Đó là hệ thống kí hiệu để thể hiện các đối tượng địa lí về mặt đặc điểm, vị trí, sự phân bố trong không gian… Cách biểu hiện loại ngôn ngữ bản đồ này ra sao?. Để hiểu được nội dung, [r]
Trang 1Tiết PPCT: 5 Bài 5: KÍ HIỆU BẢN ĐỒ
CÁCH BIỂU HIỆN ĐỊA HÌNH TRÊN BẢN ĐỒ
Ngày dạy:
I MỤC TIÊU BÀI HỌC :
1 Kiến thức :
Hiểu được kí hiệu bản đồ là gì
Biết được các đặc điểm và phân loại các kí hiệu bản đồ
Nắm được cách đọc lát cắt địa hình và hiểu nó
2 Kỹ năng :
Đọc các kí hiệu trên bản đồ dựa vào bảng chú giải
Đọc lát cắt địa hình
II NỘI DUNG HỌC TẬP :
Hiểu được kí hiệu bản đồ là gì
Biết được các đặc điểm và phân loại các kí hiệu bản đồ
III CHUẨN BỊ :
– Giáo viên: Sách giáo viên, hình 14, 15, 16 phóng to ; một số bản đồ có đủ các dạng kí
hiệu
– Học sinh: Sách giáo khoa, tập ghi, tập bản đồ Địa lí 6, xem bài trước ở nhà.
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức và kiểm diện : (1’) Kiểm diện.
2 Kiểm tra miệng : (5’)
Muốn xác định phương hướng trên bản đồ,
người ta dựa vào đâu ? Áp dụng và xác
định hướng trên một bản đồ ?
Xác định vị trí trung tâm của một cơn bão
mới hình thành có toạ độ như sau trên bản
đồ tự nhiên thế giới:
1200Đ
200B
2.1 (8 điểm)
- Kinh tuyến… và vĩ tuyến…
- Xác định…
2.2 (2 điểm)
3 Giảng bài mới : (30’)
HOẠT ĐỘNG 1: (17’)
(1) Mục tiêu:
- Kiến thức: HS nắm được các loại kí hiệu bản đồ
- Kỹ năng: học sinh có thể khai thác hình ảnh
(2) Phương pháp, phương tiện dạy học: trực quan, vấn đáp, thuyết trình; H14, H15 (3) Các bước của hoạt động:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Giới thiệu bài: Bất kì loại bản đồ nào cũng
dùng một loại ngôn ngữ đặc biệt Đó là hệ
thống kí hiệu để thể hiện các đối tượng địa lí về
mặt đặc điểm, vị trí, sự phân bố trong không
gian… Cách biểu hiện loại ngôn ngữ bản đồ
này ra sao ? Để hiểu được nội dung, ý nghĩa
của kí hiệu ta phải làm gì ? 1 Các loại kí hiệu bản đồ:
Trang 2 GV Giới thiệu một số bản đồ kinh tế và yêu
cầu học sinh quan sát, rồi so sánh, nhận xét các
kí hiệu với hình dạng thực tế của đối tượng
GV Kí hiệu bản đồ là gì ? (Là những hình
vẽ, màu sắc … được dùng để thể hiện những
đối tượng địa lí trên bản đồ)
GV Kí hiệu bản đồ thường được đặt ở đâu
trên bản đồ ? (Ở cuối bản đồ)
GV Treo hình 14 và hình 15 lên bảng:
– Hỏi: có nhận xét gì về kí hiệu trên bản đồ ?
(Rất đa dạng)
– Hỏi: có mấy loại kí hiệu ?
▫ Kí hiệu điểm: sân bay, cảng biển, nhà máy
thủy điện
▫ Kí hiệu đường: ôtô, sông …
▫ Kí hiệu diện tích: vùng trồng lúa, rừng …
– Mở rộng:
▫ Kí hiệu điểm thường thể hiện vị trí của đối
tượng có diện tích nhỏ, người ta dùng các kí
hiệu hình học, chữ để thể hiện
▫ Kí hiệu đường thể hiện các đối tượng theo
chiều dài (sông có chiều dài và màu xanh là thể
hiện màu nước)
▫ Kí hiệu diện tích thể hiện các đối tượng địa
lí theo diện tích lãnh thổ
GV Kí hiệu bản đồ có tác dụng gì ? (Phản
ánh vị trí và sự phân bố của các đối tượng địa lí
theo không gian)
GV Tại sao khi sử dụng bản đồ ta phải xem
bảng chú giải đầu tiên ? (Kí hiệu bản đồ rất đa
dạng và bảng chú giải đã giải thích đầy đủ các
quy ước của kí hiệu đó)
GV Yêu cầu học sinh quan sát hình 15:
– Có mấy dạng kí hiệu ? (Có 3 dạng: kí hiệu
hình học, chữ, tượng hình)
– Mở rộng:
▫ Kí hiệu hình học: thường dùng để thể hiện
các mỏ khoáng sản
▫ Kí hiệu chữ: dùng các chữ cái đầu tiên của
kim loại (viết tắt) để thể hiện các mỏ khoáng
sản
▫ Kí hiệu tượng hình: mô tả hình dáng gần
đúng với hình dạng của sinh vật
Yêu cầu học sinh quan sát hình 8 và phân
biệt các loại và dạng kí hiệu ?
– Nhà thờ: kí hiệu tượng hình
– Chợ, cửa hàng: kí hiệu chữ
– Bệnh viện: kí hiệu hình học
– Có ba loại kí hiệu thường dùng là:
kí hiệu điểm, kí hiệu đường, kí hiệu diện tích
– Kí hiệu bản đồ dùng để biểu hiện
vị trí, đặc điểm, … của các đối tượng địa lí được đưa lên bản đồ
– Bảng chú giải của bản đồ giúp chúng ta hiểu nội dung và ý nghĩa của các kí hiệu dùng trên bản đồ
– Có 3 dạng kí hiệu: kí hiệu hình học, chữ, tượng hình
Trang 3HOẠT ĐỘNG 2: (13’)
(1) Mục tiêu:
- Kiến thức: HS nắm được cách biểu hiện địa hình trên bản đồ
- Kỹ năng: học sinh có thể khai thác hình ảnh
(2) Phương pháp, phương tiện dạy học: trực quan, vấn đáp, thuyết trình; H16
(3) Các bước của hoạt động:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
GV Treo hình 16 lên bảng: đây là cách biểu
hiện địa hình trên bản đồ (cao, thấp,…)
GV Giới thiệu hình: được gọi là lát cắt vì
người ta cắt tưởng tượng một quả núi bằng
những đường song song, cách đều nhau và vẽ
theo dạng vòng tròn (đồng mức)
GV Cho học sinh thảo luận câu hỏi sau:
nối điểm có cùng độ cao)
– Mỗi lát cắt cách nhau bao nhiêu m ?
(100m)
– Dựa vào đường đồng mức cho biết sườn nào
dốc hơn ? (sườn tây)
GV Gọi đại diện nhóm trả lời
GV Ngoài thể hiện địa hình trên bản đồ
bằng đường đồng mức người ta còn dùng cách
thể hiện nào? (Dùng thang màu)
GV Chỉ bản đồ tự nhiên và giảng thêm:
màu nâu đỏ thể hiện núi màu càng đậm nghĩa là
núi càng cao
GV Có mấy cách thể hiện địa hình trên bản
đồ ? (Dùng thang màu và đường đồng mức)
GV Lưu ý học sinh: Các đường đồng mức
và đường đẳng sâu cùng dạng kí hiệu, nhưng
biểu hiện ngược nhau: độ cao dùng số dương,
đường đẳng sâu dùng số âm
2 Cách biểu hiện địa hình trên bản đồ:
– Độ cao của địa hình trên bản đồ được biểu hiện bằng thang màu hoặc bằng đường đồng mức
V TỔNG KẾT VÀ HƯỜNG DẪN HỌC TẬP:
1 Tổng kết: (4’)
1.1 Gọi học sinh lên phân biệt các kí hiệu trên bản đồ
1.2 Vẽ hình đường đồng mức lên bảng và yêu cầu học sinh xác định độ cao
2 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:
Học bài và làm bài tập bản đồ Địa lí 6
Chuẩn bị bài 6: “Thực hành: Tập sử dụng địa bàn và thước đo để vẽ sơ đồ lớp học”:
– Mỗi nhóm mang theo 1 cây thước dây, 1 la bàn
– Ôn lại từ bài 1 đến bài 5