Trong chương trình ở tiểu học, môn tin học lớp 4 có thể được xem là nền tảng để học môn tin học vì ở chương trình lớp 4 các em sẽ bước đầu làm quen với các kiến thức căn bản về tin học t[r]
Trang 1MỤC LỤC -Oo I.Lý do chọn đề tài:……….trang 2
1a.Đặt vấn đề:………trang 2
1b.Mục đích đề tài:………trang 2,3
1c.Lịch sử đề tài:………trang 3
1d Phạm vi đề tài:……….trang 3
II.Nội dung công việc đã làm: trang 4
2a Thực trạng đề tài:……….trang 4,5
2b Nội dung cần giải quyết:……… trang 5
2c Biện pháp giải quyết:……… trang 5,6,7,8,9,10,11 2d Kết quả chuyển biến của đối tượng:………trang 11
III.Kết luận:……… trang 12
3a Tóm lược giải pháp:……….trang 12
3b Phạm vi, đối tượng áp dụng:………trang 12
3c Kiến nghị với các cấp về điều kiện thực hiện:………… trang 12
I/ Lý do chọn đề tài:
1a.Đặt vấn đề:
Trang 2Trong thời đại của chúng ta, sự bùng nổ CNTT đã tác động lớn đến công cuộc phát triển kinh tế xã hội người Đảng và Nhà nước đã xác định rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của tin học và CNTT, truyền thông cũng như những yêu cầu đẩy mạnh của ứng dụng CNTT, đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH,
mở cửa và hội nhập, hướng tới nền kinh tế tri thức của nước ta nói riêng – thế giới nói chung
Chính vì xác định được tầm quan trọng đó nên Nhà nước ta đã đưa môn tin học vào trong nhà trường và ngay từ tiểu học học sinh được tiếp xúc với môn tin học để làm quen dần với lĩnh vực CNTT, tạo nền móng cơ sở ban đầu để học những phần nâng cao trong các cấp tiếp theo
Tác dụng của CNTT trong dạy học ở bậc tiểu học:
Môn tin học ở bậc tiểu học bước đầu giúp học sinh làm quen với một số kiến thức ban đầu về CNTT như: Một số bộ phận của máy tính, một số thuật ngữ thường dùng, rèn luyện một số kỹ năng sử dụng máy tính, … Đồng thời CNTT hình thành cho học sinh một số phẩm chất và năng lực cần thiết như:
+ Góp phần hình thành và phát triển tư duy thuật giải
+ Bước đầu hình thành năng lực tổ chức và xử lý thông tin
+ Có ý thức và thói quen sử dụng máy tính trong hoạt động học tập, lao động xã hội hiện đại
+ Có thái độ đúng khi sử dụng máy tính và các sản phẩm tin học
+ Bước đầu hiểu khả năng ứng dụng CNTT trong học tập
+ Có ý thức tìm hiểu CNTT trong các hoạt động xã hội Trong chương trình
ở tiểu học, môn tin học lớp 4 có thể được xem là nền tảng để học môn tin học vì ở chương trình lớp 4 các em sẽ bước đầu làm quen với các kiến thức căn bản về tin học tiếp theo chương trình lớp 3 như (thông tin, giải thuật, chương trình,…) cũng như các kỹ năng cơ bản để sử dụng máy tính (sử dụng, chuột, bàn phím, …) đây là những kiến thức và kỹ năng rất cơ bản nhưng lại rất quan trọng của môn tin học vì khi học sinh đã nắm vững các kiến thức cơ bản cũng như những kỹ năng này sẽ là một tiền đề rất tốt để học sinh học tốt môn tin học ở các lớp tiếp theo ở tiểu học
- Vì tất cả những vấn đề nêu trên, chính là lý do để tôi chọn đề tài “Một số biện pháp để dạy tốt Tin học lớp 4”
1b.Mục đích đề tài:
- Đề ra một số biện pháp về việc dạy Tin học ở lớp 4
- Hình thành cho học sinh một số phẩm chất và năng lực cần thiết cho học sinh như:
+ Góp phần hình thành và phát triển tư duy thuật giải
+ Bước đầu hình thành năng lực tổ chức và xử lý thông tin
+ Có ý thức và thói quen sử dụng máy tính trong hoạt động học tập, lao động xã hội hiện đại
+ Có ý thức và thói quen sử dụng máy tính trong hoạt động học tập, lao động xã hội hiện đại
+ Có thái độ đúng khi sử dụng máy tính các sản phẩm tin học
+ Bước đầu hiểu khả năng ứng dụng CNTT trong học tập
1c.Lịch sử đề tài:
Trang 3Qua nghiên cứu về phương pháp giảng dạy môn Tin học, tìm hiểu tài liệu, giáo trình, chuyên đề có liên quan đến vấn đề cần nghiên cứu, học hỏi bạn đồng nghiệp
và kinh nghiệm của bản thân tôi đã quyết tâm nghiên cứu tìm ra nguyên nhân, giải pháp đúng nhằm hoàn thiện mục đích của đề tài
1d.Phạm vi đề tài:
Đề tài này được tôi lên kế hoạch ngay từ đầu năm học 2014-2015 với học sinh lớp 4 ở Trường TH Mỹ Lạc A
II Nội dung công việc đã làm:
2a Thực trạng đề tài:
Tr c khi th c hi n ướ ự ệ đề tai, tôi ã kh o sát kh i l p 4 thông qua gi d y lý đ ả ố ớ ờ ạ thuy t, d y th c hành, thông qua ki m tra bài c Khi t ng h p k t qu thu ế ạ ự ể ũ ổ ợ ế ả đượ c:
Trước khi thực hiện chuyên đề
Trang 4Mức độ thao tác Số Hs Tỷ lệ
a) Nguyên nhân
Về phần lý thuyết:Nguyên nhân chủ yếu là lượng kiến thức trong chương trình
tin học lớp 4 tương đối nhiều, khó tiếp thu và rất khó hiểu phần lý thuyết mới
có hơi trừu tượng của môn tin học từ đó dẫn đến học sinh không hứng thú trong học tập
Về phần thực hành: Nguyên nhân chủ yếu là do các em không rành với việc
sử dụng các chữ tiếng anh trên bàn phím và các công cụ tiếng anh trên máy tính cũng như các thao tác khi sử dụng máy tính vì thế nếu không có phương pháp hướng dẫn phù hợp thì rất khó để giúp học sinh học tốt phần thực hành
b) Một số thuận lợi và khó khăn
* Thuận lợi
-Về phía nhà trường: Tuy môn Tin học là môn học tự chọn nhưng nhà trường
đã tạo điều kiện để học sinh có thể học từ khối lớp 3, tạo điều kiện sắm sửa máy
vi tính, trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học môn Tin học
-Về phía giáo viên: Giáo viên được đào tạo chuẩn chuyên ngành về tin học để đáp ứng yêu cầu cho việc dạy và học môn tin học ở bậc tiểu học
-Về phía học sinh: Vì là môn học trực quan, sinh động, môn học khám phá những lĩnh vực mới nên học sinh rất hứng thú học tập, nhất là những tiết thực hành Bên cạnh đó có một số em học sinh ở nhà có điều kiện đã trang bị máy vi tính nên cũng có những thuận lợi nhất định đối với môn học
* Khó khăn
- Về phía nhà trường: Do chỉ có một phòng máy vi tính cho học sinh học nhưng vẫn còn hạn chế về số lượng cũng như chất lượng, mỗi tiết thực hành có tới 2 em cùng thực hành trên một máy vi tính nên các em không có nhiều thời gian để thực hành và làm bài tập một cách đầy đủ Hơn nữa nhiều máy vi tính cấu hình máy đã cũ, chất lượng không còn tốt nên hay hỏng, ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng học tập của học sinh đặc biệt là trong các giờ thực hành
- Về phía giáo viên: Do môn Tin học mới chỉ là môn tự chọn trong chương trình
ở bậc tiểu học nên chương trình SGK và phân phối chương trình bước đầu chưa
có sự thống nhất và đang hoàn chỉnh Hơn nữa khi thực hành, các máy vi tính
cũ thường gặp sự cố, trục trặc dẫn đến học sinh thiếu máy vi tính, không thực hành được nên giáo viên khó áp dụng các phương pháp dạy học mới nhằm giúp học sinh học tốt hơn
- Về phía học sinh: Do đa số các em học sinh chỉ được tiếp xúc với máy vi tính
ở trường là chủ yếu, dẫn đến việc tự tìm tòi và khám phá máy vi tính cũng như
tự rèn luyện các kỹ năng thực hành với các em còn rất hạn chế, nên việc học tập của học sinh vẫn còn mang tính thụ động và hơi chậm tiếp thu các kiến thức mới cũng như các thao tác mới
2b Nội dung cần giải quyết:
Trang 5Từ thực trạng nêu trên để giúp cho học sinh học tốt môn tin học và đạt hiệu quả tôi tiến hành áp dụng một số biện pháp sau:
+ Tìm hiểu nguyên nhân tại sao học sinh còn học yếu môn tin học
+ Đề ra một số biện pháp việc dạy Tin học trong bậc Tiểu học
+ Kết hợp một số biện pháp giúp học sinh học tốt môn Tin học
2c Biện pháp giải quyết:
1.Tìm hiểu nguyên nhân tại sao học sinh còn học yếu môn tin học.
Trong quá trình dạy học môn này thì tôi thấy các em học chưa tốt môn này vì các lý do sau đây:
+ Về phía giáo viên thì tài liệu tham khảo dành riêng cho giáo viên bộ môn Tin học còn quá ít Nhất là những tài liệu nói về phương pháp dạy học đặc trưng của môn Tin học nên việc học tập và rút kinh nghiệm còn hạn chế
+ Đa số HS không có máy ở nhà để luyện tập nên các thao tác của HS chưa thành thạo Đây là môn học tự chọn nên một số HS chưa học nghiêm túc và phụ huynh chưa quan tâm, chỉ giao phó cho giáo viên dạy
+ Về phía nhà trường thì thiết bị máy móc chưa đầy đủ nên không có thời gian thực hành hết các bài tập tại lớp
2.Đề ra một số biện pháp việc dạy Tin học trong bậc Tiểu học.
1 Giáo viên có kế hoạch bài dạy, xây dựng ý tưởng, thiết kế bài dạy phù
hợp:
- Giáo viên biết kết hợp giữa giờ lý thuyết và thực hành sao cho phù hợp, không nên xem nhẹ giờ dạy lý thuyết thì mới thực hành tốt được cũng như khi học sinh thực hành tốt thì sẽ hiểu sâu hơn về lý thuyết
Ví dụ: Khi học bài các thao tác với tệp tin văn bản (lớp 4) Giáo viên dạy phần lưu văn bản, mở văn bản Khi học lý thuyết học sinh mới chỉ hiểu là lưu văn bản vào trong máy là để văn bản đó không bị mất đi, có thể mở ra được Nhưng đến khi thực hành học sinh mới thực sự hiểu rằng khi lưu văn bản đó luôn luôn được lưu trữ và tồn tại trong máy, có thể mở ra bất cứ lúc nào để chỉnh, xem và chỉnh sửa
- Giáo viên nên tận dụng những phương tiện sẵn có của môn tin học áp dụng vào trong giảng dạy lý thuyết để học sinh dễ quan sát và nhận biết, giúp cho buổi học thực hành có hiệu quả hơn
Qua đợt khảo sát đầu năm học với học sinh lớp 4 dạy bài các thao tác với tệp tin văn bản Dạy có sử dụng đồ dùng trực quan bằng máy tính, thao tác trên máy tính bài khám phá máy tính Giáo viên hướng dẫn trực tiếp học sinh trên máy.
Trang 6Tệp
Thư mục
Tệp : Khi em lưu bài thơ soạn thảo
bằng Word hay bức tranh vẽ bằng chương trình Paint, thông tin đó được ghi trên đĩa cứng, đĩa mềm,
… thành 1 tệp Mỗi tệp có 1 tên Mỗi tệp sẽ là 1 biểu tượng Tệp có thể là chương trình máy tính hoặc
dữ liệu
Thư mục: Là nơi chứa các tệp có
tác dụng quản lí dữ liệu Trong thư mục có thể chứa các thư mục khác gọi là thư mục con Mỗi thư mục cũng có 1 tên
Dạy sử dụng đồ dùng trực quan bằng hộp thoại miêu tả hình ảnh trong máy tính trong bài “Chương trình máy tính được lưu ở đâu”
Khi t ng h p k t qu thu ổ ợ ế ả đượ c:
ĐĨA CỨNG
ĐĨA MỀM, ĐĨA CD
Trang 7Thao tác nhanh 21/40 52.5%
Khi dạy thực hành, giáo viên giao bài tập cho học sinh một cách cụ thể, rõ ràng và kết hợp cả những kiến thức của bài học trước, hướng dẫn theo từng nhóm trước khi học sinh làm để học sinh quan sát và làm bài tập
- Ngay từ bài học đầu tiên trong chương trình học Tin học, giáo viên phải xác định rõ cho học sinh nhận biết các bộ phận của máy tính và tác dụng của các
bộ phận đó bằng cách cho học sinh quan sát ngay trong giờ giảng lý thuyết
Ví dụ: Sao chép hình (lớp 4)
Giáo viên nhắc lại cách chọn một phần hình vẽ và cho học sinh làm các bài tập SGK.Sau đó giới thiệu sang nội dung sao chép hình giáo viên yêu cầu học sinh tìm hiểu SGK và đọc cho giáo viên các bước để sao chép một hình.Vậy là để sao chép một hình có sẵn ta cần chọn một phần hình vẽ, nhấn giữ phím Ctrl và kéo thả phần đã chọn tới vị trí mới, nháy chuột ngoài vùng chọn để kết thúc cho học sinh đọc nhiều lần để học sinh nắm vững kiến thức lý thuyết sau khi HS nắm vững là khi sao chép hình cần thực hiện 3 bước thì cho HS thực hành theo từng bước đó
Giáo viên biết kết hợp giữa giờ lý thuyết và thực hành sao cho phù hợp, không nên xem nhẹ giờ dạy lý thuyết thì mới thực hành tốt, được cũng như khi học sinh thực hành tốt thì sẽ hiểu sâu hơn về lý thuyết
Ví dụ: Dạy bài vẽ hình e-lip, hình tròn giáo viên giao bài tập thực hành,
sau đó hướng dẫn (theo nhóm) trực tiếp trên máy cho học sinh dễ quan sát thao tác của giáo viên và lời nói của giáo viên Trong khi thực hành, nếu em học sinh nào chưa thực hành được, giáo viên lại hướng dẫn cho em đó hoặc bắt tay em đó và hướng dẫn các thao tác cho em hiểu cách làm
Ví dụ : Trong bài thực hành vẽ đường thẳng, đường cong Giáo viên gợi ý hướng
dẫn như sau :
? Làm thế nào để vẽ đường thẳng được
thẳng đứng theo chiều dọc hoặc chiều
ngang Nêu các bớc vẽ đường thẳng
Giữ phím Shift Bước 1: Chọn công cụ đường thẳng Bước 2: Giữ phím Shift và vẽ đường thẳng đó
HƯỚNG DẪN CÁC BƯỚC VẼ
Bước 1 : Chọn công cụ vẽ đường thẳng Bước 2 : Chọn nét vẽ
Bước 3 : Chọn màu vẽ
Trang 8? Để đường cong không bị méo và bị
mất em phải làm gì Nêu các bước vẽ
đường cong
Chọn kích chuột thêm 1 lần vào đường cong
Bước 1: Chọn công cụ vẽ đường cong Bước 2: Vẽ đường thẳng và uốn cong đường thẳng
Bước 3 Kích chuột thêm 1 lần vào đường cong
Ví dụ: Dạy Bài 2: Vẽ hình chữ nhật, hình vuông (thực hành)
-Đầu tiên chia lớp thành 4-5 nhóm
-Yêu cầu các nhóm phân tích xem để hoàn tất chiếc tivi (T5/21 – SGKTH4) thì:
+ Các em cần vẽ những gì?
+ Sử dụng những công cụ nào để vẽ?
+ Có cần sao chép hình nào không?
+ Thực hiện phối màu như thế nào cho hợp lý hay em thích màu như hình mẫu
- Sau khi các nhóm xác định xong gọi một vài nhóm trình bày
- Nhận xét và bắt đầu cho các em bắt tay vào vẽ
2 Cách tiếp thu các khái niệm mới của môn tin học đối với các khái niệm
mới giáo viên nên đi từ thực tế xung quanh học sinh rồi mới đi vào khái niệm điều
đó sẽ giúp học sinh dễ tiếp thu và dễ hiểu hơn
Ví dụ: Khi dạy bài : Vẽ tự do bằng cọ vẽ, bút chì thì giáo viên phải cho
học sinh cọ vẽ bên ngoài để học sinh hiểu là cọ vẽ được dùng để làm việc gì và có hình dạng như thế nào? Từ đó mới hướng học sinh rằng cọ vẽ trong máy tính cũng tương tự như hình dạng cọ vẽ mà ta được thấy ở bên ngoài.Từ đó học sinh mới dễ nhận biết được hình dạng công cụ cọ vẽ trong bảng công cụ
Ví dụ: Khi dạy bài: Cỡ chữ và phông chữ thì giáo viên nên bắt đầu bằng
việc giới thiệu cho học sinh quan sát một vài văn bản có nội dung với các cỡ chữ
và phông chữ khác nhau.Từ đó học sinh sẽ tự đưa ra nhận xét và giáo viên có thể tổng kết các nhận xét đó để đưa ra kết luận về khả năng thay đổi phông chữ và cỡ chữ trên văn bản.;
3 Tiếp tục phát triển các kĩ năng về gõ bàn phím, sử dụng chuột, soạn thảo
văn bản, đồ họa khai thác các phần mềm khi thực hành của học sinh thông qua các giờ thực hành
4 Hệ thống các bài tập thực hành, các bài tập phù hợp với nội dung của bài
giảng, liên hệ với một số môn học khác trong chương trình học của các em Định hướng cho các em khả năng khai thác các phần mềm để phục vụ cho việc học các môn học khác
Các bài tập không quá dài, nâng dần từ mức đơn giản đến phức tạp, ngoài ra giáo viên cũng phải kết hợp những bài đã học trước để học sinh ôn lại và vận dụng
vẽ một cách có hệ thống
Ví dụ: Trong một ca thực hành với bài vẽ hình vuông sau:
Trang 9Ở hình trên ngoài vẽ hình vuông ra học sinh còn phải sử dụng công cụ vẽ đường thẳng, vẽ đường cong một chiều, màu vẽ đã học ở bài trước để vẽ và trang trí cho các hoa văn của hình vuông trên Từ hình vuông trên các em sẽ liên tưởng đến bài học trang trí hình vuông (Môn mỹ thuật lớp 4) và sáng tạo vẽ một số hình vuông đã học ở môn Mỹ thuật 4
5 Trong giờ thực hành giáo viên nên tạo sự tranh đua giữa các nhóm bằng
cách phân công các nhóm làm bài thực hành, sau đó các nhóm nhận xét, chấm điểm,bình luận (dưới sự chỉ dẫn của giáo viên) của nhau để tạo được sự hào hứng học tập và sáng tạo trong quá trình thực hành để các em phát huy những kiến thức
đã biết hoặc tìm tòi phát hiện cái mới
Ví dụ: Bài 2: Vẽ hình chữ nhật, hình vuông
Gv yêu cầu các em trang trí hình vuông theo mẫu
- Chia lớp làm 04 nhóm, mỗi nhóm cử 01 bạn làm nhóm trưởng
- Các em của mỗi nhóm tranh thủ vẽ, nếu bạn nào vẽ hay ở phần nào thì nhóm trưởng phân công bạn đến giúp sau đó trở về hoàn thành tiếp bài của mình
- Như thế thì tất cả các bạn trong nhóm đều vẽ tốt
- GV đến kiểm tra từng nhóm nếu nhóm nào có tất cả các bạn đều làm được thì nhóm đó thắng
6 Tận dụng những nguồn tài nguyên sẵn có của máy vi tính, hoặc truy cập
mạng để tìm kiếm thông tin, tìm kiếm tài nguyên trên Internet phục vụ cho quá trình dạy và học
- Như bài 4: Vẽ hình e-líp, hình tròn
- Thường thì trường tiểu học chưa có máy chiếu nên giáo viên minh họa trên máy tính cho các em xem có thể một số em không thấy rõ nên thực hành vẽ không chính xác
- Nếu sử dụng phần mềm NetOpSchool và NetOpTeacher đưa bài trình
chiếu xuống cho học sinh quan sát trực tiếp thì hiệu quả cao hơn và có thể thấy học sinh nào thực hành chậm hoặc chưa chính xác và xuống hướng dẫn ngay
Trang 107 Sưu tầm một số trò chơi có ích để rèn luyện về cách sử dụng chuột (cờ
caro), luyện ngón khi sử dụng bàn phím (Mario Typing), phần mềm luyện tư duy, tính toán, nhanh nhạy, giải trí (Solitare, minesweeper)
8 Giáo viên có kế hoạch bồi dưỡng để nâng cao kiến thức bản thân đáp ứng
được những yêu cầu đổi mới, cập nhật thông tin một cách đầy đủ, chính xác
9 Khắc phục khi gặp sự cố kĩ thuật :
- Khi nhiều máy bị hỏng thì giáo viên cần chuẩn bị phương án ghép các học sinh dùng chung máy Nên chọn các em khá ghép với các em học chậm
- Giáo viên luôn chuẩn bị phương án dự phòng sẵn khi không có điện
10 Hiện tượng trình độ các học sinh không đều là hiện tượng phổ biến trong
các môn mang tính thực hành như Tin học…Một số đã tự tìm hiểu, truy cập Internet hoặc học qua các bạn, qua phụ huynh nên có những hiểu biết vượt trội so với các bạn cùng lớp , thậm chí, khả năng thực hành còn có thể cao hơn giáo viên Khi đó giáo viên không nên hạn chế khả năng hiểu biết của các em
Có thể cho phép một số học sinh học vượt nếu các em đã nắm được nội dung của môn qua sự kiểm tra của giáo viên Giáo viên có thể đề nghị các em đó tham gia vào nhóm cán sự môn Tin học Nhóm cán sự có các nhiệm vụ và quyền lợi chủ yếu sau đây:
o Giúp đỡ các bạn hoàn thành chương trình học.
o Được nhận thêm những dự án nâng cao
o Được tham gia một số hoạt động ngoài giờ tại phòng máy như cài đặt
phần mềm……
Muốn có giờ dạy đạt hiệu quả cao, bản thân mỗi giáo viên dạy Tin học nhận thức được cần phải có kế hoạch bồi dưỡng Tin học cho bản thân bằng cách tự tìm tòi, tham khảo các tài liệu có liên quan và có thể hỏi các đồng nghiệp của trường bạn
Bên cạnh tìm hiểu kiến thức về Tin học, giáo viên cũng phải tìm hiểu các kiến thức khác như văn hoá, kinh tế, chính trị, xã hội để tự nâng cao nhận thức của bản thân
3 Kết hợp một số biện pháp giúp học sinh học tốt môn Tin học.
- Hình thành một số phẩm chất và năng lực cần thiết cho sinh như:
+ Bước đầu hình thành năng lực tổ chức và xử lý thông tin
Ví dụ: Khi dạy phần mềm(paint) giúp các em biết cách tổ chức và xử lý các hình
đã có sẵn ghép hình cho phù hợp
+ Góp phần hình thành và phát triển tư duy sáng tạo
Ví dụ: Trong chương trình học môn Tin học ở Tiểu học được bố trí xen kẽ giữa các bài vừa học vừa chơi nhằm rèn luyện cho học sinh óc tư duy sáng tạo trong quá trình chơi mang tính bổ ích giúp cho học sinh thư giãn sau những giờ học căn thẳng ở lớp
+ Có ý thức sử dụng máy tính trong hoạt động học tập, xã hội hiện đại
-Tận dụng những nguồn tài nguyên sẵn có của máy vi tính, hoặc truy cập mạng để tìm hiểu thông tin, tìm kiếm tài nguyên trên Internet phục vụ cho quá trình dạy và học
- Giáo viên có kế hoạch bồi dưỡng để nâng cao kiến thức bản thân để đáp ứng được những yêu cầu đổi mới, cập nhật thông tin một cách đầy đủ, chính xác