Kieán thöùc : Caûm nhaän veû ñeïp trong saùng, ñaàm thaém cuûa nhöõng kyû nieäm veà tuoåi thô vaø tình baø chaùu ñöôïc theå hieän trong baøi thô.. Kó naêng : phaân tích caùc ngheä thuaä[r]
Trang 1Bài 14
Tiết 53,54
Tuần 14
Văn bản: TIẾNG GÀ TRƯA
- Xuân
I.MỤC TIÊU
1 Kiến thức : Cảm nhận vẻ đẹp trong sáng, đầm thắm của những kỷ niệm về tuổi thơ và tình bà cháu
được thể hiện trong bài thơ
2 Kĩ năng : phân tích các nghệ thuật biểu hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả qua những chi tiết tự
nhiên, bình dị
3 Thái độ: Biết tôn trọng, yêu thương, vâng lời bà dạy
II NỘI DUNG HỌC TẬP: nội dung và nghệ thuật
II CHUẨN BỊ
- GV : tµi liƯu tham kh¶o
- HS : §äc, tr¶ lêi c©u hái SGK.
IV TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
1.Ổn định tổ chức và kiểm diện : Kiểm diện HS
2 Kiểm tra miệng: (5 phút)
? Đọc lại bài thơ Cảnh khuya.Phân tích nội dung và nghệ thuật bài thơ
- Cảnh trăng khuya ở rừng Việt Bắc, các sự vật như hòa hợp vào nhau Nghệ thuật so sánh, điệp từ, liệt kê Thể hiện tình yêu thiên nhiên, tình yêu của Bác
? Đọc bài Rằm tháng giêng Phân tích bài thơ
- Cảnh trăng thoáng đãng, bao la Điệp từ xuân, liệt kê Các sự vật trong cảnh như thắm được mùa xuân, điều đó càng làm cho trăng thêm đẹp Bác đang bận bịu lo cho tình hình chiến sự nhưng vẫn dành tình yêu cho cảnh Một phong thái ung dung, lãng mạn của người chiến sĩ cách mạng
3 Tiến trình bài học
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới(2 phút)
Hoạt động 2: tìm hiểu tác giả, tác phẩm(5 phút)
? Nêu vài nét về tác giả tác phẩm?
-XQuỳnh có1 hồn thơ trẻ trung,sôi nổi,tha thiết mạnh bạo,
giàu nữ tính.Thơ XQuỳnh thường viết về những điều bình
dị,gần gũi trong đsống thường nhật,trong gia đình,t/
yêu,tình mẹ con.Bthơ Thuyền và biển,cổ tích về loài
người…
- Bài thơ được sáng tác trên đường hành quân trong thời
kỳ đầu cuộc kháng chiến chống Mỹ
Hoạt động 3: Đọc –tìm hiểu chú thích(5 phút)
- Hướng dẫn đọc, chú ý đọc diễn cảm thể hiện tình cảm bà
cháu và cảm xúc của tác giả: Vui, bồi hồi
?Giải thích các chú thích: Lang mặt, sương muối, chéo go,
trúc bâu
? Bài thơ làm theo thể thơ 5 tiếng, nhưng cũng có những
chỗ biến đổi khá linh hoạt Em có nhận xét gì về cách
gieo vần, số câu trong mỗi khổ thơ?
(*Có thể cho HS nhắc lại số câu, chữ, vần trong thơ 5 chữ
qua các bài thơ ngũ ngôn đã học Liên hệ bài thơ Đêm nay
I Tác giả – tác phẩm: SGK/150
- Xuân Quỳnh
- Sáng tác trên đường hành quân trong thời kì đầu cuộc kháng chiến chống Mỹ
II.Đọc-tìm hiểu chú thích:SGK/150,151
1 Đọc
2 Chú thích : SGK
3 Thể thơ : thơ tự do.
Trang 2bác không ngủ).
-Thể thơ ngũ ngôn nhưng có sự sáng tạo
+ Số câu trong khổ không theo qui định
+ Số chữ mỗi câu: có câu 3 chữ
+Vần: ở cuối câu nhưng không cố định và ít có vần trong
khổ thơ Thơ tự do
Hoạt động 4: Phân tích bài thơ.(15 phút)
? Mạch cảm xúc bài thơ được khơi gợi từ việc gì?
-Nghe tiếng gà trưa.(lặp lại 4 lần)
?Từ tiếng gà trưa, người chiến sĩ có sự liên tưởng, hồi ức,
suy ngẫm, mạch cảm xúc trong bài thơ diễn biến như thế
nào?
-Trên đường hành quân, người chiến sĩ nghe tiếng gà trưa
gợi về những kỷ niệm tuổi thơ(MB) Hình ảnh gà mái mơ
vàng, hình ảnh người bà với tình yêu sự chắt chiu chăm lo
cho cháu, những ước mơ tuổi thơ(TB) Tiếng gà trưa đi
vào cuộc chiến đấu khắc sâu thêm tình yêu quê hương, đất
nước.(KB)
*Củng cố có tính tích hợp về cách lập ý trong văn biểu
cảm Hồi tưởng, liên tưởng, suy ngẫm rất cần thiết để
biểu cảm
? Bài thơ chia ra mấy đoạn? Nội dung từng đoạn?Ba
đoạn
+ Đoạn đầu: Đến tuổi thơ Tiếng gà trưa đánh thức cảm
xúc, tình cảm làng quê
+ Đoạn 2: Đến sột soạt Những kỷ niệm tuổi thơ từ
tiếng gà khơi gợi
+ Đoạn còn lại: Những suy nghĩ từ tiếng gà trưa
- Phân tích đoạn 1: Đọc lại khổ thơ đầu
?Hoàn cảnh tác giả lắng nghe tiếng gà?
-Buổi trưa nắng, trong xóm nhỏ, trên đường hành quân
?Tại sao trong vô vàn âm thanh làng quê, tâm trí của tác
giả chỉ chỉ bị thu hút bởi tiếng gà trưa?
-Nó là âm thanh làng quê gợi cuộc sống thanh bình->
Tiếng gà gợi kỷ niệm khó quên
?Những cảm xúc mới lạ do tiếng gà gợi lên trong lòng tác
giả?
-Những trưa xao động; chân đỡ mới; tuổi thơ hiện về
? Tác giả lắng nghe tiếng gà phải chăng chỉ bằng thính
giác?
-Tác giả lắng nghe tiếng gà không chỉ bằng thính giác mà
bằng cả cảm xúc của tâm hồn
?Qua đó thể hiện tình cảm gì của tác giả?
-Tình làng quê thắm thiết, sâu nặng
* Diễn giảng, liên hệ, chuyển ý
- Phân tích đoạn 2 :Kỉ niệm của tuổi thơ
* Đọc lại đoạn thơ: Khổ 2,3,4,5,6
? Đoạn thơ có nghệ thuật gì? Tác dụng?
III Phân tích văn bản
1 Mạch cảm xúc : Nghe tiếng gà trưa
2 Hoàn cảnh tác giả lắng nghe tiếng gà
- Trưa nắng,trong xóm nhỏ, trên đường hành quân
- Tiếng gà gợi kỉ niệm khó quên
-Tác giả lắng nghe tiếng gà không chỉ bằng thính giác mà bằng cả cảm xúc của tâm hồn
Tình làng quê thắm thiết sâu nặng
2 Kỉ niệm tuổi thơ
Trang 3-Điệp ngữ: Tiếng gà trưa, lặp lại đầu mỗi khổ thơ, gợi lại
một hình ảnh kỷ niệm thân thương
? Theo em, tại sao tranh lại vẽ bà và quả trứng?
* HS tự phát biểu, GV chốt lại ý
-Hình ảnh này làm sống Lại kỷ niệm tuổi thơ, hình ảnh
này theo tác giả trên suốt con đường đời
?Những kỷ niệm mà tiếng gà gợi lại?
(Gợi cho các em phát hiện chi tiết)
+Hình ảnh những con gà mái, với những quả trứng hồng
+Sự hiếu kỳ tuổi nhỏ
+Niềm vui có áo mới
* GV bình giảng về những kỷ niệm đúng với tâm sinh lý
trẻ thơ
? Lời thơ “Này con gà mái” được lặp lại có tác dụng gì?
-Biểu hiện tình cảm nồng hậu, gần gũi thân thương, sự
gắn bó của con người với gia đình và làng quê
? Em có nhận xét gì về kỷ niệm trong mỗi chúng ta?
-Bình dị nhưng gắn bó
? Trong âm thanh tiếng gà trưa, còn gợi cho tác giả hình
ảnh nào nữa?
-Kỷ niệm về hình ảnh người bà
Đọc lại khổ thơ 4, 5, 6
? Đó là những kỷ niệm nào về bà?
-Lơì bà mắng;Cách bà chăm chút từng quả trứng; Nỗi lo
sợ gà toi; Mua quần áo cho cháu
? Chi tiết bà mắng cháu, gợi cho em những cảm nghĩ gì về
tình bà cháu?
-Lời mắng yêu vì bà muốn cháu được xinh đẹp, chi tiết
chân thật, giản dị mà sâu sắc tình bà dành cho cháu, nhớ
lại kỷ niệm này người cháu cảm nhận được tình cảm bà
dành cho mình
? Em nghĩ gì về hình ảnh bà chắt chiu quả trứng trên tay?
-Người bà thôn quê chịu thương chịu khó trong cuộc sống
còn nhiều lo toan
? Hình ảnh người bà hiện lên với những đức tính quí báo
nào?
-Nghèo nhưng hiền; hết lòng vì cháu, chịu đựng, nhẫn
nại, hi sinh
? Những chắt chiu của bà được đền bù bằng niềm vui nào
của cháu?
-Vui vì có quần áo mới, vui vì được bà thương yêu chăm
sóc, cảm nhận tình cảm ấm áp từ bà
Đây là kỷ niệm thiêng liêng không gì quên được
? Em có thể đọc câu thơ nào về tình bà cháu( hay hát về
bà)
- Liên hệ bài thơ: “bếp lửa” của Bằng Việt
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp yêu nồng đượm
-Điệp ngữ: Tiếng gà trưa, lặp lại đầu mỗi khổ thơ, gợi lại một hình ảnh kỷ niệm thân thương
-Tiếng gà trưa gợi những kỷ niệm tuổi thơ
+ Kỉ niệm từ những hình ảnh quen thuộc: Gà mái, sự hiếu kì, quần áo mới
+ Kỉ niệm về người bà: Bảo ban, chắt chiu, lo lắng, yêu thương cháu
Đây là kỉ niệm thiêng liêng không gì quên được
Trang 4Cháu thương bà biết mấy nắng mưa
Tình bà cháu thể hiện trong lời nói, cử chỉ bình thường
nhưng khó phai nhạt vì tình cảm chân thật nhất, ấm áp
nhất, tình cảm gia đình là cội nguồn tình cảm không thể
thiếu trong mỗi con người
* Chuyển ý: Đọc khổ thơ cuối
? Khổ thơ cho em biết suy nghĩ gì của tác giả?
-Càng nhớ về kỷ niệm năm xưa, hình ảnh người bà càng
in đậm trong tâm hồn cháu và trở thành niềm trân trọng
kính yêu, chân thành và biết ơn
? Tình cảm gia đình được nâng cao như thế nào?
-Dẫn đến tình cảm cao hơn đó là tình yêu xóm làng, quê
hương, đất nước
? Nhận xét về phép lặp từ “Vì”?
-Kđịnh mđích chiến đấu cao cả nhưng cũng hết sức bình
thường
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật bài thơ?
-Sử dụng phép điệp ngữ.Ngôn ngữ giản dị, tự nhiên, gợi
cảm
Giàu hình ảnh chận thật của cuộc sống đời thường
* Đọc ghi nhớ SGK/151
Hoạt động 3: Luyện tập.(5 phút)
- Tổ thảo luận bài tập 2, giới hạn thời gian Đại diện tổ l
trình bày,
3.Những suy nghĩ từ tiếng gà trưa
- Tình yêu bà đã khắc sâu, tô đậm thêm tình yêu đối với quê hương, đất nước
* Ghi nhớ: SGK/151 III Luyện tập:
4 Tổng kết(Củng cố , rút gọn kiến thức) (5 phút)
- Mạch cảm xúc cảu bài thơ được gợi lên từ việc gì?
+ Nghe tiếng gà trưa
- Tác giả lắng nghe tiếng gà trong hoàn cảnh như thế nào?
+ Trưa nắng,trong xóm nhỏ, trên đường hành quân
+ Tiếng gà gợi kỉ niệm khó quên
+ Tác giả lắng nghe tiếng gà không chỉ bằng thính giác mà bằng cả cảm xúc của tâm hồn
Tình làng quê thắm thiết sâu nặng
5 Hướng dẫn học tập( Hướng dẫn HS tự học ở nhà) (3 phút)
* Đối với bài học ở tiết học này
- Về nhà học bài, học ghi nhớ, làm bài tập vào VBT
* Đối với bài học ở tiết học tiếp theo
- Chuẩn bị bài: “ Điệp ngữ” Chuẩn bị câu trả lời trong vở bài tập
V PHỤ LỤC : Tư liệu về tác giả Xuân Quỳnh
V RÚT KINH NGHIỆM:
a.Nội
dung
……… b.Phương
pháp
……… c.Đồ dùng thiết bị dạy học
………