Rèn luyện để trở thành học sinh giỏi hóa_môn hóa 12

RÈN LUY N TR THÀNH H C SINH GI I HÓA

Nh đã nhi u l n đ c p trong các bài vi t c a tôi, có 4 y u t đ a các em tr thành h c sinh gi i b t k môn h c nào là: Ki n th c, K n ng, Kinh nghi m và Ph ng pháp (K3P)

Do đ c đi m c a GD Vi t Nam là “h c đ thi”, do đó, ki n th c là m t y u t quan tr ng hàng đ u trong ch ng trình gi ng d y, c ng là n i dung chính trong các đ thi M c dù v y, đ đáp ng các yêu c u m i c a xã h i hi n đ i, trong đó s n ph m, k t qu c a quá trình đào t o

ph i là nh ng con ng i “làm đ c vi c”, do đó, các y u t v k n ng, kinh nghi m và ph ng pháp t duy m i là nh ng y u t quan tr ng, quy t đ nh s thành công c a m i ng i trong

cu c s ng

Khi có t duy khoa h c d n đ ng thì vi c ti p thu ki n th c m i là r t d dàng và làm vi c gì ta c ng

có th đ t t i thành công!

tìm hi u vai trò và m i quan h c a 4 y u t trên, chúng ta cùng xem xét m t ví d sau đây:

t cháy hoàn toàn 22,4g m t h p ch t h u c A ch a C, H, O c n 15,68 lít khí O2 54,6*C; 2,4 atm S n ph m thu đ c ch ch a CO2 và H 2 O có t l th tích là 3:2 Tìm CTPT c a

A bi t t kh i h i c a A so v i H 2 nh h n 30

Bài toán trên có th có nhi u cách gi i, ng v i đ c đi m c a t ng đ i t ng h c sinh nh sau:

t cháy A ch t o thành CO2 và H2O→ A ch a C, H và có th có O, CTPT d ng CxHyOz

Cách 1: Ph ng pháp đ i s

ây là cách làm thông th ng, ph bi n đ i v i đa s h c sinh N u ch có ki n th c trong

tay thì đa s các em s làm theo cách này

2

2, 4 15, 68

1, 4

22, 4

273 54, 6 273

O

PV

RT

×

Ph ng trình ph n ng cháy:

x y z

Theo ph n ng: M (gam)

4 2

x

⎛ + − ⎞

⎝ ⎠ (mol) Theo đ bài: 22,4 1,4

Do đó, ta có h ph ng trình:

( ) ( )

1

3 : : 2

CO H O

x

y

⎨

⎪

⎩

T pt (2) suy ra: 3

4

x

y = , th vào ph ng trình (1), ta l i có x=3z

Do đó: x : y : z = 3 : 4 : 1 hay A có CTPT d ng (C3H4O)n V i

2

30

A H

d < , d dàng có k t

qu CTPT c a A là C3H4O

Cách 2: Ph ng pháp b o toàn kh i l ng và b o toàn nguyên t

i v i m t h c sinh đã đ c rèn luy n t t v ph ng pháp thì đây là m t bài t p r t quen

thu c N u ch bi t áp d ng m t cách máy móc ph ng pháp đã đ c h c thì cách gi i s nh sau:

Áp d ng b o toàn kh i l ng cho ph n ng cháy, ta có:

CO H O A O

V i 2 2

CO CO

H O H O

Do đó, 2 11 67, 2 52,8 , 2 67, 2 52,8 14, 4

14

l

ol

và

Áp d ng đ nh lu t b o toàn nguyên t đ i v i O, ta có:

O A O CO O H O O O

Do đó, ta có: x : y: z = 3: 4 : 1 và thu đ c k t qu nh cách 1

V m t ph ng pháp, đây là m t cách làm r t hay và có ý ngh a nh ng n u xét đ n hi u qu th c t khi thi thì hoàn toàn không nhanh h n cách làm th nh t bao nhiêu!

i v i m t h c sinh có k n ng tính toán t t thì th i gian làm bài có th đ c rút ng n thêm b ng cách tính nh m nhanh các giá tr :

- 52,8g là 1,2 mol CO2 vì 52,8 = 44 + 8,8 (1 mol và 0,2 mol)

- 14,4g là 0,8 mol H2O vì 14,4 = 18 – 3,6 (1mol và 0,2 mol)

- c bi t, s mol O2đã dùng có th tính nh m nhanh h n r t nhi u:

15, 68 2, 4

1, 4

22, 4 1, 2

O

Cách 3: ánh giá nhanh công th c th c nghi m

ây là cách làm c a m t h c sinh đã h i t đ c 4 y u t đã nêu (K3P)

Ta đã bi t, đ i v i ch t h u c CxHyOz thì 2

2

3

CO

H O

n x

Do đó, công th c th c nghi m c a A là (C3H4)nOx, v i n≥1 và n là s nguyên nên x≤1

đ

2

30

A

H

d < Vì A ch a C, H, O nên x = 1

Nh v y, ch qua m t ví d thôi, nh ng ta c ng th y đ c t m quan tr ng c a t ng y u t ,

rõ ràng là c n ph i có ki n th c Hóa h c thì m i có th gi i quy t đ c bài toán, nh ng gi i quy t b ng cách nào, trong th i gian bao lâu thì l i ph thu c m nh m vào K n ng, Kinh nghi m và Ph ng pháp c a m i ng i

Trong tr ng ph thông, các th y cô và các em m i ch t p trung vào h c Ki n th c, mà

ch a chú ý đ n vi c phát tri n 3 y u t còn l i, đó là lý do c n b n khi n nhi u em g p lúng túng khi làm bài thi tr c nghi m và r t khó kh n trong vi c ph i hoàn thành bài thi trong m t

th i gian ng n

V y, làm th nào đ phát tri n K3P?

ây là m t v n đ không đ n gi n, đòi h i các em s rèn luy n tích c c và đúng h ng

1, i v i Ki n th c

Hóa h c là m t môn Khoa h c t nhiên, vì th không th có chuy n h c thu c lòng các

ki n th c Hóa h c nh v i các môn h c xã h i khác đ c c thù c a Hóa h c là các ki n th c

tr i r ng và có m i liên quan ràng bu c l n nhau H c lý thuy t Hóa thì không th gi ng v i Lý,

c ng không th ch h c l p 12 là đ

Cách t t nh t đ h c lý thuy t môn Hóa là ph i bi t cách phân tích đ h th ng hóa và tìm

ra m i liên h gi a nh ng ph n ki n th c khác nhau

M t s câu h i minh h a:

- Phân tích ph n ng th y phân Al4C3 và CaC2

- So sánh tính ch t hóa h c c b n c a SO2 và CO2

- B ng ví d , hãy ch ng minh r ng: trong phân t h p ch t h u c , các b

ph n c u t o có nh h ng qua l i l n nhau

- NH3, HCl có tính oxh hay tính kh

- Ph n ng Nitro hóa Anilin s th vào v trí nào

ây là nh ng v n đ nh y c m và tr u t ng, đôi khi r t khó di n đ t, và c ng khó áp đ t kinh nghi m c a mình cho ng i khác Vi c ti p thu K n ng và Kinh nghi m là m t quá trình lâu dài, đòi h i ph i có s rèn luy n tích c c, đúng h ng và m t s ti p nh n d n d n thông qua nh ng tr i nghi m c a b n thân

Các K n ng và Kinh nghi m c a b n thân tôi s đ c l ng ghép vào bài gi ng trong su t khóa h c và đ c t ng k t l i tr c khi thi đ các em có th v n d ng m t cách hi u qu nh t

Tr c m t, các em có th tham kh o bài gi ng “Chi n thu t ch n ng u nhiên trong bài thi tr c nghi m Hóa h c” trên Blog c a tôi!

3, V Ph ng pháp

Vi c gi ng d y ph ng pháp gi i toán Hóa h c là m t v n đ t ng đ i khó kh n, vì m t bài toán Hóa h c không nh ng b chi ph i b i ph ng pháp gi i mà còn ph thu c vào ph n

ng Hóa h c x y ra trong bài toán, do đó r t khó có th chia ra thành các d ng bài khác nhau

h c t p các ph ng pháp gi i toán Hóa h c m t cách có hi u qu , c n thi t ph i có m t s

h th ng hóa các ph ng pháp m t cách h p lý và logic H c ph ng pháp và ph i rút ra đ c

nh ng “d u hi u nh n bi t” c a ph ng pháp y đ hình thành ph n x t duy khi làm bài (có ngh a là nhìn vào đ bài có th bi t ngay nó có th gi i b ng nh ng ph ng pháp nào)

N i dung các ph ng pháp đ c h c trong khóa h c này bao g m:

o Ph ng pháp đ i s và các bi n đ i

- Ph ng pháp chung: đ t n – gi i h

- Ph ng pháp ghép n s

- Ph ng pháp đ a thêm s li u

- Ph ng pháp đánh giá b ng b t ph ng trình

o Ph ng pháp trung bình và k thu t đ ng chéo

- Ph ng pháp M

- Ph ng pháp nC, nH, k

- Các d ng k thu t đ ng chéo và bi n đ i

o Ph ng pháp b o toàn kh i l ng và bi n đ i

- Ph ng pháp b o toàn kh i l ng

- Ph ng pháp t ng - gi m kh i l ng

- Bi n lu n và đánh giá s bi n đ i kh i l ng trong ph n ng

- Ph ng pháp b o toàn nguyên t

o Ph ng pháp b o toàn electron và đi n tích

- Ph ng pháp b o toàn electron – các d ng bài

- Ph ng pháp b o toàn đi n tích

o Phân tích h s ph n ng và ng d ng

o Các ph ng pháp quy đ i

o M t s bi n đ i trong các bài toán th ng g p

o Bi n lu n Hóa h c

Bài t p v nhà:

1 t 2,25g h n h p ch t h u c A ch a C, H, O c n dùng 3,08 lít O2 đktc,

th tích CO2 và H2O thu đ c có t l 4 : 5 Bi t t kh i h i c a A đ i v i hidro là 45 Xác đ nh CTPT c a A

2 Cho ch t h u c A tác d ng v i H2O có xúc tác thì thu đ c acid B (có t

kh i h i so v i N2 là 2,57) và r u D Cho D qua ng CuO đ t nóng thì thu đ c ch t

h u c E có th tham gia ph n ng tráng g ng đ t cháy hoàn toàn 2,8g A c n 3,92 lít O2 (đktc), l ng CO2 và H2O thu đ c có t l 3/2 v th tích Xác đ nh CTPT c a A,

B, D bi t D là r u đ n ch c m ch h

3 M t h p ch t h u c A ch a C, H, O đ t cháy h t 1,88g A c n m t l ng

v a đ 1,904 lít O2 (đktc), l ng CO2 và H2O thu đ c có t l 4 : 3 v th tích Xác

đ nh CTPT c a A Bi t MA < 200

V c b n, c ba bài t p v nhà đ u t ng t v i bài t p ví d trên l p nh ng c n ph i chú

ý phân tích đ c đ c đi m riêng c a t ng bài toán đ gi i toán m t cách nhanh nh t, hay nh t

và hi u qu nh t

Chúc các em thu đ c k t qu t t nh t khi tham gia khóa h c này!

**********************

hi u rõ h n m t s ph ng pháp đã s d ng trong bài vi t c ng nh nâng cao t c đ

và hi u qu làm bài, m i các b n và các em tìm đ c các bài gi ng v ph ng pháp c a Sao b ng

l nh giá – V Kh c Ng c t i Blog: http://360.yahoo.com/vkngoc49cns

ho c http://my.opera.com/saobanglanhgia/blog/

Các bài gi ng c a Sao b ng l nh giá – V Kh c Ng c có th đ c s d ng, sao chép,

in n, ph c v cho m c đích h c t p và gi ng d y, nh ng c n ph i đ c chú thích rõ ràng v tác gi

Tôn tr ng s sáng t o c a ng i khác c ng là m t cách đ phát tri n, nâng cao kh

n ng sáng t o c a b n thân mình ^^

Liên h tác gi :

V Kh c Ng c – Phòng Hóa sinh Protein – Vi n Công ngh Sinh h c

Vi n Khoa h c và Công ngh Vi t Nam

i n tho i: 098.50.52.510

a ch l p h c: p107, K4, T p th Bách Khoa, Hà N i