Qua những thành tựu tiờu biểu về chớnh trị, kinh tế, văn húa, giỏo dục thời nhà Lý, anh chị hóy làm rừ đúng gúp của nhà Lý đối với cụng cuộc xõy dựng và phỏt triển nhà nước phong kiến độ
Trang 1Sở Giáo Dục & Đào Tạo NGhệ an Kỳ thi chọn đội tuyển dự thi
học sinh giỏi quốc gia lớp 12 THPT
năm học 2010 - 2011
Môn thi: Lịch sử Ngày thi: 07/10/2010 Thời gian: 180 phút (không kể thời gian giao đề)
Cõu 1 (4,0 điểm).
Qua những thành tựu tiờu biểu về chớnh trị, kinh tế, văn húa, giỏo dục thời nhà Lý, anh (chị) hóy làm rừ đúng gúp của nhà Lý đối với cụng cuộc xõy dựng và phỏt triển nhà nước phong kiến độc lập
Cõu 2 (3,0 điểm).
Trỡnh bày cơ sở hỡnh thành truyền thống yờu nước Việt Nam Vỡ sao chống ngoại
xõm, bảo vệ độc lập dõn tộc được xem là nột đặc trưng nổi bật nhất của truyền thống yờu
nước Việt Nam thời phong kiến ?
Cõu 3 (3,0 điểm).
Những điều kiện nào đảm bảo cho cuộc khởi nghĩa Yờn Thế kộo dài được 30 năm (1884 – 1913) ?
Cõu 4 (4,0 điểm).
Nờu nội dung cơ bản của khuynh hướng dõn chủ tư sản trong phong trào yờu nước Việt Nam đầu thế kỉ XX Vỡ sao khuynh hướng cứu nước này lại do cỏc sĩ phu yờu nước khởi xướng ?
Cõu 5 (3,0 điểm).
Sau khi giành được độc lập, mặc dự là chõu lục đầy tiềm năng về lịch sử, văn húa, kinh tế nhưng chõu Phi đang đứng trước những khú khăn, thỏch thức lớn trờn con đường phỏt triển.
Bằng những hiểu biết về cỏc nước chõu Phi sau khi giành độc lập, anh (chị) hóy làm sỏng tỏ ý kiến trờn
Cõu 6 (3,0 điểm).
“So với cỏc giai đoạn lịch sử thế giới trước đõy, chưa bao giờ cỏc quan hệ quốc tế
được mở rộng và đa dạng như trong nửa sau thế kỉ XX”.
(Sỏch giỏo khoa Lịch sử lớp 12 – nõng cao, trang 102.)
a Nờu nguyờn nhõn dẫn đến tỡnh hỡnh đú
b Đặc điểm nổi bật của quan hệ quốc tế trong giai đoạn này là gỡ ?
- - - Hết
-Họ và tên thí sinh: Số báo danh:
Đề chính thức
Trang 2Sở Giáo Dục & Đào Tạo NGhệ an Kỳ thi chọn đội tuyển dự thi
học sinh giỏi quốc gia lớp 12 THPT
năm học 2010 - 2011
Môn thi: Lịch sử Ngày thi: 08/10/2010 Thời gian: 180 phút (không kể thời gian giao đề)
Cõu 1 (3,0 điểm).
Anh (chị) hóy làm rừ những nhõn tố dẫn đến thắng lợi của cỏc cuộc khỏng chiến chống quõn xõm lược Mụng – Nguyờn thời nhà Trần ở thế kỉ XIII, từ đú rỳt ra bài học kinh nghiệm cho sự nghiệp xõy dựng và bảo vệ Tổ quốc
Cõu 2 (3,0 điểm).
Nờu những điểm nổi bật của cỏc đề nghị cải cỏch duy tõn ở Việt Nam trong những năm cuối thế kỉ XIX Kết cục của cỏc đề nghị cải cỏch này ?
Cõu 3 (4,0 điểm).
Túm lược cỏc giai đoạn phỏt triển của phong trào Cần vương chống Phỏp cuối thế kỉ XIX và rỳt ra tớnh chất của phong trào
Cõu 4 (4,0 điểm).
Động lực nào đó thụi thỳc Nguyễn Ái Quốc ra đi tỡm đường cứu nước ? Quỏ trỡnh tỡm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc cú gỡ khỏc so với cỏc nhà cỏch mạng tiền bối ?
Cõu 5 (3,0 điểm).
Trỡng bày những nguyờn nhõn làm cho tỡnh hỡnh Trung Đụng từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến nay luụn căng thẳng, khụng ổn định Hiệp định Gada – Giờricụ (9 – 1993) cú ý nghĩa gỡ trong tiến trỡnh hũa bỡnh Trung Đụng ?
Cõu 6 (3,0 điểm).
Phõn tớch nguồn gốc và đặc điểm lớn nhất của cuộc cỏch mạng khoa học – cụng nghệ nửa sau thế kỉ XX Tỏc động của cuộc cỏch mạng đú đối với sự phỏt triển nhõn loại ?
- - - Hết
-Họ và tên thí sinh: Số báo danh:
Sở GD & ĐT NGhệ an Kỳ thi chọn đội tuyển dự thi
học sinh giỏi quốc gia lớp 12 THPT
năm học 2010 - 2011 hớng dẫn và biểu điểm Chấm đề chính thức
(Hớng dẫn và biểu điểm chấm gồm 03 trang)
Môn: Lịch sử (Ngày 07/10/2010)
-Đề chính thức
Trang 3Câu Nội dung Điểm 1.
(4,0 đ)
Qua những thành tựu tiêu biểu về chính trị, kinh tế, văn hóa giáo dục
thời nhà Lý, anh (chị) hãy làm rõ đóng góp của nhà Lý đối với công cuộc
xây dựng và phát triển nhà nước phong kiến độc lập.
* Thành tựu
- Chính trị :
+ Năm 1009, nhà Lý thành lập Năm 1010, Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư
+ 1042, ban hành bộ Hình thư – bộ luật thành văn đầu tiên của nước ta 0,25 + 1054, Lý Thánh Tông đổi tên nước thành Đại Việt, từng bước hoàn chỉnh
chính quyền trung ương và địa phương
0,25
- Kinh tế :
+ Diện tích canh tác mở rộng, đắp đê trị thủy, bảo vệ trâu bò, trồng nhiều
+ Thủ công nghiệp truyền thống tiếp tục phát triển với nhiều ngành nghề,
+ Hình thành các địa điểm trao đổi hàng hóa với nước ngoài ở biên giới
Việt – Trung và trên biển (cảng Vân Đồn)
0,25
- Văn hóa, giáo dục :
+ Đạo phật thịnh đạt, truyền bá rộng rãi trong cả nước 0,25 + 1070, lập Văn Miếu Năm 1075, khoa thi quốc gia đầu tiên được tổ chức 0,50 + Kiến trúc, điêu khắc tinh tế, độc đáo với nhiều chùa chiền, đúc chuông,
phù điêu…
0,25
* Đóng góp :
+ Nhà Lý đã chọn đất định Đô “Thực là chỗ hội họp của bốn phương, nơi
thượng đô của kinh sư muôn đời”, mở ra thời kì phát triển mới của nước Đại
Việt
0,50
+ Kinh tế phát triển, đời sống nhân dân ổn định, độc lập thống nhất được
củng cố
0,25
+ Góp phần củng cố và phát triển nền văn hóa truyền thống 0,25
2.
(3, 0 đ) chống ngoại xâm, bảo vệ độc lập dân tộc được xem là nét đặc trưng nổiTrình bày cơ sở hình thành truyền thống yêu nước Việt Nam Vì sao
bật nhất của truyền thống yêu nước Việt Nam thời phong kiến ?
- Cơ sở
+ Bắt nguồn từ tình cảm của con người đối với gia đình, cộng đồng 0,25 + Bắt nguồn từ quá trình lao động gian khổ để dựng nước 0,50 + Trải qua quá trình giao lưu trao đổi thường xuyên, lâu dài trên đất nước 0,25 + Bắt nguồn từ quá trình đấu tranh để giữ nước, bảo vệ độc lập dân tộc 0,50
- Chống ngoại xâm, bảo vệ độc lập dân tộc được xem là nét đặc trưng nổi bật
nhất vì :
+ Trong quá trình xây dựng và bảo vệ đất nước, nhân dân ta thường xuyên
phải đối mặt với giặc ngoại xâm
0,50
+ Nhân dân ta đã đoàn kết, vượt qua gian khổ, hi sinh chiến đấu vì sự sống
+ Từ trong cuộc chiến đấu bảo vệ đất nước, lòng yêu nước phát triển đến
3 Những điều kiện nào đảm bảo cho cuộc khởi nghĩa Yên Thế kéo dài
Trang 4(3,0 đ) được 30 năm (1884 – 1913) ?
- Nghĩa quân biết dựa vào địa thế đồi núi hiểm trở nhưng thuận lợi để xây
- Khởi nghĩa xuất phát từ lợi ích sống còn của người nông dân nhằm giữ
gìn cuộc sống và đất đai mà họ đã đổ mồ hôi xương máu để khai phá, vì vậy
nghĩa quân và nhân dân cùng đồng cam cộng khổ chiến đấu
0,50
- Do điều kiện và hoàn cảnh sống đã tạo nên tính cách mạnh mẽ, khả năng
tự vệ cao của nông dân Yên Thế (lực lượng chính của khởi nghĩa) 0,50
- Lãnh đạo khởi nghĩa xuất thân từ nông dân, tiêu biểu là thủ lĩnh Hoàng
Hoa Thám nên họ gắn bó với nông dân…
0,50
- Chủ trương đúng đắn, phương thức tác chiến linh hoạt : kết hợp đấu tranh
quân sự với thương lượng, hòa hoãn ; vừa chiến đấu, vừa sản xuất, chuẩn bị
lực lượng để đánh giặc ; chiến thuật du kích…
0,50
- Phong trào Cần Vương đang diễn ra rộng khắp, quyết liệt gây tổn thất lớn
4.
(4,0 đ)
Trình bày nội dung cơ bản của khuynh hướng dân chủ tư sản trong
phong trào yêu nước Việt Nam đầu thế kỉ XX Vì sao khuynh hướng cứu
nước này lại do các sĩ phu yêu nước khởi xướng ?
- Nội dung
+ Yêu nước gắn liền với thương dân, cứu nước gắn liền với duy tân, giải
+ Thiết lập xã hội dân chủ, dân quyền theo thể chế dân chủ tư sản 0,50 + Phương pháp bạo động, cải cách ; đấu tranh trên nhiều lĩnh vực chính trị,
kinh tế, văn hóa, xã hội ; lực lượng bao gồm các tầng lớp nhân dân
0,50
- Khuynh hướng này do các sĩ phu yêu nước khởi xướng vì :
+ Chế độ phong kiến đã thối nát, nhà Nguyễn đầu hàng Pháp, phong trào
yêu nước theo hệ tư tưởng phong kiến thất bại…
0,50
+ Ảnh hưởng của tư tưởng dân chủ tư sản từ bên ngoài đến Việt Nam
+ Xã hội Việt Nam đầu thế kỉ XX đã xuất hiện các giai tầng mới, là cơ sở
xã hội tiếp nhận tư tưởng mới nhưng tầng lớp tư sản, tiểu tư sản còn nhỏ bé,
yếu ớt, giai cấp công nhân số lượng ít, còn mang tính tự phát
0,75
+ Các sĩ phu yêu nước tiến bộ chuyển biến tư tưởng, nhận thấy muốn cứu
nước phải gắn liền duy tân và thay đổi xã hội, họ khởi xướng khuynh hướng
cứu nước mới
0,75
5.
(3,0 đ)
Sau khi giành được độc lập, mặc dù là châu lục đầy tiềm năng về lịch
sử, văn hóa, kinh tế nhưng châu Phi đang đứng trước những khó khăn,
thách thức lớn trên con đường phát triển.
Bằng những hiểu biết về các nước châu Phi sau khi giành độc lập, anh
(chị) hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.
- Châu lục đầy tiềm năng
+ Về lịch sử, văn hóa : Là cái nôi của loài người, cái nôi của nền văn minh
nhân loại…
0,25
+ Tiềm năng kinh tế : Đất đai rộng lớn, tài nguyên phong phú, nhân lực
- Khó khăn, thách thức
+ Đói nghèo, bệnh tật, mù chữ, bùng nổ dân số 0,50 + Xung đột, đảo chính, nội chiến diễn ra liên miên 0,50
Trang 5+ Nợ nần, phụ thuộc vào nước ngoài 0,25
- Nguyờn nhõn dẫn đến khú khăn, thỏch thức
+ Hậu quả của sự thống trị lõu dài, tàn bạo của chủ nghĩa thực dõn cũ 0,50 + Tỡnh trạng lạc hậu kộo dài, mõu thuẫn sắc tộc, tụn giỏo… 0,25
6.
(3,0 đ) hệ quốc tế được mở rộng và đa dạng như trong nửa sau thế kỉ XX” “So với cỏc giai đoạn lịch sử thế giới trước đõy, chưa bao giờ cỏc quan
(Sỏch giỏo khoa Lịch sử lớp 12 – nõng cao, trang 102)
a Nờu nguyờn nhõn dẫn đến tỡnh hỡnh đú.
b Đặc điểm nổi bật của quan hệ quốc tế trong giai đoạn này là gỡ ?
a Nguyờn nhõn
- Sự tham gia ngày càng đụng của cỏc nước mới giành được độc lập ở Á,
Phi, Mĩlatinh vào cỏc hoạt động chớnh trị quốc tế 0,50
- Quy mụ toàn cầu của cỏc hoạt động kinh tế - tài chớnh và chớnh trị của cỏc
quốc gia và cỏc tổ chức quốc tế
0,50
- Những tiến bộ kỡ diệu của khoa học - kĩ thuật làm cho cỏc nước xớch lại
b Đặc điểm nổi bật
- Tỡnh trạng đối đầu gay gắt giữa hai siờu cường, hai phe kộo dài hơn bốn
- Cỏc quốc gia vẫn cựng tồn tại hũa bỡnh, vừa đấu tranh vừa hợp tỏc. 0,50
- Từ năm 1989, Chiến tranh lạnh chấm dứt, thế giới chuyển dần sang xu
thế hũa hoón, đối thoại và hợp tỏc
0,50
Hết
-Chú ý: Học sinh giải theo cách khác nếu đúng vẫn cho điểm tối đa.
Sở GD & ĐT NGhệ an Kỳ thi chọn đội tuyển dự thi
học sinh giỏi quốc gia lớp 12 THPT
năm học 2010 - 2011 hớng dẫn và biểu điểm Chấm đề chính thức
(Hớng dẫn và biểu điểm chấm gồm 03 trang)
Môn: Lịch sử (Ngày 08/10/2010)
1.
(3,0 đ)
Anh (chị) hóy làm rừ những nhõn tố dẫn đến thắng lợi của cỏc cuộc khỏng
chiến chống quõn xõm lược Mụng – Nguyờn thời nhà Trần ở thế kỉ XIII, từ đú
rỳt ra bài học kinh nghiệm cho sự nghiệp xõy dựng và bảo vệ Tổ quốc.
- Làm rừ nhõn tố…
+ Sự lónh đạo tài tỡnh của cỏc vua Trần và tướng lĩnh nhà Trần, tiờu biểu là vị 1,0
Trang 6thống soái Trần Hưng Đạo : Chủ trương đúng đắn, nghệ thuật quân sự tài tình…
+ Ý chí quyết tâm đánh giặc và sự đoàn kết một lòng của quân dân nhà Trần :
Hội nghị Bình Than, Hội nghị Diên Hồng, tinh thần “sát Thát”…
1,0
- Bài học :
+ Lấy dân làm gốc, vua tôi đồng lòng, quân dân hòa thuận 0,5 + Lấy yếu thắng mạnh, lấy ít địch nhiều, chủ động đập tan mọi âm mưu của
địch
0,5
2.
(3,0 đ)
Nêu những điểm nổi bật của các đề nghị cải cách duy tân ở Việt Nam trong
những năm cuối thế kỉ XIX Kết cục của các đề nghị cải cách này ?
- Điểm nổi bật
+ Cải cách duy tân xuất phát từ yêu cầu sống còn của đất nước nhằm cải thiện
tình hình để có thể đương đầu với sự xâm lược của tư bản phương Tây
0, 75 + Yếu tố duy tân được chú trọng (học tập, làm theo cái mới) 0, 50 + Đề cập đến nhiều vấn đề kinh tế, chính trị, văn hóa, giáo dục, đối ngoại, tôn
- Kết cục
+ Hầu hết các đề nghị cải cách này không được thực hiện 0,50 + Có tác dụng tấn công vào tư tưởng bảo thủ và chuẩn bị cho sự ra đời của
3.
(4,0 đ) cuối thế kỉ XIX và rút ra tính chất của phong trào Tóm lược các giai đoạn phát triển của phong trào Cần vương chống Pháp
* Các giai đoạn
+ Do Hàm Nghi và Tôn Thất Thuyết chỉ huy, với sự tham gia của nhiều văn
+ Diễn ra hàng trăm cuộc khởi nghĩa lớn nhỏ trên phạm vi rộng lớn, nhất là Bắc
Kì, Trung Kì
0,50 + Cuối 1888, vua Hàm Nghi rơi vào tay giặc, sau đó bị đày sang Angiêri 0,25
+ Mặc dù không còn sự chỉ đạo của triều đình, nhưng phong trào vẫn tiếp tục
phát triển, quy tụ thành các trung tâm lớn
0,50
+ Do Pháp càn quét, phong trào ở đồng bằng thu hẹp, chuyển lên hoạt động ở
trung du và miền núi (khởi nghĩa Hùng Lĩnh, Hương Khê)
0,50 + Năm 1896, khởi nghĩa Hương Khê thất bại, phong trào Cần vương chấm dứt 0,50
* Tính chất : Giải phóng dân tộc theo hệ tư tưởng phong kiến 0,75
4.
(4,0 đ)
Động lực nào đã thôi thúc Nguyễn Ái Quốc ra đi tìm đường cứu nước ?
Quá trình tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc có gì khác so với các nhà
cách mạng tiền bối ?
- Động lực :
+ Chứng kiến cuộc sống khổ cực của nhân dân lao động dưới ách áp bức bóc lột
của thực dân Pháp và tay sai…
0,50
+ Sự bế tắc của phong trào cứu nước cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX 0,50 + Tinh thần đấu tranh kiên cường, bất khuất, ý chí quyết tâm giành tự do độc lập
của nhân dân ta đã thôi thúc Nguyễn Ái Quốc ra đi
0,50
+ Tiếp nối truyền thống gia đình, quê hương, với lòng yêu nước, thương dân sâu
sắc, ý chí, nghị lực kiên cường, Nguyễn Ái Quốc quyết tâm ra đi tìm đường cứu
nước giải phóng dân tộc
0,50
- Điểm khác…
+ Các nhà cách mạng tiền bối hướng về Trung Quốc, Nhật Bản, Nguyễn Ái
+ Các nhà cách mạng tiền bối chủ trương cầu viện tạo thanh thế, Nguyễn Ái
Quốc đi để “xem xét họ làm như thế nào,… trở về giúp đồng bào” 0,50
Trang 7+ Các nhà cách mạng tiền bối tuyên truyền, vận động duy tân, chuẩn bị bạo động theo con đường dân chủ tư sản ; Nguyễn Ái Quốc vừa lao động, vừa học tập,
nghiên cứu lí luận kết hợp với hoạt động thực tiễn cách mạng, quyết định đi theo
con đường cách mạng vô sản
0,50
+ Quá trình tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc là quá trình khảo sát, lựa
chọn từ đó giúp Người tìm ra con đường cứu nước đúng đắn
0,50
5
(3,0 đ)
Nguyên nhân nào làm cho tình hình Trung Đông từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến nay luôn căng thẳng, không ổn định Hiệp định Gada –
Giêricô (9 – 1993) có ý nghĩa gì trong tiến trình hòa bình Trung Đông ?
- Nguyên nhân
+ Trung Đông có vị trí chiến lược quan trọng, nhiều dầu mỏ nên luôn bị các
+ Sự can thiệp và tranh giành của các nước đế quốc ở Trung Đông… 0,75
- Ý nghĩa Hiệp định…
+ Sau 45 năm chiến tranh, lần đầu tiên một Hiệp định hòa bình được kí kết giữa Ixraen và Tổ chức giải phóng Palextin (PLO)
0,50
+ Thỏa thuận này là một bước đột phá tích cực trong tiến trình dàn xếp hòa bình
ở Trung Đông
0,50
6.
(3,0 đ)
Phân tích nguồn gốc và đặc điểm lớn nhất của cuộc cách mạng khoa học –
công nghệ nửa sau thế kỉ XX Tác động của cuộc cách mạng đó đối với sự phát
triển nhân loại
- Nguồn gốc : là do những đòi hỏi của cuộc sống, của sản xuất nhằm đáp ứng nhu
cầu về vật chất và tinh thần ngày càng cao của con người, nhất là trong tình hình
dân số thế giới bùng nổ và tài nguyên cạn kiệt
1,0
- Đặc điểm lớn nhất là khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp. 0,50 + Mọi phát minh kĩ thuật, công nghệ đều bắt nguồn từ nghiên cứu khoa học 0,25 + Khoa học gắn liền với kĩ thuật, khoa học đi trước mở đường cho kĩ thuật Kĩ
thuật mở đường cho sản xuất
0,25
- Tác động
+ Tăng năng suất lao động, nâng cao mức sống và chất lượng cuộc sống, thay
+ Gây ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, tai nạn lao động và giao thông,
dịch bệnh, vũ khí hủy diệt…
0,50