

- Tạo cơ quan nội tạng của động vật đã được chuyển gen người để chủ động cung cấp cơ quan thay thế cho các bệnh nhân bịhỏng cơ quan

Ví dụ: nhân bản vô tính ở bò, cừu, chó

- Công nghệ tế bào? Thành tựu của công nghệ tế bào có ý nghĩa như thế nào?

- Em hãy nêu một số thành tựu ở Việt Nam và thế giới?

- Đọc mục “ em có biết”

Trang 13

- Tư liệu về ứng dụng công nghệ gen

HS: đọc thông tin SGK trước

D- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

I- Ổn định

II - Bài củ

1 Công nghệ tế bào là gì ? hãy nêu công đoạn thiết yếu công nghệ tế bào?

2 Nêu quy trình nhân giống vô tính? Ưu điểm của nhân giống vô tính?

III- Bài mới

1 Vào bài: Bên cạnh công nghệ tế bào còn có công nghệ gen đây là một phương

pháp tác động lên ADN để làm cho nó biến đổi tạo ra nhiều giống cây trồng đáp ứngnhu cầu của con người Vậy phương pháp này được tiến hành như thế nào bài học hômnay sẻ giúp các em biết điều đó

Trang 14

KHÁI NIỆM KÍ THUẬT GEN VÀ CÔNG NGHỆ GEN

GV: Cho HS nghiên cứu thông tin ở SGK

nêu câu hỏi

+ Kĩ thuật gen là gì? Mục đích của kĩ

thuật gen?

+Kĩ thuật gen gồm những khâu nào?

+ Công nghệ gen là gì ?

Yêu cầu trình bày 3 khâu, mục đích công

nghệ đối với đời sống Khái quát thành

khái niệm Đại diện nhóm trình bày sơ đò

hình 32 chỉ rỏ ADN tái tổ hợp

GV nhận xét nội dung trình bày của

nhóm yêu cầu HS nắm được 3 khâu của kĩ

thuật gen

GV: lưu ý các khâu của kĩ thuật gen HS

nắm được nhưng phải giải thích rỏ việc

chỉ huy tổng hợp Prôtêin đã mã hoá trong

đoạn đó để sang phần ứng dụng HS mới

- Các khâu của kĩ thuật gen:

+ Tách ADN gồm ADN nhiễm sắc thể của

tế bào cho và ADN làm thể truyền từ vi khuẩn virut

+ Tạo ADN tái tổ hợp nhờ enzim+ Chuyển ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận

- Công nghệ gen: là ngành kĩ thuật về quy trình ứng dụng kĩ thuật gen

Hoạt động 2 ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN

GV: giới thiệu khái quát 3 lĩnh vực chính

được ứng dụng công nghệ gen có hiệu

quả Yêu cầu HS trả lời câu hỏi

+ Mục đích tạo ra chủng vi sinh vật mới

là gì?Nêu ví dụ cụ thể?

1 Tạo chủng vi sinh vật mới

HS: nghiên cứu SGK và các tư liệu mà

GV cung cấp ghi nhớ kiến thức và trả lời câu hỏi cả lớp theo dõi bổ sung nếu cần thiết

* Kết luận:

- Các chủng vi sinh vật mới có khả năng sản xuất nhiều loại sản phẩm sinh học cần thiết( như axit amin, prôtêin, kháng sinh) với số lượng lớn và giá thành rẻ

Ví dụ: Dùng E coli và nấm men cấy gen

mã hoá, sản ra kháng sinh và hoocmôn Insulin

2 Tạo giống cây trồng biến đổi gen

Định dạng
Số trang	22
Dung lượng	42,5 KB