Môn QUẢN LÝ Y TẾ Đây là một trong những môn học cơ bản trong chương trình đào tạo thạc sỹ và chuyên khoa I Y tế công cộng, được giảng dạy ngay từ học kỳ đầu tiên của năm học thứ nhất. Vai trò của quản lý luôn được nhấn mạnh vì các cán bộ lãnh đạo cũng như nhân viên làm việc trong bất kỳ một tổ chức, chương trình hay dự án nào, nếu vận dụng tốt các kỹ năng quản lý, công việc của họ thường đạt được hiệu quả cao. Môn học này sẽ cung cấp cho học viên những kiến thức và kỹ năng cơ bản về quản lý, với mong đợi rằng các học viên sẽ áp dụng những điều được học vào công việc thực tế của họ tại nơi làm việc.
Trang 1BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG
- -BÀI TẬP MÔN QUẢN LÝ Y TẾ
KẾ HOẠCH CAN THIỆP
Nâng cao kiến thức và thực hành của phụ huynh về phòng bệnh tay chân miệng cho trẻ từ 2-5 tuổi tại xã Xuân Thu, huyện Sóc
Sơn, Hà Nội từ 01/01/2020 đến 31/12/2020
Nhóm 5 – ThsYTCC23 – 1B
Hà Nội, 12/2019
Trang 2DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT MỤC LỤC
Trang 3I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Thông tin chung về xã Xuân Thu
Vị trí địa lý, diện tích: Xuân Thu là một xã nằm ở phía Đông Nam huyện
Sóc Sơn (thành phố Hà Nội), thuộc vùng chiêm trũng, với diện tích khoảng 570
Ha Phía Bắc và phía Tây giáp xã Kim Lũ (Sóc Sơn), phía Nam giáp xã Xuân Nộn
và Thụy Lâm (Đông Anh), phía Đông giáp xã Kim lũ và xã Hòa Tiến (Yên Phong, Bắc Ninh) Sông Cà Lồ bao bọc phía Đông, phía Nam và một phần phía Tây của xã.
Kinh tế: Cơ cấu kinh tế của xã bao gồm sản xuất nông nghiệp, công nghiệp
-tiểu thủ công nghiệp - thương mại dịch vụ Trong đó, nông nghiệp vẫn là nghề chính Ngoài ra người dân thường làm một số nghề phụ như: nghề mộc, cán sắt, mài giáp gỗ, thu gom phế liệu… Thu nhập bình quân đầu người (năm 2019) đạt khoảng 25 triệu đồng/người/năm
Dân số: Tính đến hết năm 2019, dân số của xã là 11.333 người, với 2.574 hộ
gia đình nằm rải rác trong 3 thôn: Xuân Lai, Thu Thủy, Yên Phú Số lượng trẻ em dưới 5 tuổi của xã là 1.765 trẻ (chiếm khoảng 10%).
Văn hóa, xã hội, giáo dục: Trên địa bàn xã có 1 trường mầm non, 1 trường
tiểu học và 1 trường trung học cơ sở đều đạt chuẩn Quốc gia Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, truyền thông luôn được xã đẩy mạnh, ví dụ như: các hoạt động thể dục, thể thao, mua bảo hiểm y tế tự nguyện, ủng hộ quỹ vì người nghèo, thông tin
về các chiến dịch y tế triển khai tại địa phương Ở mỗi thôn đều có hệ thống loa phát thanh phục vụ cho việc tuyên truyền các hoạt động truyền thông của thôn xóm.
2 Công tác chăm sóc sức khỏe tại xã Xuân Thu
Trên địa bàn xã Xuân Thu có một trạm y tế Trạm y tế (TYT) xã Xuân Thu
nằm ở khu trung tâm của xã với diện tích là 2.136 m2 TYT đã đạt chuẩn quốc gia giai đoạn 1 từ năm 2006 và đạt chuẩn giai đoạn 2 từ năm 2013, với cơ sở hạ tầng
và trang thiết bị tương đối đầy đủ Về nhân sự, hiện nay TYT có 10 cán bộ y tế (CBYT), bao gồm 1 bác sĩ, 3 y sĩ, 2 nữ hộ sinh, 2 điều dưỡng, 1 y tá và 1 dược sĩ.
Trang 4Trong năm 2019, TYT có 5.505 lượt khám bảo hiểm y tế, đối tượng chủ yếu
là người cao tuổi (hay mắc các bệnh về tăng huyết áp, suy nhược, một số trường hợp tai biến mạch máu não), trẻ em trong chương trình tiêm chủng và phụ nữ có thai đến siêu âm Người dân chủ yếu đến trạm để khám các bệnh thông thường như: viêm đường hô hấp trên, cảm cúm, tiêu chảy, suy nhược cơ thể… Theo thống kê từ sổ khám chữa bệnh của TYT xã Xuân Thu từ đầu năm 2019 đến nay,
số lượt khám tại trạm chủ yếu là các bệnh liên quan đến đường hô hấp (31,5%), mắt (10,9%), THA (5%),
0 5 10 15 20 25 30
35 31.5
23
10.9
2.6
0.3 0.4
11
Biểu đồ 1: Một số bệnh phổ biến tại xã Xuân Thu trong năm 2019
Từ giữa tháng 9/2019, tại xã đã phát hiện được 2 trường hợp trẻ dưới 5 tuổi mắc bệnh tay chân miệng tại trường mầm non của xã Để hạn chế dịch bệnh lây lan, nhà trường đã thực hiện vệ sinh, khử khuẩn tại lớp học có trẻ mắc bệnh Tuy nhiên, số ca bệnh vẫn tiếp tục tăng dần Tính đến ngày 31/10/2019, toàn trường đã
có 13 trẻ mắc bệnh tay chân miệng.
TIÊN CAN THIỆP
1 Phương pháp thu thập thông tin
Qua trình tiến hành thu thập thông tin được chia thành 4 giai đoạn:
Giai đoạn 1: Thu thập thông tin xác định VĐSK tồn tại tại xã Xuân Thu
Trang 5- Thu thập số liệu thứ cấp từ báo cáo của Ủy ban nhân dân (UBND) xã về tình hình kinh tế, văn hóa, xã hội; sổ sách của TYT xã Xuân Thu (sổ khám chữa bệnh năm
2019, báo cáo các chương trình y tế); báo cáo chương trình Y tế học đường,…
- Thu thập số liệu sơ cấp từ buổi đánh giá nhanh, phỏng vấn cộng đồng (20 người), Trạm trưởng TYT, CBYT tại TYT (4 người), y tế thôn bản (1 người), Phó chủ tịch UBND xã Xuân Thu.
Giai đoạn 2: Xác định VĐSK ưu tiên tại xã Xuân Thu
- Dựa vào bảng tổng hợp các thông tin đã thu thập, tiến hành thảo luận nhóm và chọn VĐSK ưu tiên can thiệp tại xã Xuân Thu bằng phương pháp BPRS.
Giai đoạn 3: Phân tích VĐSK ưu tiên, tìm nguyên nhân gốc rễ
- Tiến hành PVS Phó chủ tịch UBND xã, Trạm trưởng TYT xã, Cán bộ Y tế học đường và người dân, thu thập thông tin định tính để tìm nguyên nhân gốc rễ.
Giai đoạn 4: Xác định giải pháp can thiệp và phương pháp thực hiện:
- Sử dụng bảng ma trận để xác định và lựa chọn giải pháp Phỏng vấn và xin ý kiến của CBYT tại TYT
Sơ đồ 1: Quy trình thu thập thông tin
Vấn đề sức khỏe nổi cộm
Quan sát
Nguyên nhân gốc rễ
Sổ sách, báo
cáo của TYT,
UBND xã
Phỏng vấn
CBYT, người
dân
Vấn đề sức khỏe ưu tiên
Giải pháp, kế hoạch can thiệp
Chấm điểm BPRS
Ý kiến TYT, chính quyền
PVS,
PV bộ câu hỏi
TL
Thảo luận nhóm, biểu quyết
Trang 62. Các vấn đề tồn tại và vấn đề ưu tiên can thiệp
Sau khi tiến hành thu thập số liệu từ sổ sách, báo cáo của TYT xã Xuân Thu, kèm theo thực hiện bộ câu hỏi nhanh, đánh giá nhanh có sự tham gia của CBYT
và cộng đồng để tìm hiểu các vấn đề sức khỏe mà người dân quan tâm 5 vấn đề sức khỏe nổi cộm tại xã được xác định bao gồm:
- Tỷ lệ tăng huyết áp trong nhóm người trên 60 tuổi của xã Xuân Thu trong năm
2019 cao (18,2%)
- Số ca mắc bệnh viêm da cao trên tổng số các ca bệnh da liễu trong năm 2019 (88 trường hợp)
- Tỷ lệ người đến khám tại TYT xã Xuân Thu do NKHH trên năm 2019 cao (48,6%)
- Số ca mắc tay chân miệng ở trẻ từ 2 đến 5 tuổi ở xã Xuân Thu, huyện Sóc Sơn năm 2019 cao (13 ca)
2.1 Tỷ lệ THA trong nhóm người cao tuổi của xã Xuân Thu trong năm 2019 (18,2%) tăng so với năm 2018 (10, 6%)
Tính đến cuối năm 2019, toàn xã có tổng số 5.326 người trên 40 tuổi, trong
đó số người trên 60 tuổi là 908 người Theo báo cáo hoạt động phòng chống THA
và báo cáo triển khai chương trình THA năm 2019, trạm quản lý tất cả 165 hồ sơ bệnh án THA Đa số những người bị THA có hồ sơ quản lý đều là người cao tuổi
có BHYT Nếu chỉ xét 165 hồ sơ bệnh án THA, tỷ lệ người trên 60 tuổi bị THA tại
xã là 18,2% Tuy nhiên, qua thống kê sổ khám bệnh, phỏng vấn cộng đồng và trao đổi nhanh với CBYT tại trạm, số người bị THA được quản lý chỉ là một phần
trong số người THA tại xã “Số người mắc THA tại xã trên thực tế thì nhiều
nhưng TYT chưa thể quản lý và thống kê cụ thể được vì có người không đến khám tại trạm mà khám tại các cơ sở y tế khác”-(PVN CBYT) Trong 6 tháng cuối năm
2019, có tất cả 371 bệnh nhân THA tại xã, hầu hết là người trên 40 tuổi, lớn hơn gấp đôi số bệnh nhân THA mà trạm quản lý trong cả năm Chương trình Phòng chống THA nhận được sự quan tâm của chính quyền địa phương Tại xã thường
Trang 7xuyên tổ chức các lớp tập huấn, truyền thông về dự phòng và điều trị THA cho người cao tuổi, tuy nhiên vẫn chưa nhận được sự quan tâm của người dân Việc tuân thủ điều trị THA của nhiều người dân trong xã chưa thực sự tốt
2.2 ……….
2.3 ……….
2.4 ……….
3 Xác định vấn đề ưu tiên can thiệp
Để xác định VĐSK ưu tiên can thiệp trong các VĐSK tồn tại trên, nhóm đã sử dụng phương pháp xác định vấn đề ưu tiên can thiệp theo hệ thống thang điểm cơ bản (BPRS) của hệ thống Tổ chức Y tế Thế giới cho các VĐSK.
Bảng 1: Bảng chấm điểm các VĐSK dựa theo thang điểm cơ bản BPRS
Vấn đề sức khỏe
Thứ tự
ưu tiên can thiệp
Phạm vi vấn đề
A [1-10]
Tính nghiêm trọng
B [1-10]
Hiệu quả can thiệp
C [1-10]
BPRS = (A+2B) × C
Số ca mắc tay chân
miệng ở trẻ từ 2-5 tuổi
ở xã Xuân Thu, huyện
Sóc Sơn năm 2019 cao
(13 ca)
Tỷ lệ THA trong
nhóm người cao tuổi
của xã Xuân Thu
trong năm 2019
(18,2%) tăng so với
cùng kỳ nằm 2018
(10,6%)
Tỷ lệ người NKHH
trên đến khám tại TYT
xã Xuân Thu năm
2019 cao (48, 6%)
Số ca mắc bệnh viêm
Trang 8trường hợp mắc trong
năm 2019
Bằng cách chấm điểm với thang điểm từ 1 – 10; dựa trên 3 yếu tố phạm vi của vấn đề, tính nghiêm trọng, tính hiệu quả của can thiệp VĐSK được chọn là vấn đề có điểm cao nhất Sau khi tiến hành chấm điểm, vấn đề ưu tiên can thiệp
được lựa chọn trong 4 vấn đề sức khỏe là: “Số ca mắc bệnh tay chân miệng ở trẻ
từ 2-5 tuổi ở xã Xuân Thu, huyện Sóc Sơn năm 2019 cao (13 ca)” (chi tiết xem
phụ lục)
III PHÂN TÍCH VẤN ĐỀ ƯU TIÊN CAN THIỆP
1 Khái niệm
- Bệnh tay chân miệng là……….
2 Thực trạng bệnh tay chân miệng trên thế giới và tại Việt Nam
3 Mô tả vấn đề ưu tiên
3.1 Tình hình mắc bệnh tay chân miệng của trẻ mầm non 2-5 tuổi tại xã Xuân Thu năm 2019
3.2 Kiến thức và thực hành về phòng chống bệnh tay chân miệng của giáo viên tại trường mầm non xã Xuân Thu
3.3 Kiến thức và thực hành về phòng chống bệnh tay chân miệng của phụ huynh của trẻ mầm non tại xã Xuân Thu
3.4 Tình hình vệ sinh môi trường lớp học tại trường mầm non xã Xuân Thu
3.5 Các hoạt động phòng chống bệnh tay chân miệng tại xã Xuân Thu
Trang 94 Cây vấn đề
Qua phân tích cây vấn đề đã xác định được các nguyên nhân gốc rễ sau:
Việc trao đổi thông tin giữa nhà trường và gia đình không thường xuyên
Hình thức, tài liệu truyền thông chưa phù hợp
Thiếu lồng ghép nội dung về phòng bệnh TCM vào các bài học tại lớp cho trẻ
Ban giám hiệu chưa giám sát việc thực hiện phòng chống bệnh TCM
Trang 10Số ca mắc bệnh tay chân miệng ở trẻ từ 2- 5 tuổi tại xã Xuân Thu, huyện Sóc Sơn năm 2019 cao (13 ca)
Phụ huynh chưa
có thái độ đúng về bệnh tay chân miệng
Phụ huynh chưa chú trọng về vệ sinh cá nhân (rửa tay, ) cho trẻ
Phụ huynh chưa
hiểu rõ về mức độ
nguy hiểm của
bệnh TCM
Việc trao đổi thông tin giữa nhà trường và gia đình không thường xuyên
Hình thức, tài liệu
truyền thông chưa
phù hợp
Bận công việc, không có thời gian tìm hiểu
Phụ huynh chưa được cung cấp đầy
đủ thông tin về bệnh TCM
Yếu tố cá nhân của
trẻ
Kiến thức, thái độ, thực hành của phụ huynh về phòng chống
bệnh tay chân miệng chưa tốt
Tuổi Miễn dịch Thói quen ngậm đồ chơi, ngậm tay của trẻ
Thiếu lồng ghép nội dung
về phòng bệnh TCM vào các bài học tại lớp cho trẻ
Công tác phòng chống bệnh tay chân miệng tại trường
học chưa được thực hiện tốt
Công tác giáo dục cho trẻ ý thức, thực hành vệ sinh chưa tốt
Công tác vệ sinh trường lớp chưa được chú trọng
Khối lượng công việc của giáo viên lớn
BGH chưa giám sát việc thực hiện PC bệnh TCM
Trang 11IV MỤC TIÊU CAN THIỆP
1 Mục tiêu chung
Nâng cao kiến thức và thực hành của phụ huynh về phòng bệnh tay chân miệng cho trẻ từ 2-5 tuổi tại xã Xuân Thu, huyện Sóc Sơn, Hà Nội từ 01/01/2020 đến 31/12/2020
2 Mục tiêu cụ thể
Mục tiêu 1: Tăng tỷ lệ phụ huynh có trẻ từ 2-5 tuổi tại xã Xuân Thu, Huyện Sóc
Sơn, Hà Nội có kiến thức đạt về phòng chống bệnh tay chân miệng từ 60,1% lên
95% trong thời gian từ 01/01/2020 đến 31/12/2020
Mục tiêu 2: Tăng tỷ lệ phụ huynh có trẻ từ 2-5 tuổi tại xã Xuân Thu, Huyện Sóc
Sơn, Hà Nội có thực hành đạt về phòng chống bệnh tay chân miệng từ 32,5% lên
85% trong thời gian từ 01/01/2020 đến 31/12/2020
Mục tiêu 3: Tăng cường công tác phòng chống bệnh tay chân miệng tại trường
mầm non xã Xuân Thu, Huyện Sóc Sơn, Hà Nội từ ngày 01/01/2020 - 31/12/2020.
1 Tên kế hoạch can thiệp
Nâng cao kiến thức và thực hành của phụ huynh về phòng bệnh tay chân miệng cho trẻ từ 2-5 tuổi tại xã Xuân Thu, huyện Sóc Sơn, Hà Nội từ 01/01/2020 đến 31/12/2020
2 Địa điểm, thời gian, đối tượng can thiệp
- Địa điểm: Trường mầm non xã Xuân Thu, huyện Sóc Sơn, TP Hà Nội
- Thời gian: từ 01/01/2020 đến 31/12/2020
- Đối tượng: toàn bộ phụ huynh có trẻ 2-5 tuổi học tại Trường mầm non xã Xuân Thu
3 Bảng ma trận lựa chọn giải pháp
Trang 12Bảng 2: Bảng ma trận giải pháp
Mục tiêu Nguyên nhân
Chấm điểm Thực
hiện C/ K
Hiệu quả Khả
thi Tích Mục tiêu 1: Tăng tỷ lệ
phụ huynh có trẻ từ
2-5 tuổi tại xã Xuân Thu,
Huyện Sóc Sơn, Hà
Nội có kiến thức đạt về
phòng chống bệnh tay
chân miệng từ 60,1%
lên 95% trong thời
gian từ 01/01/2020 đến
31/12/2020
Mục tiêu 2: Tăng tỷ lệ
phụ huynh có trẻ từ
2-5 tuổi tại xã Xuân Thu,
Huyện Sóc Sơn, Hà
Nội có thực hành đạt
về phòng chống bệnh
tay chân miệng từ
32,5% lên 85% trong
01/01/2020 đến
31/12/2020
Hình thức, tài liệu truyền thông chưa phù hợp
Xây dựng và phát triển tài liệu truyền thông về phòng chống bệnh tay chân miệng
Xây dựng và thiết kế tài liệu truyền thông (tờ rơi, poster,
Đa dạng hóa các phương thức truyền thông
Thực hiện truyền thông qua loa phát thanh của nhà trường
về phòng chống bệnh tay chân miệng vào giờ phụ huynh đến trường đón trẻ
Thực hiện in ấn tài liệu truyền thông, treo (gắn) các poster/tranh ảnh tại các lớp học và khu vực bảng tin của nhà trường để phụ huynh dễ theo dõi
Tổ chức chương trình “Rửa tay với xà phòng – Phòng bệnh tay chân miệng” để hưởng ứng Ngày Thế giới rửa tay với xà phòng 15/10 huy động sự tham gia của gia đình
Việc trao đổi thông tin giữa nhà trường và gia đình không thường xuyên
Tăng cường trao đổi thông tin giữa nhà trường và gia đình
Nhà trường gửi tin nhắn hướng dẫn phụ huynh thực hiện phòng chống bệnh tay chân miệng cho trẻ tại nhà vào những đợt cao điểm của dịch tay chân miệng
Lồng ghép truyền thông các nội dung về phòng chống bệnh tay chân miệng tại các buổi họp phụ huynh kết hợp với phát
tờ rơi (Có thể mời cán bộ y tế tới lớp hướng dẫn)
Trang 13Mục tiêu Nguyên nhân
Chấm điểm Thực
hiện C/ K
Hiệu quả Khả
thi Tích
Mục tiêu 3: Tăng
cường công tác phòng
chống bệnh tay chân
miệng tại trường mầm
non xã Xuân Thu,
Huyện Sóc Sơn, Hà
-31/12/2020
Ban giám hiệu nhà trường chưa giám sát việc thực hiện phòng chống bệnh tay chân miệng
Tăng cường giám sát việc thực hiện phòng chống bệnh tay chân miệng tại trường học
Giám sát định kỳ việc vệ sinh trường lớp, đồ dùng học tập,
đồ dùng sinh hoạt cá nhân của trẻ (tần suất trung bình 1 lần/
tháng và 2-3 lần/tháng đối với các đợt dịch cao điểm)
Mời cán bộ của trung tâm y tế huyện, trạm y tế xã về tập huấn cho các giáo viên và cán bộ y tế học đường của nhà trường về phòng chống bệnh tay chân miệng
Thiếu sự lồng ghép các nội dung về phòng bệnh tay chân miệng vào các bài học tại lớp cho trẻ
Lồng ghép các nội dung về phòng bệnh tay chân miệng vào các bài học tại lớp cho trẻ
Thiết kế các bài học vui nhộn (vẽ tranh, bài hát, đọc thơ) về
Giáo viên hướng dẫn trẻ thực hiện các kỹ năng vệ sinh cá
Thực hiện chiếu phim hoạt hình/video vui nhộn cho trẻ về
Các giải pháp đưa ra được xét đến tính hiệu quả, khả thi và chấm điểm theo thang điểm từ 1 đến 5 Những giải pháp có
tích số điểm Hiệu quả × Khả thi từ 15 điểm trở lên là những giải pháp được lựa chọn thực hiện.
4 Bảng phân tích khó khăn-thuận lợi của các phương pháp thực hiện lựa chọn
Bên cạnh những thuận lợi, việc triển khai thực hiện các giải pháp can thiệp sẽ gặp phải một số khó khăn, đòi hỏi cần có những biện pháp khắc phục kịp thời để các hoạt động can thiệp có thể đạt hiệu quả cao Đây là những ý
kiến nhóm đưa ra dựa trên các thông tin trên địa bàn và có tính chất định hướng tham khảo cho các hoạt động can
thiệp.
Trang 14Bảng 3: Bảng phân tích khó khăn-thuận lợi của các phương pháp thực hiện lựa chọn
ST
T
1 Xây dựng và thiết kế tài liệu truyền thông (tờ rơi, poster,
video v.v.) phù hợp với đối tượng truyền thông
- Có đủ nhân lực thực hiện
- Nhận được sự ủng hộ của nhà trường
- Tài liệu tham khảo đa dạng
- Tốn kinh phí in ấn
2 Thực hiện in ấn, treo (gắn) các poster/tranh ảnh tại các lớp học
và khu vực bảng tin của nhà trường để phụ huynh dễ theo dõi
- Nhận được sự ủng hộ của nhà trường - Tốn kinh phí in ấn
3 Lồng ghép truyền thông các nội dung về phòng chống bệnh
tay chân miệng tại các buổi họp phụ huynh kết hợp với phát tờ
rơi
- Nhận được sự ủng hộ của nhà trường
- Nhận được sự ủng hộ của phụ huynh
- Tập trung đông đủ được phụ huynh
- Phụ huynh có thể không quan tâm
4 Tổ chức chương trình “Rửa tay với xà phòng – Phòng bệnh
tay chân miệng” để hưởng ứng Ngày Thế giới rửa tay với xà
phòng 15/10 huy động sự tham gia của gia đình
- Nhận được sự ủng hộ của nhà trường
- Nhận được sự ủng hộ của phụ huynh
- Thu hút trẻ tham gia
-Tốn kinh phí tổ chức
5 Giám sát định kỳ việc vệ sinh trường lớp, đồ dùng học tập, đồ
dùng sinh hoạt cá nhân của trẻ (tần suất trung bình 1
lần/tháng và 2-3 lần/tháng đối với các đợt dịch cao điểm)
- Có sẵn kế hoạch cố định -Phụ thuộc vào người
giám sát
- Có sẵn bảng kiểm
7 Mời cán bộ của trung tâm y tế huyện, trạm y tế xã về tập huấn
cho các giáo viên và cán bộ y tế học đường của nhà trường về
phòng chống bệnh tay chân miệng
- Nhận được sự ủng hộ của nhà trường
- Nhận được sự ủng hộ của phụ huynh
-Cần chi trả kinh phí tập huấn cho cán bộ TTYT huyện/TTYT xã
8 Thiết kế các bài học vui nhộn (vẽ tranh, bài hát, đọc thơ) về
phòng chống bệnh tay chân miệng cho trẻ tại lớp
- Có nhân lực thực hiện
- Nhận được sự ủng hộ của nhà trường
- Nhận được sự ủng hộ của phụ huynh