-Trong suy nghĩ và quan niệm của người mẹ , dưới cái nhìn của mẹ : con dù lớn ,dù trưởng thành dến đâu ,làm gì thành đạt đến đâu chăng nữa ...con vẫn là con cuả mẹ con vẫn rất đáng yêu[r]
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP MÔN NGỮ VĂN LỚP 9 - H.KÌ I - NĂM HỌC 2011-2012
I PHẦN TIẾNG VIỆT
1 Kể tên các phương châm hội thoại đã học Để hội thoại đem lại hiệu quả người tham gia hội thoại cần lưu ý điều gì?
2Thế nào là cách dẫn trực tiếp ? thế nào là cách dẫn gián tiếp?
1 Nêu các phương thức phát triển nghĩa của từ Cho ví dụ minh họa
2 Thuật ngữ là gì? Cho ví dụ Nêu đặc điểm của thuật ngữ
3 Làm thế nào để trau dồi vốn từ ?
4 Tổng kết từ vựng ( từ đơn, từ phức từ đòng nghĩa , các phép tu từ từ vựng )
BÀI TẬP
1 Trong các lời thoại sau , lời thoại nào không tuân thủ phương châm hội thoại Đó là phương châm hội thoai nào ? Vì sao?
Người con đang học môn địa lí , hỏi bố:
- Bố ơi ngọn núi nào cao nhất thế giới hả bô?
Người bố dng mải đọc báo trả lời
-Núi nào mà không nhìn thấy ngọn là núi cao nhất
(Truyện cười dân gian Việt Nam)
2 Đọc các ví dụ sau và chú ý các từ in đậm
a Em ạ ! Cu ba ngọt lịm đường
Mía xanh đồng bãi biếc đồi nương
Cam ngon xoài ngọt vàng nông trại
Ong lạc đường ,hoa rộn bốn phương
( Tố Hữu - Từ Cu ba)
b Anh đà có vợ hay chưa ?
Mà anh ăn nói gió đưa ngọt ngào.
c Con dao này cắt rất ngọt
Trong các từ ngọt trên từ ngọt nào dùng theo nghĩa gốc , từ ngọt nào dùng theo nghĩa chuyển? Chuyển nghĩa theo phương thức chuyển nghĩa nào?
3 Haỹ lấy ví dụ để chứng minh các từ chân , năm , xuân là những từ nhiều nghĩa
4 Trong các ví dụ sau có sử dụng biện pháp tu từ gì? Phân tích ý nghĩa của biện pháp tu từ đó
a Ông Trời nổi lửa đằng đông
Bà Sân vấn chiếc khăn hồng đẹp thay
( Trần Đăng Khoa)
b Đên đây mận mới hỏi đào
Vườn hồng có lối ai vào hay chưa
Mận hỏi thì đào xin thưa
Vườn hồng có lối nhưng chưa ai vào
5 Tìm từ láy có trong doạn thơ sau:
Nao nao dòng nước uống quanh
Dịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắt ngang
Sè sè nấm đất bên đường
Rầu rầu ngọn cỏ nửa vàng nửa xanh
( Nguyễn Du - Truyện Kiều)
Trang 26 Viết đoạn văn trích dẫn ý kiến sau theo hai cách , dẫn trực tiếp và dẫn gián tiếp
“ Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt chính là giữ gìn và phát huy lòng yêu nước của toàn dân ta”
( Nguyễn Lương Ngọc )
8Tìm từ có nghĩa khái quát của các từ sau;
a Sáng , trưa ,chiều, tối ,ngày , đêm
b Giận , hờn , thương , yêu , ghét
c Hi sinh , từ trần , hạ thế , bỏ mạng
II PHẦN VĂN HỌC:
1 Tóm tắt các văn bản: Chuyện người con gái nam Xương , Làng , Chiếc lược ngà, Lặng lẽ Sa
pa, Truyện kiều
2 Nêu giá trị nội dung và nghệ thuật của Truyện Kiều
3 Cảm nhận của em về khổ thơ sau ;
Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo
( Đồng chí - Chính Hữu)
* Gợi ý :
Ba câu thơ dựng lên bức tranh đẹp về tình đồng chí, ba hình ảnh người lính , khẩu súng ,vầng trăng trong cảnh rừng hoang sương muối trong đêm phục kích chờ giặc Đầu súng trăng treo- hình ảnh vùa thực vừa lãng mạn Đó là vẻ đẹp hài hòa giữa tâm hồn chiến sĩ- thi sĩ
4 Cảm nhận của em về khổ thơ cuối trong bài thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy
* Gợi ý
Chú ý phân tích ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh : ánh trăngtronf vành vạnh, ánh trăng
im phăng phắt
Phân tích cái giật mình của nhà thơ khi nhìn trăng
5 Bi kịch và vẻ đẹp của người phụ nữ qua Chuyện người con gái Nam Xương và các đoạn trích từ Truyện Kiều
* Gợi ý :
Vẻ đẹp tài sắc vẹn toàn
Vẻ dẹp trong tâm hồn
Bi kịch: Là nạn nhân của xã hội phong kiến
Tình yêu tan vỡ
Bị chà đạp lên nhân phẩm
6Nêu ý nghĩa khái quát và sâu sắc của bài thơ Ánh trăng
7Baif thơ Bếp lửa, sâu hơn ý nghĩa nói về bà, tình bà cháu , còn có ý nghĩa gì?
8Neeu tình huống truyện bất ngờ đặc sắc trong truyện Làng, Lặng lẽ Sa pa, Chiếc lược ngà
III PHẦN TẬP LÀM VĂN:
Trang 3
1 Sử dụng yếu tố miêu tả và một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
2 Yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự
3 Yếu tố đối thoại , độc thoại , độc thoại nội tâm và nghị luận trong văn bản tự sự
Đề1: Giới thiệu một lễ hội ở quê em
Gợi ý: Đó là lễ hội gì ? Diễn ra vào thời gian nào?
Lễ hội diễn ra như thế nào ?
Ý nghĩa của lễ hội
Đề2: Kể về kỉ niệm sâu sắc của em với người bạn thân
Gợi ý : Phải là kỉ niệm sâu sắc , đáng nhớ , liên quan đến tình bạn , người bạn thân
Kỉ niệm phải chân thực , kể lai tỉ mỉ như một tình huống truyện hấp dẫn
Rút ra bài học nhẹ nhàng nhưng sâu sắc , qua câu chuyện thêm quí trong tình bạn trong cuộc sống
Đề 3: Kể về kỉ niệm đáng nhớ giữa mình và thầy cô giáo cũ
Gợi ý : Đó là kỉ niệm gì ? Thời gian? Diễn biến?
Tại sao lại đáng nhớ?
Bài học về tình cảm , đạo lí
Vai trò của đạo lí thầy trò trong cuộc sống
Trang 4ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP MÔN NGỮ VĂN LỚP 9 - H.KÌ 2 - NĂM HỌC 2011-2012
I PHẦN TIẾNG VIỆT
1 Thế nào là khởi ngữ? Cho ví dụ
2 Kể tên các thành phần biệt lập mà em đã học?
3 Thế nào là liên kết về nội dung ? Thế nào là liên kết về hình thức?
4 Thế nào là nghiã tường minh ? Thế nào là hàm ý?
5 Ôn tập về từ loại : danh từ , động từ, tính từ,số từ ,đại từ ,lượng từ , chỉ từ, phó từu , quan hệ từ, trợ từ, tình thái từ, thán từ
6 On tập về cụm từ: cụm danh từ , cụm động từ , cụm tính từ,
BÀI TẬP VẬN DỤNG
1Xác `dinhj khởi ngữ có trong các ví dụ sau:
A Nhà, bà ấy có hàng dãy ở khắp các phố Ruộng , bà ấy có hàng trăm mẫu ở quê
b Quan người ta sợ cái uy của quyền thế Nghị Lại ,người ta sợ cái uy của đồng tiền
Mà y , y không muốn chịu của Oanh một tí gì gọi là tử tế
2 Xác định thành phần biệt lập trng các ví dụ sau:
a - Sao hôm nay chị dọn hàng muộn thế?
Chị Tí để chõng xuống đất, bày biện các bát uống nước mãi rồi mới chép miệng trả lời Liên:
_ Ối chao sớm với muộn mà có ăn thua gì
b Hôm nay , chắc chắn ai cũng đạt điểm cao
3 Xác dịnh phép liên kết và từ ngữ thể hiện phép liên kết trong doạn văn sau:
Bác Hồ khôn g bao giờ muốn có một sự nghiệp văn chương Nhưng hơn ai hết Người hiểu
rõ sức mạnh của văn chương
4 Đọc hai câu ca dao sau: Bao giờ chạch đẻ ngọn đa
Sáo đẻ dưới nước thì ta lấy mình
a Hai câu ca dao trên có hàm ý không ? Nếu có hãy nói rõ hàm ý dó
b Bằng hình thức lập luận nào , em suy ra được hàm ý trên
5 Xác định cụm tính từ có trong đoạn trích sau:
Vẻ mặt của nó có cái gì hơi khác, nó không bướng bỉnh hay nhăn mày cau có nữa, vẻ mặt nó sầm lại buồn sầu, cái vẻ buồn trên gương mặt ngây thơ của con bé trông rất dễ thương Với đôi mi dài uống cong và không bao giờ chớp, đôi mắt nó như to hơn , cái nhìn của nó không ngơ ngác, không lạ lùng, nó nhìn với vẻ nghĩ ngợi sâu xa
II PHẦN VĂN HỌC:
1 Viết đoạn văn ngăn nêu cảm nhận của em về hai câu thơ sau trong bài Con cò của Chế Lan Viên:
Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con
* Gợi ý Là lời của mẹ nói với con - cò con
-Trong suy nghĩ và quan niệm của người mẹ , dưới cái nhìn của mẹ : con dù lớn ,dù trưởng thành dến đâu ,làm gì thành đạt đến đâu chăng nữa con vẫn là con cuả mẹ con vẫn rất đáng yêu, vẫn cần che chở vẫn là niềm tự hào , niềm tin và hi vọng của mẹ
- Dù mẹ phải xa con lâu , rất lâu, thậm chí suốt đời không lúc nào lòng mẹ không ở bên con Ngợi ca tình cảm thiêng liêng vô bờ bến của người mẹ
Trang 52 Qua bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của nhà thơ Thanh Hải em hiểu làm một mùa xuân nho nhỏ
là làm gì?
3 Viễn Phương dã triển khai tứ thơ như thế nào trong bài thơ Viếng Lăng Bác?
Gợi ý : Triển khai theo trình tự thời gian và không gian
- Đến trước lăng ,tả cảnh bên ngoài lăng
- Cảnh đoàn người xếp hàng vào lăng viếng Bác
- Cảm xúc khi viếng Bác trong lăng
- Cảm xúc khi rời lăng , ước nguyện của nhà thơ
- Tứ thơ triển khai hợp lí, mạch lạc
4 Viết một đoạn văn ngắn nêu cảm nhận của em về khổ thơ cuối của bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh:
Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi
5 T óm tắt truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê
III PHẦN TẬP LÀM VĂN ;
1 Thế nào là nghị luận về sự việc hiện tượng đời sống?
2 Thế nào là nghị luận về vấn đề tưởng ,đạo lí?
3Thế nào là nghị luận về đoạn thơ bài thơ ?
4 Thế nào là nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích?
Đề 1: Một hiện tương khá phổ biến hiện nay là vứt rác ra đường hoặc những nơi công cộng
Ngồi bên bờ hồ dù là hồ đẹp nổi tiếng , người ta cũng tiện tay vứt rác xuống Em hãy đặt nhan đề để gọi ra hiện tượng ấy và viết bài văn nêu suy nghĩ của mình
Gợi ý: Đặt nhan đề cho phù hợp với bài viết
Đó là hiện tượng ,thói quen xấu trong cuộc sống
Thói quen vứt rác bừa bãi làm ô nhiễm môi trường, mất mĩ quan
Đó là thói quen xấu,một việc làm vô ý thức cần lên án phê phán mạnh mẽ
Cần rút ra bài học cho bản thân
Kêu gọi hành động
Đề2: Số phận và tính cách nhân vật lão Hạc trong truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao
* Gợi ý : Lão Hạc tiêu biểu cho hình ảnh người nông dân Việt Nam dưới ách thống trị nặng nề của bọn thực dân nửa pk
- Lão Hạc là người nông dân nghèo khổ nhưng có phẩm chất thật cao đẹp
- Lão Hạc là người rất đôn hậu
- Lão hạc là người giàu lòng tự trọng
- Lão hạc là người rất mực thương con
- Lão Hạc đã sống một đời đau khổ nhưng vẫn có vẻ đẹp tâm hồn thật cao quí