- HiÓu cÊu tróc ph©n tö vµ tÝnh chÊt ho¸ häc cña aminoaxit 2.. - ViÕt c¸c PTHH cña c¸c aminoaxit?[r]
Trang 1Soạn ngày 12 /10/2008
Bài số 12
Aminoaxit
( 2 tiết : từ tiết 19 đến tiết 20 )
I Mục tiêu:
1 Kiến thức :
- Biết ứng dụng và vai trò của aminoaxit
- Hiểu cấu trúc phân tử và tính chất hoá học của aminoaxit
2 Kĩ năng:
- Nhận biết, gọi tên các aminoaxit
- Viết các PTHH của các aminoaxit
II Chuẩn bị :
- Các hình vẽ , tranh ảnh liên quan đến bài học
III Ph ơng pháp dạy học chủ yếu:
Đàm thoại , gợi mở , trực quan
IV Tiến trình dạy học
Đ 19 Aminoaxit
( Từ mục I đến II )
1 Kiểm tra bài cũ :
- Viết các p hh để thể hiện tính chất HH của etylamin
- GV gọi HS lên bảng trình bày , GV nhận xét, bổ xung, đánh giá , cho điểm
2 Dạy bài mới :
- Đặt vấn đề : Aminoaxit là hợp chất tạp chức có chứa đồng thời nhóm chức của axit ( - COOH) và chức của amin (- NH2) Vậy các aminoaxit thể hiện các tính chấtHH nh thế nào ?
I Định nghĩa , cấu tạo và danh pháp
1 / Định nghĩa Hoạt động 1 : ( phút)
Thế nào là aminoaxi và đặc điểm cấu tạo
phân tửt và cách đọc tên aminoaxit
GV đa ra một số công thức hợp chất aminoaxit,
yêu cầu HS nhận xét thành phần cấu tạo phân tử
=> Đa ra khái niệm về aminoaxit
- Aminoaxit là loại hợp chất hữu cơ tạp chức mà phân tử chứa
đồng thời nhóm amino (NH2) và nhóm cacboxyl (COOH)
H2N - CH2 - COOH R- CH - COOH
NH2
NH2
NH2 R- CH - CH2 - COOH
- COOH
;
;
2/ Cấu tạo phân tử
GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK , sao đó đặt
vẩn đề về mối liên quan giữa nhóm chức axit
(COOH) và nhóm chức amin (NH2)
- Phân tử đồng thời có nhóm chức axit và nhóm chức amin
- Nhóm COOH và nhóm NH2 tơng tác với nhau tao ra ion lỡng cực ,, ion này nằm cân bằng với dạng phân tử
R - CH - COO -+NH3
R - CH - COOH
NH2 Dạng ion l ỡng cực Dạng phân tử
3/ Danh pháp Xem bảng 3.2
- GV chiếu bảng 3.2 tên goi của một số -
aminoaxit lên màn hình qua đền chiếu đa năng
để HS quan sát và đa ra qui luật gọi tên các
aminoaxit
- Tên thay thế
- Tên hệ thống
- Tên thờng
- kí hiệu
Bảnh 3.2 Tên gọi của một số - aminoaxit
hiệu
CH2 - COOH
Trang 2CH3 - CH - COOH
NH2
Axit
CH3 - CH - CH - COOH
CH3 NH2
Axit 2-amino-3-metylbutanoic
Axit
-aminoisoavaleric
- CH2 - CH - COOH
NH2
Hiđroxiphenyl)propa
noic
Axit
amino (p -hiđroxiphenyl)prôpi
HOOC - [CH2]2 - CH - COOH
NH2
axit
H2N - [CH2]4 - CH - COOH
NH2
Axit 2,6 - điamino
II Tính chất vật lí
Hoạt đông 2 : ( phút)
Tính chất vật lí của các aminoaxit
Yêu cầu một HS đọc SGK cho cả lớp cùng nghe ,
gọi 1 đến 2 HS tóm tắt tính chất lí học của các
aminoaxit
3/ Củng cố bài
- Giáo viên nhấn mạnh những kiến thức cần lu ý
Đ 20 Aminoaxit
( Các mục còn lại )
1 Kiểm tra bài cũ :
- Viết CTCT và gọi tên các aminoaxit có CTPT là C4H9NO2
- GV gọi HS lên bảng trình bày , GV nhận xét, bổ xung, đánh giá , cho điểm
2 Dạy bài mới :
GV hệ thống các kiến thức đã học ở tiết 19
III Tính chất hoá học.
1/ Tính chất axit - bazơ của dung dịch amino axit
Hoạt động 3: ( phút)
Tính axit , tính bazơ của aminoaxit
GV đặt vấn đề : Trong phân tử các amino axit có những
nhóm chức nào ?
- Nhóm COOH có tính chất của loại hợp chất gì ? vì
vậy aminoaxit có những tính chất HH gì ?
- Nhóm NH2 mang tính chất của loại hợp chất nào ? Vì
vậy aminoaxit có những tính chất HH gì ?
GV yêu cầu hS trả lời và viết các p minh hoạ , sau đó
giáo viên có thể cho HS khác nhận xét , bổ xung và GV
kết luận
- Vì đồng thời có chứa nhóm chức axit và nhóm chức mang tính bazơ nên các aminoaxit vừa có tính chất của một axit, vừa có tính chất của một bazơ
+ Tác dụng với bazơ tạo muối nà nớc
Ví dụ :
CH2 COOH + NaOH
NH2
CH2COONa + H2O
NH2
Hoặc :
CH2 COO- + NaOH CH2COONa + H2O
NH2
H3N+
+ Tác dụng với axit tạo thành muối
CH2 COOH + HCl
Ví dụ:
CH2 COO - + HCl
H3N+
CH2COOH
NH3Cl
CH2COOH Hoặc:
=> Các aminoaxit có tính chất lỡng tính
2/ Phản ứng este hoá
Hoạt động 4 : ( phút)
Các aminoaxit tham gia phản ứng hoá este
Trang 3GV :
- Trong phân tử của các aminoaxit có chứa nhóm
COOH nên ngoài tính chất của một axit thì chúng còn
có tính chất gì ?
- GV yêu cầu hS trả lời và viết các p minh hoạ , sau
đó giáo viên có thể cho HS khác nhận xét , bổ xung và
GV kết luận
- Các aminoaxit có thể tác dụng với các ancol để tạo este
và nớc ( có axit mạnh làm xúc tác )
CH2 COOH + C2H5OH
NH2
Ví dụ:
CH2COOC2H5 + H2O
NH2 khí HCl
3/ Phản ứng của nhóm NH 2 với HNO 2
Hoạt động 5 : ( phút)
Tính khử của aminoaxit
GV :
- Trong phân tử của các aminoaxit có chứa nhóm
NH2 nên ngoài tính chất của một bazơ thì chúng
còn có tính chất gì ?
- GV yêu cầu hS trả lời và viết các p minh hoạ , sau
đó giáo viên có thể cho HS khác nhận xét , bổ xung
và GV kết luận
- Do trong phân tử có nhóm NH2nên các aminoaxit còn có tính khử => chúng có thể bị axit HNO2 oxihoá về N2
Ví dụ:
H2NCH2COOH + HNO2 HOCH2COOH + N2 + H2O
4/ Phản ứng trùng ng ng
Hoạt động 6 : ( phút )
Phản ứng giữa nhóm COOH và nhóm NH 2 trong
phântử aminoaxit
GV :
Yêu cầu học sinh nghiên cứu kĩ SGK sau đó lên
viết phản ứng HH giữa : axit 6 - aminohexanoic
( axit - aminocaproic ) hoặc axit 7 -
aminoheptanoic ( axit - aminoenantoic)
- GV giới thiệu :
+ Polime tạo thành thuộc loại Poliamit
+ Cơ chế của phản ứng trùng ngng
- GV gợi ý để HS đa ra khái niệm về phản ứng
trùng ngng
- Do trong phân tử đồng thời có nhóm chức mang tính chất của một axit và nhóm chức mang tính chất của một bazơ nên các nhóm chức này có thể tác dụng với nhau giữa các phân tử aminoaxit với nhau để tạo thành hợp chất có PTK rất lớn và nhiều phân tử nớc
Ví dụ :
nH- NH-[CH2]5 CO-OH + nH- NH-[CH2]6 CO-OH
t0
NH-[CH2]5 CO - NH-[CH2]6 CO
n + 2 nH2O
Hay :
n + nH2O
axit - aminocaproic Policaproamit Phản ứng trên đợc gọi là phản ứng trùng ngng Vậy : Phản ứng trùng ngng là PƯ trong đó nhiều phân tử nhỏ kết hợp với nhau để tạo thành hợp chất có PTK rất lớn đồng thời giải phóng nhiều phân tử nhỏ ( H2O , NH3 )
IV ứ ng dụng
Hoạt động 7 : ( phút )
Những ứng dụng quan trọng của các aminoaxit
GV :
Yêu cầu học sinh nghiên cứu kĩ SGK sau chỉ định
lần lợt 1 đến 2 học sinh trình bày những ứng dụng
quan trọng của các amino axit
- Amino axit thiên nhiên là cơ sở kiến tạo protein của cơ thể sống
- Một số amino axit đợc dùng phổ biến trong đời sống và sản xuất nh chế tạo mì chính ( Mononatri của axit glutamic)
HOOC - [CH2]2 - CH - COONa
NH2 Thuốc bổ thần kinh ( axit glutamic)
HOOC - [CH2]2 - CH - COOH
NH2
- Chế tạo các loại tơ nh : tơ nilon - 6 và tơ nilon - 7
NH [CH2]5-CO
n và NH [CH2]6-CO n
3) Củng cố bài : GV nhấn mạnh những kiến thức quan trọng cần lu ý :
+ Đặc điểm cấu tạo phân tử của các amino axit
+ Tính axit - bazơ , khả năng tham gia p hoá este với ancol
+ Tính khử của các amino axit
+ Phản ứng trùng ngng
V Hớng dẫn học sinh học bài ở n hà