BAI 15 DONG MAU VA NGUYEN TAC TRUYEN MAU

có cả α và β) khi truyền cho người có nhóm máu AB (hồng cầu có cả A và B) thì kháng thể có trong huyết tương của người đó lại không gây kết dính hồng cầu của người nhận. BÀI TẬP VỀ NH[r]

NĂM HỌC 2014- 2015

GV: THÂN THỊ DIỆP NGA

SINH HỌC 8

KIỂM TRA BÀI CŨ

- Máu gồm những thành phần nào?

- Hãy trình bày chức năng của huyết

tương, hồng cầu và bạch cầu?

- Máu gồm:

 Huyết tương

 Tế bào máu : gồm hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu

- Chức năng của huyết tương, hồng cầu và bạch cầu:

 Huyết tương duy trì máu ở trạng thái lỏng để lưu thông

dễ dàng; vận chuyển các chất dinh dưỡng, các chất cần thiết và các chất thải.

 Hồng cầu vận chuyển O2 và CO2

 Bạch cầu tham gia bảo vệ cơ thể bằng các cơ chế: thực

bào, tạo kháng thể để vô hiệu hoá kháng nguyên, phá huỷ các tế bào bị nhiễm bệnh

ĐÁP ÁN

BÀI 15 ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN

TẮC TRUYỀN MÁU

Đông máu là gì?

Cấu tạo hiển vi

cục máu đông

Khối máu đông bịt kín vết thương

Tế bào máu

Huyết tương

vỡ enzim

Chất sinh tơ máu (axitamin, Ca 2+ )

Ca 2+

Huyết thanh

Khối máu đông

Tơ máu

Hồng cầu Bạch cầu Tiểu cầu

I- Đông máu

<?> Hãy quan sát sơ đồ, thảo luận nhóm trong 5 phút để hoàn thành các câu hỏi sau

• Sự đông máu có ý nghĩa gì với sự sống của cơ

thể?

• Sự đông máu liên quan tới yếu tố nào của máu?

• Máu không chảy ra khỏi mạch nữa là nhờ đâu?

• Tiểu cầu đóng vai trò gì trong quá trình đông

máu?

I Đông máu

• Sự đông máu có ý nghĩa gì đối với sự sống?

• Sự đông máu liên quan tới yếu tố nào của máu?

• Máu không chảy ra khỏi mạch nữa là nhờ đâu?

• Tiểu cầu đóng vai trò gì trong quá trình đông máu?

I Đông máu

Giúp bảo vệ cơ thể không mất máu khi bị thương

Liên quan tới tiểu cầu là chủ yếu và có sự tham gia của ion Ca2+ có trong huyết tương

Nhờ búi tơ máu ôm giữ các tế bào máu làm

thành khối máu đông bịt kín vết thương

Tiểu cầu vỡ giải phóng enzm tham gia vào quá trình đông máu

Huyết tương

Hồng cầu Bạch cầu Tiểu cầu

Chất sinh

tơ máu

Vỡ Enzim

Tơ máu

Ca 2+

Huyết thanh

Khối máu đông

Tại sao máu chảy trong hệ mạch lại không bị đông?

Tại sao máu chảy trong hệ mạch lại không bị đông?

• Vận tốc máu chảy trong hệ mạch là đều đặn và ổn định.

• Mặt trong của hệ mạch rất nhẵn và trơn nên không làm

cho tiểu cầu bị vỡ ra để giải phóng các yếu tố đông máu

• Một số tế bào còn tiết ra yếu tố chống đông tự nhiên như

muối oxalat, xitrat…

Do vậy mà máu chảy trong mạch không bị đông

Khi bị mất nhiều máu chúng ta phải làm gì đây?

Trong lịch sử phát triển y học, con người đã biết truyền máu Ý tưởng này thực sự bắt đầu vào đầu thế kỉ 17 do Các Lanstâynơ nghĩ ra, trong suốt thể kỉ 18 đã có nhiều thử nghiệm nhưng thường gặp tai biến chết người Mãi tới đầu thế kỉ 20 (1901) ông mới tìm ra nguyên nhân và nhận thấy rằng khi truyền máu phải tuân thủ theo những nguyên tắc nhất định.

 Ở người có mấy nhóm máu? Đó là những nhóm máu nào?

II Các nguyên tắc truyền máu

<?> Nghiên cứu thí nghiệm của Cac Lanstâynơ và quan sát hình 15 trả lời các câu hỏi sau:

1 Các nhóm máu ở người

- Hồng cầu của người cho có những loại kháng nguyên nào?

- Huyết tương của người nhận có những loại kháng thể

nào? Chúng có gây kết dính hồng cầu không?

Hồng cầu ở người cho có những kháng nguyên nào?

Huyết tương người nhận có những loại kháng thể nào? Chúng có gây kết dính hồng cầu không?

Ở người có những nhóm máu nào?

ở người có 4 nhóm máu: A, AB, B, O

Hồng cầu người cho có 2 loại kháng nguyên là : A và B

Huyết tương máu của người nhận có hai loại kháng thể

là  (gây kết dính A) và  (gây kết dính B) Chúng

có gây kết dính hồng cầu máu người cho.

 gây kết dính A

 gây kết dính B

O O

A A

B B

AB AB

<? > Hãy đánh dấu mũi tên để phản ánh mối quan hệ cho và nhận giữa các nhóm máu để không gây kết dính hồng cầu trong sơ đồ sau:

O O

A A

B B

AB AB

 Ở người có 4 nhóm máu : A, B, AB, O

 Sơ đồ mối quan hệ cho và nhận giữa các nhóm máu:

O O

A A

B B

AB AB

 Kết luận:

Truyền máu cần tuân thủ theo

những nguyên tắc nào?

2 Các nguyên tắc truyền máu

• Máu có nhiễm các tác nhân

gây bệnh (virut viêm gan B,

virut HIV ) có thể truyền

cho người khác được không?

Vì sao?

 Máu có cả kháng nguyên A và

B không truyền cho người có nhóm máu O được vì sẽ bị kết dính hồng cầu.

 Máu không có kháng nguyên A

và B có thể truyền cho người có nhóm máu O được vì không bị kết dính hồng cầu.

 Máu có nhiễm các tác nhân gây bệnh (virut viêm gan B, virut HIV ) không được đem truyền cho người khác vì sẽ gây nhiễm các bệnh này cho người được truyền máu

 Kết luận:

- Trước khi truyền máu cần phải xét nghiệm để

kiểm tra nhóm máu và mầm bệnh.

- Khi truyền máu cần phải tuân thủ theo các

BÀI TẬP CỦNG CỐ

Bài tập 1: Trong một gia đình: người bố có nhóm máu O,

người mẹ có nhóm máu AB, người con trai có nhóm máu A

và người con gái có nhóm máu B

- Người con trai bị tai nạn giao thông mất rất nhiều máu cần truyền máu gấp, vậy trong gia đình ai là người có thể cho máu?

- Trong trường hợp bố cần phải truyền máu thì trong gia đình

họ ai sẽ cho được máu? Và ta sẽ giải quyết như thế nào?

Bài tập 2: Hãy khoanh tròn vào đáp án đúng

1) Tế bào nào tham gia vào quá trình đông máu?

A Nhóm máu AB, hồng cầu có cả A và B nên bị kết dính

B Nhóm máu AB, huyết tương không có α và β

C Nhóm máu AB ít người có

D Nhóm máu AB hay bị kết dính

 Học bài và làm các bài tập cuối bài

 Ôn lại kiến thức về hệ tuần hoàn của lớp thú

 Đọc trước bài 16 : “tuần hoàn máu và lưu thông bạch huyết + Quan sát hình 16.1 : mô tả đường đi của máu trong hệ tuần hoàn

+ Tìm hiểu về vai trò của hệ tuần hoàn

 Bài tập : Tại sao người có nhóm máu O(huyết tương

có cả α và β) khi truyền cho người có nhóm máu AB

(hồng cầu có cả A và B) thì kháng thể có trong huyết

tương của người đó lại không gây kết dính hồng cầu

của người nhận?

BÀI TẬP VỀ NHÀ

THÂN THỊ DIỆP NGA