Tải Một số từ Hán Việt và ý nghĩa - Phần 2 - Các từ ngữ Hán Việt trong chương trình Tiểu học

Đoàn ; tập hợp lại, kết lại một tổ chức; đoàn kết, đoàn viên... Hùng: mạnh: anh hùng, hào hùng, hùng tâm tráng khí...[r]

Một số từ Hán Việt và ý nghĩa - Phần 2

Dược: - thuốc: dược liệu, dược sĩ, dược thảo

- sáo: hoàng dược sư

Dương: - con dê: dương xa (xe dê)

- dương liễu (cây liễu)

- dương (âm): cực dương, âm dương, thái dương

- đưa ra: dương danh, dương đông kích tây

Dưỡng: nuôi: dưỡng dục, giáo dưỡng, cấp dưỡng

Đa: nhiều: đa âm, đa dạng, đa mưu, đa nghĩa, đa nghi, đa diện

Đại: - to: đại bàng, đại cáo, đại cục, đại chiến

- thay thế: đại từ, đại biểu

- thời đại: thời đại, triều đại, niên đại

Đảng: một nhóm người kết lai với nhau để tiến hành các hoạt động; đảng phái

Đào: - bỏ: đào ngũ, đào tẩu, đào thải

- xây dựng: đào tạo, đào luyện

Đảo: lật đổ; đảo chính, đảo lộn

Đạo: - đường đi: độc đạo

- đạo đức: đạo lí, đạo nghĩa

- tôn giáo: đạo Phật, đạo Lão, đạo Nho, đạo sĩ

- ăn trộm: đạo tặc, đạo nhạc, đạo văn

Đắc: (trúng, có): đắc cử, đắc ý, đắc đạo, đắc tội

Đặc: (hơn hẳn): đặc công, đặc sắc, đặc sản, đặc khu, đặc biệt

Đăng: - được, lên: đăng quang, đăng khoa, đăng đào

- sáng ( đèn): tỏa đăng (Hai bàn tay )

Đề: đưa ra: đề cử, đề bạt, đề cương, đề đạt, đề cao

Đế: vua: đế quốc, hoàng đế

- Phía dưới: đế tủ, đế dép

Đệ: - em: huynh đệ, đệ tử

- thứ: đệ nhị, đệ tam

- đưa lên: đệ trình

Địa: - đất: địa lí, địa phương, địa chủ, địa ngục, địa hình

- vị trí: địa vị, tâm địa

Đích: đúng, đích thân, đích danh, đích thực

Địch: giặc: địch quân, địch thủ

Điểm: - tóm tắt: điểm báo, ưu điểm, nhược điểm

- nêu lên: điểm danh, điểm diện

- vị trí: cao điểm, tâm điểm, điểm nóng

Điền: ruộng: điền trang, điền chủ, điền địa , điền sản,

Đinh: người đàn ông; suất đinh,

Đình: - Chùa đình: đình chùa, sân đình, đình đám ( đám hội sân đình tức hội hè)

- dừng lại: đình chỉ, đình sản, đình trệ, đình công

Định: - ý tưởng: ý định, định liệu, định hình, định kiến

- ở lại: cố định, đinh cư, đinh canh

- nêu lên: định danh, định nghĩa

Đoài ; tây; đoái ( nhìn); đoản ( gãy, ngắn); đoạn ( đứt, hết)

Đoàn ; tập hợp lại, kết lại một tổ chức; đoàn kết, đoàn viên

Đồ: - thầy: thầy đồ

- vẽ: đồ họa

Đô: to ; đô thị, đô úy, đô vật…

Độ: rộng

Độc - ác: độc ác, ác độc, độc dược, độc tố

- một: độc thân, độc chiêu, độc đoán, độc quyền

Đối: chống lại, đối thủ, đối phương, đối địch

Đồng: - cùng: đồng chí, đồng lòng, đồng đội, đồng môn, đồng tâm

- kim loại: trống đồng, súng đồng (bác đồng)

Đương: - hiện tại: đương nhiệm, đương đại, đương kim, đương triều

- đối diện: đương đầu, đương sự

Đường: nhà: tự đường, thảo đường (nhà tranh)

Giao: trao đổi, đối mặt: giao duyên, giao ca, giao hoán, giao kết, giao đấu Giáo: dạy; giáo án, thầy giáo, giáo dưỡng, giáo hóa

Giáp: - vỏ: thiết giáp, tăng thiết giáp, áo giáp

- gần: giáp mặt, giáp chiến, giáp ranh

- đơn vị cụm dân cư: giáp trưởng, hai giáp kéo co (Kéo co- Kim Lân) Giới: -phạm vi: giới hạn, giới luật, ngữ giới

- nêu ra: giới thiệu

-tập hợp người; nữ giới, nam giới

Hà: - sông: hoàng hà, hà sa ( cát sông)

- khắt khe, bủn xỉn: hà tiện

Hạ: - dưới: thiên hạ, hạ đẳng, hạ âm, hạ thế, hạ lưu

- đưa xuống: hạ bệ , hạ cố, hạ huyệt, hạ mã, hạ ngục, hạ thủy Hợp: - đúng: hợp lí, hợp tình, hợp nguyên tắc

- góp lại: hợp tác, hợp cẩn, hợp sức, hợp lực

Hài: - hình thể: hài nhi, hài cốt

- vui: hài kịch, hài hòa…

Hải: biển: hải dương, hải chiến, hải đạo, hải đồ, hải cảng, hải cẩu Hàm - ngầm : hàm ý, hàm chứa, hàm súc, hàm oan

cấp bậc: phẩm hàm, hàm học vị tiến sĩ

Hàn: - nghèo: hàn sĩ, hàn nho, bần hàn, cơ hàn

- lạnh: hàn đới, hàn thực

Hãm: vây lại, giữ lại: hãm thành, hãm trận

Hành: - đi: hành trình, hành khách, hành hương, hành cước, hàng khất

- làm: thực hành, hành động, hành chính, hành hạ

Hao: giảm, hao binh, hao mòn, hao phí

Hào: - vẽ đẹp: hồng hào, hào nhoáng, hào quang

- cao thượng: anh hào, hào phóng, hào hiệp

Hảo: tốt: hảo tâm, hoàn hảo

Hữu: - có: hữu hiệu, hữu ích, hữu tâm, hữu tình, hữu lí

- bạn: bạn hữu, thân hữu, bằng hữu

- phải: hữu ngạn,tả hữu, cánh hữu

Hậu:- sau; hậu sinh, hậu bối, hậu duệ, hậu bị, hậu cung

- đầy đủ: hậu đãi, hậu tạ,

Hỉ: vui; hoan hỉ, hỉ xả

Hiềm: không bằng lòng, hiềm khích, hiềm thù

Hiểm:- nguy: hiểm trở, hiểm họa, hiểm địa, hiểm yếu

- ác: hiểm ác, hiểm độc, nham hiểm

Hiền: - lành, tốt: hiền lành, hiền thê, hiền hậu, thảo hiền, hiền đức

- tài giỏi: hiền tài, hiền thánh, hiền minh

Hiến: cho: cống hiến, hiến tặng

luật, quy định: hiến chương, hiến pháp

Hiện: thấy: hiện hữu, xuất hiện

Hiếu: - thích, ham: hiếu học, hiếu sát, hiếu kì, hiếu sự, hiếu sắc

- hiếu thảo (quý); hiếu nhân, hiền hiếu,

Hòa: - tan ra: hòa tan, hòa âm

- hòa hợp, yên ổn: hòa bình, hòa đồng, hòa nhã, hòa hoãn Hỏa: lửa;

Hoàng -vua; hoàng đế, hoàng thượng

- màu vàng; hoàng đản, hoàng đằng

Huyền: - màu đen: mắt huyền

- kì lạ: huyền hoặc, huyền bí, huyện thoại

Hùng: mạnh: anh hùng, hào hùng, hùng tâm tráng khí

con trống: thư hùng ( trống mái)

Huyết: máu ; xuất huyết não, bạch huyết, huyết tương

Khả: có thể; khả dụng, khả kính, khả nghi

Khai: - mở ra: khai giảng: công khai, khai trương, khai phá

- nói rõ: lời khai, khai tử, khai sinh, khai báo

Khám: kiểm tra: khám nghiệm, khám xét, khám phá

Khảo: kiểm tra, xem xét; khảo cổ, khảo chứng, khảo sát

Khẩn: - khai phá: khẩn hoang, khẩn ruộng

- gấp gáp: khẩn trương, khẩn cấp

Khí: không khí ( hơi), khí hậu, khí đốt

- bỏ: khí dân; Phan Lâm mãi quốc, triều đình khí dân Khiếm; thiếu,

Khinh; coi thường; khinh rẽ, khinh thường, khinh nhờn

Khởi: bắt đầu; khởi điểm, khởi công

Kì: - lạ ; kì án, kì ảo, kì dị, kì nhân, kì diệu

- một khoảng: kì nghỉ, thời kì, kì thi

Kinh: - lo lắng: kinh hãi, kinh hồn

- nơi vua ở: kinh kì, kinh đô

- xem xét: kinh lí, kinh lược sứ

Lãnh: - nhận nhiệm vụ: lãnh đạo, thủ lãnh

- một vùng: lãnh thổ, lãnh địa

- Lí: - làng: lí trưởng,

- con đường: thiên lí, hành lí, lí trình

- cá chép: lí ngư vọng nguyệt

- căn cứ: lí giải, lí lẽ, lí luận, lí lịch, lí do

Liên: - liên quan, quan hệ: liên lạc, liên hệ, liên quan

- hoa sen: kim liên, liên đài

Long: - rồng

- vua: long bào ( áo vua), long hải, long cổn, Lê Hoàn được thái hậu Dương Vân Nga khoác áo long cổn

Lục: - 6 ; lục 6 tam 3

- đất; lục địa, lục quân

Lương: tốt, lương y, lương duyên, lương dân, lương thiện

Luyến: yêu: luyến ái

Lưu: -chảy; lưu thủy, trường lưu, phụ lưu

- giữ lại: lưu ban, lưu ý, lưu tâm

Man: - sai: khai man, man trá, lan man

- hoang dã: man di, dã man, man địa, chinh man đại tướng quân

Mẫu: - mẹ: mẫu thân, thân mẫu, mẫu tư, mẫu số

- biểu: Biểu mẫu, làm mẫu, mẫu mực

Mĩ: đẹp: mĩ nhân, mĩ thuật, mĩ nghệ, mĩ nữ, mĩ phẩm

Minh: - sáng; quang minh, minh bạch, minh chứng

- nhận thức nhanh: thông minh, minh mẫn

- làm sáng rõ: minh oan, tường minh

Não: - óc: não bộ, bán cầu não

- buồn: sầu não, não nề, não ruột, não nùng

Nghi: - nghi ngờ:nghi án , nghi ngại ( chưa tin tưởng), đa nghi

- quy định: nghi thức

- đánh lừa: nghi binh

Nghĩa: - tình cảm; nghĩa huynh, tình nghĩa, nghĩa phụ, nhân nghĩa

- trách nhiệm: nghĩa vụ, nghĩa vụ quân sự

Nhu: - mềm: nhu nhược, nhu hòa

- nêu cầu: nhu cầu, nhu yếu phẩm

Nhuận:- thêm; tháng 7 nhuận

- tốt ; nhuận tràng, nhuận sắc,

Niệm: - đọc lẩm nhẩm; niệm phật

- suy nghĩ; ý niệm

Nô: người đầy tớ: nô dịch, nô lệ, nô bộc

Nội: trong; nội tạng : ngoại : ngoài; ngoại vi, ngoại lai

Phi: - bay: phi công, phi cơ, phi trường

- không có: phi lí, phi nghĩa, phi nhân, phi ông, phi trí Phong: - gió: phong thủy, phong nguyệt, phong thanh, phong thổ

- lịch sự: phong nhã, phong thái, phong lưu

- kín; niêm phong, phong bì…

Phu: - người bị bắt lao dịch: phu ngựa, phu gánh quả vải

- chồng: phu quân, phu phụ, phu thê

- vợ: phu nhân

Phù: - giúp đỡ: phù trợ, phù hộ, phù trì, phù rể

- nổi trôi: phù sa, phù du, phù vân

Phú: - giàu có: phú nông, phi công bất phú, phú quý

- thơ: thơ phú văn chương

Phụ: - giúp ( thêm): phụ cấp, phụ đạo, phụ bản, phụ gia, phụ giảng

- gần, giáp: phụ cận

- thứ yếu, sau: phụ phẩm, phụ âm

Phúc: - tốt đẹp: phúc hậu, phúc đức, phúc lợi

- xem lại: phúc khảo, phúc tra, phúc đáp

Phục: - quay lại: khôi phục, phục thù, phục quốc, phục hồi

- làm việc: phục dịch

Quan: - bao bọc bên ngoài: quan tài,

- nhìn: quan sát, quan tâm, quan trọng

- quan(quân): quan tòa, quan trường

- cửa ải: hải quan, hoành sơn quan

Quân: - vua: quân vương, quân chủ

- lính: quân đội, quân lính, quân nhân

- chia ra: bình quân

Quần : vây quanh; quần thảo, quần thể

Sĩ: trí thức thời xưa: sĩ quan, sĩ phu, sĩ khí, sĩ diện

Sinh: - sinh ( đẻ): sinh sản, sinh nhật, sinh đẻ

- sống: sinh sống, sinh trưởng, dân sinh, sinh hoạt

Tâm: - lòng; tâm bệnh, tâm đức, tâm giao

- bên trong: tâm hồn, tâm huyết, tâm lí, tâm linh, tâm nguyện Tài: - tài sản (của) tài sản, gia tài

- khả năng hơn người: tài trì, tài năng

Thất: - mất: thất bát, thất thủ, thất trận

- nhà: gia thất, lập thất, nội thất

Thái: trên : thái thượng hoàng, thái quá, thái cổ

Tham: - tham lam: quan lam, tham ăn, tham ô, tham nhũng, tham công

- tham gia: tham mưu, tham chiến, tham nghị

Thanh: xinh, sáng: Thanh thiên, thanh thủy, thanh minh

- tiếng: âm thanh, thanh âm, thanh khí, thanh quản

- danh vọng: thanh danh, thanh liêm, thanh lịch

- bỏ: thanh lí, thanh lọc

Trọng: - nặng: trọng lượng,

- trầm trọng, hơn bình thường: trầm trọng, trọng điểm