- Đối thoại: tạo câu chuyện có không khí như cuộc sống thật, thể hiện thái độ căm giận của những người tản cư đối với dân làng Chợ Dầu, tạo tình huống đi sâu vào nội tâm nhân vậtc. + Độc[r]
Trang 1Bài 13-Tiết : 64
Tuần dạy:13
ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI
NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
1 MỤC TIÊU:
a Kiến thức:
- Học sinh biết: Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự,
- Học sinh hiểu: Tác dụng của việc sử dụng đối thọai, độc thoại, độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
b Kỹ năng:
- Phân biệt được đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm
- Phân tích được vai trò của đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
c Thái độ:
- Giáo dục học sinh khi tạo lập văn bản cĩ ý thức dùng ngơn ngữ đối thoại, độc thoại hay và phù hợp
- Sử dụng ngơn ngữ đối thoại hiệu quả trong giao tiếp
2.N
ỘI DUNG HỌC TẬP :
- Thế nào là đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm
- Tác dụng của các yếu tố đối thọai, độc thoại, độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
- Nhận diện và tập vận dụng các yếu tố này trong văn bản tự sự
3 CHUẨN BỊ:
a Giáo viên: Máy chiếụ, Lap top
b Học sinh: Đọc lại văn bản "Làng", trả lời trước các câu hỏi SGK qua phần
chuẩn bị
4 T Ổ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP :
4.1/ Oån định tổ chức và kiểm diện: Kiểm tra sĩ số lớp.
4.2/ Kiểm tra miệng:
1 Trong một văn bản tự sự thì phải cĩ nhân vật, nhân vật là yếu tố trung tâm của của văn bản tự sự Vậy nhân vật tự sự được miêu tả trên những phương diện nào?(7đ)
(Ngoại hình, nội tâm, hành động, ngơn ngữ, trang phục )
2 Cho biết ngơn ngữ của nhân vật ơng Hai?(3đ)
(Đối thoại, độc thoại ( độc thoại thành lời và độc thoại nội tâm)
4.3/ Ti ến trình bài học :
Trang 2Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học
* Hoạt động 1: Vào bài (2 phút)
2Giáo viên giới thiệu bài:
Trong cuộc sống chúng ta thường trò
chuyện, trao đổi qua lại Đó là một hình
thức để giao tiếp Ngoài ra, ta có thể thốt
lên thành tiếng khi tự nói với bản thân
hoặc trong suy nghĩ Hôm nay cô hướng
dẫn các em tìm hiểu (tựa lên bảng)
* Hoạt động 2: Tìm hiểu yếu tố hội
thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm
trong văn bản tự sự (25 phút )
w GV: hướng dẫn học sinh tìm hiểu đoạn
văn SGK/176
2Hs đọc đoạn văn SGK/176, 177 ?
2Hs đọc câu hỏi 2 SGK/177?
GV:? Trong 3 câu đầu đoạn trích, ai nói
với ai?
HS: Những người phụ nữ tản cư nĩi
chuyện với nhau
GV: ?Tham gia câu chuyện có ít nhất
mấy người tham gia? Dấu hiệu nào cho
thấy đó là 1 cuộc trò chuyện trao đổi
qua lại?
2Hs trình bày: Cĩ ít nhất hai người phụ nữ
tản cư đang nĩi chuyện với nhau
Dấu hiện nhận biết : Có 2 lượt lời đối
thoại qua lại Nội dung của mỗi người
đều hướng đến 1 chủ đề: làng chợ Dầu
theo giặc Mỗi lượt lời được đánh dấu bằng
một gạch đầu dịng
w GV: chốt lại ý cơ bản
GV: Thế nào là đối thoại?
w GV: ? Câu "- Hà nắng gớm, về nào "
ơng Hai nĩi với ai? Đây cĩ phải là câu
I/ Tìm hiểu yếu tố hội thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự:
1 Đọc đoạn trích SGK/176 (Đoạn trích trong truyện ngắn Làng)
2 Nhận diện hình thức đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm:
a/ " - Sao bảo làng chợ Dầu tinh thần lắm cơ
mà"
- "Ấy thế mà bây giờ lại đổ đốn ra thế đấy!"
Hai người phụ nữ tản cư nói chuyện với
nhau
- Hình thức: cĩ dấu gạch đầu dòng ở mỗi lời trao và đáp (hai lươtï lời qua lại)
Đây là đối thoại
b) Câu "- Hà nắng gớm, về nào "
- Ông Hai nói một mình (đánh trống lảng để
Trang 3đối thoại khơng? Vì sao?
HS: Câu này không phải là câu đối thoại
vì nội dung không hướng về người tiếp
chuyện cụ the nào, chẳng liên quan gì đến
chủ đề mà hai người đàn bà tản cư đang
trao đổi, chẳng ai trả lời (Ơng nĩi bâng
quơ, đánh trống lảng để thối lui)
Do đó nó chỉ là lời độc thoại
GV:? Vậy thế nào là độc thoại? Trong
đoạn trích cịn cĩ câu nào kiểu này
khơng?
HS: Độc thoại là lời người nào đĩ nĩi với
chính mình hoặc ai đĩ trong tưởng tượng
Câu cuối " Chúng bay ăn nhục nhã thế
này" cũng thuộc kiểu này
GV: ? Những câu như: Chúng nĩ cũng là
trẻ con làng việt gian đấy ư? Chúng nĩ
cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ?
là câu ai hỏi ai? Tại sao trước những câu
này khơng cĩ dấu gạch đầu dịng như
những câu trên?
HS: Đây là những câu ông Hai tự nói với
chính mình Không cất lên thành tiếng
(nói trong suy nghĩ) diễn ra ở trong đầu
thể hiện tâm trạng đau đớn, dằn vặt khi
nghe tin làng Chợ Dầu theo giặc
Câu này không có gạch đầu dòng (như
câu a, b) vì khơng thốt ra thành lời
Vậy chúng là những câu độc thoại nội
tâm
GV:? Phân biệt các hình thức đối thoại,
độc thoại và độc thoại nội tâm?
2 Hs nêu nhận xét
Thảo luận nhĩm (3 phút): Các hình thức
diễn đạt trên cĩ tác dụng như thế nào trong
việc thể hiện diễn biến câu chuyện và thái
độ của những người tản cư trong buổi trưa
ơng Hai gặp họ? Đặc biệt chúng giúp nhà
văn thể hiện thành cơng những diễn biến
thối lui)
Đây là độc thoại
c) " Chúng nĩ cũng là trẻ con làng việt gian đấy ư? Chúng nĩ cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ?
- Ông Hai tự hỏi với chính mình, không cất thành tiếng (nói trong suy nghĩ)
- Khơng cĩ dấu gạch đầu dịng
Độc thoại nội tâm (trong suy nghĩ)
3 Tác dụng của các hình thức đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm :
Làm cho câu chuyện sinh động hơn
Trang 4tâm lí của nhân vật ơng Hai như thế nào?
Gọi Hs đại diện nhĩm trình bày HS nhận
xét
GV khái quát ý:
- Đối thoại: tạo câu chuyện cĩ khơng khí
như cuộc sống thật, thể hiện thái độ căm
giận của những người tản cư đối với dân
làng Chợ Dầu, tạo tình huống đi sâu vào
nội tâm nhân vật
+ Độc thoại và độc thoại nội tâm : khắc họa
sâu sắc tâm trạng dằn vặt, đau đớn của ơng
Hai khi nghe tin làng mình theo giặc-> làm
cho câu chuyện sinh động hơn
GV: ?Vậy các yếu tố đối thoại, độc thoại
và độc thoại nội tâm cĩ vai trị và tác
dụng gì trong bài văn tự sự?
2 Hs đọc ghi nhớ SGK/178?
GV:? Em đã học văn bản tự sự nào cĩ sử
dụng yếu tố đối thoại, độc thoại, và độc
thoại nội tâm?
* Bài tập: Xác định hình thức đối thoại,
độc thoại trong đoạn trích: Hắn làm nghề
ăn trộm đáng buồn.(Lão Hạc)
Gọi HS trả lời, nhận xét bổ sung
+ Đối thoại: Lời của Binh Tư: hai lượt
+ Độc thoại nội tâm: Suy nghĩ của ơng
giáo
GV liên hệ giáo dục học sinh biết vận dụng
vào trong bài viết tập làm văn
* Hoạt động 3: Luyện tập ( 15 phút)
w GV:? Hướng dẫn Hs làm BT
SGK/178? Xác định yêu cầu?
Hs thảo luận nhóm theo bàn (3’)
2 Hs đại diện trình bày nhận xét, bổ
sung
w GV: sửa sai, diễn giảng thêm (Sách
BTNV/129)
* Kết luận: Ghi nhớ/Sgk trang 178
II/ Luyện tập:
Bài tập 1:
a) Cuộc đối thoại diễn ra khơng bình thường
Nhân vật bà Hai có 3 lượt lời
- Này, thầy nó ạ
- Thầy nó ngủ rồi à?
- Tôi thấy người ta đồn
b) Nhân vật ông Hai có 2 lượt lời:
- Gì?
Trang 5Gv: ? Cuộc đối thoại của ông Hai, bà
Hai vi phạm phương châm hội thoại
nào?
2 Hs nêu: vi phạm phương châm lịch sự,
cách thức
2 Hs đọc BT 2 SGK/179? Xác định yêu
cầu bài?
Lưu ý: Khi sử dụng yếu tố đối thoại, độc
thoại và độc thoại nội tâm cần chú ý đến
điều gì? (phù hợp với tình huống câu
chuyện và đặc điểm tính cách nhân vật)
GV hướng dẫn học sinh làm bài
- Biết rồi -> Thể hiện tâm trạng chán chường của ơng Hai khi nghe tin làng mình theo giặc
Vi phạm phương châm hội thoại lịch sự, cách thức
Bài tập 2:
Viết đoạn văn ngắn
4.4/ Tơ ̉ng kết:
1 Trong văn bản tự sự, đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm là hình thức ngơn ngữ nào?
a Ngơn ngữ nhân vật
b Ngơn ngữ tác giả
2 Sử dụng hình thức độc thoại nội tâm khi cần:
a Diễn tả những tâm sự kín đáo, chân thật của nhân vật
b Thể hiện diễn biến câu chuyện như thật và thái độ của nhân vật
c Diễn tả sự trăn trở, day dứt, những trạng thái phức tạp của đời sống tâm hồn nhân vật
4.5/ Hướng dẫn học tâ ̣p:
Bài học tiết này:
- Hs học ghi nhớ SGK/178 Làm BT 2 hoàn chỉnh vào VBT (TV)
- Liên hệ thực tế sử dụng đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm và rút ra bài học sử dụng đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm 1 cách hiệu quả
Bài học tiết tiếp theo:
Chuẩn bị bài Luyện nói: Tự sự kết hợp với nghị luận và miêu tả nội tâm
+ Tổ 1,2 lập dàn ý đề 1 Sgk/179 Dựa vào dàn ý, tìm các yếu rố nghị luận cần thiết cho việc kểù và miêu tả nội tâm
+ Tổ 3,4 lập dàn ý đề 2 Sgk/179 Dựa vào dàn ý, tìm các yếu rố nghị luận cần thiết cho việc kểù và miêu tả nội tâm
5.PHỤ LỤC