Một trong những điểm mới của chương trình Ngữ văn cấp THCS là: chương trình đã dành một số tiết cho văn học địa phương với mục đích gắn kết những kiến thức học sinh được học trong nhà t[r]
Trang 1Nghĩa Đàn ngày 5 tháng 12 năm 2009
Tập huấn “ Chơng trình địa phơng Ngữ văn THCS ”
Kính tha các đồng chí trong ban lãnh đạo phòng giáo dục và đào tạo Nghĩa
Đàn
Kính tha các thầy giáo, cô giáo về dự lớp tập huấn dạy và học “ Chơng trình
địa phơng Ngữ Văn THCS ”
Vừa qua , đợc sự phân công của phòng giáo dục , tôi cùng với một số đồng chí đã tham gia lớp tập huấn “ Chơng trình địa phơng Ngữ văn THCS ” tại sở giáo dục Hôm nay, tôi lại đợc phòng giáo dục phân công truyền đạt lại tất cả kiến thức
mà tôi đã đợc tiếp thu trong đợt tập huấn vừa qua tới các đồng chí
Nội dung chơng trình của buổi tập huấn :
1 Những vấn đề chung.
2 Định hớng cách dạy một số bài trong chơng trình Ngữ Văn địa phơng.
3 Thảo luận : Các đồng chí thảo luận các tiết dạy mà tôi đã trình bày định hớng, sau đó cử đại diện lên phát biểu ý kiến của mình.
4 Tổng kết.
5 Kế hoạch sau khi tập huấn.
I Những vấn đề chung :
Một trong những điểm mới của chương trỡnh Ngữ văn cấp THCS là: chương trỡnh đó dành một số tiết cho văn học địa phương với mục đớch gắn kết những kiến thức học sinh được học trong nhà trường với những vấn đề đang đặt ra cho cộng đồng (dõn tộc và nhõn loại) cũng như cho mỗi địa phương Khai thỏc, bổ sung và phỏt huy vốn hiểu biết về văn học địa phương, làm phong phỳ và làm sỏng tỏ thờm chương trỡnh chớnh khúa Từ đú giỳp học sinh hiểu biết và hũa nhập hơn với mụi trường mà mỡnh đang sống, cú ý thức tỡm hiểu, gúp phần giữ gỡn và bảo vệ cỏc giỏ trị văn húa của quờ hương Đồng thời giỏo dục lũng tự hào về quờ hương, xứ sở của mỡnh (theo những tiờu chớ của người biờn soạn sỏch)
Với mục tiêu dạy học đó , sở giáo dục và đào tạo Nghệ An đã biên soạn cuốn sách Ngữ Văn Nghệ An Nh vậy từ năm học 2008 - 2009 đến nay chúng ta không học chơng trình Ngữ văn địa phơng theo chơng trình sách giáo khoa Ngữ Văn của
bộ mà học theo sách Ngữ Văn Nghệ An mà sở giáo dục và đào tạo Nghệ An đã biên soạn
Chơng trình địa phơng là chơng trình buộc phải học Trên cơ sở phân phối chơng trình của Bộ thì sở giáo dục đào tạo Nghệ An đã có sự thay đổi để phù hợp với địa phơng mình
Ví dụ :
ở lớp 6 :
- Tiết 70,71 phân phối chơng trình của Bộ
+ Chơng trình của sở : dạy 2 bài “Sự tích thần đền Bạch Mã” , “Cây thiên hơng”
- Tiết 74 ở lớp 7 : sở cụ thể hoá bằng bài ca dao “ Những câu hát nói về cuộc sống trong xã hội nông nghiệp ”
Nh vậy sách giáo khoa bây giờ không phải là kênh pháp lý mà là kênh tham khảo
Trang 21.Trong phân phối chơng trình của sở, đã phân số tiết học chơng trình địa phơng nh sau :
* Lớp 6 : 5 tiết ( Tổ chuyên môn thống nhất để dạy )
- 3 -> 3,5 tiết cho 2 văn bản truyện dân gian : Sự tích thần đền Bạch Mã , Cây thiên hơng
- 1 tiết cho bài : Một vài đặc điểm tiếng địa phơng xứ Nghệ
- 0,5 tiết : dành cho phần luyện tập các nội dung trên ( phần này làm nhanh trên lớp )
* Lớp 7 : 6 tiết ( bắt buộc )
- 1 tiết : chùm ca dao địa phơng nói về cuộc sống ngời nông nghiệp
- 1 tiết : Luyện tập Tiếng Việt tại lớp
- 2 tiết : Văn bản biểu cảm ( 1 tiết lý thuyết , 1 tiết làm bài tập )
- 2 tiết : Chơng trình địa phơng huyện , xã : Tìm hiểu tiếng địa phơng, văn học dân gian huyện, xã ( Nếu cha soạn đợc sách thì vận dụng vào các bài học trên ở phần luyện tập hoặc đi dạ ngoại )
* Lớp 8 : 5 tiết.
- 1,5 tiết : Văn ( Chọn 1 trong 2 văn bản để dạy tại lớp)
+ Chọn văn bản : “Ngẫu nhiên cảm hứng làm thơ” để dạy tại lớp
+ Văn bản : Đề Hà Nội tỉnh thi ( Thơ vịnh tỉnh Hà Nội ) - > hớng dẫn tự học ở nhà
- 1 tiết : Thành ngữ xứ Nghệ
+ Tổ chức cho học sinh luyện tập tại lớp
- 2,5 tiết : Chơng trình địa phơng huyện và xã
* Lớp 9 : 5 tiết
- 2 tiết : Văn ( Chọn 2 trong 5 văn bản để học tại lớp)
+ 1 tiết chọn bài “ Thăm lúa” hoặc “ Chị dâu” để dạy
+ 1 tiết dạy bài “ Nghệ An trong lòng Tổ quốc Việt Nam” ( Tiết này rất cần để học)
- 1 tiết : Hớng dẫn tự học ở nhà cho 3 văn bản còn lại
- 1 tiết : Luyện tập tại lớp
- 1 tiết : ôn tập
2.Nhận thức về tài liệu địa phơng :
Thầy giáo Nguyễn Hữu Quyền - Chuyên viên sở giáo dục đào tạo Nghệ An đã nhấn mạnh :
- Tài liệu chỉ là một kênh tham khảo nó không có tính pháp lý
- Chơng trình địa phơng rất coi trọng ứng dụng thực hành vì thế có một số bài chỉ mang tính gợi ý
Ví dụ :
+ Về ngôn ngữ , về các kiểu văn bản thì sách giáo khoa của Bộ làm rất rõ
+ Tài liệu địa phơng chỉ ứng dụng thực hành vào lý thuyết đó
+ Tài liệu cũng soạn theo hớng tích hợp, định hớng Ví dụ : Sau văn bản văn thì có phần tiếng Việt
+ Tài liệu rất coi trọng sự sáng tạo của giáo viên và học sinh trong quá trình vận dụng
- Về cách khai thác tài liệu : Chú trọng rèn luyện các kỹ năng ( Kỹ năng sống : t duy, hoà nhập với môi trờng, )
- Mục tiêu của việc học tài liệu địa phơng : làm sáng tỏ những kiến thức cơ bản về Ngữ văn thông qua thực hành Và làm rõ chất Nghệ An trong các phân môn đó
- Cách hớng dẫn cho học sinh theo tinh thần đối thoại , nhẹ nhàng , tơi vui
Trang 3- 6 tiết cho huyện, 2 tiết cho xã ( Học sinh tự su tầm ).
II Định hớng cách dạy một số bài trong chơng trình Ngữ Văn địa phơng :
1 Bài : Một vài đặc điểm tiếng địa phơng xứ Nghệ ( Giáo án)
2.Văn bản : Nghệ An trong lòng tổ quốc Việt Nam.( Lớp 9 )
3 Văn bản : Sự tích thần đền Bạch Mã ( Lớp 6)
4 Cây Thiên hơng ( Lớp 6 )
5 Cách dạy bài văn biểu cảm Chơng trình địa phơng ngữ văn lớp 7
* Lu ý : Một số tiết dạy các đồng chí sử dụng máy chiếu -> dùng máy chiếu là
thay bảng phụ không đợc xa rời bảng chính
III Thảo luận :
- Các trờng thảo luận các tiết dạy mà tôi đã trình bày định hớng , sau đó cử đại
diện lên phát biểu ý kiến của mình
IV Tổng kết :
1 Vấn đề chơng trình :
- Thực hiện theo hớng dẫn của sở ( phân phối chơng trình của sở )
- Có thể giành chơng trình địa phơng trong một tuần
2 Cách sử dụng tài liệu :
- Nó là kênh tham khảo, cấu trúc theo hớng mở
+ Có thể lấy ngữ liệu ở bên ngoài hoặc ở sách guáo khoa hoặc học sinh tự học + Sử dụng tài liệu phải phù hợp với vùng miền -> tránh tình trạng đọc chép và phải dạy cách đọc và cách học cho học sinh
3 Cách dạy :
- Chủ trơng định hớng dạy học sinh cách học ( cùng với dạy kiến thức cơ bản trọng tâm, ta hình thành cho học sinh cách học tiếng Việt và Tập làm văn và cách đọc các loại văn bản ) => cũng tuỳ từng vùng miền mà có cách dạy khác nhau
- Phân biệt đợc giảng và dạy :
+ Giảng : Thầy giảng, lấy học sinh làm công cụ cho ý đồ của thầy
+ Dạy : Bên cạnh giảng dạy kiến thức , phải hình thành cho học sinh cách thức đọc các loại văn bản, học tiếng việt , tập làm văn
* Về Tiếng Việt : Cần hình thành cho học sinh một phơng pháp t duy và hình
thành cho học sinh cách sử dụng ngôn ngữ thông qua việc luyện tập Có nghĩa là làm rõ chất Nghệ ( trong thanh điệu, từ vựng, khái niệm, )
* Về Tập làm văn : tạo đợc kỹ năng về văn bản nói, văn bản viết , kỹ năng lập
luận, diễn đạt , v.v
- Chú trọng phần luyện tập
- Mục tiêu : hớng tới chất Nghệ trong các loại văn bản, trong vấn đề tập làm văn
- Cách dạy qua một văn bản cụ thể : ngời thầy không chỉ mang kiến thức đến cho học sinh mà cần phải cầm tay chỉ việc -> giúp học sinh con đờng đến với các đơn vị tri thức đó Từ đó hình thành cho học sinh cách thức đọc các loại văn bản, hình thành cho học sinh cách học
Và muốn làm đợc điều này thì bắt đầu từ đặc trng thể loại
- Trong quá trình dạy học cần phải có cái nhìn tích hợp, cái nhìn hợp tác Rèn luyện năng lực hợp tác cho học sinh Qua đó rèn luyện các kỹ năng sống cho các em
- Với chơng trình địa phơng phải làm nổi bật đợc chất Nghệ Song nên dùng
ph-ơng pháp phản biện
Trang 4* Tóm lại : Phải tổ chức , hớng dẫn cho học sinh làm việc dân chủ, đa phơng Từ
đó hình thành cách đọc, cách học cho các em và hớng tới mục tiêu tự học Chú ý tích hợp rèn luyện kỹ năng hợp tác
V Kế hoạch sau khi tập huấn :
1 Tiến hành biên soạn chơng trình địa phơng ở huyện, xã
2 Rà soát lại chơng trình sách giáo khoa chơng trình địa phơng ( Thiếu, đủ )
- Lớp 6 mới vào đã có cha ?
- Tài liệu của các khối ?
Để đăng ký mua tài liệu
3 Chủ động triển khai trong đơn vị mình và thực hiện chơng trình ngay
Cảm ơn các đồng chí đã chú ý lắng nghe chơng trình tập huấn hôm nay Có gì thiếu sót mong các đồng chí có ý kiến góp ý
Tôi xin gửi lời chúc sức khoẻ tới các đồng chí, và chúc các đồng chí thực hiện tốt chơng trình Ngữ văn địa phơng theo tinh thần của sở giáo dục và đào tạo đã yêu cầu
Xin cảm ơn
Giáo viên soạn : Nguyễn Thị Sao Mai