Đáp án: Là loại văn nhằm giúp người đọc, người nghe hình dung những đặc điểm, tính chất nổi bật của một sự vật, sự việc, con người, phong cảnh… làm cho những cái đó như hiện lên t[r]
Trang 1Tuần dạy: 21,22- Tiết 79 - 80
Ngày dạy: 10,14/1/2015
1 MỤC TIÊU:
1.1.Kiến thức:
-HĐ 1,2: Biết được mới quan hệ trực tiếp của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
Hiểu được vai trò, tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
1.2.Kĩ năng:
- HĐ 1: Thực hiện thành thạo kĩ năng quan sát, tưởng tượng so sánh và nhận xét khi miêu tả
- HĐ 2: Thực hiện vận dụng được những thao tác cơ bản trên trong đọc viết bài văn miêu tả
1.3.Thái độ:
- Cĩ thĩi quen quan sát, liên tưởng
- Giáo dục tính sáng tạo, năng động khi quan sát, tưởng tượng so sánh và nhận xét cho học sinh
2.NỘI DUNG HỌC TẬP:
- Vai trò và sự liên kết của quan sát, tưởng tượng so sánh nhận xét trong văn miêu tả
- Vận dụng các thao tác quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét vào bài viết
3.CHUẨN Bị:
3.1.GV: Bảng phụ ghi ví dụ mục I.
3.2.HS: Tìm hiểu các yếu tớ: quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong văn miêu tả.
4.TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
4.1.Ổn định tổ chức và kiểm diện:
4.2.Kiểm tra miệng:
Câu 1:Thế nào là văn miêu tả? (4đ)
Đáp án: Là loại văn nhằm giúp người đọc, người nghe hình dung những đặc điểm, tính chất nổi bật của một sự vật, sự việc, con người, phong cảnh… làm cho những cái đĩ như hiện lên trước mắt người đọc, người nghe trong văn miêu tả năng lực quan sát của người viết, người nĩi thường bộc lộ rõ nhất
Câu 2:(?)Viết một đoạn văn ngắn từ 4 – 7 câu miêu tả cảnh thiên nhiên?(6đ)
Đáp án: Trời đã về chiều dòng sông quê tôi trở nên yên ả.Những con sóng thiêm thiếp ngủ sau một ngày đùa giỡn.Gío thổi nhè nhẹ chỉ khẽ làm cho sóng cựa mình.Những bông hoa lục bình cứ dập dềnh,dập dềnh như ai neo cột vào đáy nước
4.3.Tiến trình bài học
Nhằm giúp các em cĩ kiến thức để làm tớt bài văn miêu tả, tiết này, cơ sẽ hướng dẫn các
em tìm hiểu bài “Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả”
Hoạt động 1: (20P)
Gọi học sinh đọc các đoạn văn SGK/27
?Mỗi đoạn văn trên giúp em hình dung được những
I Quan sát, tưởng tượng so sánh và nhận xét trong văn miêu tả:
QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH
VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ
Trang 2đặc điểm nổi bật gì của sự vật và phong cảnh được
miêu tả?
?Những đặc điểm nổi bật đó thể hiện ở những từ
ngữ và hình ảnh nào?
-Đoạn 1: gầy gò, lêu nghêu, bè bè, nặng nề, ngẩn
ngẩn ngơ ngơ…
- Đoạn 2: Giăng chi chít như mạng nhện, trời xanh,
nước xanh, rừng xanh, rì rào, bất tận, mênh mông, ầm
ầm như thác
- Đoạn 3: Chim ríu rít, cây gạo, tháp đèn khổng lồ,
ngàn hoa lửa, búp nõn, ngàn ngọn nến trông xanh…
?Để viết được các đoạn văn trên, người viết cần có
năng lực gì?
-Quan sát, tưởng tượng, nhận xét, so sánh,…
?Hãy tìm những câu văn có sự liên tưởng và so sánh
trong mỗi đoạn, sự tưởng tượng và so sánh ấy có gì
độc đáo?
-Như gã nghiện thuốc phiện, như người cởi trần mặt
áo gilê…
- Như mạng nhện, như thác, như người bơi ếch, như
trường thành vô tận…
- Như tháp đèn, như ngọn lửa, như nến xanh…
Các hình ảnh so sánh tưởng tượng, liên tưởng đặc sắc
vì nó thể hiện đúng, rõ hơn, cụ thể hơn về đối tượng
và gây bất ngờ, lí thú cho người đọc
GV treo bảng phụ, ghi VD3 SGK
?Em hãy so sánh với đoạn nguyên văn ở trên (mục 1
đoạn 2) để chỉ ra đoạn này đã bỏ đi những chữ gì?
-Ầm ầm, như thác, nhô lên hụp xuống như người bơi
ếch, như hai dãy trường thành vô tận
?Những chữ đã bỏ đó đã ảnh hưởng đến đoạn văn
miêu tả này như thế nào?
-Đó là những động từ, tính từ, những so sánh, liên
tưởng, tưởng tượng Bỏ đi làm cho đoạn văn trở nên
chung chung và khô khan
?Các thao tác cơ bản khi miêu tả là gì?
HS trả lời, GV nhận xét, chốt ý
Gọi học sinh đọc ghi nhớ SGK – 28
GD học sinh ý thức quan sát tưởng tượng và sử dụng
các biện pháp tu từ khi miêu tả
Hoạt động 2: (15P)
Gọi HS đọc đoạn văn của Ngô Quân Miện, 1 học
- Đoạn 1: Tả chàng Dế Choắt gầy ốm đáng thương
- Đoạn 2: Tả cảnh đẹp thơ mộng và hùng
vĩ của sông nước Cà Mau
- Đoạn 3: Miêu tả hình ảnh đầy sức sống của cây gạo mùa xuân
Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét sâu sắc dồi dào tinh tế
Ghi nhớ: SGK/28
II Luyện tập:
Bài 1:
Trang 3sinh đọc yêu cầu của bài tập.
?Hãy lựa chọn từ ngữ cho sẵn thích hợp để điền vào
chỗ trống trong đoạn văn?
Từ cần điền và thứ tự:
Gọi học sinh lên bảng làm bài, các học sinh khác làm
bài trong vở bài tập, nhận xét
?Đoạn văn trên miêu tả cảnh gì?
-Cảnh Hồ Gươm
?Tác giả đã quan sát và lựa chọn những hình ảnh
đặc sắc và tiêu biểu nào để tả?
-Cầu son bắc từ bờ ra đền, tháp giữa hồ…
Đôn đốc học sinh làm bài vào vở bài tập
Giáo dục kĩ năng quan sát, lựa chọn và lòng yêu
cảnh vật quê hương
Gọi học sinh đọc bài tập 2 và đoạn văn của Tô Hoài
Cho học sinh thảo luận trong 3phút
?Tìm những hình ảnh chi tiết tả Dế Mèn đẹp, khỏe
như một thanh niên cường tránh nhưng kiêu căng,
hợm hĩnh?
+ Người: Rung rinh, bóng mỡ
+ Đầu to, nổi từng tảng
+ Răng đen nhánh, khoan thai, vuốt râu và lấy làm
hãnh diện lắm
+ Râu dài, rất hùng dũng
Nhận xét bài làm của các nhóm
Cho học sinh làm bài vào vở bài tập
?Muốn miêu tả nhân vật được hay và chính xác em
phải làm gì?
Phải lựa chọn những hình ảnh tiêu biểu, quan trọng;
quan sát kĩ những đặc điểm về hình dáng, hoạt động,
tính cách, … của nhận vật để tả
Giáo dục học sinh
Gọi học sinh đọc yêu cầu của bài tập 3
?Em hãy quan sát và ghi lại những đặc điểm ngôi
nhà hoặc phòng của em ở Trong những đặc điểm đó
điểm nào là nổi bật nhất?
-Hướng, nền, mái, cửa, tường, cách trang trí, … của
nhà hoăc căn phòng
Gọi học sinh đọc yêu cầu của bài tập 4
Câu hỏi thảo luận thời gian 3’
?Nếu tả lại quan cảnh buổi sáng trên quê hương em
thì em sẽ quan sát và so sánh các hình ảnh và sự vật
sau đây với những gì?
Mỗi nhóm làm một câu
Mặt trời: mâm lửa, mâm vàng, …
Bầu trời: lồng bàn không lồ, nửa quả cầu xanh…
Hàng cây: hàng quân, trường thành, …
Điền từ
1 gương bầu dục
2 cong cong
3 lấp ló
4 cổ kính
5 xanh um
Bài 2:
- Những hình ảnh tiêu biểu đặc sắc
Bài tập 3:
- Quan sát và ghi chép lại những đặc điểm ngôi nhà đang ở
Bài 4:
- Tả quang cảnh buổi sáng trên quê hương,
có liên tưởng, so sánh
Trang 4Núi (đồi): bát úp, cua kềnh, …
Những ngơi nhà: viên gạch, bao diêm, …
Nhận xét bài làm của các nhĩm
Cho học sinh làm bài vào vở bài tập
4.4.Tổng kết
Câu 1: Muốn làm một bài văn miêu tả đạt yêu cầu thì người viết cần phải có những năng lực
gì?
Đáp án: Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét …cần sâu sắc, dồi dào và tinh tế
Câu 2:Quan sát, tưởng tượng,… cĩ tác dụng gì khi làm văn miêu tả?
Đáp án: Lời văn cụ thể hơn, lí thú hơn, gây bất ngờ cho người đọc…
GD HS ý thức sử dụng các yếu tớ trên phù hợp khi miêu tả
4.5.Hướng dẫn học tập
+ Học thuộc ghi nhớ trong SGK – 28, nhớ được mục đích của quan sát, tưởng tượng, so sánh
và nhận xét trong văn miêu tả
+Nhận biết được điểm nhìn miêu tả, các chi tiết tưởng tượng, so sánh trong một đoạn văn miêu tả
+ Làm các bài tập trong phần luyện tập
Chuẩn bị: “Luyện nĩi về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả”: Lập dàn ý theo hướng dẫn SGK các bài 1, 2, 3 trang 35-36
5.PHỤ LỤC :