Giảng thêm: Ở đoạn trích này tác giả không chỉ miêu tả về cảnh sông nước Cà mau mà còn thuyết minh, giải thích về những địa danh.Ví dụ: gọi rạch “Mái Giầm” vì hai bên bờ…lá xanh hình chi[r]
Trang 1Bài 19- Tiết 77
Tuần dạy: 21
Ngày dạy: 10/01/2012
1.MỤC TIÊU:
1.1.Kiến thức: Giúp học sinh:
- HS biết: sơ giản về tác giả và tác phẩm “Đất rừng phương Nam”
- Cảm nhận được sự phong phú và độc đáo của thiên nhiên và cuộc sống con người ở một vùng đất phương Nam của tổ quốc
- HS hiểu, nắm được tác dụng của nghệ thuật miêu tả sơng nước
1.2.Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm phù hợp nội dung văn bản
- Nắm bắt nội dung văn bản truyện hiện đại cĩ yếu tố miêu tả kết hợp thuyết minh
- Nhận biết các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản và vận dụng chúng khi làm văn miêu tả thiên nhiên
1.3 Thái độ :
- Giáo dục cho học sinh ý thức học tập nghệ thuật miêu tả đặc sắc của tác giả và
tình cảm yêu thương, gắn bĩ quê hương
- Giáo dục HS ý thức bảo vệ mơi trường thiên nhiên
2 TRỌNG TÂM:
- Thiên nhiên và hoạt động của con người ở vùng sơng nước Cà Mau, tình cảm của tác giả đối với quê hương
3.CHUẨN Bị:
3.1.Giáo viên: Tranh ảnh về sơng nước Cà Mau.
3.2.Học sinh: Đọc văn bản, tìm hiểu về tác giả, phong cảnh, con người ở sơng nước Cà Mau.
4.TIẾN TRÌNH:
4.1.Ổn định tổ chức và kiểm diện:
Giáo viên kiểm diện: 6A5:
4.2.Kiểm tra miệng:
Câu 1: Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn là gì? (8 đ)
Đáp án: Khinh thường Dế Choắt, trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt
Ở đời mà cĩ thĩi hung hăng, bậy bạ, cĩ ĩc mà khơng biết nghĩ sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình
Câu 2: Em hãy cho biết văn bản “Sơng nước Cà Mau” là tác phẩm của ai? (2đ)
Đáp án: Đồn Giỏi
4.3.Bài mới:
Có lẽ , nhắc đến bộ phim “Đất Phương Nam”thì các em ở đây ai cũng biết Đó là bộ phim nhiều tập rất hay đã để lại trong lòng khán giảnhiều ấn tượng sâu sắc Bộ phim được chuyển thể từ tác phẩm văn học “Đất rừng Phương Nam” của Đoàn Giỏi “Sông nước Cà Mau” là đoạn trích từ chương XVIII trong truyện “Đất rừng Phương Nam” mà chúng ta sẽ học hôm nay
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học
Hoạt động 1: Đọc - hiểu văn bản.
Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc: giọng hâm hở,
liệt kê, giới thiệu, nhấn mạnh các tên riêng
-Đoạn đầu đọc chậm, giọng miên man, đều đều,
I Đọc – hiểu văn bản:
1 Đọc-kể
SƠNG NƯỚC CÀ MAU
( Trích: “Đất rừng phương Nam” - Đồn Giỏi)
Trang 2càng về sau, tốc độ đọc càng nhanh dần lân, đến
đoạn tả chợ, đọc giọng vui, linh hoạt
Giáo viên đọc mẫu, gọi học sinh đọc, kể
Nhận xét, sửa sai
?Dựa vào chú thích dấu sao (sgk/20) em hãy giới
thiệu vài nét về nhà văn Đoàn Giỏi?
-> Đoàn Giỏi (1925-1989),quê ở Tiền Giang Ông
viết văn từ thời kháng chiến chống thực dân Pháp
(1946-1954)
? Tác phẩm“Đất rừng phương Nam”được sáng tác
vào năm mấy?Nội dung của nó?
-> -“Đất rừng phương Nam”(1957)
-Là truyện dài nổi tiếng nhất của Đoàn Giỏi kể
về quãng đời lưu lạc của bé An –nhân vật chính –
tại vùng đất rừng U Minh ,miền Tay Nam Bộ trong
nhũng năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp
- Là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của
văn học thiếu nhi nước ta Từ khi ra mắt bạn đọc
(1957), nó đã có sức hấp dẫn lâu bền với nhiều thế
hệ bạn đọc nhỏ tuổi cho đến tận ngày nay Bộ
phim “Đất Phương Nam” (kịch bản phim có cải
tiến ít nhiều nên có chỗ không hoàn toàn như trong
truyện)
? Bài văn “Sông nước Cà Mau” được trích từ
chương mấy của tác phẩm “Đất rừng phương
Nam”?
*Giải thích từ khó: Mái giầm; nói trại; trấn; cút
(sgk/21)
Hoạt động 2: Phân tích văn bản
?Bài văn miêu tả cảnh gì? Theo trình tự như thế
nào?
-Miêu tả cảnh quan sơng nước vùng Cà Mau ở cực
Nam của Tổ quốc
Trình tự miêu tả là đi từ những ấn tượng chung về
thiên nhiên vùng đất Cà Mau rồi tập trung miêu tả và
thuyết minh về các kênh rạch sơng ngịi với cảnh vật
hai bên bờ, cuối cùng là cảnh chợ Năm Căn họp
ngay trên mặt sơng
?Dựa vào trình tự miêu tả, em hãy tìm bố cục của
bài văn?
*3 phần:
- Phần 1: Từ đầu… “màu xanh đơn điệu”: Ấn tượng
ban đầu về tồn cảnh
- Phần 2: “Từ khi”… “khĩi sĩng ban mai”: Cảnh
kênh rạch sơng ngịi
2 Chú thích:
a.Tác giả, tác phẩm:
- Đoàn Giỏi (1925-1989), quê ở Tiền Giang
-“Sông nước Cà Mau” là đoạn trích từ chương XVIII trong truyện “Đất rừng Phương Nam”(1957)
b.Giải nghĩa từ: sgk/21
II Phân tích văn bản:
Trang 3- Phần 3: Còn lại: Cảnh chợ Năm Căn.
?Hãy hình dung vị trí quan sát của người miêu tả Vị
trí ấy có thuận lợi gì cho việc quan sát và miêu tả?
- Người miêu tả ở vị trí: trên con thuyền xuôi theo
các kênh rạch vùng Cà Mau đổ ra sông Năm Căn rồi
dừng lại ở chợ Năm Căn
miêu tả cảnh quan vùng rộng lớn theo một trình tự
thiên nhiên hợp lí
?Trong đoạn văn (Từ đầu…”màu xanh đơn điệu”)
tác giả đã tả ấn tượng ban đầu bao trùm về sông
nước vùng Cà Mau Ấn tượng ấy như thế nào và
được cảm nhận qua những giác quan nào?
- Tác giả đã tập trung miêu tả khung cảnh thiên
nhiên qua sự cảm nhận của thị giác và thính giác -hai
cơ quan có khả năng nắm bắt nhanh, nhạy nhất các
đặc điểm của đối tượng (đặc biệt là cảm giác về màu
xanh bao trùm và tiếng rì rào bất tận của rừng cây,
sóng, gió)
?Em hình dung như thế nào về cảnh sông nước Cà
Mau qua ấn tượng ban đầu của tác giả?
?Khi miêu tả tác giả đã dùng nghệ thuật gì?
?Em cảm nhận được thiên nhiên nơi đây như thế
nào?
Giới thiệu với HS tranh về sông ngòi, kênh rạch ở
Cà Mau
?Em có nhận xét gì về cách đặt tên cho các dòng
sông, con kênh ở vùng Cà Mau?
-Không phải bằng những danh từ mĩ lệ mà cứ theo
đặc điểm riêng biệt của nó mà gọi thành tên, rất dân
dã, mộc mạc, theo lối dân gian
?Những địa danh này gợi ra những đặc điểm gì về
thiên nhiên vùng Cà Mau?
-Thiên nhiên ở đây còn rất tự nhiên, hoang dã, phong
phú
?Môi trường thiên nhiên này có lợi ích gì cho cuộc
sống của chúng ta?
-Giúp cân bằng sinh thái, không khí trong lành,
cung cấp nguồn ô xi quý giá…
?Theo em, trước những cảnh thiên nhiên hoang dã
như vậy chúng ta phải làm gì?
-Phải có ý thức bảo vệ môi trường tự nhiên, bởi vì
bảo vệ môi trường là bảo vệ chính cuộc sống của
chúng ta
Giảng thêm: thiên nhiên khắc nghiệt, thiên tai liên
tiếp xảy ra cũng là do con người chúng ta không có ý
thức bảo vệ
1.Ấn tượng ban đầu về toàn cảnh sông nước Cà Mau:
- Sông ngòi, kênh rạch chi chít như mạng nhện
- Trời, nước, cây toàn một màu sắc xanh
- Tiếng rì rào bất tận của rừng cây, của sóng, gió
* Nghệ thuật: So sánh, dùng tính từ, từ láy
để miêu tả độc đáo
Thiên nhiên còn hoang sơ, đầy hấp dẫn và
bí ẩn
2.Cảnh sông ngòi, kênh rạch ở Cà Mau:
Trang 4Giáo dục học sinh ý thức bảo vệ môi trường tự
nhiên, bảo vệ thiên nhiên hoang dã.
Giảng thêm: Ở đoạn trích này tác giả không chỉ miêu
tả về cảnh sông nước Cà mau mà còn thuyết minh,
giải thích về những địa danh.Ví dụ: gọi rạch “Mái
Giầm” vì hai bên bờ…lá xanh hình chiếc bơi chèo
nhỏ tích hợp sơ giảng về hai thể văn: thuyết minh,
giải thích các em sẽ được học kĩ hơn trong chương
trình 8, 9
Gọi học sinh đọc lại đoạn “thuyền chúng tôi…ban
mai”
?Tìm những chi tiết nói về sự rộng lớn và hùng vĩ
của dòng sông Năm Căn và rừng đước? Tác giả
thành công với những nghệ thuật gì?
Cho học sinh thảo luận 4’, trình bày
Gọi học sinh nhận xét Giáo viên nhận xét, chốt ý
Giáo dục học sinh ý thức lựa chọn từ ngữ và sử
dụng biện pháp tu từ phù hợp khi viết văn
?Trong câu “thuyền chúng tôi… xuôi về Năm Căn”
có những động từ, cụm động từ nào chỉ cùng một
hành động của con thuyền ?
-Chèo thoát, đổ ( ra), xuôi (về)
?Theo em có thể thay đổi trình tự của những động
từ trên hay không? Vì sao?
-Không Vì các động từ đó đã được sắp xếp theo
một trình tự hợp lí:
+Thoát qua: con thuyền vượt qua một nơi nguy hiểm
+Đổ ra: con thuyền từ con kênh nhỏ trôi ra dòng
sông lớn
+Xuôi về: con thuyền nhẹ nhàng xuôi theo dòng
nước về Năm Căn
?Em có nhận xét gì về việc dùng từ ngữ và sắp xếp
ý?
-Chọn lọc từ ngữ chính xác, tinh tế, sắp xếp theo
một trình tự hợp lí
Giáo dục học sinh ý thức lựa chọn từ ngữ và biết
sắp xếp ý theo một trình tự hợp lí khi viết văn.
?Tìm trong đoạn văn những từ miêu tả màu sắc của
rừng đước và nhận xét về cách miêu tả màu sắc của
tác giả?
-Tác giả đã diễn tả màu xanh của rừng đước với ba
mức độ sắc thái: màu xanh lá mạ, màu xanh rêu,
màu xanh chai lọ một màu xanh Miêu tả các lớp
cây đước từ non đến già nối tiếp nhau
?Em có nhận xét gì về cách miêu tả của tác giả?
-Rất độc đáo
Giáo dục học sinh ý thức học tập cách miêu tả
đặc sắc của tác giả.
Giáo viên cho học sinh xem tranh về chợ nổi Năm
-Dòng sông Năm Căn mênh mông, rộng hơn ngàn thước
-Nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác
-Cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng
-Rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận
Rộng lớn, hùng vĩ
Nghệ thuật: dùng từ láy, hình ảnh so sánh
gợi hình, gợi cảm, tạo ấn tượng
Trang 5Căn Giáo viên giới thiệu sơ lược vài nét độc đáo của
chợ nổi này
?Tìm những chi tiết tiêu biểu nói về cảnh sinh hoạt
của chợ Năm Căn? (họp chợ vào thời gian nào? Ở
đâu? Mua bán những gì? Người bán hàng như thế
nào?)
?Qua những chi tiết giới thiệu trên, em có nhận xét
về cảnh sinh hoạt ở chợ Năm Căn như thế nào?
?Qua bài văn này, em cảm nhận được gì về vùng Cà
Mau – cực Nam của Tổ quốc?
-Thiên nhiên rộng lớn, hùng vĩ, cảnh họp chợ trên
sông thật độc đáo
?Nêu cảm nghĩ chung của em về thiên nhiên sông
nước cà Mau?
-Đẹp, nên thơ, độc đáo, khiến ta cảm thấy tự hào và
thêm yêu quê hương, đất nước Việt Nam của chúng
ta
?Em hãy nêu ý nghĩa của văn bản?
- Để giúp chúng ta cảm nhận rõ về sông nước Cà
Mau như vậy theo em, người viết phải hiểu như thế
nào về vùng đất ấy?
- Có vốn hiểu biết rộng, phong phú
? Em hãy nêu nhận xét chung về nghệ thuật được sử
dụng trong toàn đoạn trích?
Gọi học sinh đọc ghi nhớ SGK/23
Giáo dục học sinh về lòng yêu mảnh đất cực Nam,
yêu Tổ quốc Việt Nam.
Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh luyện tập.
Hướng dẫn học sinh về nhà làm bài tập 1
Gọi học sinh đọc yêu cầu của bài tập 2
?Ở Tây Ninh chúng ta có những con sông nào? Em
có những hiểu biết gì về con sông ấy?
Sông Vàm Cỏ Đông chảy từ biên giới Việt Nam,
Căm-pu- chia tại xã Tân Đông, Tân Châu rồi qua
các địa danh: Tân Biên, Châu Thành, Bến Cầu, Hòa
Thành, Gò Dầu, Trảng Bàng dài hơn 150 km, vì có
nhiều nhánh sông nhỏ nên rất thuận tiện cho việc lưu
thông hàng hóa từ nơi khác đến và ngược lại, tiêu
biểu là cảng Bến Kéo (Hòa Thành)
Yêu cầu học sinh làm bài vào VBT
3.Cảnh chợ Năm Căn:
Họp chợ vào ban đêm, trên thuyền
Mua bán rất nhiều thứ
Dân cư nhiều nước tập trung buôn bán, đa dạng về màu sắc, trang phục, tiếng nói
Người bán hàng rất cởi mở
Tấp nập, đông vui, trù phú và độc đáo
*Ý nghĩa: Đoạn trích độc đáo và hấp dẫn
thể hiện sự am hiểu, tấm lòng gắn bó của nhà văn Đoàn Giỏi với thiên nhiên và con người vùng đất Cà Mau
*Nghệ thuật:
- Miêu tả từ bao quát đến cụ thể
- Từ ngữ gợi hình, chính xác, BPTT: so sánh…
- Sử dụng ngôn ngữ địa phương
- Kết hợp miêu tả và thuyết minh
Ghi nhớ SGK/23 III Luyện tập:
Bài 2:
Sông Vàm Cỏ Đông, sông Sài Gòn, ( sông Tha La là một nhánh của sông Sài Gòn)
4.4.Câu hỏi, bài tập củng cố :
Câu1: Em hãy trình bày đôi nét về nhà văn Đoàn Giỏi?
Trang 6Đáp án: Đồn Giỏi (1925 -1989), quê Tiền Giang, viết văn từ thời kháng chiến chống Pháp.
Câu 2: Qua tìm hiểu văn bản “Sơng nước Cà mau” em cảm nhận gì về vùng đất này? Tình cảm của
em như thế nào về vùng đất cực Nam của Tổ quốc như thế nào?
Đáp án: Cảnh sơng nước Cà Mau cĩ vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dã Chợ Năm căn là hình ảnh cuộc sống tấp nập, trù phú, độc đáo ở vùng đất tận cùng phía Nam Tổ quốc
Câu 3: Em học tập được điều gì ở nghệ thuật tả cảnh của nhà văn Đồn Giỏi?
Đáp án: Quan sát kĩ, tả chi tiết, cụ thể, chọn lọc từ ngữ, sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật để miêu
tả, làm cho bài văn miêu tả hay hơn, ấn tượng hơn…
Liên hệ giáo dục học sinh ý thức học tập nghệ thuật miêu tả của tác giả
4.5.Hướng dẫn HS tự học ở nhà:
-Đối với bài học ở tiết học này:
+ Đọc, tĩm tắt lại nội dung văn bản: “Sơng nước Cà mau”
+Nhớ những chi tiết miêu tả đặc sắc, các chi tiết sử dụng phép so sánh và hiểu ý nghĩa của các chi tiết đĩ
-Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:
+ Chuẩn bị bài :“Bức tranh của em gái tơi”: Đọc, tĩm tắt, tìm hiểu nội dung ý nghĩa, chú ý nhân vật Kiều Phương và nhân vật người anh
5.RÚT KINH NGHIỆM:
- Nội dung:
- Phương pháp:
-Sử dụng đồ dùng và thiết bị dạy học:
Bài 19 - Tiết 78
Tuần dạy: 21
Ngày 10/01/2012
1.MỤC TIÊU:
1.1.Kiến thức: Giúp học sinh:
- Biết được khái niệm và cấu tạo của so sánh.Các kiểu so sánh thường gặp
- Biết cách quan sát sự giống nhau giữa các sự vật để tạo ra những so sánh đúng, tiến đến tạo những so sánh hay
- Hiểu tác dụng của phép so sánh
SO SÁNH
Trang 71.2.Kĩ năng:
- Nhận diện được phép so sánh
- Rèn kĩ năng sử dụng so sánh trong nói và viết
- Nhận biết và phân tích được các kiểu so sánh đã dùng trong văn bản, chỉ ra được tác dụng của các kiểu so sánh đó
1.3.Thái độ:
- Giáo dục học sinh ý thức sử dụng so sánh đúng lúc, đúng chỗ
2.TRỌNG TÂM:
- Đặc điểm cấu tạo của phép so sánh
3.CHUẨN BỊ:
3.1.Giáo viên: Bảng phụ ghi ví dụ, bài tập.
3.2.Học sinh: Đọc lại những đoạn văn miêu tả trong hai văn bản vừa học; soạn bài trước ở nhà
4.TIẾN TRÌNH:
4.1.Ổn định tổ chức và kiểm diện:
Gv kiểm diện: 6A5:
4.2.Kiểm tra miệng:
Câu 1: Thế nào là phó từ? Phó từ gồm mấy loại lớn? Kể ra? (6đ)
Đáp án: Phó từ là những từ chuyên đi kèm động từ, tính từ để bổ sung ý nghĩa cho động từ, tính từ
Hai loại lớn: Phó từ đứng trước động từ, tính từ
Phó từ đứng sau động từ, tính từ
Câu 2: Xác định phó từ trong câu sau: “Bạn Nhân rất hiền” (4đ)
a.Bạn b Nhân c rất d hiền
Đáp án: c
4.3.Bài mới:
Trong văn bản “Bài học đường đời đầu tiên” và “Sông nước Cà Mau” các tác giả sử dụng rất nhiều nghệ thuật so sánh Vậy so sánh là gì? Có cấu tạo như thế nào? Để hiểu rõ hơn điều này hôm nay, chúng ta cùng đi vào tìm hiểu bài “So sánh”
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học
Hoạt động 1: So sánh là gì?
Giáo viên treo bảng phụ đã ghi ví dụ, gọi học sinh
đọc và phân tích
Ví dụ 1: Trẻ em như…là ngoan
Ví dụ 2: Cái anh chàng Dế Choắt người gầy gò và
dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện
Ví dụ 3:…trông hai bên bờ, rừng đước dựng lên
cao ngất như hai dãy trường thành vô tận
Ví dụ 4: những đống gỗ cao như núi chất dựa bờ
?Ví dụ 2, 3, 4 được trích từ văn bản nào? Tác giả là
ai?
-“Bài học…tiên”(Tô Hoài), “Sông…Mau”(Đoàn
Giỏi)
?Tìm những tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh trong
các ví dụ trên?
?Trong mỗi phép so sánh trên, những sự vật, sự việc
nào so sánh với nhau?
1 trẻ em = búp trên cành
2 Dế Choắt = gã nghiện thuốc phiện
I So sánh là gì?
Ví dụ:
1 Trẻ em như búp trên cành
2 anh chàng Dế Choắt như một gã nghiện thuốc phiện
3 rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy tường thành vô tận
4 những đống gỗ cao như núi
So sánh
Trang 83 rừng đước = hai dãy trường thành vơ tận.
4 những đống gỗ = núi
?Vì sao cĩ thể so sánh như vậy?
-Vì giữa chúng cĩ những nét tương đồng (điểm giống
nhau) nhất định
?So sánh các sự vật, sự việc với nhau như vậy để làm
gì?
-Làm nổi bật được cảm nhận của người viết, người
nĩi về những sự vật được nĩi đến, làm tăng tính hình
ảnh và gợi cảm cho câu văn, câu thơ
?Qua tìm hiểu ví dụ em hiểu so sánh là gì? Cĩ tác
dụng như thế nào?
Học sinh trả lời, GV nhận xét, chốt ý
Gọi học sinh đọc ghi nhớ sách giáo khoa/ 24
Giáo dục học sinh ý thức sử dụng phép so sánh phù
hợp khi nĩi và viết văn miêu tả làm cho bài văn gợi
hình, gợi cảm, tạo ấn tượng hơn
Giáo viên treo bảng phụ ghi ví dụ 3 trong sách
giáo khoa
?Sự so sánh trong những câu ở ví dụ 1 cĩ gì khác với
sự so sánh trong câu ví dụ 3?
-Chỉ ra sự tương phản tính chất của sự vật cụ thể là
con mèo Qua phần này ta cĩ thể hiểu cĩ hai kiểu so
sánh: ngang bằng và khơng ngang bằng, nội dung
này được thể hiện như thế nào chúng ta sẽ tìm hiểu ở
tiết 87 bài “So sánh” tiếp theo
Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu về cấu
tạo của phép so sánh.
?Điền những tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh
trong các câu đã dẫn ở phần I vào mơ hình phép so
sánh?
Giáo viên treo b ng ph H c sinh lên đi n.ả ụ ọ ề
Vế A (sự
vật được
so sánh)
Phương diện so sánh
Từ so sánh Vế B (sự vật dùng để so
sánh)
anh chàng
Dế Choắt người gầygị và dài
lêu nghêu
thuốc phiện
rừng đước dựng lên
cao ngất như hai dãy trườngthành vơ tận
những
đống gỗ
?Nhìn vào mơ hình trên em thấy phép so sánh cĩ cấu
tạo như thế nào?
Cĩ 4 nội dung: Vế A (sự vật được so sánh); Phương
diện so sánh; Từ so sánh; Vế B (sự vật dùng để so
sánh), cĩ trường hợp thiếu phương diện so sánh
?Nêu thêm các từ so sánh mà em biết?
-Là đối chiếu sự vật, cự việc này với sự vật , sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
Ghi nhớ: SGK/24
II Cấu tạo của phép so sánh:
Mơ hình phép so sánh
Ví du :
a)Vắng mặt từ ngữ chỉ phương diện so sánh, từ so sánh
b)Từ so sánh và vế B được đảo lên trước
vế A
Trang 9-Như, là, bằng, như là, y như, giống như, tựa như,
bao nhiêu, bấy nhiêu, hơn, kém, hệt như…
Giáo viên treo bảng phụ, ghi ví dụ 3 sách giáo khoa
?Cấu tạo của phép so sánh trong những câu ví dụ 3
có gì đặc biệt?
?Qua phần tìm hiểu ví dụ, em hãy nêu mô hình cấu
tạo của phép so sánh?
Học sinh trả lời Giáo viên nhận xét, chốt ý
Gọi học sinh đọc ghi nhớ trong sách giáo khoa
?Đặt một câu có sử dụng phép so sánh?
Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh luyện tập.
Gọi học sinh đọc yêu cầu của bài tập 1
?Tìm thêm ví dụ về so sánh các mẫu trong bài tập?
Cho học sinh thảo luận theo nhóm Nhóm 1, 2 làm
về so sánh đồng loại; nhóm 3, 4 làm về so sánh khác
loại (làm trong bảng con của nhóm)
Nhận xét bài làm của các nhóm
Cho học sinh làm bài vào vở bài tập
Gọi học sinh đọc yêu cầu của bài tập 2
Giáo viên treo bảng phụ đã viết sẵn các thành ngữ
Gọi học sinh lên bảng làm bài
?Dựa vào những thành ngữ đã biết, hãy viết vào vế B
những chỗ trống còn thiếu để tạo thành phép so
sánh?
Các học sinh khác làm bài vào vở bài tập
Sửa chữa, chấm điểm bài làm trên bảng
?Em có thể nêu thêm một số thành ngữ khác chỉ sự
so sánh? Đặt câu với thành ngữ đó.
Đẹp như tiên; xấu như ma; dai như đỉa; bập bẹ như
trẻ lên ba…
Nhận xét về tác dụng của việc sử dụng hình ảnh so
sánh Liên hệ giáo dục học sinh
Hướng dẫn học sinh về nhà tìm thêm các VD
Hường dẫn HS làm BT 3
Giáo viên có thể thu một số tập để chấm điểm Số
còn lại cho học sinh đổi tập và kiểm tra lỗi lẫn nhau
Giáo dục học sinh ý thức viết đúng chính tả
Ghi nhớ: SGK/25
III Luyện tập:
Bài 1:
So sánh đồng loại :
Người với người :
Thầy thuốc như mẹ hiền
Vật với vậ t:
sông ngòi, kênh rạch … chằng chịt như mạng nhện
So sánh khác loại:
Vật với người : cá nước bơi hàng
đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch
Cái cụ thể với cái trừu tượng :
Công cha như núi ngất trời…biển đông…
Bài 2:
Trâu, voi, Trương Phi
cột nhà cháy, Bao công bồ hóng
tuyết, bông bưởi, ngà
sếu, sào, nóc nhà, núi…
Bài 3: Tìm câu văn có dùng so sánh.
Bài 4: Chính tả:
Bài viết: ‘Sông nước Cà Mau”
4.4.Câu hỏi, bài tập củng cố:
Câu1: So sánh là gì?
Đáp án: Là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng để tăng sức gợi hình, gợi cảm…
Câu 2:Đặt một câu có sử dụng phép so sánh?
GV treo bảng phụ giới thiệu bài tập trắc nghiệm:
Câu 3:Câu thơ sau của Tố Hữu có sử dụng phép so sánh không?
“Bác ngồi đó, lớn mênh mông
Trang 10Trời cao biển rộng, ruộng đồng nước non”
A Cĩ
B Khơng
Đáp án: A
4.5.Hướng dẫn HS tự học:
-Đối với bài học ở tiết học này:
+ Học bài, học thuộc phần ghi nhớ trong sách giáo khoa trang 24, 25
+Tìm VD về so sánh đồng loại và so sánh khác loại
+ Hồn chỉnh phép so sánh trong những thành ngữ quen thuộc
-Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:
Chuẩn bị bài :“So sánh (tt)”: Các kiểu so sánh và tác dụng của so sánh: Xem và trả lời câu hỏi phần I,II trang 41-41
5.RÚT KINH NGHIỆM:
- Nội dung:
- Phương pháp:
-Sử dụng đồ dùng và thiết bị dạy học: