THỰC TRẠNG CÔNG TÁC HUY ĐỘNG VỐN THÔNG QUA PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU CHÍNH PHỦ Ở KHO BẠC NHÀ NƯỚC HÀ TÂY

Vai trò của kho bạc Nhà nước Hà Tây trong công tác huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ... Những thành tựu mà KBNN Hà Tây đã đạt được là: Các đơn vị trong toàn hệ thống

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC HUY ĐỘNG VỐN THÔNG QUA PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU CHÍNH PHỦ Ở KHO BẠC NHÀ NƯỚC HÀ TÂY

I KHÁI QUÁT VỀ TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ TÂY

1 Đặc điểm kinh tế - xã hội tỉnh Hà Tây

Tỉnh Hà Tây thuộc vùng châu thổ sông Hồng, có diện tích là 2.148 km2 PhíaĐông giáp với tỉnh Hưng Yên và thành phố Hà Nội Phía Nam giáp với tỉnh HàNam, phía Tây giáp với tỉnh Hoà Bình và phía Bắc giáp với tỉnh Vĩnh Phúc và PhúThọ Địa hình khá đa dạng, vùng đồi núi phía Tây có diện tích 704 km2 và vùngđồng bằng phía Đông có diện tích 1.444 km2, độ cao nghiêng dần theo hướng ĐôngBắc - Đông Nam Do đặc điểm địa hình khác nhau nên hình thành nên các vùngtiểu khí hậu khác nhau và cũng gây ảnh hưởng không ít đến việc phát triển kinh tế

xã hội của tỉnh

Hà Tây là một tỉnh đông dân cư (đứng thứ 5 toàn quốc) Theo số liệu điều tratháng 4/2001, số dân là 2.886.770 người Mật độ dân số là 1.111 người/km2 Dântộc Kinh chiếm khoảng 99% dân số, dân tộc Mường chiếm khoảng 0.8% dân số.Dân tộc Dao chiếm khoảng 0.2% dân số

Hà Tây có nhiều cảnh quan thiên nhiên kỳ thú được nhiều khách du lịch tìmđến như: Đồng Mô, suối Hai, Suối Tiên, Ao Vua, đặc biệt là thắng cảnh sông suối,hang động ở chùa Hương Tích đã trở thành điểm du lịch thu hút khách thập phươngđến trẩy hội Nơi đây được coi là “Nam Thiên đệ nhất động” Hệ thống đình chùa,miếu mạo như: Chùa Thầy ở Quốc Oai là nơi tu hành của cao tăng Từ Đạo Hạnh,Chùa Tây Phương ở Thạch Thất với kiến trúc độc đáo nổi tiếng với Thập bát Vi LaHán đẹp hiếm thấy; tiếp đến là chùa Đậu, chùa Bối Khê, chùa Trăm Gian, thành cổSơn Tây,

Về lĩnh vực kinh tế:

Về tài nguyên đất: Vùng đồng bằng gồm đất phù sa được bồi trên 17.000

ha, đất phù sa không được bồi 5.000 ha, đất phù sa gley 51.500 ha Vùng đồi núi cóđất vàng trên phù sa cổ 20.600 ha Nhìn chung đất Hà Tây có độ phì cao, có nhiềuloại địa hình nên có thể bố trí được nhiều loại cây trồng, vật nuôi

Do có vùng đồi gò nên Hà Tây có điều kiện xây dựng các khu công nghiệptập trung và các cơ sở hạ tầng khác

Về tài nguyên khoáng sản: Có đá vôi ở Chương Mỹ, Mỹ Đức; đá granit ốp

lát ở Chương Mỹ; cao lanh ở Ba Vì, Quốc Oai; đồng, pirit, nước khoáng ở Ba Vì,

Về tài nguyên rừng: Rừng ở Hà Tây tuy không lớn nhưng rừng tự nhiên, có

rất nhiều chủng loại động thực vật phong phú, đa dạng và quý hiếm

Về con người: Hà Tây có nguồn nhân lực dồi dào, có kỹ thuật, trình độ văn

hoá, Cụ thể: có lực lượng lao động trên 1,5 triệu người

Về cơ sở hạ tầng: Có mạng lưới giao thông thuỷ bộ phát triển khá mạnh,

thuận lợi cho giao lưu trong và ngoài tỉnh

Trong thời gian qua, nền kinh tế của tỉnh đã vượt qua nhiều khó khăn, cónhững chuyển biến tiến bộ Nhịp độ tăng trưởng GDP là 7,46% so với năm 2001,GDP bình quân đầu người là 3 triệu đồng, đạt 102,4% so với mục tiêu Giá trịngành nông, lâm nghiệp tăng 4,5% so với năm 2001 Sản lượng cây lương thực quythóc đạt 1 triệu tấn Diện tích gieo trồng vụ đông đạt tỉ lệ 60% (trên đất lúa + màu).Giá trị tổng sản lượng công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp trên địa bàn đạt 104,35%

so với kế hoạch, tăng 12% so với năm 2001 Giá trị thương mại tăng 12%; dịch vụ

du lịch tăng 17% so với năm 2001 Giá trị xuất khẩu trên địa bàn đạt 50 triệu $,tăng 11% so với năm 2001, trong đó của khu vực Nhà nước đạt 28 triệu $ Tỉ lệ hộnghèo giảm 1,5% so với năm 2001 và tiếp tục thực hiện chương trình xoá nhà quádột nát trong năm 2003 Giải quyết thêm 2,5 vạn người lao động có việc làm; 2,1vạn người lao động được dậy nghề và đi xây dựng nền kinh tế mới Tổng thu

NSNN 487 tỉ đồng; tổng chi NSĐP 548 tỉ đồng trong đó tăng quỹ dự trữ tài chính

10 tỉ đồng

Kết quả huy động các nguồn vốn cho đầu tư phát triển đạt khá, riêng vốn đầu

tư xây dựng cơ bản trên địa bàn ước đạt 358 tỉ đồng Nguồn vốn huy động trên địabàn năm 2002 là 862 tỉ đồng, tăng 28% so với năm 2001, trong đó chủ yếu tiền gửitiết kiệm chiếm 62,87% tổng số vốn huy động; phát hành trái phiếu 27%

Về lĩnh vực văn hoá - xã hội:

Cùng với những kết quả về phát triển kinh tế, lĩnh vực văn hoá xã hội đã cơbản ngăn chặn được sự xuống cấp và có những tiến bộ rõ rệt, đời sống nhân dânđược cải thiện từng bước

Quy mô giáo dục - đào tạo được mở rộng phát triển, chất lượng giáo dục tiếptục được nâng lên, cơ sở vật chất dạy và học được bổ sung thêm Cụ thể đến hếtnăm 2002 có 15% số trường tiểu học được công nhận là trường chuẩn quốc gia

Các hoạt động văn hoá, thông tin diễn ra sôi nổi với nhiều hình thức phongphú, đa dạng Tổ chức các hoạt động sưu tầm, nghiên cứu về văn hoá phi vật thể,

về nếp sống văn hoá của đồng bào các dân tộc Hoạt động thể dục thể thao tiếp tụcđược mở rộng và mang tính quần chúng rộng rãi Các chương trình quốc gia vềphòng chống các dịch bệnh xã hội, chăm sóc sức khoẻ nhân dân được triển khaitích cực, công tác truyền thông dân số, kế hoạch hoá gia đình được đẩy mạnh Cụthể: năm 2002 giảm tỉ lệ sinh 0,6%, giảm tỉ lệ sinh từ 3 con trở lên, giảm tỉ lệ trẻ

em dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng, góp phần giảm tỉ lệ phát triển dân số xuống1,5% Năm 2002, 65% số hộ được công nhận là gia đình văn hoá; 15% số làng, khuphố đạt tiêu chuẩn làng văn hoá, khu phố văn minh

Các chương trình giải quyết việc làm, xoá đói, giảm nghèo được triển khaiđồng bộ và tích cực hơn Chương trình 120 giải quyết việc làm đã xét duyệt chovay được 5.225 hộ, tạo việc làm cho gần 2.000 lao động Ngân hàng phục vụ ngườinghèo đạt doanh số cho vay cả năm là 12 tỉ đồng với gần 11 nghìn lượt hộ, tỉ lệ hộ

đói nghèo giảm xuống còn 8,5% Các dự án cơ sở hạ tầng thuộc chương trình 135của các xã đặc biệt khó khăn được bàn bạc dân chủ, công khai Phần lớn các dự án

đã được khởi công xây dựng bằng nguồn vốn đầu tư của Nhà nước kết hợp với sứcdân Công tác phòng chống tệ nạn xã hội được tiến hành thường xuyên, liên tục gắnvới cuộc vận động toàn dân xây dựng cuộc sống mới, xây dựng làng văn hoá, giađình văn hoá

Trong năm 2002, bên cạnh những kết quả đã đạt được cũng bộc lộ một sốyếu kém và khuyết điểm, nổi bật là:

Về kinh tế: Tốc độ phát triển kinh tế của tỉnh còn thấp, còn nhiều yếu tố mấtcân đối, chưa ổn định về phát triển Kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội chưa đáp ứngnhu cầu phát triển, máy móc, công nghệ và trình độ quản lý còn nhiều tồn tại Kinh

tế ở Hà Tây nông nghiệp vẫn là chủ yếu, nguồn thu cho ngân sách còn nhiều khókhăn Chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển trong giaiđoạn mới, đầu tư cho sản xuất kinh doanh còn hạn chế Đời sống của nhân dân cònnhiều khó khăn, nhất là ở những vùng núi cao Tích luỹ từ nội bộ nền kinh tế cònthấp, ngân sách địa phương còn mất cân đối giữa thu và chi Nguồn thu chưa ổnđịnh, chưa tạo được nguồn thu lớn từ sản xuất

Về xã hội: Tình hình xã hội còn nhiều vấn đề bức xúc, số lao động chưa cóviệc làm ở thị xã, thị trấn và nông thôn còn nhiều Chưa tạo được nhiều cơ sở sảnxuất để thu hút lao động Chất lượng giáo dục đào tạo chưa cao, cơ sở vật chất dạy

và học còn thiếu, chất lượng dạy và học còn hạn chế Đời sống của một bộ phậndân cư, đặc biệt là vùng cao vẫn còn nhiều khó khăn

2 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác huy động vốn ở kho bạc Nhà nước Hà Tây

Năm 1990, cùng với cả nước, KBNN Hà Sơn Bình được thành lập theoquyết định số 07 – HĐBT ban hành ngày 4/01/1990 về việc thành lậphệ thốngKBNN KBNN Hà Tây được chính thức thành lập và đi sâu vào hoạt động từ tháng

08/1991 trên cơ sở tách từ KBNN Hà Sơn Bình với chức năng quản lý quỹ NSNN

và cho đầu tư phát triển, đáp ứng kịp thời nhu cầu thanh toán, chi trả của NSNN

Trong những năm qua, KBNN Hà tây đã huy động được một lượng vốn lớncho NSNN bằng biện pháp và hình thức khác nhau (huy động qua thuế và pháthành trái phiếu Chính phủ) Tuy nhiên, việc huy động vốn ở KBNN Hà Tây cũnggặp không ít khó khăn Do vậy, để huy động tối đa, có hiệu quả nhất mọi nguồnvốn cho NSNN qua KBNN Hà Tây đòi hỏi phải xem xét đến những nhân tố ảnhhưởng đến công tác huy động vốn ở KBNN Hà Tây, đó là:

Một là: Nhân tố kinh tế: từ khi nền kinh tế chuyển sang cơ chế thị trường,kinh tế tỉnh Hà Tây đã tăng trưởng rõ rệt, nhất là lĩnh vực phát triển du lịch, dịch

vụ Tuy nhiên, nền kinh tế của tỉnh vẫn mất cân đối, lạc hậu, nguồn thu từ nội bộcòn thấp, ảnh hưởng rất lớn đến việc huy động vốn qua KBNN Hà Tây

Hai là: Nhân tố về thu nhập: thu nhập bình quân đầu người trong tỉnh thấp, tỷ

lệ hộ đói nghèo còn 8,5% Tích luỹ trong dân cư chưa lớn, chưa đồng đều mà chỉtập trung vào một số hộ, một số doanh nghiệp tư nhân Trình độ dân trí thấp nênviệc phát hành trái phiếu Chính phủ của kho bạc để thu hút vốn nhàn rỗi trong dân

cư chưa đạt hiệu quả cao

Ba là: Nhân tố lãi suất: đây là nhân tố cơ bản ảnh hưởng tới việc huy độngvốn Người dân mua trái phiếu Chính phủ trước tiên phải xem xét yếu tố lãi suất vìcho Nhà nước vay cũng là đầu tư gián tiếp, mà đầu tư phải sinh lợi, ít nhất là sinhlợi đó phải bằng lợi tức bình quân của các ngành kinh tế đạt được sau khi bảo toànđồng vốn Song lãi suất Chính phủ chưa hấp dẫn được người dân trong khi ngườidân có thói quen gửi tiết kiệm vì lãi suất Ngân hàng cao hơn, linh hoạt, dễ rút vốnhơn

Thực tế ở KBNN Hà Tây có nhiều đợt do lãi suất Ngân hàng cao hơn nêndân đã rút tiền ra chịu không hưởng lãi để quay sang gửi tiết kiệm Ngân hàng Hiệnnay, lãi suất trái phiếu Chính phủ đã phần nào hấp dẫn được dân chúng, do vậy việc

huy động vốn qua phát hành trái phiếu Chính phủ ở KBNN Hà Tây đã tăng lênđáng kể.

Bốn là: Nhân tố về lạm phát: do tình hình lạm phát còn lớn, đồng tiền vẫn bịmất giá, do vậy rủi ro là không tránh khỏi Dù lãi suất cao nhưng tiền mất giá thì lãisuất không bù được vốn gốc, người dân mua trái phiếu kho bạc phải chịu lãi suất

âm Đó là lý do khiến người dân không dám mạo hiểm bỏ tiền vào mua trái phiếuChính phủ Do đó, lạm phát cũng là một nhân tố ảnh hưởng tới việc huy động vốntại KBNN Hà Tây

Năm là: Nhân tố thông tin, tuyên truyền: do thông tin tuyên truyền còn hạnchế, chưa tổ chức được mạng lưới tuyên truyền rộng rãi trên địa bàn tỉnh, chưa cóhoạt động Marketing chuyên sâu nên người dân chưa quen với trái phiếu Chínhphủ, vì vậy họ chưa yên tâm mua trái phiếu Chính phủ Tập quán cho Nhà nướcvay dài hạn chưa hình thành vững chắc trong dân cư nên họ chưa tin vào tương laicủa việc mua trái phiếu

Sáu là: Nhân tố về tổ chức công tác huy động vốn: Hày Tây là tỉnh có tiềmnăng lớn về du lịch, dịch vụ nên việc tổ chức tốt công tác phát hành trái phiếuChính phủ tại các địa bàn như thế nào cũng là yếu tố quan trọng, có ảnh hưởng lớnđến việc huy động vốn

Trên đây là sáu nhân tố cơ bản có ảnh hưởng đến công tác huy động vốn ởKBNN Hà Tây KBNN Hà Tây đóng một vai trò quan trọng trong việc huy độngvốn, phát huy những nhân tố tích cực, hạn chế, khắc phục những nhân tố tiêu cực

để huy động tối đa mọi nguồn vốn cho NSNN trong địa bàn tỉnh Hoàn thành tốt kếhoạch huy động vốn mà KBNN TƯ giao cho, góp phần bù đắp thiếu hụt NSNN và

để cho đầu tư phát triển kinh tế

3 Vai trò của kho bạc Nhà nước Hà Tây trong công tác huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ

Để tìm hiểu vai trò của KBNN Hà Tây trong công tác huy động vốn, trướchết xin sơ qua vài nét về KBNN Hà Tây.

3.1 Vài nét về kho bạc Nhà nước Hà Tây

Ra đời năm 1991, về nguyên tắc, KBNN Hà Tây là một tổ chức quản lý quỹngân sách của Nhà nước, có tư cách pháp nhân, có con dấu riêng Về mặt tổ chức

và nghiệp vụ tuân thủ theo sự thống nhất trong toàn hệ thống, theo sự chỉ đạo củaKBNN TƯ Hà Tây có 13 huyện trực thuộc chị trách nhiệm quản lý quỹ ngân sáchNhà nước trên địa bàn tỉnh và các quỹ tài chính của Tỉnh

Trong những năm qua, KBNN Hà Tây đã không ngừng củng cố, ổn định vàphát triển về tổ chức bộ máy, chức năng nhiệm vụ và hoạt động Trong bối cảnhnền kinh tế đang có nhiều đổi mới về cơ chế quản lý, tình hình kinh tế xã hội đã cónhiều chuyển biến tích cực Các doanh nghiệp đã trải qua giai đoạn thử nghiệmtrong cơ chế thị trường, đã đi sâu vào cơ chế ổn định và phát triển, hiện đang tiếnhành cổ phần hoá KBNN Hà Tây đã góp phần không nhỏ trong quá trình quản lý,xây dựng và phát triển nền kinh tế của tỉnh

SƠ ĐỒ CỤ THỂ VỀ CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA KBNN HÀ TÂY

Chi nhánh KBNN các huyện

Ban Lãnh đạo KBNN Hà Tây

Phòng

Kế toán

Phòng Hành chính

Phòng

Tổ chức

Phòng Thanh tra

Phòng

Kế hoạch

Phòng Đầu tư XDCB

Phòng Kho quỹ

Phòng

Vi tính

KBNN Hà Tây đã hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy, không ngừng nâng cao

trình độ chuyên môn, ý thức trách nhiệm đối với công việc của mỗi cá nhân, mỗi

phòng Đồng thời giúp cho công tác quản lý quỹ ngân sách được chặt chẽ hơn, chất

lượng hơn, công tác kiểm tra giám sát của lãnh đạo cần cụ thể, sâu sát, khách quan

hơn Việc bố trí như vậy còn tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng trong quan hệ

giao dịch

Với bộ máy gồm 321 cán bộ, trong đó có 175 cán bộ đạt trình độ đại học

(chiếm 56%) Qua 12 năm hoạt động đã có những đóng góp tích cực, góp phần ổn

định tình hình kinh tế – xã hội, giữ nhịp độ tăng trưởng khá Những thành tựu mà

KBNN Hà Tây đã đạt được là: Các đơn vị trong toàn hệ thống kho bạc của tỉnh đã

thực hiện tốt công tác thu NSNN, chi tiền mặt và ngân phiếu thanh toán trên địa

bàn, đồng thời thực hiện tốt công tác kiểm soát chi NSNN qua KBNN; làm tốt công

tác phát hành trái phiếu kho bạc và công trái xây dựng tổ quốc Góp phần thực hiện

tốt chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trên địa bàn tỉnh, cụ thể:

Tổng số thu NSNN trên địa bàn năm 2002 là 487 tỉ đồng

Tổng số chi ngân sách trên địa bàn năm 2002 là 548 tỉ đồng.

Công tác huy động vốn: thông qua phát hành trái phiếu, KBNN Hà Tây đãhuy động trong năm 2002 là: 156 tỉ đồng

KBNN Hà Tây trong những năm qua luôn đạt thành tích cao, hoàn thànhxuất sắc nhiệm vụ được giao, liên tục được các cấp khen thưởng như: Chính phủ,

Bộ Tài chính, KBNN TƯ, UBND tỉnh, Bộ Văn hoá Thông tin, Chủ tịch nước

Vai trò của KBNN Hà Tây trong công tác huy động vốn thông qua phát hànhtrái phiếu Chính phủ

Cũng như các kho bạc khác, KBNN Hà Tây có chức năng quản lý quỹNSNN, tập trung các nguồn thu, cấp phát, chi trả các khoản chi NSNN Bên cạnh

đó, KBNN Hà Tây còn có vai trò quan trọng trong công tác huy động vốn để bùđắp thiếu hụt NSNN và để đầu tư phát triển kinh tế Điều đó thể hiện ở những điểmsau:

KBNN Hà Tây nghiên cứu và áp dụng chính sách vay dân có hiệu quả thôngqua việc phát hành tín phiếu, trái phiếu Chính phủ, các chứng chỉ vay nợ khác củaChính phủ mà KBNN TƯ giao cho

KBNN Hà Tây tổ chức phát hành trái phiếu Chính phủ, tập trung vốn choNSNN, đồng thời thanh toán trả nợ gốc và lãi đến hạn

3.2 Tổ chức quản lý và bảo quản trái phiếu Chính phủ mà kho bạc Nhà nước Hà Tây phát hành trên địa bàn

Công tác huy động vốn ở KBNN Hà Tây gắn liền với việc thực hiện chínhsách Tài chính – Tiền tệ, tổ chức điều hoà tiền mặt, kiểm soát các hoạt động muabán tín phiếu và trái phiếu KBNN để góp phần kiềm chế lạm phát, ổn định lưuthông tiền tệ

Tổ chức hạch toán kế toán các khoản vay nợ, trả nợ ở trong tỉnh theo từng kỳhạn nợ, từng loại tín phiếu – trái phiếu của từng đối tượng huy động Phân tích tác

động ảnh hưởng của việc huy động vốn trong tỉnh đối với cân đối NSNN và điềuhoà lưu thông tiền tệ

Trong điều kiện nền kinh tế thị trường hiện nay, cùng với cả nước, nền kinh

tế Hà Tây đã chuyển biến rõ rệt, nhất là trong lĩnh vực Tài chính Do vậy, vai tròcủa KBNN Hà Tây trong công tác huy động vốn thông qua phát hành trái phiếuChính phủ ngày càng nổi bật KBNN Hà Tây trong những năm qua đã huy độngđược một lượng vốn lớn để bù đắp thiếu hụt ngân sách và cho đầu tư phát triểnkinh tế KBNN Hà Tây đã khẳng định vai trò quan trọng của mình trong huy độngvốn, hoàn thành nhiệm vụ mà KBNN TƯ giao cho

II THỰC TRẠNG CÔNG TÁC HUY ĐỘNG VỐN THÔNG QUA PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU CHÍNH PHỦ CỦA KHO BẠC NHÀ NƯỚC HÀ TÂY

1 Cơ chế phát hành và thanh toán trái phiếu Chính phủ

Ngày 26/7/1994, Chính phủ ban hành nghị định số 72/CP về quy chế pháthành các loại trái phiếu Chính phủ Trong nghị định này nêu rõ: trái phiếu Chínhphủ là chứng chỉ vay nợ của Chính phủ do Bộ Tài Chính phát hành, có thời hạn, cómệnh giá, có lãi

Trái phiếu Chính phủ bao gồm: tín phiếu, trái phiếu, công trái xây dựng tổquốc, các loại ký danh và vô danh được phát hành dưới các hình thức sau:

+ Tín phiếu kho bạc là loại tín phiếu ngắn hạn (dưới một năm)

+ Trái phiếu kho bạc là loại trái phiếu có thời hạn từ một năm trở lên

+ Trái phiếu công trình là loại trái phiếu có thời từ một năm trở lên, vay vốncho từng công trình cụ thể, theo kế hoạch đầu tư của Nhà nước,

Các hình thức huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ baogồm:

Tín phiếu ngắn hạn: là loại tín phiếu có thời hạn ba tháng, sáu tháng, đượcphát hành thường xuyên từng đợt để tạo ra nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi phục vụcho chi NSNN.

Tín phiếu kho bạc phát hành và thanh toán bằng ngoại tệ: là loại tín phiếukho bạc được ghi thu, ghi chi trực tiếp bằng ngoại tệ với thời hạn 1 năm, 2 năm vàtrả lãi hàng năm

Trái phiếu KBNN trung hạn: là loại trái phiếu kho bạc có thời hạn 1 năm, 2năm, 3 năm, huy động vốn nhằm bù đắp thiếu hụt NSNN và cho đầu tư phát triểnkinh tế trong kế hoạch NSNN được duyệt

Trong những năm qua, công tác huy động vốn thông qua phát hành trái phiếuChính phủ của hệ thống KBNN đã đạt được những kết quả nhất định, góp phần giảiquyết thiếu hụt tạm thời NSNN, kiềm chế và đẩy lùi lạm phát, ổn định lưu thôngtiền tệ, bình ổn giá cả, thúc đẩy phát triển kinh tế

Trái phiếu Chính phủ được phát hành dưới dạng chứng chỉ trái phiếu ghi sổ.Trái phiếu Chính phủ có nhiều mệnh giá khác nhau tuỳ theo từng đợt phát hành,được in sẵn trên chứng chỉ trái phiếu (hoặc giấy chứng nhận sở hữu trái phiếu) theonhu cầu của người mua trái phiếu Trái phiếu Chính phủ được thu và thanh toánbằng VNĐ, trường hợp mua bằng vàng, ngoại tệ chuyển đổi sẽ được cơ quan pháthành trái phiếu thu vàng và ngoại tệ, đồng thời thực hiện chuyển đổi ra VNĐ để ghithu và thanh toán

Đối với lãi suất trái phiếu Chính phủ: lãi suất do Bộ Tài chính công bố theotừng đợt phát hành (sau khi đã thoả thuận với NHNN Việt Nam), đảm bảo chongười mua trái phiếu được hưởng lãi suất thực cộng (+) với chỉ số trượt giá Căn cứ

để xác định lãi suất trái phiếu là:

Tỉ lệ lạm phát và biến động giá cả theo từng thời kỳ

Thời hạn của trái phiếu: lãi suất trái phiếu có thời hạn dài được quy định caohơn lãi suất trái phiếu có thời hạn ngắn

2 Nhu cầu huy động vốn và khả năng huy động trái phiếu

Phương thức xác định lãi suất trái phiếu là:

Lãi suất cố định áp dụng cho cả thời kỳ phát hành, tuỳ theo biến động của thịtrường và mức lạm phát dự tính bình quân, nhu cầu vốn cần huy động từng năm đểxác định và công bố lãi suất

Lãi suất chỉ đạo để tổ chức đấu giá và chọn lãi suất phát hành

Đối tượng mua trái phiếu bao gồm:

Người Việt Nam ở trong nước, kiều bào ở nước ngoài, người nước ngoài làmviệc và sinh sống hợp pháp tại Việt Nam

Các doanh nghiệp Việt Nam thuộc mọi lĩnh vực và thành phần kinh tế, kể cảcác Ngân hàng Thương mại, tổ chức tín dụng, Công ty Tài chính, Công ty Bảohiểm,

Các hội, các đoàn thể quần chúng được dùng các loại quỹ hợp pháp của mình

để mua trái phiếu Chính phủ

Người mua trái phiếu Chính phủ được quyền lựa chọn các loại trái phiếuthích hợp với số lượng không hạn chế Trái phiếu Chính phủ được tự do mua bán,chuyển nhượng, thừa kế, được dùng làm tài sản cầm cố, thế chấp trong các quan hệtín dụng, nhưng không được dùng để thay thế tiền trong lưu thông và nộp thuế choNhà nước

Cụ thể cơ chế phát hành và thanh toán trái phiếu Chính phủ như sau:

Tín phiếu do KBNN phát hành:

Đối tượng mua tín phiếu kho bạc là tất cả các tầng lớp dân cư và là ngườiViệt Nam theo nguyên tắc tự nguyện

Tín phiếu kho bạc phát hành và thanh toán bằng VNĐ

Thời hạn của tín phiếu là 3 tháng, 6 tháng

Lãi suất của tín phiếu được quy định cho từng đợt, phù hợp với thị trường,với nhu cầu chi tiêu của NSNN và lãi suất tiết kiệm

Tờ tín phiếu không ghi sẵn mệnh giá, mức mua tối thiểu là: 20.000 VNĐ,không hạn chế mức mua tối đa.

Tín phiếu kho bạc ghi tên và địa chỉ người mua, mua ở đâu thì thanh toán ởđó

Tín phiếu kho bạc được thanh toán một lần cả gốc lẫn lãi khi đến hạn và theolãi suất quy định, không tính lãi nhập gốc hàng tháng

Đấu thầu tín phiếu kho bạc:

+ Đấu thầu tín phiếu kho bạc là hình thức phát hành tín phiếu kho bạc theophương thức bán buôn thông qua đấu thầu giữa các thành viên trên thị trường sơcấp phát hành tín phiếu kho bạc, nhằm huy động vốn trong các Ngân hàng, các tổchức kinh tế cho NSNN và đầu tư phát triển kinh tế

+ Tín phiếu kho bạc đấu thầu qua NHNN có đặc điểm thu tiền, thanh toán vàhạch toán bằng VNĐ Mệnh giá tối thiểu là 1 triệu đồng, thời hạn 3 tháng, 6 tháng,

9 tháng

Việc đấu thầu ở đây là lãi suất, lãi suất được hình thành trên cơ sở kết quảđấu thầu, tại đó cân bằng giữa khả năng cung cầu về tín phiếu

Đối tượng đấu thầu gồm: các NHTM, chi nhánh NHNN

+ Nguyên tắc cơ bản trong đấu thầu là: bí mật tuyệt đối mọi hoạt động đặtthầu của các thành viên và sự chỉ đạo đấu thầu của liên Bộ Tài chính – NHNN Cácthông tin cần thiết về tổ chức phải được công khai, các thành viên thị trường cóquyền bình đẳng về quyền lợi, nghĩa vụ khi tham gia đấu thầu

Theo quy định, các thành viên có trách nhiệm thanh toán khối lượng tínphiếu trúng thầu kể từ sau khi có thông báo kết quả đấu thầu cho đến ngày pháthành tín phiếu

Đối với trái phiếu kho bạc

Ngày 25/08/1994, bộ trưởng Bộ Tài chính ra quyết định số 433 TC – KBNN

về việc phát hành trái phiếu kho bạc kỳ hạn 3 năm, trả lãi hàng năm với các đối

tượng gồm người Việt Nam ở trong nước, kiều bào ở nước ngoài, người nước ngoàiđang làm việc và sinh sống ở Việt Nam, các doanh nghiệp trong nước ở Việt Nam,các doanh nghiệp trong nước thuộc mọi thành phần kinh tế hoạt động kinh doanhtrên mọi lĩnh vực, các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài hoạt động theo luật đầu tưnước ngoài tại Việt Nam được Chính phủ Việt Nam cho phép kinh doanh mua bántrái phiếu Các loại trái phiếu này có mệnh giá khác nhau, có danh hoặc không ghidanh Lãi suất trái phiếu được công bố theo từng đợt phát hành, tiền lãi được thanhtoán 6 tháng một lần theo mức lãi được thanh toán trong thời hạn thanh toán lãi.Đồng thời KBNN phát hành loại trái phiếu 12 tháng trả lãi trước, lãi suất 21%/năm.

Quyết định số 122/TC – QĐ - KBNN ngày 01/02/1997 của Bộ trưởng BộTài chính về phát hành trái phiếu kho bạc kỳ hạn 2 năm, KBNN đã tổ chức pháthành loại trái phiếu này

+ Trái phiếu kho bạc kỳ hạn 2 năm, lãi suất 14%/năm, có ghi tên và địa chỉngười mua

+ Trái phiếu kho bạc chỉ được ghi thu và thanh toán bằng đồng Việt Nam,mức tối thiểu của tờ trái phiếu là 100.000 đồng, không hạn chế mức tối đa

+ Trái phiếu phát hành đợt này không tính lãi nhập gốc, tiền gốc và lãi tráiphiếu được thanh toán 1 lần khi đến hạn (đủ 24 tháng) tại KBNN nơi phát hành

Trong trường hợp người sở hữu trái phiếu có nhu cầu thanh toán trước hạnnếu thời gian mua trái phiếu đủ 12 tháng đến dưới 24 tháng thì được hưởng lãi của

1 năm với lãi suất 13% năm

Đối tượng mua trái phiếu bao gồm: Các cơ quan, đoàn thể, hội quần chúngcủa Việt Nam, người Việt Nam ở trong nước và nước ngoài làm việc và sinh sốnghợp pháp tại Việt Nam Ngày 5/02/1999, Bộ Tài chính ra quyết định số17/1999/QĐ - BTC về việc phát hành trái phiếu kỳ hạn 2 năm lãi suất 13%/năm vớicác đối tượng mua trái phiếu như đợt phát hành năm 1997 Nhưng các tổ chức, cácđơn vị, các Hội tuyệt đối không được sử dụng vốn, kinh phí được NSNN cấp, hoặc

có nguồn gốc từ NSNN cấp để mua trái phiếu kho bạc Các loại trái phiếu này cómệnh giá in sẵn thấp nhất là 100.000 đồng, mệnh giá cao nhất là 100 triệu đồng.

Ngày 25/02/2000, Bộ Tài chính ra quyết định số 28/2000/QĐ-BTC của Bộtrưởng bộ Tài chính về việc phát hành trái phiếu kho bạc kỳ hạn 2 năm lãi suất 7%/năm, đối tượng mua là người Việt Nam ở trong và ngoài nước, người nước ngoàilàm việc và sinh sống hợp pháp tại Việt Nam

Ngày 27/9/2002, Bộ Tài chính ra quyết định số 83/2002/QĐ-BTC của Bộtrưởng bộ Tài chính về việc phát hành trái phiếu kho bạc kỳ hạn 2 năm lãi suất7,4%/năm

Kết quả phát hành, thanh toán trái phiếu Chính phủ qua Kho bạc Nhà nước

Hà Tây năm 1996:

Trái phiếu kho bạc kỳ hạn 2 năm:

Từ tháng 9/1996, KBNN Hà Tây đã tổ chức phát hành trái phiếu kho bạc kỳhạn 2 năm, lãi suất 12%/năm với kết quả:

Tổng số vốn huy động được từ đợt phát hành này là 44.358 triệu đồng, trongđó:

+ Văn phòng KBNN tỉnh huy động được 35.552 triệu đồng

+ Kho bạc Nhà nước các huyện huy động được 5.806 triệu đồng

Đồng thời KBNN Hà Tây thanh toán trước hạn đối với trái phiếu kho bạc kỳhạn 2 năm, lãi suất 12% như sau:

Tổng số tiền thanh toán trước hạn đối với trái phiếu kho bạc kỳ hạn 2 năm lãisuất 12%/năm là 4.120 triệu đồng Trong đó:

+ Văn phòng KBNN tỉnh thanh toán 4.014 triệu đồng

+ KBNN các huyện thanh toán 106 triệu đồng

Trái phiếu kho bạc kỳ hạn 1 năm

Trong năm 1996, KBNN Hà Tây không phát hành trái phiếu kho bạc loại kỳhạn 1 năm mà thanh toán gốc, lãi trái phiếu kho bạc kỳ hạn 1 năm , lãi suất21%/năm đến hạn, kết quả như sau:

Tổng số tiền thanh toán gốc trái phiếu kho bạc kỳ hạn 1 năm lãi suất21%/năm đến hạn là 35.962 triệu đồng Trong đó:

+ Văn phòng KBNN tỉnh thanh toán 30.044 triệu đồng

+ KBNN các huyện thanh toán 5.918 triệu đồng

Cụ thể: đối với trái phiếu kho bạc vô danh, với mệnh giá là: 500.000đ đến10.000.000đ, KBNN Hà Tây đã tiến hành thanh toán gốc với số tiền là 41.566 triệuđồng Đối với trái phiếu kho bạc loại ghi danh KBNN tỉnh Hà Tây đã tiến hànhthanh toán gốc với số tiền là 526 triệu đồng

Tổng số tiền thanh toán lãi trái phiếu kho bạc kỳ hạn 1 năm , lãi suất21%/năm là 7.551 triệu đồng, trong đó:

+ Văn phòng KBNN tỉnh thanh toán 6.309 triệu đồng

+ KBNN các huyện thanh toán 1.242 triệu đồng

Đối với trái phiếu kho bạc loại vô danh, KBNN Hà Tây đã thanh toán lãi với

KBNN các huyện

Tổng số

Văn phòng KBNN

KBNN các huyện

Tổng số

Văn phòng KBNN

KBN N các huyện

Nguồn số liệu: Kho bạc Nhà nước tỉnh Hà Tây

Qua bảng tổng hợp kết quả phát hành và thanh toán trái phiếu kho bạc ởKBNN Hà Tây nă 1996, ta thấy: Trong năm 1996, KBNN Hà Tây đã huy độngđược 41.358 triệu đồng Đây là con số đáng mừng bởi vì KBNN Hà Tây chỉ pháthành riêng loại trái phiếu kho bạc kỳ hạn 2 năm , lãi suất 12%/năm

Chỉ trong vòng 4 tháng (từ tháng 9 đến tháng 12 năm 1996), văn phòngKBNN Hà Tây đã huy động đựơc 35.552 triệu đồng, là con số rất đáng phấn khởi,trái phiếu kho bạc kỳ hạn 2 năm, lãi suất 12%/năm đã hấp dẫn dân chúng, ngườidân đã quen dần với trái phiếu chính phủ, đã bắt đầu tin tưởng vào trái phiếu Chínhphủ

Tuy nhiên, KBNN các huyện mới chỉ huy động được 5.806 triệu đồng, đây

là con số hạn chế do nhân dân ở các huyện, nhất là ở các vùng sâu, vùng xa, ít hiểubiết về trái phiếu Chính phủ, đời sống còn gặp nhiều khó khăn, do vậy, KBNN cáchuyện cần cố gắng hơn nữa trong công tác huy động vốn cho NSNN

Kết quả phát hành, thanh toán trái phiếu Chính phủ qua KBNN Hà Tây năm1997:

Trái phiếu kho bạc kỳ hạn 2 năm:

Từ tháng 2/1997, KBNN Hà Tây đã tổ chức phát hành trái phiếu kho bạc kỳhạn 2 năm, lãi suất 13%/năm với kết quả:

Tổng số vốn huy động được từ đợt phát hành này là 60.708 triệu đồng, trongđó:

+ Văn phòng KBNN tỉnh huy động được 50.558 triệu đồng

+ KBNN các huyện huy động được 10.150 triệu đồng

Đồng thời, KBNN Hà Tây thanh toán trước hạn đối với trái phiếu kho bạc kỳhạn 2 năm, lãi suất 13%/năm như sau:

Tổng số tiền thanh toán trước hạn đối với trái phiếu kho bạc kỳ hạn 2 năm lãisuất 12%/năm là 4.012 triệu đồng Trong đó:

+ Văn phòng KBNN tỉnh thanh toán 2.964 triệu đồng

+ KBNN các huyện thanh toán 1.048 triệu đồng

Toàn bộ số tiền thanh toán trái phiếu trước hạn này đề được hưởng lãi (đãmua trên 12 tháng) Trong năm 1997, tình trạng thanh toán trước hạn chịu khônghưởng lãi để chuyển sang gửi tiết kiệm Ngân hàng không còn Nguyên nhân là lãisuất trái phiều kho bạc cao hơn lãi suất tiết kiệm ngân hàng, mặc dù tỉ lệ chênh lệchnày là không đáng kể (từ 0,3 – 0,5%/năm)