Bài 15. Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác

Tr¨ng nhßm khe cöa ng¾m nhµ th¬.. §èt cho tiªu kiÕp tï ®µy.[r]

V d h i gi ng mi n ề dự hội giảng miền ự hội giảng miền ội giảng miền ảng miền ề dự hội giảng miền

Gi¸o viªn: bïi thÞ hiÕu

Tr êng: thcs yªn mü

•Phan Bội Châu: ( 1867- 1940)

•- Tên thủa nhỏ l : Phan Văn San, hiệu S o Nam à: Phan Văn San, hiệu Sào Nam à: Phan Văn San, hiệu Sào Nam

-Quê: L ng Đan Nhiệm, xã Nam Ho , Huyện Nam Đ n à: Phan Văn San, hiệu Sào Nam à: Phan Văn San, hiệu Sào Nam à: Phan Văn San, hiệu Sào Nam tỉnh Nghệ An

- Ông l 1 nh văn, nh thơ, nh cách mạng, nh yêu n ớc à: Phan Văn San, hiệu Sào Nam à: Phan Văn San, hiệu Sào Nam à: Phan Văn San, hiệu Sào Nam à: Phan Văn San, hiệu Sào Nam à: Phan Văn San, hiệu Sào Nam lớn nhất của dân tộc ta trong 20 năm đầu thế k XX ỷ XX

- Từ năm 1905 - 1914 Phan Bội Châu từng xuất d ơng sang Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan để tìm cách giúp dân

chống lại đế quốc Pháp, xong cuộc đấu tranh của nhân dân

do cụ lãnh đạo bị dập tắt.

-Năm 1912 thực dân Pháp tuyên án tử hình vắng mặt Phan Bội Châu vì tội (chống lại nhà n ớc bảo hộ).

-Đến năm 1914 cụ bị bọn quân phiệt bắt giam tại nhà tù Quảng Đông - Trung Quốc để trao trả cho thực dân Pháp Trong tù cụ đã m ợn lời thơ để tự an ủi mình.

- Có thể nói tr ớc khi Hồ Chí Minh xuất hiện trên vũ đài

đấu tranh chính trị thì Phan Bội Châu là lãnh tụ tiêu biểu nhất của cách mạng Việt Nam trong 20 năm đầu thế kỷ XX

Sáng tác năm 1914 khi Phan Bội Châu bị bắt giam ở nhà ngục Quảng Đông, bài thơ được rút trong tập: “ Ngục trung thư.”

Vẫn là hào kiệt, vẫn phong l u, Chạy mỏi chân thì hãy ở tù

Đã khách không nhà trong bốn biển, Lại ng ời có tội giữa năm châu

Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế,

Mở miệng c ời tan cuộc oán thù

Thân ấy vẫn còn, còn sự nghiệp, Bao nhiêu nguy hiểm sợ gì đâu

Phan Bội Chõu

Vào nhà ngục quảng đông cảm tác

Đặc điểm của thể thơ thất ngôn bát cú Đ ờng luật.

- Cả bài thơ gồm có 8 câu, mỗi câu có 7 tiếng

-Luật( bằng hoặc trắc): Căn cứ vào chữ thứ hai của câu thứ nhất

- Vần :Hiệp vần bằng ở cuối các câu: 1 - 2 - 4 - 6 - 8 (lưu-ưtù-ưchâu-ư

thù-ưđâu)

-Đối :Phép đối ở cặp câu 3-4 và cặp câu 5-6

Đãưkháchưkhôngưnhà/ưtrongưbốnưbiển

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưLạiưngườiưcóưtội/ưgiữaưnămưchâu

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưBủaưtay/ưômưchặt/ưbồưkinhưtế

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưMởưmiệng/ưcườiưtan/ưcuộcưoánưthù

-Niêm:ưCâu 1 dính với câu 8, câu 2 với câu 3, câu 4 với câu 5, câu

6 với câu 7

- Bố cục:ư4 phần: Đề, thực, luận, kết

3-4 5-6

Ngữ văn 8

là hào kiệt phong l u, Chạy mỏi chân thì h y ở tù.ãy ở tù.

: Chỉ ng ời có tài năng, chí khí hơn ng ời.

: Phong thái ung dung, đ ờng hoàng.

-Điệp từ “ vẫn”: Nhấn mạnh bản lĩnh không lay chuyển tr ớc sau

nh một của ng ời tù cách mạngưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư Thái độ chủ động bình tĩnh tr ớc tai ơng và thử

thách.

Phong thái ung dung, đ ờng hoàng, lạc quan

Khí phách hiên ngang, kiên c ờng, bất khuất v ợt

lên trên hoàn cảnh

- Hào kiệt

- Phong l u

- “ Thì hãy ở tù”:

Ngữ văn 8

Đ khách không nhà trong bốn biểnã khách không nhà trong bốn biển

Lại ng ời có tội giữa năm châu

: Khôngưcóưnhàưcửa,ưưphảiưbônưbaưnayưđâyưmaiưđó

ĐốiưvớiưthựcưdânưPhápư:Tộiưyêuưnước.

Đốiưvớiưdânưvớiưnướcư:ưChưaưhoànưthànhưsựưnghiệpư cứuưdânưcứuưnước.

- Cuộc đời cách mạng đầy gian truân sóng gió, bôn ba, vất vả,

cái chết luôn cận kề.

- Tầm vóc lớn lao, phi th ờng v ợt lên trên hoàn cảnh.

Tầm vóc lớn lao, phi th ờng v ợt lên trên hoàn cảnh

Khách không nhà

Ng ời có tội

Cuộc đời cách mạng đầy gian truân sóng gió, bôn ba, vất

vả, cái chết luôn cận kề

Ngữ văn 8Tiết 57 văn bản:

Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế

Mở miệng c ời tan cuộc oán thù.

Câu hỏi thảo luận nhóm

Em hiểu nh thế nào về ý nghĩa của 2 câu thơ trên ? Chỉ ra các biện pháp nghệ thuật và nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó trong việc biểu hiện t t ởng

và hình ảnh của ng ời anh hùng hào kiệt ?

Gợi ý:

Bủa tay ?

- Em hiểu thế nào là: Kinh tế ?

C ời tan ?

- ý nghĩa của 2 câu thơ ?

- Nghệ thuật ?

- Tác dụng của nghệ thuật ?

Đáp án:

- Bủa tay: Mở rộng vòng tay để ôm lấy

- Kinh tế: Kinh bang tế thế - trị n ớc cứu đời.

- C ời tan: Tiếng c ời sảng khoái, ngạo nghễ ->Thái độ lạc quan.

-> Thể hiện hoài bão trị n ớc cứu đời, c ời ngạo nghễ tr ớc mối thù thực

dân đế quốc

- Phép đối, cách nói khoa tr ơng đã khẳng định ý chí kiên định theo con đ ờng mình đã chọn

Với giọng điệu hào sảng, lạc quan Phan Bội Châu thể

hiện đ ợc hoài bão trị n ớc cứu đời, ý chí kiên định con đ ờng cách mạng trong bất kì hoàn cảnh nào.

Ngữ văn 8Tiết 57 văn bản:

Thân ấy vẫn sự nghiệp

Bao nhiêu nguy hiểm sợ gì đâu

Khẳng định quyết tâm, niềm tin mạnh mẽ, ý chí gang thép: nếu còn sống còn chiến đấu, còn tin t ởng vào sự nghiệp chính nghĩa của mình, không sợ bất cứ thử

thách gian lao nào.

còn, còn

- Điệp từ còn: Khẳng định quyết tâm còn sống còn chiến đấu.

- Cụm từ nghi vấn sợ gì đâu : nh một lời thách thức những gian lao

thử thách

Ngữ văn 8Tiết 57 văn bản:

1 Nghệ thuật:

Giọng điệu hào hùng, khoa tr ơng bút pháp lãng mạn vận dụng

nhuần nhuyễn thể thơ thất ngôn bát cú với các phép đối rất chặt chẽ làm cho tầm vóc nhân vật trữ tình trở nên lớn lao kỳ vĩ.

2 Nội dung:

Bài thơ đã khắc hoạ phong thái ung dung đ ờng hoàng, khí

phách kiên c ờng bất khuất, v ợt lên trên hoàn cảnh tù ngục của nhà cách mạng Phan Bội Châu.

a) Giọng điệu hào hùng, lãng mạn mang tính sử thi.

b) Vận dụng nhuần nhuyễn thể thơ thất ngôn bát cú.

c) Sử dụng phép đối chặt chẽ làm cho tầm vóc của nhân vật trữ tình trở nên lớn lao kì vĩ.

d) Cả a, b, c đều đúng.

Dòng nào nêu đầy đủ nét nghệ thuật mang lại thành

công cho bài thơ?

Bài tập 1:

Ng÷ v¨n 8TiÕt 57 v¨n b¶n:

Baì tập 2: Viết một đoạn văn ngắn thuyết minh về thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật

Ngữ văn 8Tiết 57 văn bản:

Bài tập 3 :

Em hãy đọc một số câu thơ, bài thơ thể hiện phẩm chất của

ng ời tù yêu n ớc?

Trong tù không r ợu cũng không hoa.

Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ.

Ng ời ngắm trăng soi ngoài cửa sổ

Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.

( Ngắm trăng - Hồ Chí Minh)

Tháng ngày bao quản thân sành sỏi.

M a nắng càng bền dạ sắt son.

( Đập đá ở Côn lôn - Phan Châu Trinh)

Thân ta dù có thiệt thòi.

Làm g ơng chiến đấu cho đời mai sau.

( Tống Văn Trân)

Đồng bào đau xót lầm than.

Mà ai nắng xế ,s ơng tan qua ngày.

Đốt cho tiêu kiếp tù đày.

Cho bừng lửa hận ,biết tay anh hùng.

(Lấy củi –Sóng Hồng)Sóng Hồng)

Vào nhà ngục quảng đông cảm tác

Vẫn là hào kiệt, vẫn phong l u,

Chạy mỏi chân thì hãy ở tù.

Đã khách không nhà trong bốn biển,

Lại ng ời có tội giữa năm châu.

Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế,

Mở miệng c ời tan cuộc oán thù.

Thân ấy vẫn còn, còn sự nghiệp,

Bao nhiêu nguy hiểm sợ gì đâu.

Bằng giọng điệu hào có sức lôi cuốn mạnh mẽ, Vào nhà ngục Quảng

Đông cảm tác đã thể hiện phong thái ung dung, đ ờng hoàng và khí phách kiên c ờng bất khuất v ợt lên trên cảnh tù ngục khốc liệt của nhà chí sĩ yêu n ớc Phan Bội Châu.

• V Củng cố và dặn dò

- Học thuộc bài thơ.

- Phân tích 4 câu thơ cuối của bài thơ.

- Soạn bài “ Đập đá ở côn lôn”