Hình tượng con người mất mát trong tiểu thuyết Hoàng tử bé (Saint-Exupéry)

Tìm hiểu hình tượng con người mất mát trong Hoàng tử bé (Saint-Exupéry)

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU: 1

PHẦN NỘI DUNG: 4

CHƯƠNG 1: Những vấn đề chung 4

1.1 Tác giả Antoine de Saint-Exupéry và Hoàng tử bé 4 1.2 Giới thuyết về hình tượng con người 8

CHƯƠNG 2: 10

Mất mát và hành trình tìm lại những điều mất mát 10

của con người trong Hoàng tử bé 10

2.1 Con người và những điều mất mát 10

2.2 Con người và hành trình tìm lại những điều đã mất 20 CHƯƠNG 3: 23

Nghệ thuật xây dựng hình tượng con người mất mát trong Hoàng tử bé 23

3.1 Những biểu tượng mang ý niệm 23

3.2 Những đối thoại mang thông điệp 24

3.3 Sự kết hợp chất liệu ngôn từ và hình ảnh/ tranh vẽ minh họa 25

PHẦN KẾT LUẬN: 27

TÀI LIỆU THAM KHẢO 28

PHẦN MỞ ĐẦU:

1 Lí do chọn đề tài :

Nghệ thuật, đặc biệt là văn học nghệ thuật chưa bao giờ ngừng đòi hỏi sựsáng tạo, cả ở khâu sáng tác lẫn khâu tiếp nhận Dòng chảy và sức sống lâu bềncủa văn học cho đến ngày hôm nay vẫn còn được nối tiếp chính là do sức mạnhcủa quá trình sáng tạo- đồng sáng tạo của nhà văn cố nhiên có cả độc giả.Chúng như ngọn lửa chưa bao giờ lụi tàn, là nguồn nhiệt sưởi ấm giúp cho vănhọc nhân loại bập bùng cháy sáng mãi từ thuở mới xuất hiện cho đến tận mai

hậu Trong tác phẩm Bay đêm, nhà văn Antoine de Saint-Exupéry viết: “Chúng

ta không cần đến sự vĩnh cửu’, ông nghĩ ‘Điều mà chúng ta cần là không để những hành động và sự việc đột nhiên mất đi ý nghĩa thực sự của chúng Nhờ

đó, thế giới xung quanh chúng ta sẽ mở toang ra từ mọi phía” Có lẽ chính cảm

thức về sự “mở toang ra từ mọi phía” đã chắp cho các tác phẩm của ông những

đôi cánh luôn ẩn dấu sức mạnh sải bay, để mãi đến sau này, độc giả vẫn không

ngừng kiếm tìm, khai phá ý nghĩa thực sự của chúng Hoàng tử bé là minh

chứng sáng rõ nhất cho hành trình đầy hứa hẹn này

Gần một thế kỉ kể từ khi được chấp bút cho ra đời, câu chuyện này vẫn chưabao giờ mất đi sức cuốn hút kỳ lạ của mình Dẫu cho buổi đầu chập chững bước

vào thế giới văn học đã nhiều kì tích và dấu ấn riêng, Hoàng tử bé chưa nhận

được nhiều lời công nhận nhưng qua năm tháng, khi từng lớp ngụ ngôn đượcbóc tách, tác phẩm đã khẳng định được vị thế và giá trị vượt thời gian của mình

Cho đến ngày nay, hành trình khám phá Hoàng tử bé vẫn chưa bao giờ dừng lại, khi cuộc sống và thế giới càng hiện đại và đổi thay, “những điều cốt tử” càng cần được nhìn thấu suốt hơn Hành trình tiếp nhận Hoàng tử bé, qua đó là hành

trình tri nhận của chúng ta về cuộc sống, cũng chính là hành trình mà qua mỗilần trải nghiệm, bạn đọc đồng sáng tạo và làm cho tác phẩm sống lại một lầnnữa Đó là cách văn chương chân chính ở lại mãi mãi với nhân loại

Tìm hiểu Hoàng tử bé một lần nữa với tư cách là một đối tượng nghiên cứu

khoa học, người viết muốn khẳng định lại giá trị và chiều kích suy ngẫm của tácphẩm, đồng thời đưa ra một trong những cách tiếp nhận mới mẻ về ý nghĩa của

câu chuyện Hoàng tử bé (như nhiều người từng nhận định) không chỉ là cuốn

sách viết cho trẻ em mà còn là ngụ ngôn cho người lớn Tác phẩm cũng nhiềulần đề cập đến vấn đề cái nhìn của người lớn- trẻ con, hay những điều khôngphải người lớn mà chỉ trẻ con mới hiểu được,…; điều này gợi ra băn khoăn:

Phải chăng càng lớn lên, càng trưởng thành, con người càng đánh mất dần đi bản tính sơ khai, tự nhiên của mình, để rồi không thể cảm nhận thế giới bằng

chính trái tim thuần khiết ban sơ? Hành trình của hoàng tử bé có lẽ cũng không

đơn giản là hành trình khám phá thế giới mà còn là hành trình tìm lại chính

mình, tìm lại những điều mất mát để nhận ra đâu là “điều cốt tử”, nhận ra lí do

vì sao bông hồng của cậu lại khác với năm nghìn bông hồng kia và quay vềhành tinh của mình (như cách con người tìm về bản tính sơ khai của mình) Nhưvậy, hệ thống các sự kiện, nhân vật, chi tiết của tác phẩm đều gợi nên ý niệm về

sự đánh mất hoặc tìm lại Hình như thế giới trẻ thơ trong ngần đó có khi lại ẩn

chứa nguy cơ của bi kịch mất mát khi con người lớn dần lên? Và liệu chăng, khinhìn thế giới đó với tâm thế trầm tư hơn, chúng ta cũng có cơ hội nhìn lại hànhtrình sống của chính mình để đồng ngộ cùng nhân vật, nhìn lại thế giới một lầnnữa Hi vọng rằng hướng đi này sẽ mở ra một cách tiếp cận mới cho vùng ýnghĩa trải dài rộng của câu chuyện, góp thêm vào sức sống vẫn tiềm tàng khảnăng nảy nở của một tác phẩm có giá trị

Nói đến văn học như một hình thái ý thức xã hội thẩm mỹ, càng không thểkhông nhắc tới đối tượng trung tâm mà nó phản ánh, đó là con người Với một

tác phẩm nhiều tầng ý nghĩa và các hình ảnh biểu tượng như Hoàng tử bé, hệ

thống chi tiết, nhân vật, sự kiện tuy đơn giản nhưng được sắp xếp trong kết cấugợi nhiều liên tưởng và suy tư, tạo nên những ẩn dụ sâu xa, những hình tượng

con người phong phú trong tác phẩm Tiếp cận Hoàng tử bé mà bỏ qua những

biểu tượng về con người trong tác phẩm thì đó quả là điều thiếu sót lớn, bởi lẽnếu không tìm ra và giải mã những ý nghĩa nhân văn, nhân bản mà hình tượngbiểu đạt thì câu chuyện kia có gì hơn một câu chuyện tưởng tượng phi thực tế

và xa rời với giá trị sống của con người Đó cũng là quy luật chung của quátrình tiếp nhận tác phẩm văn học Dù đi theo hướng tiếp nhận nào, văn học cũngchưa bao giờ xa rời với đời sống con người, số phận con người, đặc biệt là khả

năng dự báo những nguy cơ con người hiện phải đối mặt, mà nguy cơ mất mát

là một trong số đó

Trong tác phẩm nhiều triển vọng về phổ đọc và mở rộng với mọi tầm đónnhận này, việc tìm hiểu hình tượng con người mất mát cũng tạo ra những cơhội, tiền đề và ý tưởng mới cho việc giảng dạy môn Ngữ văn trong nhà trườnghiện nay Đặc biệt trong giai đoạn đổi mới chương trình dạy và học môn Ngữvăn theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh, việc tìm hiểu tác phẩmmới với những vấn đề mới là điều vô cùng cần thiết, hứa hẹn những hiệu quả

đáng mong chờ Hoàng tử bé nếu được lựa chọn đưa vào giảng dạy chắc chắc sẽ

là miền đất hứa giúp phát triển năng lực tiếp cận, thâm nhập vào thế giới nghệthuật và đồng sáng tạo của bạn đọc học sinh, dưới sự hướng dẫn và định hướng

có cơ sở của giáo viên môn Ngữ văn

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề :

Nghiên cứu- phê bình Hoàng tử bé cho đến nay vẫn là một hành trình còn

nhiều dang dở, chưa hoàn tất bởi những chiều sâu ý nghĩa mà tác phẩm lạ kỳnày gợi ra Thật khó để tìm một công trình nghiên cứu của một học giả lớn vềtác phẩm này, nhất là ở Việt Nam, khi chỉ gần đây, cuốn sách mới được xếp vào

danh mục Kinh điển của công ty sách Nhã Nam, thay vì danh mục Sách Thiếunhi như trước đó Những quan niệm và cách tiếp cận phong phú về tác phẩmkhông phải không có, nhưng chỉ dừng lại ở những bài viết trên tạp chí, blog cánhân hay bài review sách… Với việc tìm hiểu và khai thác tác phẩm này nhưmột đối tượng nghiên cứu khoa học, trong một công trình mang tính học thuậtthuộc phạm vi học phần Văn học Tây Âu- Mỹ, đây là thách thức lớn khi nguồn

tư liệu tham khảo có phần khan hiếm, cũng là cơ hội, động lực cho người viếtđầu tư vào công trình, hi vọng mang đến những đóng góp có giá trị khoa họccho việc nghiên cứu vấn đề mới mẻ này

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu :

Nghiên cứu hình tượng con người mất mát trong tác phẩm Hoàng tử bé,

người viết lấy đối tượng chính là tác phẩm này với sự tham khảo có chọn lọcbản dịch của hai dịch giả đã có uy tín trên văn đàn Việt Nam là Trác Phong vàBùi Giáng Trong khuôn khổ một bài niên luận, phạm vi nghiên cứu cũng khôngvượt xa bản thân nội dung- hình thức và những yếu tố liên quan về lịch sử phátsinh của tác phẩm Cụ thể hơn, dựa vào hoàn cảnh sáng tác và tiểu sử cùng với

sự nghiệp của tác giả Antoine de Saint-Exupéry, theo đó là mọi chi tiết, hìnhảnh biểu tượng, nhân vật và cốt truyện, tuyến sự kiện của tác phẩm, đó là nhữngtiền đề để người viết tìm hiểu một cách có định hướng, có cơ sở đề tài đã nêu

4 Phương pháp nghiên cứu :

Để tìm hiểu hình tượng con người mất mát trong Hoàng tử bé, bài niên luận

sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

Một là phương pháp thống kê, hệ thống hóa Với phương pháp này, người

nghiên cứu đã đọc tác phẩm và thống kê từ đó hệ thống hóa các hình ảnh mangtính biểu tượng cho ý niệm về con người, đặc biệt là chắt lọc những ý niệm liên

quan đến sự mát mát.

Hai là phương pháp phân tích, tổng hợp, cắt nghĩa mang đến cái nhìn vừa

khái quát, toàn diện vừa chi tiết, sâu sắc về vị trí và ý nghĩa của hình tượng conngười mất mát trong tác phẩm, từ đó tìm ra mối liên hệ giữa chúng trong kết cấu

bề sâu, giải mã được kết cấu và tìm ra ý nghĩa của hình tượng

Ba là phương pháp liên ngành giúp tìm ra mối liên hệ của hình tượng con

người mất mát với cuộc đời, sự nghiệp của tác giả Antoine; trong diện mạo vănhọc thế kỷ XX Đồng thời, việc sử dụng phương pháp này cũng là một cách vậndụng vai trò của tích hợp trong nghiên cứu khoa học hiện nay

5 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu :

Bài niên luận được thực hiện với mục đích tìm ra và giải mã một cách sâu

sắc ý nghĩa của hình tượng con người mất mát trong tác phẩm Hoàng tử bé của

nhà văn Antoine de Saint-Exupéry, từ đó mở ra một cách tiếp cận ý nghĩa mớichưa từng có cho tác phẩm, tạo điều kiện cho nghiên cứu- phê bình tác phẩmnói riêng, và nghiên cứu hình tượng con người trong văn học nói chung

Để thực hiện được mục đích đã đề ra, bài niên luận thực hiện các nhiệm vụlàm rõ những điểm nổi bật về cuộc đời, sự nghiệp của tác giả cũng với nhữngcảm thức về cuộc đời có ảnh hưởng đến tư tưởng của tác phẩm; sau đó tìm hiểu

cụ thể tác phẩm từ hoàn cảnh sáng tác đến các biểu tượng về con người, đặc biệt

là con người mất mát với cách tìm hiểu chia theo những phương diện có mốiliên hệ chặt chẽ với nhau, dựa vào diễn biến cốt truyện; cuối cùng, bài niên luậnchắt lọc và đánh giá một số đặc sắc nghệ thuật góp phần xây dựng thành cônghình tượng con người mất mát của tác phẩm

Các nhiệm vụ này sẽ lần lượt được triển khai và giải quyết, theo cấu trúcPhần Nội dung của bài niên luận, gồm có ba chương:

- Chương 1: Những vấn đề chung

- Chương 2: Mất mát và hành trình tìm lại những điều mất mát của con

người trong Hoàng tử bé

- Chương 3: Nghệ thuật xây dựng hình tượng con người mất mát trong

ông đưa vào tác phẩm lừng danh Hoàng tử bé sau này của

mình Nhờ sự dạy bảo và truyền cảm hứng của mẹ, cậu béAntoine lên 13 tuổi đã rất giỏi tiếng Latin, còn bí mật dịch sáchJulius Caesar để tìm hiểu các thức hoạt động của cỗ máy chiếntranh La Mã Ông theo học các trường dòng Jesuit ở Montgré và

Le Mans, và cả trường Công giáo ở Thụy Sĩ (1915-1917) Saukhi thi rớt trường dự bị đại học, ông đăng ký học môn kiến trúc

ở trường cao đẳng Beaux-Arts

Có thể khẳng định rằng, Antoine de Saint-Exupéry là mộtnhà văn kỳ lạ Điều đó hoàn toàn có cơ sở bởi lẽ, ông đâu chỉ làmột nhà văn bình thường với sách bút, bàn giấy, ông còn là mộtphi công với những chuyến bay ngàn dặm Những dòng vănnảy nở cùng những cuộc vượt mây trên không trung đã đồnghành, chắp cánh cho sự nghiệp văn chương của ông vượt quamọi giới hạn biên giới, dân tộc và cả thời đại

Bước ngoặt của cuộc đời xảy ra vào năm 1921, khi ôngnhập ngũ và được gởi đến Strasbourgh để dự khóa huấn luyệnphi công Ông bay chuyến đầu tiên một mình với máy baySopwith F-CTEE vào ngày 9 tháng 7 năm 1921 Năm 1922, ônglấy bằng phi công, sau đó định cư ở Paris, đây cũng là nơi ôngkhởi sự viết văn

Sau những chấp chới, chông chênh, kém may mắn trong

cả sự nghiệp viết lách, kinh doanh và đời sống hôn nhân, cuối

cùng ông cũng cho ra đời truyện ngắn đầu tay Người lái máy

bay (L’Aviateur- 1926) trên tạp chí văn học Le Navire d’argent.

Sau đó, ông làm chuyên chở thư tín cho Aéropostale – một công

ty thương mại hàng không ở Bắc Phi trong 3 năm như một côngviệc thực sự Công việc khó khăn, hiểm nguy này làm ông phảitrải qua nhiều lần chết hụt Ông tìm về sâu trong sa mạcSahara, làm giám độc vùng bay Cap Juby ở Rio de Oro năm

1928 Sự cô độc và vẻ đẹp hoang dã, bí hiểm của sa mạc đãlàm mê đắm ông, để rồi ông đưa những đắm say này vào văn

chương, trong các tác phẩm Hoàng tử bé và Thành trì (1948).

Trong suốt 3 năm ròng sau đó, Saint-Exupéry tập trung hoàn

thành tiểu thuyết Tàu thư phương nam (1929) Tác phẩm mang

dấu ấn nghề rất rõ khi nhiệt tình ca ngợi lòng dũng cảm củanhững phi công đầu tiên- những con người bất chấp hiểm nguy

trong cuộc đua tranh tốc độ để chiến thắng các đồng nghiệpđưa thư của họ theo đường tàu hỏa và đường thủy Mạch truyệnkhác song hành với mạch chính trong tiểu thuyết này mô tảcuộc tình bất thành của tác giả với nữ văn sĩ Louise de Vilmorin.Tám năm sau, tác phẩm này đã được đạo diễn Robert Bresseodựng thành phim.

Cũng trong năm 1929, Saint-Exupéry đến Nam Mỹ làmcông việc chuyên chở thư tín qua dãy Andes Những trải

nghiệm mới này góp phần tạo nên cốt truyện của Bay đêm, tiểu

thuyết thứ 2 của ông Tác phẩm đã trở thành cuốn sách

bestseller trên bình diện quốc tế, đoạt giải Femina danh giá và

được được đưa lên màn ảnh vào năm 1933, với sự góp mặt củanhiều ngôi sao điện ảnh nổi tiếng như: Clark Gable và LionelBarrymore Câu chuyện kể về Rivière, người phụ trách sân baykiên nghị, đầy nhiệt huyết từ bỏ tất cả ý định về hưu và xemmục đích đời mình là công việc chuyên chở thư tín

Những tưởng nghề viết và nghề bay cứ thế yên ổn chắpnối cho sự nghiệp của vị nhà văn- phi công này, thì những tainạn liên tiếp cứ đổ ập đến cuộc đời ông Năm 1931, sau khi lậpgia đình với người tình tên Consuelo Gomez Castillo và khởi sựlàm phi công thử nghiệm cho Air France và nhiều công ty hàng

không khác, ông còn viết cho tờ Paris-Soir mô tả sự cố khẩn cấp

ở Moscow năm 1936, và cho ra đời hàng loạt bài viết về Cuộcnội chiến ở Tây Ban Nha Đến đây, cuộc đời phiêu bạt, rày đâymai đó của Saint-Exupéry dường như mới thực sự bắt đầu Bằngtất cả số tiền từng tích góp được, ông mua một chiếc máy bayhiệu Caudron Simoun cho riêng mình, để thỏa ước mơ tự do baykhắp đây đó Nhưng không may, ông gặp tai nạn máy bay đếnhai lần Lần thứ nhất, máy bay Caudron Simoun rơi ở Libya Lầnthứ hai, vào năm 1937, ông cùng một chiếc máy bay khác cũnggặp nạn và chấn thương nghiêm trọng ở Guatemala Nhữngbiến động, trắc trở của nghề không làm nhà văn nguôi khaokhát viết về chính nghề bay Với sự động viên của người bạn

André Gide, Xứ con người - một quyển sách về nghề lái máy bay được Saint-Exupéry cho ra đời năm 1939, đoạt giải Grand

Prix du Roman của Viện Hàn Lâm Pháp 1939 và giải National Book Award ở Mỹ Cuốn sách đáng lẽ có thể đã được chuyển

thể thành phim vì gây được sự hứng thú cho đạo diễn JeanRenoir Ngài thảo luận với tác giả không chỉ về nội dung vềnghề lái máy bay mà còn về các chủ đề văn học mà cuốn sáchcủa ông đề cập đến Tiếc thay, lúc bấy giờ là khi Hollywood chỉdựng phim trong phim trường Do đó, các ý tưởng mà Renoirđưa ra về việc dựng phim ngay tại chính các địa điểm được mô

tả trong truyện là điều bất khả thi, thế nên chẳng nhà sản xuấtnào đồng ý làm bộ phim này.

Chiến tranh Thế giới lần II xảy ra, sau khi nước Pháp bịthất thủ, Saint-Exupéry gia nhập quân đội và thực hiện rấtnhiều nhiệm vụ của người phi công, mặc dù ông bị đánh giá làkhông đủ khả năng lái máy bay chiến đấu do mắc phải hàngloạt chấn thương trong các tai nạn trước đây Tuy vậy, Saint-Exupéry vẫn được phong tặng huân chương Croix de Guerre-huân chương được nhà nước Pháp trao tặng cho các cá nhânhoặc đơn vị có thành tích trong Chiến tranh Thế giới lần II Ôngrời Mỹ năm 1942, bị phê phán bởi những người đồng hương vì

đã không ủng hộ lực lượng Nước Pháp Tự Do của de Gaulle ởLondon Chính những tác động và cảm thức về chiến tranh đãtạo nên những ẩn ức cho tâm hồn của một nghệ sĩ, trong hình

hài của một phi công Tác phẩm Phi công chiến tranh (1942)

mô tả chuyến bay tuyệt vọng của ông trên giới tuyến quânđịch, khi nước Pháp đã thực sự bị đánh bại Năm 1943 ông sốnglưu vong khi nước Pháp bị chiếm đóng Chính thời gian này, khiông không được bay theo đúng nghĩa, mọi ẩn ức kia dồn vào

trang viết, và Hoàng tử bé –tác phẩm nổi tiếng nhất của ông ra

đời

Ngày 31 tháng Bảy năm 1944, trong một lần thực hiệnnhiệm vụ, máy bay của ông mất tích trên không phận ĐịaTrung Hải Saint- Exupéry được công nhận là “hi sinh vì nướcPháp” Sự nghiệp phi công- nhà văn của ông khép lại nhưng dưvang của chúng vẫn chưa bao giờ thôi ngân nga đến tận ngàynay Một cuộc đời lạ kỳ, sự kết hợp, song đôi lại kì của nhữngchuyến bay- những trang viết đã làm nên một nhà văn, mộtngười nghệ sĩ chưa-bao-giờ-ngừng-bay

1.1.2 Hoàng tử bé – một tác phẩm kỳ lạ

Như mọi tác phẩm khác của vị văn sĩ- phi công, Hoàng tử

bé cũng gắn liền với đời bay của ông Nhưng điều kỳ lạ đầu

tiên, cơ duyên khơi gợi cảm hứng giúp ông viết nên kiệt tác nàychính là từ một vận rủi, một tai nạn máy bay

Vào lúc 14 giờ 45 phút, ngày 30 tháng 12 năm 1935, sauchuyến bay 19 tiếng 38 phút trên lộ trình tới Sài Gòn với ngườibạn hoa tiêu André Prévot, máy bay của Antoine de Saint-Exupéry bị rơi ở sa mạc Sahara Để giành giải thưởng 150.000franc, họ đã cố gắng bay từ Paris tới Sài Gòn nhanh hơn nhữngngười đã từng bay trước đó bằng chiếc máy bay Caudron C-630

Simoun n°7042 (seri F-ANRY) Wadi Natrum được cho là địa

điểm rơi máy bay May mắn rằng cả hai người đều sống sót qua

vụ tai nạn, nhưng họ phải đối mặt với nỗi lo lắng mất nước,thiếu nước ở sa mạc Sahara Chiếc bản đồ họ có thì đã quá cũ

và rất mờ mịt, do đó không có ích gì Nho, táo và rượu tích trữsẵn chỉ giúp họ trụ vững được một ngày, nhưng đó đã là tất cảnhững gì họ có Không có cách gì để giải quyết tình trạng này,

cả hai người bắt đầu bị ảo giác Từ ngày thứ hai sang ngày thứ

ba kể từ khi gặp nạn, cơ thể họ đã bị mất nước rõ rệt và thậmchí không thể đổ mồ hôi được nữa Điềm may lại đến khi vàongày thứ tư, một người Ả Rập du cư cưỡi trên một con lạc đà đãphát hiện ra họ và cấp cứu cho tình trang mất nước, cứu sốngđược hai người Kí ức và kinh nghiệm thực tế này được lấy làm

cảnh mở đầu cho cuộc gặp gỡ của các nhân vật trong Hoàng Tử

Bé, khi Saint-Exupéry viết về việc bị bỏ lại trên sa mạc trong

một cái máy bay bị hỏng

Hoàng tử bé (tên tiếng Pháp: Le Petit Prince), được

xuất bản năm 1943,

được đánh giá là tiểu

thuyết nổi tiếng nhất

của nhà văn- phi công

Pháp Antoine de

Saint-Exupéry Trong thời kì

nhà văn sống lưu vong

khi nước Pháp bị chiếm

đóng, tại ngôi biệt thự

The Bevin House ở

Asharoken, New York,

Long Island,

Saint-Exupéry đã vừa viết vừa vẽ tranh minh họa cho cuốn sách củamình suốt nhiều ngày đêm Quãng thời gian này, chỉ có bánhkẹp trứng trộn, gin và tonic, Coca Cola và thuốc lá làm bạn vớiông trong ngôi nhà rộng lớn Nỗi cô độc trầm tư, những cảmthức và ẩn ức về cuộc đời, về chiến tranh, về đất nước mình đãngấm vào tác phẩm của ông một các tự nhiên, đầy kín đáo vàtinh tế

Khi tác phẩm được nhà Reynal & Hitchcock in tại Mỹ năm

1943 với 260 bản tiếng Pháp và 525 bản tiếng Anh doKatherine Woods chỉ mới được vài tuần, tác giả của nó lại lênđường sải cánh cùng những chuyến bay cho Lực lượng Khôngquân Pháp mà chưa nhận một đồng nhuận bút Sau này, ôngcũng không bao giờ kịp trở về để nhận nhuận bút cho tác phẩmtuyệt vời nhất, cũng là tác phẩm cuối cùng của mình

Hoàng tử bé đã được dịch sang hơn 250 ngôn ngữ (bao

gồm cả tiếng địa phương) và cho đến nay đã bán được hơn 200

triệu bản khắp thế giới, trở thành một trong những sách bánchạy nhất của mọi thời đại và được phát triển trở thành mộtseri truyện tranh 39 chương Thậm chí, năm 2015, tác phẩm đãđược chuyển thể thành phim hoạt hình và gây được tiếng vanglớn ở nhiều quốc gia trên thế giới Tuy tác giả kết thúc sựnghiệp từ quá sớm, nhưng có lẽ đứa con tinh thần mà ông để lại

sẽ không bao giờ ngừng tỏa sáng, dẫu cho bao nhiêu thời giantrôi qua đi nữa

Sau hơn 75 năm kể từ khi ra đời, Hoàng tử bé vẫn là cuốn

sách được cho là kỳ lạ vào loại bậc nhất bởi những ngụ ngônđầy ý nghĩa của nó Một cuốn sách được xếp vào danh mụcsách thiếu nhi, với thứ ngôn ngữ giản dị, giàu chất thơ, trongsáng và dí dỏm, lại mở ra những triết lí, những suy ngẫm vôcùng sâu sắc cho bất kì người lớn nào Như dịch giả Trác Phong

từng bình luận: “Tuổi trẻ đọc nó để nuôi mộng bình sinh, còn

tuổi già đọc nó để ngấm nỗi nhân sinh” Tác phẩm mang đến

những hình ảnh gần gũi với trẻ thơ: bông hồng, hoàng tử, con

cáo, con cừu,… nhưng lại gửi gắm nhiều ngụ ngôn triết lí dưới

tầng ngôn từ, bằng việc kết cấu những hình ảnh đó tạo thànhnhững biểu tượng Cả câu chuyện là thế giới nhiều màu sắc hồnnhiên nhưng không hề là bức tranh tô vẽ quá tay Thế giới trẻ

thơ của Hoàng tử bé vẫn có những gam màu u uẩn mà quá đỗi

nên thơ Ai nói trẻ thơ không biết buồn? Ai bảo trẻ thơ khôngthể chiêm nghiệm, suy ngẫm? Đó là thế giới nơi con mắt sángtrong của trẻ thơ nhận ra mối quan hệ giữa các đối cực trongđời sống vô cùng phức tạp: trẻ con- người lớn, tình yêu- sự vị

kỷ, điều cảm thấy- điều nhìn thấy, con người- công cụ… để rồi

hồn nhiên mà chân thành nhận ra rằng: “Người ta chỉ luôn nhìn

rõ được bằng trái tim Con mắt thường luôn mù lòa trước những điều cốt tử” Triết lí đó đâu phải người lớn nào cũng hiểu một

cách thông tuệ? Trở về hành trình khám phá của trẻ con, nhữngbiểu tượng, ngụ ngôn mới thật sự phát huy tác dụng, chúng đivào cảm tính rồi mới tác động đến lí tính, làm những thông điệp

cứ thế tự nhiên nảy nở rồi lưu lại dấu ấn thật sâu trong tâm trímọi thế hệ độc giả

Thật hiếm có tác phẩm văn chương nào mở rộng phổ đọc

cả từ tuổi trẻ đến cả tuổi trưởng thành như Hoàng tử bé Cũng

thật hiếm có tác phẩm kỳ lạ nào sau hơn bảy thập kỉ xuất hiện,người ta vẫn còn chưa giải mã hết những tầng sâu ý nghĩa mà

nó bao chứa Mỗi lần đọc Hoàng tử bé là một lần chúng ta nhìn

lại, nghĩ lại về cuộc đời, và lần nào cũng khám phá phá ranhững giá trị, thông điệp mới mẻ ẩn sau chất thơ đầy mộng ảocủa những hình tượng Chính sự sâu xa, mở ra mọi biên độ ý

nghĩa đã không ngừng khơi gợi những chiều kích suy tưởng chocác thế hệ bạn đọc để thêm mỗi lần đọc, chúng ta như có thêmmột hành trình đến với vô số hành tinh đầy bí ẩn của ngân hà

1.2 Giới thuyết về hình tượng con người

Một trong những chiều kích đầy hứa hẹn mà tác phẩm gợi

ra chính là ngụ ngôn về số phận và giá trị của con người, đượctạo ra từ các hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng lớn, tạo thành

hình tượng con người Đọc, tìm hiểu và nghiên cứu Hoàng tử bé

mà bỏ qua những hình tượng về con người trong tác phẩm làđang nhắm mắt làm ngơ trước những giá trị cốt lõi mà thế giớiđầy suy tưởng này bày ra trước mắt chúng ta Bởi vì suy chocùng, văn học sẽ là gì nếu không nói ra và chất vấn con người

về chính con người trong mọi trạng thái tồn tại của chính mình?

1.2.1 Về hình tượng văn học và hình tượng con người

trong văn học

Theo sách “150 thuật ngữ văn học” do Lại Nguyên Ân biên soạn, hình

tượng nghệ thuật là phương thức chiếm lĩnh và tái tạo hiện thực riêng biệt, vốn

có và chỉ có trong lĩnh vực nghệ thuật “Bất cứ hiện tượng nào được xây dựng

lại một cách sáng tạo trong tác phẩm nghệ thuật đều là hình tượng nghệ thuật; thông thường và quan trọng nhất là hình tượng con người (hình tượng nhân vật)” Như vậy, hình tượng nghệ thuật có thể hiểu là bức tranh hiện thực đời

sống khách quan được khúc xạ qua quá trình tư duy chủ quan, và bằng tài năng,

sự sáng tạo của người nghệ sĩ, được thể hiện, cô đúc trong một cấu trúc manghàm nghĩa Với văn học- bộ môn nghệ thuật lấy chất liệu là ngôn từ, hình tượng

không cụ thể một cách hữu hình, có thể “trông thấy được”, “sờ mó được” như

các bộ môn nghệ thuật tạo hình khác Hình tượng văn học có sự khúc xạ củamột yếu tố này trong yếu tố khác, có sự xuyên thấm nhau về nét nghĩa, giữa cáibiểu đạt và cái được biểu đạt Hình tượng ngôn từ mang chức năng quan trọng

là truyền cho các từ một “tải trọng đời sống” bằng “tính ẩn dụ và tính cốt

truyện, khả năng tập hợp các sự vật trong không gian và khai triển chúng trong thời gian” Do đó, hình tượng văn học mang tính khái quát và ước lệ nhiều hơn

so với hình tượng trong các bộ môn nghệ thuật khác

Do tính khái quát, ẩn dụ và giàu tính ước lệ của mình, hình tượng văn họcluôn mang sức nén những quan niệm của tác giả về con người hay đời sống củacon người Hình tượng con người trong văn học là loại hình tượng phổ biến vàquan trọng bậc nhất, vì nó hướng đến đối tượng trung tâm mà văn học quan tâmphản ánh, phân tích và lí giải Qua hình tượng về con người, nhà văn thể hiệnquan niệm, tư tưởng của mình để đánh giá con người trong đời sống, hay bộc lộnhững dự cảm về số phận con người Hình tượng không chỉ là dụng công nghệthuật của nhà văn, nó còn là phương tiện để văn học thực hiện những chức năngthẩm mỹ của mình trong việc tác động đến tâm hồn và nhận thức của người đọc,

thực hiện khả năng dự báo và không ngừng gây ra những trăn trở, băn khoăncho chính con người.

1.2.2 Về hình tượng con người trong Hoàng tử bé

Hoàng tử bé (như đã khẳng định) là tác phẩm bao chứa

những tầng ý nghĩa sâu xa, rộng lớn, với lớp hình ảnh biểutượng rất gần gũi mà vô cùng giàu có về mặt triết lí Hình tượngcon người trong tác phẩm cũng được xây dựng và bồi đắp bởinhiều chi tiết đặc sắc Những bức tranh vẽ biểu tượng cho mốiliên hệ giữa trí tưởng tượng và sự thật cuộc sống, là mối tươngquan giữa cái bên ngoài sự vật và cái ẩn sâu bên trong, là quanniệm về cái nhìn “thông suốt” về cuộc đời; Những mầm xấu vàtốt hiện thân cho những cái hại và cái tốt của xã hội và củacuộc sống; đồng thời là biểu tượng cho cái ác, cái thiện bêntrong mỗi con người Bông hoa đặc biệt của hoàng tử bé hiệnthân cho những thứ đáng quý trong cuộc sống- là niềm vui, làcuộc sống đẹp Qua một số chi tiết, bông hoa còn là biểu hiệncho lẽ vô thường, sự phù du trong cuộc sống Những thân phậnngười mà hoàng tử gặp có thể xem là hình ảnh của những conngười trong xã hội, hoặc cũng có thể là từng giai đoạn trong đờicủa con người ngày nay, là hiện thực phũ phàng mà nhiềungười trên đường đời đang biến mình trở thành Nguồn nướcgiữa sa mạc trong cơn khát là những thứ con người theo đuổi, là

“cơn khát vật lý và tinh thần” của con người trong đời, họ khao

khát tình yêu, tình bạn, cảm giác được “ở nhà”… Những ngôi

sao là bí ẩn tuyệt vời, đẹp đẽ, vô tận và tự nhiên nhất của cuộcsống, của vũ trụ; là hình ảnh tượng trưng cho cõi thiên đường-nơi con người được hưởng một cuộc sống an nhàn, giải thoátkhỏi những bộn bề trần tục Mỗi nhân vật trong truyện là biểutượng cho một kiểu người, mang những đặc điểm khác nhautrong cuộc sống, nơi đầy rẫy những bí ẩn cần tìm hiểu, nơichính bản thân con người có khi cũng chưa từng nhìn rõ bảnthân mình: hoàng tử bé là hình tượng con người trong hànhtrình băn khoăn đi tìm giá trị cuộc sống; con cáo là sự tinhkhôn, thấu suốt, cái nhìn bằng trái tim để thấy những điều cốttử; bông hồng lại là biểu tượng cho thứ tình yêu đầy vị tha của

con người; những “người lớn” dần trở thành công cụ, luôn sống

và nhận thức bằng những con số là ý niệm về chính họ trongcuộc sống qua cái nhìn của nhà văn…

Bên cạnh tuyến hình tượng gợi các trường nghĩa đối lập:trẻ con- người lớn, con người cảm tính- con người lí tính, tìnhyêu- sự vị kỷ, sự tồn tại- cái chết, điều nhìn thấy- điều cảmthấy,…, sự sắp xếp các trường nghĩa này đặt trong kết cấu cốt

truyện phát triển theo hành trình khám phá của hoàng tử bé đãgợi nên ý niệm về một hình tượng ẩn sâu dưới các lớp nghĩa:hình tượng con người mất mát Nếu cảm nhận kĩ, có thể thấycác trường nghĩa đối lập đã được nhắc đến đều thống nhất

trong ý niệm: con người đã đánh mất đi những giá trị cốt lõi,

con người cần tìm lại những điều cốt tử ấy

CHƯƠNG 2:

Mất mát và hành trình tìm lại những điều mất mát

của con người trong Hoàng tử bé

2.1 Con người và những điều mất mát

2.1.1 Con người trưởng thành mất mát

“Tặng Léon Werth khi anh còn là một cậu bé” Ngay từ lời đề tặng cho

cuốn sách, Antoine de Saint-Exupéry đã phân định rõ ranh giới người lớn- trẻcon và xin được các em nhỏ thứ lỗi khi ban đầu lại đề tặng cuốn sách cho mộtngười lớn Dường như từ chính lời đề tặng này, tác giả đã manh nha mang đếncho độc giả ý niệm về khoảng cách cũng như mối quan hệ giữa người lớn và trẻ

con: “Người lớn nào thì thoạt tiên cũng là trẻ con (Nhưng ít người trong bọn

khi trở thành một phi công, cậu vẫn “thử nghiệm” người ta bằng các bức vẽ, rồi

tự hạ mình xuống “cho vừa tầm với anh ta” để cùng nói về những chuyện tầm

thường của người lớn khi người kia bảo đó là chiếc mũ Rõ ràng, dưới cái nhìncủa trẻ thơ, người lớn đã chỉ nhìn sự vật hiện tượng như vẻ bề ngoài của nó màkhông hề thấy bản chất căn cốt, thấy những điều sống động bên trong Ngườilớn nhìn sự vật trong chiều tĩnh tại của chúng chứ không phải là một quá trình

Người lớn không hề biết rằng, chiếc mũ mà họ khẳng định chính là sản phẩm

của quá trình săn mồi của một con trăn- một quá trình chỉ trẻ con mới nắm bắtđược và đã thể hiện lại chúng trên trang vẽ của mình Và thế là có một rào cảnrộng vô cùng giữa trẻ con và người lớn, khi họ đánh mất cái nhìn hồn nhiên màthấu suốt của mình trong hành trình trở nên trưởng thành Như vậy, trưởngthành có nghĩa lí gì khi dường như con người cứ mất dần đi khả năng cảm nhậntất cả mọi biến chuyển sinh động của cuộc đời, cảm nhận điều cốt lõi của mỗi

sự việc? Dường như con mắt trong trẻo của trẻ thơ lại chính là cái nhìn tinh tế

và thông thái nhất

Người kể chuyện đã liên tục khẳng định và chứng minh cho quan điểmnày bằng những câu chuyện về sự khác biệt giữa trẻ con và người lớn từ trảinghiệm của chính bản thân mình, mà một trong những điều khác biệt lớn nhất

chính là sự đề cao những con số máy móc và khô cứng: “Người lớn rất thích

các con số Khi bạn kể với họ về một người bạn mới, họ sẽ không bao giờ hỏi bạn điều cốt yếu […] Mà họ sẽ hỏi ‘Anh ta bao nhiêu tuổi? Anh ta có mấy chị em? Anh ta nặng bao nhiêu cân? Bố anh ta thu nhập bao nhiêu?’ Chỉ thế thôi

họ nghĩ là đã đủ hiểu người ta rồi Nếu bạn kể với những người lớn: ‘Tôi nhìn thấy một ngôi nhà đẹp lắm xây bằng gạch đỏ, có hoa phong lữ đặt trên bậu cửa

sổ và chim bồ câu đậu trên mái nhá…’ thì họ sẽ không tài nào hình dung được ngôi nhà đó Cần phải bảo họ: ‘Tôi nhìn thấy một ngôi nhà mười vạn phơ răng.’ Thế là họ sẽ thốt lên: ‘Ôi đẹp thế!’” Đến với câu chuyện của hoàng tử bé

trong hành trình của mình, hình tượng người lớn với những con số một lần nữađược gợi nên qua nhân vật vật nhà buôn ở tiểu hành tinh thứ tư Ông là ngườiluôn bận bịu với các con số và phép tính toán, ông nghĩ rằng mình giàu có, mình

sở hữu các vì sao khi tính toán và đếm được chính xác số lượng của chúng.Nhưng kì thực, việc làm của ông chẳng đem lại lợi ích gì cho các vì sao, mà vớihoàng tử bé, ta có thể tuyên bố rằng ta sở hữu điều gì đó chỉ khi ta mang đến lợi

ích nào đó cho vật sở hữu ấy trong quá trình ta sở hữu nó: “tôi sở hữu một bông

hoa mà ngày nào tôi cũng tưới Tôi sở hữu ba ngọn núi lửa ma ngày nào tôi cũng nạo vét…Mấy ngọn núi lửa của tôi được lợi và bông hoa của tôi được lợi, chính là nhờ có tôi sở hữu chúng Nhưng ông thì chẳng có lợi gì cho các vì sao…” Đó là cái nhìn trong sáng, hồn nhiên nhưng cũng vô cùng tinh tế và sâu

sắc về mối quan hệ giữa sự sở hữu và trách nhiệm của người sở hữu Nhìnnhững sự vật hiện hữu trên cuộc đời bằng chính trái tim thuần khiết, hoàng tử bécho ta thấy được sự hiện hữu của mọi thứ trên cuộc đời với chính bản chất- giátrị của chúng, đó mới là ý nghĩa thực sự của sự sở hữu

Trong cái nhìn của trẻ con, “những người lớn đúng là cực kì khác

thường” còn bởi lẽ, chỉ trẻ con mới nhìn mọi vật bằng cảm nhận của chúng.

Hình ảnh bức vẽ chiếc hộp đựng con cừu là minh chứng rất rõ cho điều này.Với trẻ con, với trí tưởng tượng sinh động và phong phú, chỉ cần một dấu hiệuban đầu rất mơ hồ, chúng có thể vẽ ra thế giới mà chúng hằng ao ước Chỉ cần

là hình vẽ chiếc hộp, hoàng tử bé sẽ tưởng tượng ra chú cừu con bên trong đó.Điều này khác hoàn toàn với cách nhìn của người lớn, khi họ muốn mọi điềuphải cụ thể, chính xác như đếm Chính cách nhìn này làm người lớn trở nên khôcằn, lí tính hơn rất nhiều, cũng đồng nghĩa với việc họ dần đánh mất cảm tínhngây thơ và tinh tế của mình Rõ ràng, mọi người lớn đều đã từng là trẻ con,nhưng rất ít người trong số họ còn nhớ đều đó, rất ít người còn giữ được nhữngcảm xúc và cái nhìn thưở ban sơ Đó chính là điều mất mát lớn lao của ngườilớn, của sự trưởng thành

Sự cảm nhận của con mắt trẻ thơ về người lớn dường như làm mỗi chúng

ta phải giật mình khi nhận ra, người ta cứ mong được lớn lên, sớm trưởng thành,

cố gắng để lí trí và thông minh hơn để đếm được nhiều số hơn, sở hữu nhiều tàisản hơn, nhưng giá trị ta thật sự nhận được khi lớn lên sẽ là gì khi đó chỉ lànhững con số hữu hạn, những con số đếm được và cằn cỗi vô hồn? Cái giá củatrưởng thành là khôn ngoan, là thay cảm tính bằng lí tính, điều đó đồng nghĩavới việc con người mất dần khả năng đồng cảm, khả năng mở rộng lòng mình

để chân thành cảm nhận thế giới Đó có lẽ là điều vô cùng đáng sợ, là cái giá vôcùng đắt mà con người phải trả sau quá trình lớn lên Điều mất mát đó được tácgiả thấm thía vô cùng sâu sắc, cũng chính là nguồn cơn sâu xa của nỗi cô độc

mà không ít người phải chịu đựng giữa thế giới “chẳng có một ai để chuyện trò

thực sự” Phải chăng hành trình sống và trưởng thành của của con người là hành

trình cứ ngày một mất mát dần đi, vậy thì còn nỗi đồng cảm, còn tiếng nóichung nào để những tâm hồn trong trẻo như hoàng tử bé nương náu và kiếm tìm

sự sẻ chia?

2.1.2 Con người công cụ mất mát

Hành trình của hoàng tử bé vào thế giới của người lớn thực

sự bắt đầu khi cậu “nhân chuyến di trú của đàn chim trời để

làm cuộc trốn chạy” Nỗi mất mát của con người đến đây không

chỉ được ẩn giấu qua cái nhìn, quan điểm của người kể chuyện

mà hiển hiện rõ qua các hình tượng nhân vật ở mỗi tiểu hànhtinh mà hoàng tử bé ghé thăm Mỗi nhân vật trên sáu tiểu hànhtinh là biểu tượng cho một kiểu người trong đời sống, mang tên

gọi chung là “người lớn”.“Người lớn thật kỳ cục!”, hoàng tử bé

đã thốt lên như thế nhưng nói như vậy không nhằm cho rằngngười lớn thật kỳ quặc, khác người, xấu xí,… Đó là câu nóimang giá trị như lời tuyên ngôn về mối quan hệ mâu thuẫn,xung đột giữa cái thuần khiết, đầy mộng mơ của trẻ con và cáithực dụng, quá đỗi khô khan của người lớn Đối lập với conngười cảm tính và tâm hồn trong ngần của trẻ thơ là hình tượngnhững người lớn- con người công cụ Họ một mình, đơn độc,không nối kết với bất kì ai trong vũ trụ rộng lớn, họ sống nơihành tinh của riêng mình với nhiệm vụ bất biến suốt cả cuộcđời Tên gọi của họ không phải những tên riêng mà là tên nghềnghiệp, nhiệm vụ, những cái tên như của một loại máy móc,công cụ chứ không phải con người

Hành tinh của nhà vua oai vệ là hành tinh đầu tiên mà

hoàng tử bé đến thăm Chỉ có mỗi một nhà vua “vận đồ lông

chồn màu đỏ tía”, ngồi trên một cái ngai vàng hết sức giản dị

mà vẫn rất đỗi uy nghi mà thôi Điều lạ kỳ là nhà vua này chỉ có

một mình trên hành tinh của mình, không có bất kì thần dân

nào cả Thế mà khi hoàng tử bé xuất hiện, người đã reo lên: “Ồ!

Kia là một thần dân!” còn hoàng tử bé tự hỏi: “Làm sao ông

ấy có thể nhận ra mình được trong khi trước đây ông ấy chưa từng gặp mình?” Điều quá đỗi ngạc nhiên ấy được lí giải một

cách thật hiển nhiên: “đối với các ông vua, thế giới rất đỗi đơn

giản Mọi người ai cũng là thần dân” Không cần biết trên hành

tinh đó chỉ có mỗi một mình vị vua, không cần biết sẽ chẳng có

ai khác để trị vì, nhà vua chỉ cần biết đến vị thế quyền uy củamình và sống với nó một cách máy móc Hành tinh của nhà vuarất nhỏ (vì nó đã bị cái áo choàng lộng lẫy của ngài choán hết

chỗ); ngài là một nhà vua chuyên quyền, rất muốn được “ra

lệnh” mọi người phục tùng mình, hoặc “có vẻ” phục tùng mình

(ngài liên tục ra lệnh cho hoàng tử bé ngay cả những chuyện

nhỏ nhặt nhất, cốt sao thể hiện được rằng “thần dân” của ngài đang làm theo lời ngài nhất nhất: “trẫm hạ lệnh cho ngươi

ngáp”, “trẫm cấm ngươi làm điều đó”, “trẫm hạ lệnh cho ngươi khi thì ngáp khi thì…”) Ngài biết rằng, “quyền lực trước tiên dựa vào lẽ phải”, ngài cố gắng ban ra những mệnh lệnh hợp lí

nhưng dường như toàn những việc làm hiển nhiên Hóa ra, sự

“hạ lệnh” của nhà vua chỉ như thứ hình thức làm thỏa mãn vị

thế mà ngài tự ban cho mình Qua đoạn đối thoại ới hoàng tử,

ta nhận ra rằng nhà vua tuy không xấu xa nhưng lại nhu nhược

và cô đơn, ngài giá trị và ý nghĩa của quyền lực phải dựa trên lẽphải, nhưng ngài không thấu hiểu cách sở hữu và cách trị vì nó:Ngài cho rằng mình trị vì tất cả với những hành tinh và cảnhững vì sao nhưng rõ ràng là ngài không thể ra lệnh cho mặttrời lặn ngay lập tức Vậy, làm sao ngài có thể trị vì một cái gì

đó nếu ngài không thể điều khiển chúng, ra lệnh cho chúng? Rõràng nhà vua biết rằng mình không thể trị vì tất cả: ngài ngậpngừng khi hoàng tử bé xin ngài được xem cảnh mặt trời lặn,nhưng niềm kiêu hãnh của một nhà vua không cho phép ngài

nói thế: “nhưng, theo luật trị nước của trẫm, trẫm sẽ đợi cho

đến khi các điều kiện được hội đủ” Khi hoàng tử ra đi, nhà vua

còn vô cùng cố chấp khi phong cậu làm sứ giả, để phù hợp vớiviệc cậu bỏ lại nhà vua và ra đi

Dường như cũng giống vị vua, chỉ có bản thân chúng tamới có thể nhìn thấu chúng ta nhất, nhưng niềm kiêu hãnh đãđẩy lùi sự thấu hiểu ấy đi, biến chúng ta thành những kẻ bối rốitrước những điều chúng ta có thể và không thể, cái chúng ta sở

hữu và không sở hữu, cái chúng ta có thể chi phối và cái chúng

ta không thể chi phối Con người thà tự xây dựng “thành trì” của mình, “vương quốc” của mình và co mình trong đó, còn hơn

chấp nhận sự bất lực của bản thân trước thế ngoài, một thế giớivượt tầm kiểm soát và điều khiển của mình Sống trong vỏ bọcđầy mong manh ấy, con người trở thành công cụ cho ảo tưởngcủa chính mình, đầy yếu đuối và luôn cô độc Đó là điều mấtmát đáng sợ, và cũng vô cùng đáng thương khi con người trởthành và sống như công cụ cho tư tưởng nhỏ bé, bấp bênh củamình

Hành tinh của ông hợm hĩnh là tinh cầu thứ hai mà hoàng

tử đến thăm Đối với kẻ hợm hĩnh, những người còn lại đề là

người hâm mộ mình Gã bảo hoàng tử bé “vỗ tay này vào tay

kia” để hắn cúi chào Gã rõ ràng không có gì đáng tự hào, và gã

biết chắc điều đó (gã không khoe khoang về những điều gã có,

gã chỉ bảo hoàng tử bé vỗ tay như ra lệnh) Gã chuẩn bị sẵnmột cái mũ để cúi chào nhưng cũng nhận ra chẳng có ai ngangqua đây để mà tung hô gã Rồi gã tự nhận rằng hoàng tử békhâm phục gã biết bao và tự định nghĩa sự khâm phục ấy Tómlại, hình tượng gã khoác lác trên hành tinh này đại diện cho loạingười tự huyễn hoặc mình vào ảo tưởng của riêng họ, co mìnhvào ảo tưởng ấy và từ chối tiếp nhận những tác động từ bên

ngoài: “những người hợm hĩnh chẳng bao giờ nghe gì khác

ngoài lời khen”, “dẫu sao cứ hâm mộ ta đi” Giống như vị vua,

thực chất kẻ hợm hĩnh cũng là công cụ cho thói khoác lác, tự tinthái quá của mình, đến nỗi không nhìn rõ được giá trị của bảnthân mà luôn chờ đợi vào lời khen ngợi của người khác, cho dù

đó là những lời khen vô hình hoặc miễn cưỡng Mỗi khi hoàng tử

bé vỗ tay, kẻ hợm hĩnh lại giơ mũ lên, lặp đi lặp lại như một cỗmáy Đó chẳng phải là lúc con người đã trở thành công cụ haysao?

Hành tinh của ông nát rượu là hành tinh thứ ba hoàng tử

bé ghé thăm Ông ta trông rất buồn thảm, ông uống để quên đinỗi xấu hổ vì đã uống!? Đây là một kiểu biện hộ chối quanh, rõràng ông ta không buồn vì say, cái làm cho ông uống đến saymèm là vì ham muốn cá nhân của ông ấy Có thể nói, kẻ sayrượu là đại diện cho những thói hư tất xấu của con người, phầntính cách sa ngã của con người, ông ta biết say xỉn là đáng xấu

hổ, nhưng ông vẫn tiếp tục say xỉn Cũng như những thói hư tậtxấu rõ ràng là phải sửa nhưng người ta vẫn cứ lần lữa chối