Giáo viên hướng dẫn thực hành phải quán xuyến được học sinh, phải đảm bảo được các điều kiện an toàn cho học sinh khi học sinh thực hiện thao tác thực hành.Việc giáo viên khô[r]
Trang 2Môn Công Nghệ 9 được thiết kế theo Mô đun nghề nên thời lượngThực hành khá lớn, môn học mang tính thực tế cao, rất thiết thực choviệc chọn nghề, hướng nghiệp cho học sinh sau khi học xong THCS.
Một thực trạng chưa tốt là hiện nay trong các trường THCS điềukiện cơ sở vật chất còn nghèo nàn, chưa có phòng Thực hành chuyên biệtdẫn đến chất lượng học tập của học sinh nói chung, việc nâng cao taynghề, kỹ năng thực hành cho học sinh nói riêng là không cao Mặt khác,
do cách nhìn nhận về môn học của giáo viên và cán bộ quản lý ở các
Trang 3trường còn phiến diện nên chưa có sự quan tâm đúng mức cho chuyênmôn thuộc môn học này
Là một giáo viên Công Nghệ được đào tạo chuyên sâu, đúng chuyênngành sau nhiều năm công tác các tại trường THCS, trực tiếp giảng dạymôn Công Nghệ lớp 9, trăn trở với việc làm sao để nâng cao chất lượngmôn học phục vụ cho cuộc sống tương lai của học sinh tôi đã mạnh dạn
áp dụng một số phương pháp mới trong việc dạy thực hành môn CôngNghệ để đạt hiệu quả cao nhất Sáng kiến này đã được áp dụng thànhcông trong trường THCS Hoằng Lý
Từ những lý do trên nên tôi đã chọn đề tài "Nâng cao hiệu quả dạy môđun lắp đặt mạng điện trong nhà cho HS lớp 9 THCS nhằm nâng cao kiếnthức về ngành kĩ thuật điện
Trang 4- Thực hành tạo ra sản phẩm: Chủ yếu là thực hành việc thực hiện quytrình Công nghệ, các thao tác kĩ thuật sản xuất ra sản phẩm đơn giản.
- Cấu trúc chung của các bài thực hành: Có phần chuẩn bị, nội dungthực hành, trình tự tiến hành hoặc mẫu báo cáo có phần đánh giá Cấutrúc này đã đảm bảo được những yêu cầu của nội dung thực hành tuynhiên để vận dụng vào thực tế, nhằm giúp cho học sinh nâng cao kỹ năngthì cần phải áp dụng một cáh linh hoạt theo từng nội dung cụ thể
Một thực tế là sau khi hoàn thành chương trình thì đa phần học sinhthao tác thực hành còn yếu, để tự mình tạo ra một sản phẩm theo yêu cầucủa môn học là rất khó khăn vì đặc trưng của môn học đòi hỏi người họcphải được trang bị nhiều kỹ năng khác nhau như cách sử dụng các loạikìm điện, sử dụng khoan, sử dụng cưa, thiết bị đo lường mặt khác cònphải tính toán được các thông số kĩ thuật của mạch điện, có óc quan sátthẩm mĩ
II Cơ sở thực tiễn:
Việc thực hiện chương trình đối với các trường THCS ở xa trung tâm,
đô thị nói chung, ở trường THCS Hoằng lý nói riêng là rất khó khăn vì
cơ sở vật chất không thuận tiện Mặt khác các đồ dùng, thiết bị dạy học
có chất lượng không cao, các vật liệu tiêu hao bổ xung không kịp thời.Kinh phí mỗi năm trang bị cho môn học còn khá nghèo nàn…
Môn học Công Nghệ nói chung, là môn học khô cứng mang tính hướngnghiệp, nên việc lôi cuốn học sinh yêu thích môn học là rất khó
Trang 5khăn.Một phần, do tâm lí các em chưa thực sự yêu thích môn học khithực hiện bài học ngay tại lớp học, một phần do đặc thù của môn học là
kĩ thuật, kĩ năng thao tác, rèn luyện nghề Điều này đã được kiểm nghiệmtrong quá trình thực hiện chương trình trong các năm học: 2011 – 2012,
2012 – 2013 và 2013-2014
1 Về đối tượng:
Các em học sinh xa trung tâm đa phần đều là con em gia đình làmnghề nông nghiệp hoặc ngư nghiệp Việc hướng các em yêu thích nghềnghiệp mang tính Công nghệp như môn Công Nghệ:”Mô đun Lắp đạtmạng điện trong nhà” là điều trước tiên các giáo viên giảng dạy bộ mônCông Nghệ phải thực hiện Các em còn e ngại, rụt dè khi tiếp xúc vớiđiện, với các thiết bị điện, mặt khác các thiết bị điện đối với các em làcòn khá mới mẻ, thậm chí một số gia đình còn chưa có điều kiện lắp đặtđiện sinh hoạt
2 Về khách quan.
Điều kiện cơ sở vật chất nhà trường chưa đủ đảm bảo cho việc thực hiện bài thực hành cho nhiều học sinh tham gia, các dụng cụ thiết bịcũng như vật liệu điện còn thiếu nhiều chủng loại, đặc biệt cách thiết bịđược cấp về có chất lượng không cao, chỉ sử dụng một lần đã hư hỏng.Kinh phí hàng năm cho việc mua sắm thiết bị bổ xung lại không có
Địa phương lại là một xã điều kiện sinh hoạt còn khó khăn, các trangthiết bị điện trong gia đình ít, sự hiểu biết về điện còn tương đối mới lạ
Trang 6Các dụng cụ nghề điện, thiết bị điện, vật liệu điện khan hiếm không phổbiến, thông dụng.
III Thực trạng dạy học môn Công Nghệ 9 mô đun lắp đặt mạng điện trong nhà tại trường THCS Hoằng lý
1 Khảo sát:
Sau khi tham khảo, lấy ý kiến học sinh về môn học Công Nghệ tôithấy đa phần các em học sinh ngại môn học này là bởi vì môn học quákhó, một phần các em nhận thấy sản phẩm của mình chỉ mang tính thínghiệm mà chưa thực tế, sản phẩm làm ra không được đưa vào sử dụng
Về địa điểm các em không thích học thực hành ngay tại phòng học lýthuyết Tỷ lệ học sinh muốn được học thực hành tại phòng học thực hànhchuyên biệt hoặc làm việc ứng dụng thực tế là khá cao Phòng học líthuyết không tạo cho các em tâm thế và hứng thú thực hành nghề Nhưvậy, kĩ năng thao tác nghề mà các em có được cũng chỉ là “hàn lâm”
2 Phương pháp áp dụng SKKN:
Thực tế dạy học môn Công Nghệ 9 Mô đun Lắp đặt mạng điện trongnhà tại trường THCS Hoằng lý năm học 2012–2013; 2013-2014 tôi đãmạnh dạn áp dụng một số kinh nghiệm riêng như sau:
Đối với các bài Thực hành tôi phân phối thời gian thành hai phần theonội dung bài dạy
* Phần Lý thuyết thực hành:(Dạy trong 1 tiết học 45 phút)
I Phần chuẩn bị
Trang 7II Phần nội dung thực hành
1 Tìm hiểu sơ đồ nguyên lý:
GV giảng nguyên lý hoạt động của mạch điện, tổ chức cho học sinhtìm hiểu các mối quan hệ điện trong mạch điện
2 Vẽ sơ dồ lắp đặt:
GV tổ chức cho học sinh vẽ các sơ đố lắp đặt mạch điện theo đúngqui trình Sau đó lựa chọn một sơ đồ khả thi nhất để sử dụng
3 Lập kế hoạch làm việc:
GV tổ chức cho học sinh lên kế hoạch làm việc bao gồm lập bảng
dự trù thiết bị, bảng nội dung công việc cần làm, yêu cầu kĩ thuật, antoàn…
* Phần thực hành:
a GV kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh:
b GV tổ chức cho học sinh tự quan sát bố trí bảng điện, thiết bịtiêu thụ điện trong một phòng cụ thể thực tế (Có thể là phòng học, cóthể là phòng ở KTT GV )
c GV giám sát hướng dẫn học sinh lắp đặt thực tế:
d GV tổ chức cho học sinh tự đánh giá theo tiêu chí Sau đó GVnhận xét, kết luận chung Rút kinh nghiệm
Ví dụ một bài cụ thể:
Tuần 19, 20, 21: Tiết 19, 20, 21:
Trang 8Bài 8: Thực hành: LẮP ĐẶT MẠCH ĐIỆN HAI CÔNG TẮC HAI CỰC
ĐIỀU KHIỂN HAI ĐÈN
I Mục tiêu:
Dạy xong bài này Giáo viên cần làm cho Học sinh đạt được:
- Hiểu được nguyên lý làm việc của mạch điện dùng 2 công tắc 2 cực điều khiển 2đèn
- Vẽ được sơ đồ lắp đặt mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn
- Lắp đặt được mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn đúng yêu cầu kĩthuật, đúng qui trình và đảm bảo an toàn điện
- Làm việc cẩn thận, an toàn và khoa học
II Chuẩn bị:
2.1 Chuẩn bị của Giáo viên:
- Bộ dụng cụ, thiết bị điện
- Các loại vật liệu
- Bảng điện mẫu mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn
2.2 Chuẩn bị của Học sinh:
- Kìm, dao nhỏ, tua vít
- Bảng điện, công tắc hai cực, bóng đèn, đui đèn, băng cách điện…
III Các hoạt động dạy học:
Hoạt động 1: Ổn định lớp và giới thiệu mục tiêu bài học.
Hoạt động 2: Tìm hiểu nguyên lý hoạt động của mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn.
Trang 9Hoạt động 2: Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn.
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- Giáo viên giới thiệu về nguyên lí
làm việc của mạch điện 2 công tắc 2
cực điều khiển 2 đèn
Sơ đồ nguyên lí:
O
A
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
Học sinh vẽ sơ đồ lắp đặt, đi dâytheo sơ đồ nguyên lí
Giáo viên hướng dẫn học sinh vẽ lạitrên bảng sau đó yêu cầu học sinh
vẽ đúng vào vở
Trang 10Hoạt động 4: Tìm hiểu qui trình lắp đặt mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn:
+ Bước 4: Nối dây nạch điện
+ Bước 5: Kiểm tra
( Dọn dẹp, vệ sinh nơi làm việc)
5: Tổng kết bài.
- Giáo viên tổng kết bài học, củng cố kiến thức
- Giáo viên nhắc nhở học sinh về nhà chuẩn bị cho tiết sau thực hành
Tuần 20: Tiết 20:
Bài 8: Thực hành: LẮP MẠCH ĐIỆN HAI CÔNG TẮC HAI CỰC ĐIỀU
KHIỂN HAI ĐÈN (tiếp theo).
I Mục tiêu:
Dạy xong bài này Giáo viên cần làm cho Học sinh đạt được:
- Hiểu được nguyên lý làm việc của mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn.O
A
Trang 11- Vẽ được sơ đồ lắp đặt mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn.
- Lắp đặt được mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn đúng yêu cầu kĩthuật, đúng qui trình và đảm bảo an toàn điện
- Làm việc cẩn thận, an toàn và khoa học
II Chuẩn bị:
2.1Chuẩn bị của Giáo viên:
- Bộ dụng cụ, thiết bị điện
- Các loại vật liệu
- Bảng điện mẫu mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn
2.2Chuẩn bị của Học sinh:
- Kìm, dao nhỏ, tua vít
- Bảng điện, công tắc hai cực, bóng đèn, đui đèn, băng cách điện…
III Các hoạt động dạy học:
Hoạt động 1: Ổn định lớp và giới thiệu mục tiêu bài học.
Hoạt động 2: Tổ chức thực hành.
- Giáo viên chia nhóm, cử nhóm trưởng Nêu yêu cầu, nội qui thực hành
- Giáo viên kiểm tra đồ dùng, dụng cụ, vật liệu thiết bị mà học sinh chuẩn bị theoyêu cầu
- Giáo viên yêu cầu học sinh thực hành theo từng công đoạn Sau mỗi công đoạnGiáo viên kiểm tra, nhận xét cụ thể sau đó mới cho tiến hành làm tiếp công đoạntiếp theo
- Trong quá trình học sinh làm việc Giáo viên quan sát, uốn nắn, sửa sai nhữnglỗi mà học sinh mắc phải Hướng dẫn học sinh cách sử dụng khoan
- Giáo viên kiểm tra trong từng công đoạn xem học sinh dùng dụng cụ gì, cóthích hợp không? và có đảm bảo yêu cầu kĩ thuật không Sau đó uốn nắn để họcsinh làm tốt hơn
Hoạt động 3: Tổng kết rút kinh nghiệm.
- Giáo viên yêu cầu học sinh thu dọn vệ sinh nơi làm việc Yêu cầu học sinh nạplại sản phẩm
- Giáo viên nhận xét chung về quá trình làm việc của học sinh
Về ý thức kỷ luật
Về sự chuẩn bị của học sinh
Trang 12Bài 8: Thực hành: LẮP MẠCH ĐIỆN HAI CÔNG TẮC HAI CỰC ĐIỀU
KHIỂN HAI ĐÈN (tiếp theo).
I Mục tiêu:
Dạy xong bài này Giáo viên cần làm cho Học sinh đạt được:
- Hiểu được nguyên lý làm việc của mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn
- Vẽ được sơ đồ lắp đặt mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn
- Lắp đặt được mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn đúng yêu cầu kĩthuật, đúng qui trình và đảm bảo an toàn điện
- Làm việc cẩn thận, an toàn và khoa học
II Chuẩn bị:
Chuẩn bị của Giáo viên:
- Bộ dụng cụ, thiết bị điện
- Các loại vật liệu
- Bảng điện mẫu mạch điện 2 công tắc 2 cực điều khiển 2 đèn
Chuẩn bị của Học sinh:
- Kìm, dao nhỏ, tua vít
- Bảng điện, công tắc hai cực, bóng đèn, đui đèn, băng cách điện…
III Các hoạt động dạy học:
Hoạt động 1: Ổn định lớp và giới thiệu mục tiêu bài học.
Hoạt động 2: Tổ chức thực hành.
- Giáo viên chia nhóm, cử nhóm trưởng Nêu yêu cầu, nội qui thực hành
- Giáo viên kiểm tra đồ dùng, dụng cụ, vật liệu thiết bị mà học sinh chuẩn bị theoyêu cầu
Trang 13- Giáo viên yêu cầu học sinh mang sản phẩm đã làm từ tiết trước ra để hoàn thiệnsản phẩm.
- Giáo viên yêu cầu học sinh thực hành theo từng công đoạn Sau mỗi công đoạnGiáo viên kiểm tra, nhận xét cụ thể sau đó mới cho tiến hành làm tiếp công đoạntiếp theo
- Trong quá trình học sinh làm việc Giáo viên quan sát, uốn nắn, sửa sai nhữnglỗi mà học sinh mắc phải Hướng dẫn học sinh cách sử dụng khoan
- Giáo viên kiểm tra trong từng công đoạn xem học sinh dùng dụng cụ gì, cóthích hợp không? và có đảm bảo yêu cầu kĩ thuật không Sau đó uốn nắn để họcsinh làm tốt hơn
Hoạt động 3: Tổng kết rút kinh nghiệm.
- Giáo viên yêu cầu học sinh thu dọn vệ sinh nơi làm việc Yêu cầu học sinh nạplại sản phẩm
- Giáo viên nhận xét chung về quá trình làm việc của học sinh
Hoạt động 4: Báo cáo thực hành.
Giáo viên hướng dẫn học sinh làm báo cáo thực hành theo mẫu Sau đó tự nhận xétkết quả làm việc của từng cá nhân
Họ và tên: Lớp:
BÁO CÁO THỰC HÀNH
Bài thực hành: LẮP MẠCH ĐIỆN HAI CÔNG TẮC HAI CỰC
ĐIỀU KHIỂN HAI ĐÈN
1 Sơ đồ nguyên lý:
2 Sơ đồ lắp đặt:
3 Qui trình lắp đặt:
4 Lập bảng dự trù:
Trang 14TT Vật liệu, dụng cụ, Thiết bị Số lượng Yêu cầu kĩ thuật
5 Báo cáo nội dung thực hành.
Các công đoạn Nội dung làm việc Sử dụng dụng cụ Yêu cầu kĩ thuật
6 Đánh giá kết quả thực hành.
Trang 16
IV BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Thực tế để đạt được kết quả cao nhất thì đòi hỏi giáo viên cần phải có
sự chuẩn bị thật kỹ trước khi tiến hành tổ chức cho học sinh học thựchành Nếu thấy cần thiết thì phải thao tác nhiều lần để nâng cao kỹ nănglàm việc cũng như phán đoán được các nguyên nhân hư hỏng hoặc mạchđiện không làm việc có thể xảy ra để đưa ra phương án khắc phục tối ưunhất.Tránh tình trạng chuẩn bị bài thực hành sơ sài để rồi khi tiến hànhbài trên lớp gặp sự cố bất thường thì lúng túng không xử lí được hoặc xử
lí không triệt để, gây ấn tượng không tốt cho học sinh
Giáo viên hướng dẫn thực hành phải quán xuyến được học sinh, phảiđảm bảo được các điều kiện an toàn cho học sinh khi học sinh thực hiệnthao tác thực hành.Việc giáo viên không bao quát được tất cả học sinhtrong giờ thực hành có thể gây ra việc không thực hiện các nguyên tắc antoàn điện, cũng như an toàn lao động ở học sinh gây nên tai nạn đángtiếc Điều này đã xảy da ở một số trường THCS
Trong quá trình trực tiếp giảng dạy, trước khi tiến hành cho học sinhthực hành bao giờ tôi cũng làm thử trước, quan sát và chuẩn bị trước nơilàm việc Đặc biệt là kiểm tra thật kĩ phần chuẩn bị của học sinh Khisản phẩm hoàn thành thì giáo viên phải trực tiếp kiểm tra, vận hành thửhoặc học sinh có thể làm nhưng dưới sự giám sát của giáo viên
Trang 17Sau mỗi bài thực hành người giáo viên nên nhận xét rút kinh nghiệmngay.Biểu dương những nhóm, học sinh có tinh thần lao động, kỉ luật tốt,thẳng thắn phê bình những thao tác thiếu kĩ thuật, mĩ thuật, thao tác thừa,không tuân thủ các nguyên tắc an toàn lao động…Chính điều này sẽ kíchthích tinh thần học tập, ham mê kĩ thuật của học sinh, giúp các em yêulao động công nghiệp hơn.
1 Đánh giá:
Trong quá trình áp dụng sáng kiến mới của mình bản thân tôi nhậnthấy không chỉ học sinh hiểu bài, kỹ năng được nâng cao hơn mà họcsinh còn trở nên hăng say với môn học hơn rất nhiều, tư duy kĩ thuật vàsuy nghĩ lôgic hơn làm cho óc sáng tạo của các em trở nên phong phúhơn rất nhiều
Khi hỏi về nghề nghiệp tương lai một số em đã mạnh dạn nói sẽ theonghề điện dân dụng
Không chỉ các em được làm việc thực tế tại trường học với sảm phẩmđược đưa vào sử dụng, mà các em có thể lắp đặt được một số mạch điệnđơn giản trong gia đình nhà mình Các em cũng có thể tính toán được cácthông số kỹ thuật của mạch điện