1,Vãö nhaì viãút mäüt âoaûn vàn sæí duûng thao taïc láûp luáûn so saïnh vãö taïc pháøm “Hai âæïa treí” ( Thaûch Lam )vaì phán têch taïc duûng cuía thao taïc láûp luán so saïnh sæí duûn[r]
Trang 1TiÕt 43:
Lµm v¨n
Trang 2Nĩi dung chÝnh cña bµi hôc:
I Khái niệm và tác dụng của lỊp luỊn
so s¸nh
1 T×m hiÓu ng÷ liÖu
2 Kh¸i niÖm, tác dụng của lỊp luỊn so s¸nh.
II Yêu cầu của thao tác lập luận
so sánh
1 T×m hiÓu ng÷ liÖu
2 Yêu cầu của thao t¸c lỊp luỊn so s¸nh
III Ghi nhí
IV LuyÖn tỊp cñng cỉ.
Trang 3IKHÁI NIỆM , TÁC DỤNG CỦA LẬP
LUẬN SO SÁNH:
1.TÌM HIỂU NGỮ LIỆU:
•Ng÷ liÖu 1:
“ Tõng nghe nêi r»ng: ng íi hiÒn xuÍt hiÖn ị ®íi th× nh ng«i sao s¸ng trªn tríi cao Sao s¸ng ¾t chÌu vÒ ng«i B¾c thÌn, ng íi hiÒn
¾t lµm sø gi¶ cho thiªn tö NÕu nh che mÍt ¸nh s¸ng, giÍu ®i vÎ
®Ñp, cê tµi mµ kh«ng ® îc tríi dïng th× ®ê kh«ng ph¶i lµ ý tríi sinh ra ng íi hiÒn vỊy.”
( ChiÕu cÌu hiÒn- Ng« Th× NhỊm)
: §o¹n v¨n trªn thÓ hiÖn nĩi dung g×?
: NhỊn xÐt vÒ c¸ch lỊp luỊn cña t¸c gi¶ trong ®o¹n v¨n?
: Môc ®Ých cña c¸ch lỊp luỊn Íy?
Trang 4Nội dung của đoạn văn: Mối quan hệ giữa ng ời hiền tài và
thiên tử.
Trả lời:
Cách lập luận của tác giả: dùng cách so sánh
+ Ng ời hiền nh sao sáng trên trời.
+ Sao sáng ắt chầu về ngôi Bắc thần.
Ng ời hiền phải làm sứ giả cho thiên tử.
Mục đích của cách lập luận: Khẳng định vai trò, trách nhiệm của ng ời hiền đối với đất n ớc.
Trang 5* Ngữ liệu 2:
“ Yêu ng ời, đó là một truyền thống cũ “ Chinh phụ ngâm” “, Cung oán ngâm” đã nói đến con ng ời Nh ng dù sao cũng là mới bàn đến một hạng ng ời Với “ Kiều”, Nguyễn Du đã nói đến cả một xã hội ng
ời Với “ Chiêu hồn ” thì cả loài ng ời đ ợc bàn đến [ … “ ] Chiêu hồn , ” con ng ời trong cái chết “ Chiêu hồn ” , con ng ời trong từng giới, từng loài, m ời loài là những loài nào với những nét cộng đồng phổ “ ” biến, điển hình của từng loài một [ ” … ].
Tôi muốn nói đến bài văn “ Chiêu hồn ” , một tác phẩm có một không hai trong nền văn học chúng ta ( Nghĩ mà xem, tr ớc “ Chiêu hồn ” ch a hề có một bài văn nào đem cái run rẩy mới ấy vào văn “ ” học Sau “ Chiêu hồn ” lại càng không.) Nếu “ Truyện Kiều ” nâng cao lịch sử thơ ca, thì “ Chiêu hồn ” đã mở rộng địa d của nó qua một vùng x a nay ít ai động tới: cõi chết.”
( Tuyển tập Chế Lan Viên, tập II, NXB Văn học, HN, 1990)
Trang 6§ỉi t îng ® îc so s¸nh: bµi V¨n chiªu hơn.
§ỉi t îng ® îc ®em ra so s¸nh: Chinh phô ng©m, Cung o¸n
ng©m, TruyÖn KiÒu.
Giỉng nhau: Cïng thÓ hiÖn lßng yªu th ¬ng con ng íi
Kh¸c nhau: ChØ riªng V¨n chiªu hơn bµn ®Õn c¶ loµi ng íi
trong cđi chÕt
Tác dụng của so s¸nh:
+ ChØ ra sù giỉng nhau vµ kh¸c nhau cña Văn chiêu hồn và Chinh phụ ngâm; Cung oán ngâm; Truyênû Kiều
+ ThÍy ® îc nét riêng trong cách thể hiện lòng yêu thương con người của 4 tác phẩm ®ù¬c so s¸nh
+ Kh¼ng ®Þnh gi¸ trÞ riêng của Văn chiêu hồn
Trang 7*Nh vậy, ở 2 đoạn trên, ng ời viết đã làm một công việc so sánh một cách cụ thể Nh ng có phải cứ làm công việc so sánh là có ngay đ ợc lập luận so sánh hay không? Vì sao?
Để có một lập luận so sánh, ng ời viết( nói) phải làm công việc so sánh Không có so sánh, không thể
có lập luận so sánh.
Song để hình thành một lập luận so sánh, ng ời
viết (nói) còn phải tiến hành lập luận, nghĩa là phải dùng so sánh làm cách thức chủ yếu để tổ chức, gắn kết các lý lẽ, dẫn chứng, nhằm làm sáng tỏ cho luận
điểm.
Trang 8Theo em hai ngữ liệu vừa xem xét có thể coi là một lập luận
so sánh không? Vì sao?
Đoạn văn 1 viết nhằm để nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm của
ng ời hiền đối với đất n ớc.
-> Luận điểm ấy đ ợc làm sáng tỏ bằng cách so sánh hình ảnh ng ời hiền nh sao sáng và quan hệ của ng ời hiền với thiên tử nh quy luật của tinh tú.
Đoạn văn 2 viết để làm sáng tỏ luận điểm về sự đặc sắc của Văn chiêu hồn trong niềm rung động về thân phận con ng ời.
-> Luận điểm ấy đ ợc làm sáng tỏ bằng cách so
sánh Văn chiêu hồn với những kiệt tác cùng nói
lên niềm th ơng xót cho số phận con ng ời.
Trang 9Trong đoạn 2, cách so sánh, nhất là sự khác nhau đ ợc tổ chức, sắp
xếp thật rõ ràng, hợp lý và có sức thuyết phục:
•Chinh phụ ngâm, Cung oán ngâm nói về một lớp ng ời ( ng ời phụ
nữ có chồng đi chinh chiến, ng ời cung nữ bị bỏ rơi … )
• Truyện Kiều nói về một xã hội ng ời ( từ tài tử giai nhân đến bọn l
u manh gian ác, từ quan võ đến quan văn, từ đại thần đến th lại, lính tráng, từ dân th ờng đến thầy cúng thầy tu … )
*** Văn chiêu hồn động đến con ng ời khi còn sống và khi đã chết…
=> Đoạn văn là một lập luận so sánh điển hình
Trang 102 Kh¸i niÖm, TÁC DỤNG CỦA lỊp luỊn so
s¸nh:
a Khái niệm:
LỊp luỊn so s¸nh lµ mĩt kiÓu lỊp luỊn nh»m ®ỉi chiÕu hai
hay nhiÒu sù vỊt hoƯc c¸ch mƯt trong cïng mĩt sù vỊt, hiÖn t
îng … ®Ó chØ ra nh÷ng nÐt giỉng nhau hoƯc kh¸c nhau gi÷a
chóng.
? Tõ viÖc t×m hiÓu c¸c ng÷ liÖu trªn,
em h·y cho biÕt: ThÕ nµo lµ thao t¸c lỊp luỊn so s¸nh?
Trang 11b.Taùc duỷng của thao tác lập luận so sánh
Nh vậy, thao tác lập luận so sánh coù
taùc duỷng gì?
Chỉ ra sự giống nhau và khác nhau của đối t ợng so sánh hoặc đ
ợc so sánh.
Thấy đ ợc bản chất của sự vật, hiện t ợng đ ợc so sánh.
Khẳng định giá trị, ý nghĩa của sự vật, hiện t ợng
Trang 12II.YÊU CẦU CỦA THAO TÁC LẬP LUẬN
SO SÁNH
1 Ng÷ liÖu:
“ Lµm sao trong ®ªm tỉi ngµy x a ®ê, Ng« TÍt Tỉ ®· mß ra ® îc nh÷ng thùc tÕ ®ê
vµ trong ®ªm tỉi, «ng lôi hôi th¾p ® îc bê h ¬ng mµ tù m×nh soi ® íng cho nh©n vỊt vĩi ®i? Lóc ®ê, kh«ng ph¶i lµ kh«ng cê ai nêi vÒ lµng xêm d©n cµy, nh ng ng íi ta nêi n¨ng kh¸c «ng, ng íi ta bµn vÒ c¸i l ¬ng h ¬ng Ỉm, ng íi ta xoa xoa mµ ng ng tiÒu tiÒu canh canh môc môc Cßn Ng« TÍt Tỉ th× xui ng íi n«ng d©n nưi lo¹n C¸i c¸ch viÕt l¸ch nh thÕ, c¸i c¸ch dùng truyÖn nh thÕ kh«ng lµ ph¸t ®ĩng quÌn chóng nh©n d©n chỉng quan T©y, chỉng vua ta th× cßn lµ c¸i g× n÷a!”
(Theo NguyÔn Tu©n toµn tỊp, tỊp V)
: Đoạn văn của Nguyễn Tuân nói về vấn đề gì và nhằm mục đích gì ?
: Tiêu chí ®Ó so s¸nh nh÷ng quan niÖm “ soi ® íng trªn lµ ”
g×?
Trang 13-NguyÔn Tu©n ®· so s¸nh quan niÖm “soi đường” cña Ng« TÍt Tỉ
víi :
+ Quan niÖm cña nh÷ng ng íi chñ tr ¬ng “ C¸i l ¬ng h ¬ng Ỉm ( chØ cÌn bµi ”
trõ hñ tôc th× ®íi sỉng n«ng d©n sÏ ® îc n©ng cao).
+ Quan niÖm nh÷ng ng íi hoµi cư (chØ cÌn trị vÒ víi ®íi sỉng thuÌn ph¸c, trong s¹ch nh ngµy x a th× ®íi sỉng nh©n d©n sÏ ® îc c¶i thiÖn).
- Tiêu chí ®Ó so s¸nh : Dùa vµ sù ph¸t triÓn tÝnh c¸ch cña c¸c nh©n
vỊt trong “ T¾t ®Ìn víi c¸c nh©n vỊt trong mĩt sỉ t¸c phỈm kh¸c ”
còng viÕt vÒ n«ng th«n vµ ng íi n«ng d©n thíi k× Íy.
-K ết cấu của lập luận:
+Giới thiệu về quan niệm “soi
đường” của Ngô Tất Tố trong Tắt
đèn
+So sánh cách viết về người nông
dân và nông thôn của Ngô Tất Tố với
các tác giả khác cùng thời
+Khẳng định quan điểm tiến bộ
của Ngô Tất Tố
Trang 14Hãy nhận xét về cách lập
Nguyễn Tuân trong đoạn văn trên !
-§o¹n trÝch tỊp trung so s¸nh vÒ viÖc chØ ra con ® íng
ph¶i ®i cña ng íi n«ng d©n tr íc CMT8 Theo NguyÔn
Tu©n, gi¸ trÞ soi s¸ng con ® íng n«ng d©n ph¶i ®i cña T¾t
- Víi so s¸nh nµy, NguyÔn Tu©n ®· phª ph¸n ¶o t ịng cña
hai lo¹i ng íi nêi trªn vµ kh¼ng ®Þnh tÝnh ®óng ®¾n cña Ng« TÍt Tỉ khi kªu gôi ng íi n«ng d©n h·y ®øng lªn tù cøu m×nh.
Trang 152 Yêu cầu của thao tác lập luận so sánh
- So s¸nh ph¶i ®Ưt c¸c ®ỉi t îng vµo cïng mĩt b×nh diÖn, ®¸nh gi¸ trªn cïng mĩt tiªu chÝ.
- Khi so s¸nh cÌn phải rút ra nh÷ng nhỊn xÐt, ®¸nh gi¸ vÒ
®ỉi t îng so s¸nh vµ ®ỉi t îng ® îc so s¸nh.
Khi thùc hiÖn thao t¸c lỊp luỊn so s¸nh cÌn chó ý ®iÒu g×?
Khi thùc hiÖn thao t¸c lỊp luỊn so s¸nh cÌn chó ý ®iÒu g×?
Trang 16*Thao tác thực hiện:
-Nêu luận điểm cần so sánh
- Làm sáng tỏ luận điểm bằng các cách đặt đối t ợng đ ợc so
sánh và so sánh trên cùng một bình diện Đánh giá các đối t ợng trên cùng một tiêu chí để thấy đ ợc sự giống nhau và khác nhau giữa chúng.
- Nêu ý kiến quan điểm của ng ời nói và ng ời viết với vấn đề đ ợc
so sánh.
III Ghi nhớ ( SGK)
Trang 17Th¶o luËn nhãm
IV LuyÖn tËp
Tæ 1+ 2: Th¶o luËn c©u hái 1( SGK- T156)
Tæ 3+4 Th¶o luËn c©u hái 2 ( SGK- T157)
Trang 18V.H íng dĨn hôc bµi cũ và
chuỈn bÞ bµi mới
1,Về nhà viết một đoạn văn sử dụng thao tác lập luận so sánh
về tác phẩm “Hai đứa trẻ” ( Thạch Lam )và phân tích tác dụng
của thao tác lập luân so sánh sử dụng trong đoạn văn đó
2,Chuẩn bị bài luyện tập cho tiết sau