* Sự cần thiết của việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học Địa lý nói chung và phần mềm Violet vào xây dưng bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan nói riêng.. Một trong[r]
Trang 1ỨNG DỤNG PHẦN MỀM VIOLET VÀO XÂY DỰNG CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN TRONG VIỆC KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KIẾN THỨC ĐỊA LÍ HỌC SINH LỚP 12 - BAN NÂNG CAO, THPT
Sinh viên thực hiện: Nguyễn Mai Thương, K55A Giáo viên hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hằng
ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong thời đại công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước hiện nay, đổi mới giáo dục chương trình dạy học là một yêu cầu tất yếu Tuy nhiên, hiện nay chất lượng giáo dục của nước ta hiện nay còn rất thấp, nguyên nhân của thực trạng này là do sự thiếu thốn về
cơ sở vật chất như phòng học, phương tiện, sự chậm chuyển biến trong đổi mới về phương pháp của giáo viên, thậm chí là sự “bỡ ngỡ” của không ít giáo viên đối với các phương tiện dạy học hiện đại Ngoài ra, các hình thức kiểm tra, đánh giá không phù hợp cũng là một nguyên nhân không nhỏ làm giảm sút chất lượng dạy học
Trong số các phần mềm hiện đại phục vụ cho việc dạy học, Violet là phần mềm công cụ có rất nhiều ưu điểm do Violet có thể tạo ra các bài giảng có tính trực quan sinh động cao đồng thời lại rất dễ sử dụng, rất phù hợp để xây dựng các dạng bài tập trắc nghiệm Địa lý nhằm kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh
Đề tài nhằm mục đích xây dựng được hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan bằng phần mềm Violet trong kiểm tra, đánh giá môn Địa lý lớp 12, THPT
NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
1 Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài
1.1 Cơ sở lí luận
* Lí do của đổi mới giáo dục và đổi mới hình thức kiểm tra, đánh giá:
Đổi mới là một yêu cầu cấp thiết của nền giáo dục nói chung và môn Địa lý nói riêng Áp dụng phương pháp dạy học tích cực chính là một trong những phương hướng quan trọng trên con đường đổi mới giáo dục và đào tạo Quá trình này phải được tiến hành toàn diện và đồng bộ trong cả dạy học và kiểm tra, đánh giá nhằm đem lại hiệu quả cao nhất cho giáo dục
Đánh giá kết quả học tập của học sinh là một bộ phận hợp thành rất quan trọng và tất yếu của quá trình dạy học Kết quả toàn bộ quá trình dạy học ở một mức độ quan trọng phụ thuộc vào việc tổ chức kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh một cách đúng đắn
* Mục đích, yêu cầu, nội dung của kiểm tra, đánh giá:
- Mục đích dạy học: kiểm tra, đánh giá đóng vai trò là động lực thúc đẩy việc học tập, giúp học sinh thấy được lỗ hổng trong kiến thức của mình; phân loại, sàng lọc học sinh, giúp giáo viên biết được kết quả dạy học của mình, Ngoài ra, kiểm tra, đánh giá còn có mục đích giáo dục lớn: như làm cho học sinh nâng cao được tinh thần trách nhiệm trong học tập, phát triển tinh thần tập thể lành mạnh,…
- Nội dung đánh giá: kết quả học tập của học sinh cấp THPT được đánh giá theo 6 mức
độ của Bloom là: Nhận biết; thông hiểu; vận dụng; phân tích; tổng hợp; đánh giá
Trang 2- Yêu cầu: Trong kiểm tra, đánh giá, giáo viên không được yêu cầu quá cao và cho điểm quá khắt khe cho học sinh Đặc biệt, khi kiểm tra giáo viên cũng cần tìm cách động viên, khen thưởng các em đúng lúc Giáo viên phải có thái độ khách quan, công bằng, trung thực, chính xác, xứng đáng là người “cầm cân nảy mực” Kiểm tra, đánh giá cũng cần đảm bảo tính toàn diện về cả kiến thức và kĩ năng thái độ, về chất lượng và
số lượng; tính hệ thống và tính thường xuyên; tính phát triển nhằm giúp cho giáo dục có hiệu quả cao nhất
* Các hình thức kiểm tra, đánh giá và các loại hình trắc nghiệm khách quan:
Các hình thức kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh rất đa dạng Trong
đó trắc nghiệm là một phương pháp hữu hiệu để đánh giá kết quả học tập Các phương pháp trắc nghiệm trong giáo dục được chia làm 2 loại: trắc nghiệm vấn đáp và trắc nghiệm viết Trắc nghiệm viết lại được chia ra làm trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan Trắc nghiệm khách quan lại bao gồm các loại chính sau: Trắc nghiệm đúng
- sai, trắc nghiệm điền khuyết, trắc nghiệm đối chiếu cặp đôi, trắc nghiệm câu trả lời ngắn, trắc nghiệm nhiều lựa chọn…
* Đặc điểm chương trình Địa lý 12 và đặc điểm tâm, sinh lí, trình độ của học sinh lớp 12 Chương trình Địa lý lớp 12 là sự tiếp nối những kiến thức kinh tế- xã hội đã được học từ lớp 11 Trong SGK lớp 12 có đề cập đầy đủ những vấn đề về tự nhiên, dân cư và kinh tế của Việt Nam và một số đặc điểm về địa phương nơi học sinh sinh sống Chương trình lớp 12 trong nhà trường phổ thông là một hệ thống kiến thức được bố trí chặt chẽ về cả kiến thức và kĩ năng, kĩ xảo, thể hiện nội dung cơ bản và các phương pháp của một khoa học Chương trình gồm 4 phần lớn: Địa lý tự nhiên, địa lý dân cư, địa lý kinh tế, địa lý địa phương SGK lớp 12 biên soạn thành từng bài phù hợp với nội dung tiết học (45 phút) và ở cuối mỗi bài đều có câu hỏi và bài tập Kiến thức được thể hiện trong cả kênh hình và kênh chữ Ngoài ra, trong SGK còn có số lượng bài thực hành khá phong phú (14 bài - 14 tiết)
Học sinh lớp 12 đã có sự phát triển mạnh mẽ cả về thể chất và trí tuệ với trình độ
tư duy trừu tượng phát triển đầy đủ, đặc biệt lại đứng trước ngưỡng cửa cuộc đời, các
em học sinh lớp 12 rất muốn đi sâu vào bản chất sự vật, hiện tượng, tìm hiểu nguyên nhân và tìm cách giải quyết vấn đề Chính vì vậy những câu hỏi được xây dựng cho các
em cũng phải đáp ứng được những yêu cầu nói trên
1.2 Cơ sở thực tiễn
* Yêu cầu của cuộc cách mạng khoa học công nghệ và của nền giáo dục nước nhà: Chúng ta đang sống trong kỉ nguyên của khoa học, công nghệ Cuộc cách mạng khoa học này này đòi hỏi hệ thống nhà trường phổ thông phải đào tạo ra những con người mới thông minh, sáng tạo, đáp ứng được nhu cầu thời đại
Nền giáo dục nước ta hiện nay đang từng bước được đổi mới về mục tiêu, chương trình, kế hoạch, nội dung, phương pháp giáo dục và đào tạo để thực hiện mục tiêu “nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” và rút ngắn khoảng cách về trình độ
và chất lượng giáo dục đối với các nước trên Thế giới
Trang 3* Sự cần thiết của việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học Địa lý nói chung và phần mềm Violet vào xây dưng bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan nói riêng
Trong hệ thống các môn học ở trường phổ thông thì môn Địa lí là một môn học ít được quan tâm và không thu được nhiều hứng thú của học sinh Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là cách dạy học còn mang tính truyền thống; các phương tiện dạy học trực quan được sử dụng rất ít, tình trạng dạy chay còn nhiều
Hiện nay, sự có mặt của các phương tiện dạy học hữu ích như máy vi tính, máy chiếu, máy Overhead đã trở thành các thư viện thu nhỏ gồm nhiều yếu tố cần thiết hỗ trợ cho bài học, đặc biệt sự có mặt của mạng Internet giúp cho việc thiết kế bài giảng trở nên rất thuận lợi Ngoài ra, các phần mềm vi tính có khả năng khai thác thông tin dưới nhiều dạng khác nhau: kênh hình, kênh chữ, kênh tiếng nên mở rộng khả năng biểu diễn thông tin và kích thích hứng thú học tập và sự chú ý của học sinh
Trong số các phần mềm phục vụ trong giảng dạy Địa lý ở THPT thì phần mềm Violet là một phần mềm có nhiều ưu điểm So với các phần mềm khác, Violet chú trọng hơn trong việc tạo ra các bài giảng có âm thanh, hình ảnh, chuyển động và tương tác rất phù hợp với học sinh cấp phổ thông các cấp Đặc biệt, giao diện tiếng Việt rất dễ sử dụng, phù hợp cả với những người không chuyên tin học và không giỏi ngoại ngữ mà lại rất thích hợp để xây dựng được các bài tập trắc nghiệm…
Chính vì vậy mà việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học Địa lý cũng như xây dựng các câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhằm kiểm tra kiến thức học sinh là một điều tất yếu
2 Thiết kế, xây dựng các câu hỏi trắc nghiệm khách quan trong SGK lớp 12, ban nâng cao bằng phần mềm Violet
* Một số nét cơ bản về phần mềm Violet: Violet là phần mềm của công ty cổ phần tin học Bạch Kim Violet là viết tắt của cụm từ: Visial & Online Lecture Editor for Teacher (công cụ soạn thảo văn bản trực tuyến dành cho giáo viên) Sau khi soạn thảo xong bài giảng, Violet sẽ cho bài giảng xuất hiện ra dưới dạng một file EXE hoặc file HTML chạy độc lập, không cần phần mềm Violet cài đặt trong máy tính vẫn có thể khởi động được hoặc đưa lên máy chủ thành các bài giảng trực tuyến để sử dụng qua mạng Internet
Violet có giao diện được thiết kế trực quan, sinh động, dễ dàng sử dụng, ngôn ngữ giao tiếp và phần trợ giúp của Violet hoàn toàn bằng tiếng Việt theo chuẩn của Unicode (bảng mã chuẩn quốc tế), khi sử dụng cần phải tắt các chương trình bộ gõ như Vietkey, Unikey, ABC để sử dụng bộ gõ tiếng Việt của Violet
* Thiết kế các câu hỏi trắc nghiệm khách quan bằng phần mềm Violet:
Để xây dựng được các loại bài tập trắc nghiệm, trước hết ta vào menu Nội dung/thêm đề mục, nhập tên Chủ đề và tên Mục, chọn loại màn hình hiển thị là Bài tập trắc nghiệm, rồi sau đó ấn nút “Tiếp tục”, màn hình nhập dữ liệu cho bài tập trắc
nghiệm sẽ hiện ra Ví dụ, khi tạo câu hỏi trắc nghiệm dạng đúng - sai như sau: Các khẳng định sau là đúng hay sai:
a.Vùng biển nước ta bao gồm: nội thuỷ, lãnh hải, đặc quyền kinh tế và vùng thềm lục địa
Trang 4b.Một số vùng núi cao nước ta, đặc biệt là vùng núi Hoàng Liên Sơn được nâng lên mạnh trong giai đoạn Tân kiến tạo
c.Địa hình nước ta có ¾ là đồi núi và chủ yếu là đồi núi cao
(Đáp án: a Sai, b Đúng, c Sai)
Sau khi chọn kiểu đúng/sai trong cửa sổ “nhập mẫu bài tập tập trắc nghiệm”, ta soạn
thảo bài tập trên như sau:
Để thêm phương án, ta nhấn chuột vào nút “+” ở góc dưới bên trái, để bớt phương
án thì nhấn nút “-” Sau khi nhập xong, ta nhấn nút “Đồng ý” sẽ được màn hình trắc nghiệm như sau:
Sau khi chọn đáp án, màn hình Violet sẽ hiển thị như sau:
Với việc xây dựng các câu hỏi trắc nghiệm ghép đôi, một hay nhiều đáp án
đúng,điền khuyết, ta đều chọn loại màn hình hiển thị là Bài tập trắc nghiệm (ghép đôi, một hay nhiều đáp án đúng) hoặc bài tập kéo thả chữ (đối với bài tập điền khuyết) sau
đó nhập các nội dung kiểm tra theo hướng dẫn
* Đóng gói phần mềm bài giảng
Sau khi soạn thảo xong và lưu bài giảng, ta vào mục Bài giảng chọn Đóng gói và xuất ra file chạy (EXE) Chức năng này sẽ xuất bài giảng đang soạn thảo ra thành một sản phẩm độc lập, có thể copy vào đĩa mềm hoặc trên các máy tính khác mà không cần
Trang 5chương trình Violet
Nếu ta chọn đóng gói ở dạng HTML, phần bài soạn sẽ được đóng gói dưới dạng giao diện Web, có thể đưa lên Website, người sử dụng có thể truy cập và sử dụng bài đó
ở mọi lúc, mọi nơi
* Sử dụng các câu hỏi trắc nghiệm được soạn thảo bằng phần mềm Violet trong quá trình đánh giá kết quả học tập trên lớp:
Các câu hỏi trắc nghiệm khách quan được xây dựng bằng phần mềm Violet được
sử dụng rộng rãi nhất và đem lại hiệu quả cao nhất là trong khi kết hợp với bài giảng trên lớp hoặc trong mục đánh giá của giáo viên cuối bài, hay trong các trò chơi cho học sinh tương tự như trong chương trình “Đường lên đỉnh Olympia”
Chúng ta có thể áp dụng những câu hỏi TNKQ được xây dựng bằng phần mềm Violet trong cả các bài kiểm tra có thời gian ngắn (bài kiểm tra miệng hay bài kiểm tra 15 phút) cũng như những bài kiểm tra trong thời gian dài (bài kiểm tra một tiết hay bài kiểm tra học kì) Tuy nhiên, việc sử dụng các câu hỏi trắc nghiệm khách quan được xây dựng bằng phần mềm Violet đòi hỏi sự hỗ trợ của CNTT, đặc biệt là máy tính và máy chiếu
3 Thực nghiệm sư phạm
Quá trình thực nghiệm được thực hiện song song ở hai lớp 12C1 và 12C9 tại trường THPT Chiêm Hóa - Tuyên Quang Quá trình thực nghiệm đã thể hiện tính đúng đắn hiệu quả của các câu hỏi trắc nghiệm khách quan được thiết kế bằng phần mềm Violet và ý nghĩa thực tiễn của chúng
KẾT LUẬN
Sử dụng phần mềm Violet vào xây dựng các câu hỏi trắc nghiệm khách quan là một phương pháp rất mới và đem lại nhiều ưu điểm, nếu được ứng dụng một cách phù hợp vào chương trình Địa lý phổ thông nói chung và lớp 12 nói riêng sẽ đem lại hiệu quả cao đồng thời phát huy được năng lực tư duy, sáng tạo, kĩ năng, kĩ xảo và ý thức học tập của học sinh
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Nguyễn Đình Chỉnh, 1995 Vấn đề đặt câu hỏi của giáo viên đứng lớp, kiểm tra, đánh giá việc học tập của học sinh
[2] Đặng Văn Đức, Nguyễn Thu Hằng, 2004 Phương pháp dạy học Địa lí theo hướng tích cực NXB Đại học sư phạm
[3] Đào Thị Như Quỳnh Thiết kế câu hỏi trắc nghiệm khách quan có sự hỗ trợ của công nghệ thông tin trong dạy học Địa lý 9 - THCS Khóa luận tốt nghiệp
[4] Lê Văn Hồng, Lê Ngọc Lan, Nguyễn Văn Thang Tâm lí lứa tuổi và tâm lí học sư phạm NXB Đại học quốc gia Hà Nội
[5] Lê Thông, Nguyễn Viết Thịnh (chủ biên), 2007 Địa lí lớp 12, sách giáo khoa và sách giáo viên NXB Giáo Dục