Lễ hội ngắm hoa anh đào nhật bản dưới góc nhìn của văn hóa ứng xử

Chính vì vậy, việc tìm kiếm một nền văn hóa văn minh, một cách ứng xử đẹp để học hỏi, để thay đổi suy nghĩ và cách nhìn của người Việt về văn hóa ứng xử thì Nhật Bản, văn hóa ứng xử của

ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH

TÓM TẮT Ề T I NGHIÊN CỨU

Việt Nam là một đất nước có không ít những lễ hội mang ý nghĩa như một nét đẹp văn hóa của dân tộc Nhưng khi tham gia lễ hội, cách mọi người xử sự lại được nhận xét là thiếu hiểu biết, thiếu văn hóa Có quá nhiều lời nhận xét không tốt t mọi người nhìn vào người Việt Nam

Trong khi đó, văn hóa ứng xử của người Nhật t lâu đ khiến nhiều người tr n thế giới ngưỡng mộ Không chỉ vì họ có một lịch sử hình thành n n văn hóa ấy, mà còn bởi cách họ duy trì và phát huy nó như một giá trị mang bản sắc dân tộc

Chính vì vậy, việc tìm kiếm một nền văn hóa văn minh, một cách ứng xử đẹp để học hỏi, để thay đổi suy nghĩ và cách nhìn của người Việt về văn hóa ứng xử thì Nhật Bản, văn hóa ứng xử của Nhật Bản là một lựa chọn Đề tài nghi n cứu tập trung nghi n cứu về văn hóa ứng xử của người Nhật Bản tại lễ hội, t đó đề nghị một số phương án giải quyết với hy vọng có thể cải thiện và làm cho việc tổ chức, tham gia lễ hội tại Việt Nam không những đem lại niềm vui mà còn “đẹp” dưới góc nhìn văn hóa ứng xử

Bài nghi n cứu chủ yếu để người đọc có thể nhìn nhận một cách khách quan nguy n nhân của sự khác nhau giữa hai n n văn hóa Việt Nam và Nhật Bản dưới góc nhìn của văn hóa ứng xử Đồng thời, việc tìm hiểu các nhân tố lịch sử, tôn giáo, văn hóa… đ ảnh hưởng như thế nào đến sự hình thành suy nghĩ của một cá nhân và của một dân tộc

Với đề tài này, chúng tôi hy vọng có thể đóng góp một phần vào việc tìm hiểu tính cách dân tộc Nhật Bản trong bối cảnh hai nước đang có mối quan hệ giao lưu với nhau và có thể hiểu tính cách dân tộc ta một cách thấu đáo để có thể giới thiệu về con người Việt Nam đến với các nước bạn

MỤC LỤC

Đ T VẤN ĐỀ 4

1 Lí do chọn đề tài 4

2 Mục đích nghi n cứu 4

3 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6

5 Phương pháp nghi n cứu 6

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 7

7 Bố cục của tiểu luận 7

CHƯƠNG 1 9

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 9

1.1 Khái niệm Văn hóa và lễ hội 9

1.2 Định vị văn hóa Nhật Bản 12

1.2.1 Chủ thể văn hóa 12

1.2.2 Không gian văn hóa 13

1.2.3 Thời gian văn hóa 13

1.3 Định vị văn hóa Việt Nam 13

1.3.1 Chủ thể văn hóa 14

1.3.2 Không gian văn hóa 14

1.3.3 Thời gian văn hóa 15

CHƯƠNG 2 16

LỄ HỘI NGẮM HOA 16

2.1 Các lễ hội ngắm hoa ở Nhật Bản 16

2.2 Các lễ hội ngắm hoa ở Việt Nam 21

2.2.1 Chủ Thể văn hóa 21

2.2.2 Không gian văn hóa 22

2.2.3 Thời gian Văn hóa 22

2.3 Văn hóa ứng xử cá nhân 23

2.3.1 Văn hóa ứng xử cá nhân của người Nhật Bản 23

2.3.2 Văn hóa ứng xử cá nhân của người Việt Nam 27

CHƯƠNG 3 31

KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ Ý KIẾN ĐỀ XUẤT 31

TỔNG KẾT 34

TÀI LIỆU THAM KHẢO 36

T VẤN Ề

1 Lí do chọn đề tài

Văn hóa ứng xử của người Nhật t lâu đ khiến nhiều người tr n thế giới ngưỡng

mộ Không chỉ vì họ có một lịch sử hình thành n n văn hóa ấy, mà còn bởi cách họ duy trì và phát huy nó như một giá trị mang bản sắc dân tộc Phải kể đến như văn hóa ứng xử thực hiện ở nơi làm việc, trong gia đình, với người nước ngoài, với người lạ, với người quen và đặc biệt là nơi công cộng Mỗi một tình huống, mỗi một hoàn cảnh khác nhau, cách họ giao tiếp với nhau là những bài học

Chúng ta đang đề cập đến văn hóa ứng xử của người Nhật tại lễ hội, tức là không gian được gọi là công cộng mà tất cả mọi người tập trung lại cùng sinh hoạt, cùng vui chơi Ý thức của mỗi người giúp không gian ấy trở n n văn minh, đẹp đẽ

Việt Nam là một đất nước có nguồn gốc t nông nghiệp, cách xử sự của họ với người xung quanh, với môi trường mang tính tự nhi n, thoải mái Nhưng họ không biết rằng chính điều đó lại tạo n n cái "không đẹp" trong mắt người nước ngoài Việc nhiều người Việt khi tham gia lễ hội đ ứng xử thiếu văn hóa như vứt rác b a b i, gây

gỗ nhau, lợi dụng sự đông đúc để trục lợi cá nhân, chen lấn xô đẩy Chính vì vậy, việc tìm kiếm một nền văn hóa văn minh, một cách ứng xử đẹp để học hỏi, để thay đổi suy nghĩ và cách nhìn của người Việt về văn hóa ứng xử thì Nhật Bản, văn hóa ứng xử của Nhật Bản là một lựa chọn Chúng ta đề cập trước hết đến các lễ hội của cả hai nước, một trong những niềm tự hào về nét đẹp truyền thống mang bản sắc ri ng

2 Mục đích nghiên cứu

Việt Nam là một đất nước có không ít những lễ hội mang ý nghĩa như một nét đẹp văn hóa của dân tộc Kể đến như Lễ hội đền Hùng (10/3 âm lịch), lễ hội chùa Hương (tháng 3 âm lịch) Nhưng khi tham gia lễ hội, cách mọi người xử sự lại được nhận xét là thiếu hiểu biết, thiếu văn hóa Thay vì nhường nhịn nhau, họ chen lấn xô đẩy để có được vị trí tốt trong lễ hội; thay vì lịch sự nhận lời xin lỗi t người nào đó vô tình va phải, họ gây gỗ đánh nhau; thay vì để rác đúng nơi quy định, họ vứt b a b i khắp không gian lễ hội Có quá nhiều lời nhận xét không tốt t mọi người nhìn vào nguời Việt Nam

Ở Việt Nam, các lễ hội hằng năm thường được tổ chức ở đền, chùa Với ngành nông nghiệp lúa nước, người Việt có những lễ hội cầu mong mùa màng bội thu, cầu mong trời y n biển lặng để công việc được thuận lợi Phải kể đến như: lễ hội Chọi trâu

Đồ Sơn (Hải Phòng), lễ hội Cầu Ngư (Khánh Hòa) Các lễ hội ở Việt Nam thường được tổ chức vào mùa xuân, là mùa mà khí trời xinh đẹp nhất và cũng là lúc nhà nông nhàn rỗi nhất Họ tổ chức các lễ hội ngoài những ý nghĩa ri ng biệt thì đó còn là thời gian để họ nghỉ ngơi, vui chơi Các ngày lễ hội nổi ti ng mà hầu như ng oi Việt nào cũng quan tâm đó là: Lễ Vu Lan, Trung thu, đền Hùng, Phật tích, Cùng đó là các lề hội nổi tiếng ở các vùng như Hội Gióng ( Kinh Bắc), phủ Dày ( Sơn Nam), Bà chàu xứ ( An Giang), Theo thống k 2009, hiện cả nước Việt Nam có 7.966 lễ hội; trong đó

có 7.039 lễ hội dân gian (chiếm 88,36%), 332 lễ hội lịch sử (chiếm 4,16%), 544 lễ hội tôn giáo (chiếm 6,28%), 10 lễ hội du nhập t nước ngoài (chiếm 0,12%), còn lại là lễ hội khác (chiếm 0,5%)

Giống với Việt Nam, Nhật Bản cũng là một đất nước có nhiều lễ hội mang ý nghĩa truyền thống như lễ hội Tanabata, lễ hội Ubon (Vu lan), lễ hội nông nghiệp ở Nhật Bản, Và đặc biệt là lễ hội Hanami - lễ hội ngắm hoa anh đào ở Nhật Lễ hội ngắm hoa là lễ hội diễn ra khoảng t cuối tháng 3 đầu tháng 4, diễn ra khoảng mộuần đúng thời điểm hoa anh đào nở rộ Đây là dịp mà người Nhật vui chơi, tổ chức những bữa tiệc, cùng uống rượu, ngắm hoa, ca hát và chụp ảnh dưới những tán hoa anh đào đẹp vô cùng Đó là cách người Nhật thưởng thức cái đẹp

Với người Nhật thì việc tham gia lễ hội cũng là một nét đẹp làm n n nền văn hóa "xinh đẹp" mà cả thế giới ngưỡng mộ Người Nhật khi tham gia vào bất kì một lễ hội nào cũng như các sự kiện mang tính cộng đồng bao giờ cũng lịch sự, tử tế Họ không chỉ quan tâm đến bản thân mà còn quan tâm đến mọi người xung quanh, đến không gian và những gì diễn ra trong lễ hội Với họ, việc giữ gìn truyền thống dân tộc, sạch sẽ, thói quen tôn trọng người khác, ý thức tập thể, t lâu đ trở thành nếp sống mà

ai là người Nhật cũng đều như vậy Người Nhật rất coi trọng các quy tắc ứng xử, sự tôn trọng người khác và cư xử lịch sự là cách họ giao tiếp hằng ngày Mang điều đó vào lễ hội, ở Nhật Bản chưa bao giờ xảy ra việc chen lấn, xô đẩy Ở đất nước này, việc phân loại rác và để rác đúng nơi quy định là điều rất đáng tự hào, không gian sinh hoạt chung như đường phố, lễ hội thì cái rác bao giờ cũng gọn gàng sạch sẽ Ngoài ra, cách

họ tổ chức các lễ hội cũng đáng học hỏi, đội ngũ nhân vi n tổ chức thân thiện cởi mở, tận tình hướng dẫn những vị khách cần giải đáp thắc mắc Người tham gia lễ hội thì văn minh, thể hiện qua ứng xử

Người Việt Nam, dù có những truyền thống tốt đep mà ông cha để lại dạy con cháu về cách cư xử, nhưng có lẽ sự phát triển ngày một cao của khoa học cống nghệ,

kỹ thuật, kinh tế và vị tí quốc tế, Người Việt trẻ ít có cơ hội thực hành thực nghiệm những lời dạy cha ông Vậy n n, những cái xấu xí trong ứng xử vẫn thường được nhắc

tr n các mặt báo Cũng chính bởi những lý do tr n, người Việt Nam cần thay đổi nhiều

về đạo đức cá nhân, thay đổi nhiều trong việc ứng xử với mọi người, với môi trường xung quanh

T những thực trạng đó mà chúng tôi cũng đề nghị một số phương án giải quyết với hy vọng có thể cải thiện và làm cho việc tổ chức, tham gia lễ hội tại Việt Nam không những đem lại niềm vui mà còn “đẹp” dưới góc nhìn văn hóa ứng xử

3 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Đề tài được xem xét dưới dạng phóng sự hay chỉ là một bài báo, chưa thật sự được đi sâu

4 ối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghi n cứu của đề tài là Lễ hội Việt Nam(Việt Nam có rất nhiều lễ hội ở Đà Lạt, ở Sa Đéc, nhưng những thông tin này chỉ được truyền tải qua những bài báo đại chúng phổ quát, chưa được nghi n cứu sâu trong một bài nghi n cứu cụ thể) ngày nay và Lễ hội tại Nhật Bản( Lễ hội ngắm hoa anh đào) Để tìm hiểu những biểu hiện của đặc tính tham gia lễ hội giữa hai quốc gia thì cụ thể chúng tôi sẽ tìm hiểu về đặc tính tham gia Lễ hội ngắm hoa anh đào dưới góc nhìn của văn hóa ứng xử

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp sử văn hóa

Chúng tôi dùng phương pháp này chủ yếu để người đọc có thể nhìn nhận một cách khách quan nguy n nhân của sự khác nhau giữa hai n n văn hóa Việt Nam và Nhật Bản dưới góc nhìn của văn hóa ứng xử Đồng thời, việc tìm hiểu các nhân tố lịch

sử, tôn giáo, văn hóa… đ ảnh hưởng như thế nào đến sự hình thành suy nghĩ của một

cá nhân và của một dân tộc

Phương pháp liên ngành

Phương pháp li n ngành là tiếp cận một đối tượng bằng nhiều cách thức, dựa

tr n cứ liệu của nhiều chuy n ngành Có ba mức độ li n ngành:

- Dùng phương pháp của một ngành và ứng dụng vào ngành khác

- Dùng lý thuyết của ngành này áp dụng vào các ngành khác để xem xét hiệu quả

- Tìm những điểm nổi trội, giao thoa giữa các ngành khoa học

Chúng tôi sử dụng biện pháp li n ngành để có cái nhìn toàn diện, sâu sắc và tránh chia cắt khi nghi n cứu văn hóa

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

7 Bố cục của tiểu luận

Đề tài ngoài phần dẫn nhập và kết luận thì còn có 3 chương nội dung sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn

Đây là chương tìm hiểu về khái niệm văn hóa, lễ hội của Việt Nam và Nhật Bản thông qua việc tổng hợp và phân tích các định nghĩa khái niệm về văn hóa Ngoài ra chúng tôi còn phân tích các yếu tố có thể ảnh hưởng đến sự hình thành văn hóa qua: chủ thể - không gian – thời gian

Chương 2: Lễ hội ngắm hoa

Trong chương này, chúng tôi tiến hành phân tích các lễ hội và cụ thể là lễ hội ngắm hoa anh đào được tổ chức tại Việt Nam và Nhật Bản dưới góc nhìn của văn hóa ứng xử

Chương 3: Kiến nghị

Sau khi tìm hiểu các đặc trưng văn hóa của hai quốc gia thì chương này chúng tôi đề nghị một số giải pháp tổ chức các lễ hội nói chung và lễ hội ngắm hoa anh đào nói ri ng một cách tốt nhất để vữa có thể có một sân vui chơi cho mọi người sau những giờ làm việc căng thẳng nhưng vẫn giữ được nét đẹp văn hóa của dân tộc

vì bất cứ cái gì ta hình dung cũng có mặt Văn hóa, dù đó là cây cối, khí trời đến phong tục, cách tổ chức x hội, các hoạt động sản xuất vật chất và tinh thần, các sản phẩm của các hoạt động ấy, cho n n không thể tìm một định nghĩa thao tác luận cho Văn hóa nếu dựa vào x hội học, kinh tế, chính trị v.v Cũng không thể liệt k hết vì các mặt ấy rất khác nhau Chỉ còn tìm cách ngay ở bản thân con người, căn cứ vào sự khu biệt giữa con người với các động vật khác" (Phan Ngọc, 1994, tr 114)

Theo Trần Ngọc Th m trong cuốn "Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam", tác giả

đ viết: " Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhi n và x hội của mình." (1996, tr 27)

Trong “Chủ nghĩa Mác và Văn hóa Việt Nam”, đồng chí Trường Chinh viết:

“Văn hóa là một vấn đề rất lớn, bao gồm cả Văn học nghệ thuật, Triết học, Phong tục tập quán, Tôn giáo …”

Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định một cách khái quát nhưng rất cụ thể về Văn hóa:

“Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích sống, loài người sáng tạo, phát minh ra văn học, chữ viết, đạo đức pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học nghệ thuật, những công cụ sinh hoạt hằng ngày về ăn, mặc, ở … và các phương thức sử dụng, toàn bộ các sáng tạo và phát minh đó chính là Văn hóa" ( Hồ Chí Minh toàn tập 1994, tr 431 )

Thủ tướng Phạm Văn Đồng viết: “Nói tới văn hóa là nói tới một lĩnh vực vô cùng phong phú và rộng lớn, bao gồm tất cả những gì không phải là thi n nhi n mà có

li n quan đến con người trong suốt quá trình tồn tại, phát triển, quá trình con người làm n n lịch sử Cốt lõi của sức sống dân tộc là văn hóa với nghĩa cao đẹp của nó, bao gồm cả hệ thống giá trị: “Tư tưởng và tình cảm, đạo đức với phẩm chất, trí tuệ và tài năng, sự nhạy cảm và sự tiếp thu t cái mới b n ngoài, ý thức bảo vệ tài sản và bản lĩnh của cộng đồng dân tộc, sức đề kháng và sức chiến đấu để bảo vệ mình và không

ng ng lớn mạnh." (Phạm Văn Đồng, 1995, tr.16)

Như vậy, Văn hóa là những sản phẩm vật chất do con người tạo ra Ngày nay, văn hóa đối với mỗi quốc gia đóng vai trò vô cùng quan trọng Nền văn hóa của một dân tộc là bản sắc, là khác biệt với bất kì nền văn hóa của dân tộc khác, n n có thể nói văn hóa là tượng trưng cho dân tộc Một dân tộc muốn phát triển toàn diện và bền vững thì không thể thiếu là phát triển văn hóa

(Nguồn: http://luanvan.co/luan-van/de-tai-nghien-cuu-van-hoa-viet-nam-11016/)

Khái niệm Lễ hội

Tr n thế giới mỗi quốc gia đều có một loại hình sinh hoạt văn hóa ri ng, mang đậm bản sắc văn hóa của quốc gia mình và có lẽ " lễ hội " là loại hình ti u biểu nhất Đây là một loại hình sinh hoạt văn hóa có tính đặc biệt có tính tập thể, phản ánh tính ngưỡng và sinh hoạt của người dân trong lao động sản xuất hay trong việc dựng lại các

Vì tùy vào mỗi vùng miền, quốc gia có hình thức tổ chức lễ hội khác nhau n n

có rất nhiều định nghĩa khác nhau về lễ hội

Theo nhà nghi n cứu M Bakhtin: "Lễ hội là cuộc sống được tái hiện dưới hình thức tế lễ và trò diễn, đó là cuộc sống lao động, chiến đấu của cộng đồng dân cư Tuy nhi n, bản thân cuộc sống không thể trở thành lễ hội được nếu như chính nó không được thăng hoa, li n kết và quy tụ lại thành thế giới của tâm linh, tư tưởng của các biểu tượng vượt l n tr n thế giới của phương tiện và điều kiện tất yếu."

T.S Dương Văn Sáu cũng đ đưa ra khái niệm về lễ hội trong “Lễ hội Việt Nam trong sự phát triển du lịch”: "Lễ hội là hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng diễn ra

tr n một địa bàn dân cư trong thời gian và không gian xác định; nhằm nhắc lại một sự

kiện, nhân vật lịch sử hay huyền thoại đồng thời là dịp thể hiện cách ứng xử văn hóa của con người với thi n nhi n, thần thánh và con người trong x hội."

Tuy mỗi người đều có cách diễn đạt ri ng song ta vẫn có thể nhận thấy những điểm chung, thống nhất trong nội dung Lễ hội giúp gắn kết con người gần lại với nhau hơn

Lễ hội gồm hai phần: phần lễ và phần hội

Phần lễ thường mang nội dung: cầu xin, cầu mong làm ăn phát đạt, sung túc (như cầu cho mùa màng bội thu, muôn loài sinh sôi n y nở) Tạ ơn thần linh, tổ ti n đ phù hộm che chở cho cuộc sống của mình

Phần hội: thường là những trò vui chơi giải trí Mục đích của các trò chơi trong dịp lễ hội rất cụ thể, thiết thực, chẳng hạn như đấu vật, kéo co…(Mai Ngọc Ch , " văn hóa ngôn ngữ phương đông" , tr.182 )

Lễ hội ngắm hoa là gì ?

Là lễ hội mang tính sinh hoạt văn hóa cộng đồng, t tình yêu thiên nhiên gắn kết với môi trường sống, là sản phẩm tinh thần của người dân được hình thành và phát triển trong quá trình lịch sử Thường được diễn ra vào mùa xuân hoặc các mùa có nhiều loại hoa nở Loại hình lễ hội này thường được tổ chức theo định kì, lặp đi lặp lại theo thời gian

Lễ hội ngắm hoa anh đào của Nhật Bản

Đây là lễ hội truyền thống của Nhật Bản với t n gọi 花見 (Hanami), thường diễn

ra vào cuối tháng 3 và đầu tháng 4 Hanami là t được ghép bởi Hana có nghĩa là hoa

và mi có nghĩa là ngắm nhìn Như vậy Hanami có nghĩa là ngắm, thưởng l m hoa Lễ

hội này là một trong những lễ hội lâu đời nhất ở Nhật Bản có truyền thống hàng ngàn năm nay, được coi là quốc lễ của Nhật Bản, và là một nét đẹp không thể thiếu trong văn hóa Nhật Tục lệ chơi và ngắm hoa anh đào được hình thành t thời Nara bắt đầu

t việc một số quân thần mang cành hoa đang nở dâng Thiên Hoàng nhân dịp đầu

xuân Nhưng phải đến đầu thế kỉ 17 thời Edo, hoa anh đào mới được trồng phổ biến tại

các công vi n tạo thành Satora-Kura- làng hoa anh đào, nơi thường diễn ra các lễ hội hoa anh đào cho đến ngày nay

Khi mùa xuân về, hoa anh đào lại nở rộ tr n khắp đất nước Nhật và ở đâu cũng diễn ra những lễ hội ngắm hoa, nhất là ở các đô thị lớn như Tokyo, Osaka, Yokohama…

Vì sao, người Nhật lại thích hoa Anh đào đến vậy?

Anh đào có rất nhiều loại khác nhau Nó có màu sắc và cách nở cũng khác nhau tùy theo t ng loại Hầu hết người Nhật đều thích loại hoa Anh đào có t n là “Somei Yoshino” Somei Yoshino là loại hoa có thể thấy nhiều nhất tại Nhật bản, t cuối tháng 3 đến đầu tháng 4 tại Tokyo, hoa nở dường như để báo mùa xuân đ về Hoa có màu trắng và một chút phớt hồng Mùa đông ở Nhật Bản rất khắc nghiệt, tùy theo địa phương cũng có nơi tuyết rơi rất nhiều Đối với người Nhật Bản thì khi mùa xuân đến,

là sự chuyển giao t một mùa lạnh và khắc nghiệt sang mùa ấm áp và dễ chịu, là mùa hạnh phúc nhất trong năm Vào mùa đông, hoa Anh đào hoàn toàn không có lá, chỉ có cây và cành màu đen thôi, nhưng khi v a bước sang xuân, những nụ hoa màu hồng nhạt sẽ đồng loạt hé nở Vào thời gian này, mỗi ngày sẽ có tiết mục "Dự báo hoa anh đào nở" trong chương trình dự báo thời tiết mỗi ngày tr n ti vi Chẳng hạn như: Hôm nay hoa Anh đào đ nở tại ABC, ngày mai hoa anh đào sẽ nở tại DEF,…Hình ảnh khi hoa Anh đào nở thật sự rất đẹp Đó là những đóa hoa nở rộ t ng chum tr n những cành cây khẳng khiu mà không hề có lá Giây phút t ng cành Anh đào khẽ rung theo gió đẹp như khi đang nở Những cánh hoa rơi nhảy múa như tuyết đang rơi: tuyết màu hồng Trong khoảng thời gian này, rất nhiều người Nhật tổ chức đi "ngắm hoa" Họ rủ người thân hoặc những bạn bè thân thiết cùng nhau ngồi dưới gốc cây, uống rượu và nướng thịt Hoa Anh đào chỉ nở t 1 tuần cho đến 10 ngày, nở và tàn chỉ trong chớp mắt Người Nhật rất thích vẻ đẹp, sự thanh tao và ngắn ngủi ấy của Anh đào Th m nữa, khi hoa Anh đào nở, họ cũng có cảm gíác như mùa xuân đ đến Ở Nhật Bản, lễ tốt nghiệp của các trường là vào cuối tháng 3, lễ nhập học thì vào khoảng đầu tháng 4 Hoa Anh đào cũng nở vào đúng mùa này, n n rất nhiều người Nhật có những kỉ niệm,

ấn tượng về ngày tốt nghiệp và nhập học cùng với hoa Anh đào (Nguồn: https://kosaido-hr.com/japan_now/6)

1.2 ịnh vị văn hóa Nhật Bản

1.2.1 Chủ thể văn hóa

Là những người dân Nhật Bản, những người t nước ngoài đến làm việc và sinh sống ở Nhật Bản

1.2.2 Không gian văn hóa

Nếu xét về không gian diễn ra lễ hội thì lễ hội truyền thống Nhật bản được chia

ra lễ hội toàn quốc và lễ hội địa phương Đây là cách phân loại đơn giản nhất, tr n thực

tế ở mỗi đơn vị hành chánh, mỗi vùng, mỗi miền đều có lễ hội ri ng đặc trưng Lễ hội truyền thống phân bố theo 6 đơn vị hành chính: 1 Hokkaido và Tohoku, 2 Kanto, 3 Chubu, 4 Kinki, 5 Chugoku và Shinkoku, 6 Kyuushuu và Okinawa

Lễ hội ngắm hoa anh đào ở Nhật Bản thuộc lễ hội mang tính chất quốc gia được

tổ chức hang năm vào mùa xuân trong khoảng thời gian t đầu tháng 3 đến cuối tháng

4

1.2.3 Thời gian văn hóa

Nếu xét về thời gian thì ở Nhật có các lễ hội theo mùa: uân, Hạ, Thu, Đông Phân loại theo chu kì tự nhi n thì mùa uân và mùa Thu có nhiều lễ hội li n quan đến nghề nghiệp cư dân Vào mùa uân là mùa khai hoa nở nhụy n n lễ hội thời điểm này nhằm mục đích cầu khỏi đầu mới tươi đẹp hơn, mùa vụ bội thu và tạ ơn đến các thần linh Mùa hè thời tiết thay đổi sang nóng ẩm n n dễ có các dịch bệnh n n mùa thu lễ hội nhằm xua đuổi tà ma, phòng chống bệnh tật Mùa đông tiết trời lạnh lẽo n n mùa này tổ chức lễ hội nhằm cầu mong mau tới mùa xuân đem ấm áp đến cho mọi người

Lễ hội Hanami thuộc lễ hội truyền thống, đ có lịch sử t hàng nghìn năm, bắt đầu t thời kì Nara (710-794), khi hoa mai còn được ưa thích hơn, rồi sau đó là hoa đào ở thời Heian (794-1185) Nhật Hoàng Saga thời Heian đ chính thức hóa nghi lễ này và tổ chức các bữa tiệc ngắm hoa anh đào, uống rượu sake dưới những tán cây phủ kín một màu hồng nhạt tại cung điện của mình ở Kyoto Bắt đầu t hoàng tộc, lễ hội Hanami nhanh chóng lan rộng ra tầng lớp võ sĩ đạo và tới thời Edo, trở thành một lễ hội cho cả giới bình dân Shogun thứ tám của dòng Tokugawa, Tokugawa Yoshimune (1684-1751) là người rất ham thích hoa anh đào và đ ra lệnh trồng rất nhiều cây hoa này để mọi người có chỗ tiệc tùng dưới các tán hoa vào mùa uân Người Nhật hiện đại đ tiếp nối truyền thống Hanami đó qua một thi n ni n kỷ

1.3 ịnh vị văn hóa Việt Nam

1.3.1 Chủ thể văn hóa

Cách đây khoảng 5000 năm, thời kì đồ đá mới và bắt đầu thời kì đồ đồng, diễn

ra quá trình tiếp nhận và hợp chủng dòng người Mongoloid phía Bắc đi xuống với dân

cư Indonesien bản địa tạo ra chủng mới, Autroasiatic- gọi là chủng Nam Á Dần dần chủng Nam Á chia tách ra thành nhiều dân tộc gọi cung là nhóm Bách Việt., như Dương Việt, Đông Việt, Lạc Việt, Điền việt, Nam Việt, Sinh sống t phía Nam sông Dương Tử cho tới Bắc Trung Bộ, hình thành các dân tộc sổng t Bắc xuống Nam( Cơ

sở văn hóa Việt Nam) Chủ thể Văn hóa Việt Nam là các dân tộc người, sống trong

l nh thổ Việt Nam

1.3.2 Không gian văn hóa

Theo tác giả Dương Văn Sáu, căn cứ vào không gian có thể chia lễ hội theo các hình thức sau đây:

- Lễ hội mang tính quốc tế:

Là những lễ hội được du nhập t b n ngoài vào trong đời sống chính trị, văn hóa, x hội của người Việt Nam và thế giới tổ chức như ngày Quốc tế lao động 1/5, ngày Quốc tế phụ nữ 8/3… lễ hội mang tính quốc tế thường được tổ chức vào các dịp kỉ niệm về các nhân vật, sự kiện lịch sử có li n quan… (Dương Văn Sáu, “Lễ hội Việt Nam trong sư phát triển du lịch”, tr.184)

- Lễ hội mang tính quốc gia:

Là những lễ hội mà nhân vật, hoặc sự kiện được thờ cúng có li n quan ảnh hưởng sâu sắc, rộng lớn tới dân tộc và đất nước Những lễ hội đó thường được gọi

là “quốc hội”, “quốc lễ “… Hoặc các lễ hội hiện đại, phản ánh các sự kiện lịch sử,

có vai trài to lớn, tác động và ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển của lịch sử dân tộc như các lễ hội chào m ng Quốc khánh mồng 2/9, lễ hội m ng sinh nhật chủ tịch Hồ Chí Minh 19/5… (Dương Văn Sáu, “Lễ hội Việt Nam trong sư phát triển

du lịch”, tr.185)

- Lễ hội mang tính vùng miền:

Là những ngày lễ hội mà nhân vật hoặc sự kiện được thờ khá nổi tiếng Khi

tổ chức lễ hội được sự tham gia, có mặt của đông đảo nhân dân trong vùng, ví dụ như: lễ hội Phù Giầy 3/3, lễ hội đền kiếp bạc 20/8 âm lịch,…( Dương Văn Sáu, “Lễ hội Việt Nam trong sư phát triển du lịch”, tr.185)

- Lễ hội làng:

Là hình thức phổ biến rộng r i, với số lượng nhiều, có nội dụng phong phú,

đa dạng và sinh động nhất Đây là lễ hội chủ đạo trong đời sống văn hóa của các tầng lớp dân cư, trở thành hạt nhân, nền tảng cho kho tàng lễ hội của dân tộc tồn tại, phát sinh, phát triển trong suốt tiến trình lịch sử (Dương Văn Sáu, “Lễ hội Việt Nam trong sư phát triển du lịch”, tr.186)

1.3.3 Thời gian văn hóa

Với người Việt Nam, ở thời điểm nào cũng mang một ý nghĩa ri ng biệt Rất nhiều lễ hội được tổ chức vào mùa xuân, mùa thu hoạch của rất nhiều loại nông sản và cũng là mùa được nghỉ ngơi nhiều nhất trong năm Người dân tranh thủ những ngày nghĩ lễ để tổ chức những lễ hội,, ngoài các ý nghĩa của t ng lễ hội, thì đó còn là lúc mà

ng oi bận rộn trong một năm quay quần b n nhau, trò chuyện, vui chơi Các lễ hội mùa xuân phải kể đến như: lễ hội cầu ngư ở Khánh Hòa, lễ hội đền Hùng, lễ hội Chuà Hương

Lễ hội ngắm hoa anh đào thuộc lễ hội hiện đại, v a xuất hiện vài năm gần đây là

lễ hội mang tính giao lưu văn hóa, kinh tế, phản ánh như cầu và xu hướng phát triển của thời đại mới, thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Hình 2.1.1: Hoa anh đào tại Hiroshima năm 2017

(Nguồn: nhóm tác giả tự chụp)

Là một loài hoa mỏng manh, xinh đẹp, đôi khi tựa như sự thanh khiết và trong trắng của một người thiếu nữ Loài hoa này cũng rất ki n cường khi trơ trọi trải qua một mùa đông khắc nghiệt và lạnh giá, để khi tiết trời trở n n ấm áp, cũng là lúc những người dân Nhật Bản và du khách bốn phương háo hức trông chờ nụ hoa anh đào đầu ti n hé lộ Hoa anh đào ở Nhật bắt đầu nở vào khoảng gần cuối tháng 3 Tùy theo khí hậu t ng vùng, như khu vực phía cực Bắc mà hoa chỉ nở khi mùa xuân gần tàn vào đầu hoặc giữa tháng 5 Loài hoa này được y u quý đến độ biết bao vần thơ, bản nhạc, hay tranh vẽ, hoặc có thể nói đâu đâu tr n đất nước Mặt Trời mọc đều có xuất hiện bóng dáng xinh đẹp của nó Đồ vật, quần áo có in họa tiết hoa anh đào cũng được xem như một món quà rất đặc trưng dành cho các du khách một khi đ ghé thăm Nhật Bản

Và hoa anh đào ở Nhật còn có hẳn một ngày ri ng: ngày 27 tháng 03 – Sakura no Hi

(桜の日, Hán Việt: Anh Nhật) Hay nó còn được gọi là Sakura Hajime Hiraki (桜始

開, Hán Việt: Anh Thủy Khai), tức thời điểm đóa hoa anh đào đầu ti n được khai nở

Và khi phố phường được những cánh hoa phủ một màu t trắng đến hồng, đó là lúc người dân Nhật Bản t già đến trẻ, đủ mọi tầng lớp bắt đầu nô nức tham dự lễ hội ngắm hoa truyền thống

Hình 2.1.2: Hoa anh đào nở rộ tại Kyoto năm 2017

Lễ hội ngắm hoa ở Nhật được gọi là Ohanami (お花見, Hán Việt: Hoa Kiến) hoặc Hanami (T O (お) được th m vào như một thành phần của kính ngữ, nâng giá trị của lễ hội và thể hiện sự tôn kính với nó) Danh t tr n được hình thành t việc ghép hai t “Hana (花)” và “Mi (見)” Với “Hana” có nghĩa là “hoa”, và “Mi” có nghĩa là nhìn, ngắm Lễ hội đ có lịch sử lâu đời cả ngàn năm, cụ thể phải nhắc tới việc một số quân thần của thời đại Nara (710-749) mang cành hoa đang nở dâng tặng Thi n hoàng nhân dịp đầu xuân, mở ra những buổi lễ thưởng hoa trong hoàng tộc Bắt đầu t đó, cụm t “Hanami” nhanh chóng lan rộng ra các tầng lớp quý tộc khác, đặc biệt được ưa chuộng trong tầng lớp võ sĩ đạo Samurai Đến thời Edo (1063-1868), hoa anh đào mới được Shogun thứ tám của dòng Tokugawa, Tokugawa Yoshimune (1684-1751) ban lệnh trồng rất nhiều, để cả những dân chúng tầng lớp bình dân cũng có chỗ