- Muoán mieâu taû ñöôïc, tröôùc heát phaûi bieát quan saùt, roài töø ñoù nhaän xeùt, lieân töôûng, töôûng töôïng, so saùnh ñeå laøm noåi baät nhöõng ñaëc ñieåm tieâu bieåu cuûa söï [r]
Trang 1Tuần : 21
Tiết :79, 80
ND:
QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ.
1.Mục tiêu:
a Kiến thức:
- Hoạt động 1: Tạo hứng thú học tập.
- Hoạt động 2:
+ Học sinh biết: vai trị, tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
+ Học sinh hiểu: mối quan hệ trực tiếp của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
- Hoạt động 3:
+ Học sinh hiểu: cách làm bài tập
b Kĩ năng:
- Học sinh thực hiện được: Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét khi miêu tả
- Học sinh thực hiện thành thạo: Nhận diện và vận dụng được những thao tác cơ bản: quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong đọc và viết văn miêu tả
c Thái độ:
- Thĩi quen: sáng tạo, năng động khi quan sát, tưởng tượng so sánh
- Tính cách: nghiêm túc, cẩn thận khi làm bài văn miêu tả
2.N ội dung học tập:
-Tiết 1: Mối quan hệ, vai trị, tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong văn miêu tả
- Tiết 2: Luyện tập
3 Chuẩn bị:
GV: Bảng phụ ghi ví dụ mục I.
HS: Tìm hiểu các yếu tố: quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong văn miêu tả.
4 T ổ chức các hoạt động học tập :
4.1 Ổn định tổ chức và kiểm diện : 1phút 6A1: 6A2: 6A3:
4.2 Kiểm tra mi ệng : (5 phút)
Thế nào là văn miêu tả? (7đ)
Là loại văn nhằm giúp người đọc, người nghe hình dung những đặc điểm, tính chất nổi bật của một sự vật, sự việc, con người, phong cảnh… làm cho những cái đó như hiện lên trước mắt người đọc, người nghe
GV treo bảng phụ giới thiệu bài tập trắc nghiệm:
Khi viết một đoạn văn tả cảnh mùa đông đến, em sẽ không lựa chọn chi tiết nào sau đây? (2đ)
A Đêm dài, ngày ngắn
B Bầu trời có màu xám
C Cây cối trơ trọi khẳng khiu
D Nắng vàng tươi, rực rỡ
Đối với bài học hôm nay, em đã chuẩn bị được những gì?
Trang 2 Tìm hiểu các yếu tố: quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong văn miêu tả.
Nhận xét, chấm điểm
4.3 Ti ến trình bài mới:
Hoạt động 1 : Vào bài: 1 phút Để giúp các em có
kiến thức để làm tốt bài văn miêu tả, tiết này, cô sẽ
hướng dẫn các em tìm hiểu bài “Quan sát, tưởng
tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả”û
Hoạt động 2: Học sinh biết: Quan sát, tưởng tượng so
sánh và nhận xét trong văn miêu tả
( 35 phút)
Gọi HS đọc các đoạn văn SGK/27
Mỗi đoạn văn trên giúp em hình dung được những
đặc điểm nổi bật gì của sự vật và phong cảnh được
miêu tả?
HS thảo luận nhóm 5’, trình bày
GV nhận xét, chốt ý
Những đặc điểm nổi bật đó thể hiện ở những từ ngữ
và hình ảnh nào?
Đoạn 1: gầy gò, lêu nghêu, bè bè, nặng nề, ngẩn
ngẩn ngơ ngơ…
- Đoạn 2: Giăng chi chít như mạng nhện, trời xanh,
nước xanh, rừng xanh, rì rào, bất tận, mênh mông, ầm
ầm như thác
- Đoạn 3: Chim ríu rít, cây gạo, tháp đèn khổng lồ,
ngàn hoa lửa, búp nõân, ngàn ngọn nến trong xanh…
Để viết được các đoạn văn trên, người viết cần có
năng lực gì?
Quan sát, tưởng tượng, nhận xét, so sánh,…
Hãy tìm những câu văn có sự liên tưởng và so sánh
trong mỗi đoạn, sự tưởng tượng và so sánh ấy có gì
độc đáo?
Như gã nghiện thuốc phiện, như người cởi trần mặc
áo gilê…
- Như mạng nhện, như thác, như người bơi ếch, như
trường thành vô tận…
- Như tháp đèn, như ngọn lửa, như nến xanh…
Các hình ảnh so sánh tưởng tượng, liên tưởng đặc sắc
vì nó thể hiện đúng, rõ hơn, cụ thể hơn về đối tượng
và gây bất ngờ, lí thú cho người đọc
GV phân tích giúp HS thấy được sự độc đáo:
So sánh: Như gã nghiện thuốc phiện -> gợi cho người
I.Quan sát, tưởng tượng so sánh và nhận xét trong văn miêu tả:
- Đoạn 1: Tả chàng Dế Choắt gầy ốm đáng thương
- Đoạn 2: Tả cảnh đẹp thơ mộng và hùng vĩ của sông nước Cà Mau
- Đoạn 3: Miêu tả hình ảnh đầy sức sống của cây gạo mùa xuân
Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét sâu sắc, dồi dào, tinh tế
Trang 3đọc hình ảnh một chú dế đi đứng xiêu vẹo, lờ đờ, ngật
ngưỡng trơng rất bệ rạc
So sánh: như người cởi trần mặt áo gilê…-> gợi cho
người đọc đơi cánh vừa ngắn, vùa xấu của chú dế ( GV
cĩ thể giải thíchcho HS hiểu áo ghi lê và cách mặc áo
-> từ đĩ nhận thấy sự chính xác trong cách so sánh)
GV treo bảng phụ, ghi VD3 SGK
Em hãy so sánh với đoạn nguyên văn ở trên (mục 1
đoạn 2) để chỉ ra đoạn này đã bỏ đi những chữ gì?
Ầm ầm, như thác, nhô lên hụp xuống như người bơi
ếch, như hai dãy trường thành vô tận
Những chữ đã bỏ đó dùng để làm gì? Đã ảnh hưởng
đến đoạn văn miêu tả này như thế nào?
Đó là những động từ, tính từ, dùng so sánh, liên
tưởng, tưởng tượng Bỏ đi làm cho đoạn văn trở nên
chung chung và khô khan, khơng gợi được trí tưởng
tượng cho người đọc
Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét có tác
dụng gì trong việc làm văn miêu tả?
Vậy muốn tả được hay, sống động ta cần phải làm
gì?
HS trả lời, GV nhận xét, chốt ý
Gọi HS đọc ghi nhớ SGK – 28
GD HS ý thức quan sát tưởng tượng và sử dụng các
biện pháp tu từ khi miêu tả
Ti
ết 2:
Hoạt động 3: Học sinh hiểu :Hướng dẫn luyện tập
( 45 phút)
Gọi HS đọc đoạn văn của Ngô Quân Miện, 1 HS đọc
yêu cầu của bài tập
Hãy lựa chọn từ ngữ cho sẵn thích hợp để điền vào
chỗ trống trong đoạn văn.
Gọi HS lên bảng làm bài, các HS khác làm bài trong
vở bài tập
Nhận xét bài làm của HS trên bảng
Đoạn văn trên miêu tả cảnh gì?
- Quan sát giúp chọn được những chi tiết nổi bật của đối tượng miêu tả
- Tưởng tượng, so sánh giúp người đọc hình dung được đối tượng miêu tả một cách cụ thể, sinh động, hấp dẫn
- Nhận xét giúp người đọc hiểu được tình cảm của người viết
- Muốn miêu tả được, trước hết phải biết quan sát, rồi từ đó nhận xét, liên tưởng, tưởng tượng, so sánh để làm nổi bật những đặc điểm tiêu biểu của sự vật
II Luyện tập :
Bài 1: Điền từ
a 1 gương bầu dục
2 cong cong
3 lấp ló
4 cổ kính
5 xanh um
b Cảnh Hồ Gươm
- Mặt hồ… long lanh, cầu Thê Húc, đền Ngọc Sơn, gốc đa già rễ lá xum xuê, Tháp Rùa xây trên gị đất giữa hồ
Trang 4 Tác giả đã quan sát và lựa chọn những hình ảnh
đặc sắc và tiêu biểu nào để tả?
Cho HS làm bài vào vở bài tập
GD HS về kĩ năng quan sát, lựa chọn và lòng yêu
cảnh vật quê hương
Gọi HS đọc bài tập 2 và đoạn văn của Tô Hoài
Cho HS thảo luận trong 3’
Tìm những hình ảnh chi tiết tả Dế Mèn đẹp, khỏe
như
một thanh niên cường tránh nhưng kiêu căng, hợm
hĩnh?
Nhận xét bài làm của các nhóm
Cho HS làm bài vào vở bài tập
Muốn miêu tả nhân vật được hay và chính xác em
phải làm gì?
Phải lựa chọn những hình ảnh tiêu biểâu, quan trọng;
quan sát kĩ những đặc điểm về hình dáng, hoạt động,
tính cách, … của nhận vật để tả
GD tư tưởng cho HS
Gọi HS đọc yêu cầu của bài tập 3
Em hãy quan sát và ghi lại những đặc điểm ngôi nhà
hoặc phòng của em ở Trong những đặc điểm đó điểm
nào là nổi bật nhất?
Cho HS làm bài vào vở bài tập
Gọi HS đọc yêu cầu của bài tập 4
Câu hỏi thảo luận thời gian 3’
Nếu tả lại quan cảnh buổi sáng trên quê hương em
thì em sẽ quan sát và so sánh các hình ảnh và sự vật
sau đây với những gì?
Mỗi nhóm làm một câu
Nhận xét bài làm của các nhóm.Cho HS làm bài vào
vở bài tập
Bài 2:
- Những hình ảnh tiêu biểu đặc sắc
+ Ngườiø: Rung rinh, bóng mỡ + Đầu to, nổi từng tảng
+ Răng đen nhánh, khoan thai, vuốt râu và lấy làm hãnh diện lắm + Râu dài, rất hùng dũng
Bài tập 3:
- Quan sát và ghi chép lại những đặc điểm ngôi nhà đang ở:Hướng, nền, mái, cửa, tường, cách trang trí,
… của nhà hoăïc căn phòng Bài 4:
- Tả quang cảnh buổi sáng trên quê hương, có liên tưởng, so sánh Mặt trời: mâm lửa, mâm vàng,
… Bầu trời: lồng bàn không lồ, nửa quả cầu xanh, …
Hàng cây: hàng quân, trường thành, …
Núi (đồi): bát úp, cua kềnh, … Những ngôi nhà: viên gạch, bao diêm, …
4.4.T ổng kết: : ( 5 phút)
Khi làm văn miêu tả, người ta không cần phải có những kĩ năng gì?
Quan sát, nhìn nhận, đánh giá, liên tưởng, tưởng tượng
Lời văn cụ thể hơn, lí thú hơn, gây bất ngờ cho người đọc…
Em cĩ nhận xét gì về đoạn văn em vừa tham khảo ở đoạn 1 và 2?
Sử dụng từ ngữ chọn lọc, gợi tả, tiêu biểu, hình ảnh so sánh rất độc đáo
Em rút được kinh nghiệm gì cho mình để cĩ thể viết được bài văn miêu tả hay và sống
động?
Phải biết quan sát kĩ, liên tưởng, tưởng tượng, so sánh và nhận xét.
4.5.Hướng dẫn h ọc tập : 5 phút
Đối với bài học tiết này:
Trang 5- Học thuộc phần bài ghi.
- Nhớ được mục đích của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
- Nhận biết được điểm nhìn miêu tả, các chi tiết tưởng tượng, so sánh trong một đoạn văn miêu tả cụ thể
- Làm bài tập 5 trong phần luyện tập
Đối với bài học tiết sau:
- Đọc và trả lời các câu hỏi trong bài “ Bức tranh của em gái tơi” Tìm hiểu ý nghĩa của văn bản
- Phân cơng mỗi tổ chuẩn bị một bài tập, tiết sau luyện nĩi
5.Ph ụ lục:
- Sách giáo viên văn 6.( Nhà xuất bản Giáo dục)
- Thiết kế bài giảng Ngữ văn 6 ( Nhà xuất bản Hà Nội)
- Học và thực hành theo chuẩn kiến thức kỹ năng Ngữ văn 6 ( Nhà xuất bản GD Việt Nam)