ĐẦU TƯ VÀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH DU LỊCH ĐỐI VỚI SỰ NGHIỆP PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI CỦA VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000

KINH DOANH DU LỊCH VỚI SỰ NGHIỆP PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃHỘI CỦA ĐẤT NƯỚC: Được mệnh danh là ngành công nghiệp không khói, du lịch đang đóng mộtvai trò ngày càng quan trọng trong quá trình

ĐẦU TƯ VÀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH DU LỊCH ĐỐI VỚI SỰ

NGHIỆP PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI CỦA VIỆT NAM GIAI

ĐOẠN 2000-2010.

A ĐẦU TƯ VÀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH DU LỊCH:

I ĐẦU TƯ VỚI SỰ NGHIỆP PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI CỦA MỖIQUỐC GIA:

Nhà đầu tư chính là những người đã bỏ ra các nguồn lực để tiến hành cáchoạt động đầu tư Nhà đầu tư có thể là Nhà nước, doanh nghiệp, hộ kinh doanh

cá thể hay tư nhân

Kết quả của hoạt động đầu tư rất đa dạng, đó có thể là sự tăng thêm về cáctài sản tài chính, tài sản vật chất, nguồn nhân lực được nâng cao tay nghề, hay

có thể là tăng cường một tài sản vô hình như thương hiệu, danh tiếng,

2 Vai trò của đầu tư đối với sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia.

Đối với sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia, hoạt động đầu tư có nghĩa sống còn Nó như một hoạt động tiếp thêm năng lượng cho một cơ thểsống, lúc còn nhỏ, đầu tư giúp cho cơ thể phát triển lớn mạnh, đúng hướng, còn

khi cơ thể đó đã lớn mạnh và phát triển thì hoạt động đầu tư càng cần phải tiếnhành mạnh mẽ nhằm duy trì sự tồn tại và phát triển

Xét trên góc độ vĩ mô, đầu tư có những vai trò chủ yếu sau:

Do có sự bỏ ra các nguồn lực ở hiện tại và tạo được những nguồn lực lớnhơn trong tương lai nên đầu tư tác động đến cả tổng cung và tổng cầu của mộtnền kinh tế

Đầu tư ảnh hưởng hai mặt đến sự ổn định và phát triển kinh tế Một mặt,

nó tác động thúc đẩy quá trình phát triển đi lên của nền kinh tế do tạo thêmđược những tài sản, nguồn lực mới, nhưng mặt khác, nó lại là nguyên nhân dẫnđến những hiện tượng gây hại đến sự phát triển kinh tế như lạm phát

Đầu tư có ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế Một cơ cấu đầu tưhợp lí sẽ tạo ra được một cơ cấu kinh tế hợp lý, tạo ra sự cân đối trên phạm vitoàn nền kinh tế quốc dân, giữa các ngành, các vùng, phát huy được vai trò nộilực của nền kinh tế trong khi vẫn xem trọng yếu tố ngoại lực

Đầu tư có tác động đến việc nâng cao trình độ khoa học công nghệ của đấtnước Đầu tư là điều kiện tiên quyết của sự phát triển và tăng cường khả năngcông nghệ

Đầu tư có tác động đến tốc độ tăng trưởng và phát triển kinh tế Kết quảnghiên cứu của các nhà kinh tế cho thấy: muốn giữ tốc độ tăng trưởng ở mứctrung bình thì tỷ lệ đầu tư phải đạt được từ 15%-20% so với GDP tùy thuộc vàotrình độ phát triển của từng nước Đối với các nước đang phát triển, đầu tư đượccoi là “cú hích ban đầu” tạo đà cho sự cất cánh của nền kinh tế Còn đối với cácquốc gia phát triển, đầu tư để duy trì sự phát triển ổn định và đúng hướng Đầu tư giúp giải quyết việc làm, tăng thêm thu nhập cho người lao động,làm gia tăng khả năng tiêu dùng cho dân cư, thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng hànghóa và dịch vụ của xã hội Khi tiến hành công cuộc đầu tư, cầu về các yếu tốđầu vào cho dự án tăng, sản xuất của các ngành có liên quan phát triển, thu hútthêm sức lao động, người lao động có được thêm việc làm đồng nghĩa với việc

tăng thu nhập và tăng tiêu dùng của người lao động, góp phần giảm tệ nạn xãhội, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình phát triển kinh tế.

Xét trên góc độ vi mô, đối với doanh nghiệp, các cơ sở sản xuất và kinhdoanh thì đầu tư chính là yếu tố quyết định sự ra đời, tồn tại và phát triển củamỗi cơ sở Nếu không có đầu tư, doanh nghiệp sẽ sớm bị đánh bại trên thịtrường

II KINH DOANH DU LỊCH VỚI SỰ NGHIỆP PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃHỘI CỦA ĐẤT NƯỚC:

Được mệnh danh là ngành công nghiệp không khói, du lịch đang đóng mộtvai trò ngày càng quan trọng trong quá trình phát triển của mỗi quốc gia, đặcbiệt là các quốc gia đang phát triển

Theo dự báo của nhiều chuyên gia trên thế giới, trong thế kỷ 21, du lịch làngành dịch vụ có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất, kéo theo đó là sự phát triển củacác loại hình dịch vụ đi kèm như nhà hàng, khách sạn, khu vui chơi với tốc

độ tăng trưởng trung bình hàng năm là 4% Năm 1997, theo thống kê của tổchức du lịch thế giới (UNWTO), toàn thế giới có 613 triệu lượt khách du lịch.Nhưng đến năm 2005, con số này đã tăng lên tới 808 triệu lượt khách du lịch, và

dự báo đến năm 2020 là 1,6 tỷ lượt Đầu tư cho du lịch cũng lên tới 800 tỷ đôla

Mỹ hàng năm, những con số này đã cho thấy du lịch dần trở thành một ngànhchính cho đối với sự phát triển kinh tế của nhiều nước

Vai trò của ngành du lịch đối với sự phát triển kinh tế của mỗi quốc giađược thể hiện ở những điểm sau:

1 Du lịch – ngành mang lại nguồn thu ngân sách lớn:

Du lịch là một ngành dịch vụ mang lại nhiều lợi nhuận nhất cho ngân sáchcác quốc gia, trong năm 2005, với tốc độ phát triển 5,7%, ngành du lịch thế giới

đã đón tiếp 808 triệu lượt khách du lịch, mang lại doanh thu trên 6 nghìn tỷ đôla

Mỹ, chiếm 10,6% tổng GDP toàn cầu, dự tính trong năm 2006 doanh thu sẽ là

6500 tỷ Dự đoán trong giai đoạn 2007-2017, ngành du lịch thế giới sẽ có tốc độ

tăng trưởng trung bình đạt mức 4%/năm, đây là mức tăng trưởng cao hơn mứctăng trung bình của toàn nền kinh tế thế giới.

Ở các quốc gia phát triển, khi các ngành công nghiệp có xu hướng pháttriển chậm lại thì du lịch vẫn đạt được tốc độ phát triển đáng kể Một ví dụ điểnhình là Pháp, quốc gia có ngành du lịch phát triển nhất thế giới, mặc dù chịu ảnhhưởng của việc đồng Euro lên giá làm giá của các tour du lịch đến Pháp trở nênđắt đỏ, ngành du lịch của quốc gia này vẫn đạt tốc độ tăng trưởng 0,5% trongnăm 2005, đón 75 triệu lượt khách quốc tế, doanh thu đạt 130 tỷ Euro tăng 3,5%

so với năm 2004 và là ngành đóng góp nhiều nhất vào thu nhập quốc dân, chiếm6,5% GDP, đứng trên cả ngành công nghiệp ôtô

Còn đối với các quốc gia đang phát triển, thống kê cho thấy, tại 49 nướckém phát triển nhất trên thế giới, tập trung chủ yếu ở Châu Phi thì du lịch làngành mang lại nguồn thu lớn nhất, đặc biệt là nguồn thu ngoại tệ, đây là điều

có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển của các quốc gia này

2 Du lịch-ngành kinh tế trợ giúp đắc lực cho quá trình giải quyết việc làm:

Không chỉ là ngành mang lại nguồn thu lớn cho đất nước, du lịch còn gópphần không nhỏ trong việc giải quyết việc làm cho lao động, tăng thu nhập chongười dân Tính riêng năm 2005, với tốc độ tăng 5,7% ngành du lịch toàn thếgiới đã tạo thêm 2,5 triệu việc làm mới nâng tổng số nhân viên hoạt động trựctiếp trong ngành lên đến 76,7 triệu chiếm 2,8% tổng số việc làm trên thế giới.Nếu tính cả lao động gián tiếp thì tổng số người sống nhờ du lịch và lữ hành là234,3 triệu người, chiếm 8,7%

Du lịch được đánh giá là một công cụ hữu hiệu giúp xóa đói giảm nghèo

do việc phát triển du lịch không đơn thuần chỉ phụ thuộc vào điều kiện pháttriển kinh tế mà còn phụ thuộc khá lớn vào các điều kiện về tự nhiên, đặc điểmvăn hóa, xã hội của mỗi quốc gia Du lịch tạo ra nhiều việc làm, trong đó có cảnhững việc làm không đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, điều này rất quan trọngđối với những vùng núi cao, những vùng kém phát triển, là những nơi rất khókiếm việc làm Thậm chí, các vùng kém phát triển về kinh tế và không có những

điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển hoạt động du lịch cũng có thể thu hútđược khách du lịch ghé thăm nếu tận dụng được những điều kiện sẵn có củamình, chẳng hạn như Thái Lan, một quốc gia đã có ngành du lịch khá phát triển,nhưng vùng nông thôn, các làng nghề thủ công của Thái Lan lại chưa được tiếpxúc nhiều với ngành công nghiệp này, chính phủ đã biến du lịch trở thành mộtcông cụ xóa đói giảm nghèo với chương trình đưa du lịch văn hóa về với cộngđồng “Mỗi làng một sản phẩm” ở Chiang Rai và Chiang Mai Sau khi thực hiệnđược chương trình này được 5 tháng ở các làng nghề thủ công, khách du lịch đãdừng lại 1 đến 2 tiếng mỗi ngày, làm cho thu nhập bình quân của người dântrong làng tăng thêm 10%.

Không chỉ riêng với các quốc gia đang phát triển, các quốc gia phát triểncũng thấy được vai trò của ngành du lịch trong việc giải quyết lao động dư thừatrong xã hội Ở Pháp, ngành du lịch đã tạo thêm cho nền kinh tế 2 triệu việc làm

có liên quan trực tiếp đến du lịch, đặc biệt là giúp giải quyết cho lao động cótrình độ tay nghề không cao, thời gian đào tạo ngắn Thấy được tiềm năng củangành công nghiệp không khói này, hàng năm, chính phủ Pháp đã đầu tư chongành một khoản tiền không nhỏ:95,8 tỷ Euro để cải tạo hệ thống môi trường dulịch, đầu tư cơ sở hạ tầng phát triển du lịch, quảng bá hình ảnh

3 Du lịch- ngành kinh tế góp phần thúc đẩy các ngành sản xuất và dịch vụ trong nước phát triển:

Ngành du lịch phát triển, kéo theo đó là việc các ngành sản xuất trongnước Với mức chi tiêu 9 nghìn tỷ đôla Mỹ cho du lịch trên toàn thế giới trongnăm 2005, khách du lịch đã tiêu thụ một lượng lớn các loại hình hàng hoá dịch

vụ được sản xuất trong nước

Trong khi việc xuất khẩu của các nước kém phát triển gặp nhiều khó khăn

vì vấp phải vô số các hàng rào phi thuế quan thì việc tiêu dùng của khách dulịch lại là một phương cách xuất khẩu tại chỗ thuận lợi, mang lại nguồn thu lớncho các doanh nghiệp trong nước Các quốc gia biết cách khai thác túi tiền củakhách du lịch thông qua việc xây dựng một hệ thống các trung tâm mua sắm,

các dịch vụ vui chơi giải trí Như Singapore, một quốc gia nhỏ bé nhưng có rấtnhiều trung tâm mua sắm sang trọng, tầm cỡ được xây dựng theo lối kiến trúchiện đại, cùng với các công viên và trung tâm giải trí Khách du lịch tới đâychiếm một tỷ lệ cao là từ các quốc gia giàu có với chi tiêu trung bình từ 1500-

2000 USD/người Hay như Paris, nơi nổi tiếng là kinh đô thời trang của thếgiới, mức chi tiêu trung bình của khách du lịch khi tới đây là 5000 USD Nhằmmục đích giúp cho các dịch vụ du lịch được hấp dẫn hơn, giúp cho khách dulịch được “tiêu tiền”, nhiều quốc gia đã không tiếc tiền đầu tư vào các trung tâmgiải trí, điển hình là Hồng Kông, chính phủ của nước này đã chi tới 1,2 tỷ USDcho việc cải tạo công viên Disneyland, 5,5 tỷ USD cho việc nâng cấp công viênĐại Dương và 40tỷ USD giành cho việc xây dựng trung tâm văn hóa

Bên cạnh đó, việc phát triển ngành du lịch, đón tiếp bạn bè quốc tế đếnthăm và đẩy mạnh tuyên truyền, quảng bá hình ảnh đất nước và con người đãgóp phần đưa thế giới lại gần nhau hơn, khai thác được nguồn tài nguyên thiênnhiên quý giá mà thiên nhiên đã ban tặng, đồng thời tăng cường sự giao lưugiữa nhân dân các nước trên thế giới

Với tốc độ phát triển nhanh chóng, du lịch dần trở thành một ngành kinh tế mũinhọn đối với mọi quốc gia trên thế giới

III ĐẦU TƯ VỚI SỰ PHÁT TRIỂN NGÀNH DU LỊCH:

1 Vai trò của đầu tư với sự phát triển ngành du lịch:

Cũng giống như các ngành khác của nền kinh tế, đầu tư nắm giữ một vaitrò quan trọng trong việc thúc đẩy ngành du lịch phát triển

Theo điều 4- Luật Du lịch Việt Nam định nghĩa: “Sản phẩm du lịch là tậphợp các dịch vụ cần thiết để thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến

đi du lịch”, và “dịch vụ du lịch là việc cung cấp các dịch vụ về lữ hành, vậnchuyển, lưu trú, ăn uống, vui chơi giải trí, thông tin, hướng dẫn và những dịch

vụ khác nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch”

Ngành du lịch là một ngành phát triển không chỉ đơn thuần dựa vào cácđiều kiện sẵn có về tự nhiên, địa hình, lịch sử, văn hóa sẵn có mà còn phụ thuộc

rất nhiều vào các điều kiện về cơ sở hạ tầng, các dịch vụ cung cấp cho khách dulịch Ngành du lịch của một quốc gia sẽ khó có thể phát triển được nếu chỉ cónhững điều kiện tự nhiên, di tích lịch sử đơn thuần, như Campuchia, một quốcgia có ngôi đền nổi tiếng Angkor Vat, nơi mà nhiều chuyên gia đánh giá là mộttrong những kiện tác của nhân loại, song, ngành du lịch của Campuchia hàngnăm chỉ đón tiếp được hơn 2 triệu khách du lịch do cơ sở hạ tầng không đủ khảnăng cung cấp các dịch vụ cho khách du lịch, tỷ lệ khách du lịch quay lại lần 2,

3 chiếm tỷ lệ rất nhỏ Một ví dụ khác: so với Việt Nam, Hồng Kông không cónhiều các di sản thiên nhiên, không có được những bãi biển và hang động đẹpnhư Việt Nam, song, nhờ có một cơ sở hạ tầng giao thông phát triển, và việcđầu tư thích đáng giành cho việc phát triển hệ thống dịch vụ du lịch, các dịch vụmua sắm, vui chơi giải trí, Hồng Kông đã có số khách du lịch hàng năm bằng192,1% dân số, trong khi con số này của Việt Nam chỉ là 3,6% Một cuộc điềutra tại triển lãm quốc tế về du lịch tại Hồng Kông đã cho thấy: 21,1% khách dulịch cho rằng khách sạn và khu nghỉ dưỡng là điều kiện thu hút trước tiên, tiếptheo đó là các phương tiện giao thông, điểm du lịch và các công viên chủ đềđứng thứ ba Như vậy, các điều kiện về cơ sở hạ tầng có vai trò rất quan trọngtrong việc phát triển ngành du lịch

2 Đặc điểm của hoạt động đầu tư trong lĩnh vực du lịch.

Theo điều 4-Luật Du lịch Việt Nam được thông qua vào ngày 14/6/2005 và

có hiệu lực bắt đầu từ 1/1/2006 đã quy định rõ: “Sản phẩm du lịch là tập hợpcác dịch vụ cần thiết để thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi dulịch” Và “Dịch vụ du lịch là việc cung cấp các dịch vụ về lữ hành, vận chuyển,lưu trú, ăn uống, vui chơi giải trí, thông tin, hướng dẫn và những dịch vụ khácnhằm thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch”.Chính vì vậy, đầu tư vào lĩnh vựcnày có những điểm khác biệt so với đầu tư vào các ngành khác

Nhìn chung, không một doanh nghiệp du lịch hay bất kỳ một công ty nào,

kể cả các công ty, các tập đoàn xuyên quốc gia có thể thực hiện được tất cả cáckhâu trong việc cung cấp các dịch vụ du lịch Du lịch không đơn thuần chỉ là

việc tổ chức điều hành tour, sắp xếp nơi ăn chốn ở cho khách du lịch mà cònbao gồm cả những hoạt động thăm quan tới các vùng, các hoạt động mua sắm,vui chơi giải trí Đây là một mảng kinh doanh rất rộng bao trùm nhiều ngànhnghề mà một doanh nghiệp đơn lẻ khó có thể bao quát được toàn bộ Liêndoanh, liên kết giữa các doanh nghiệp, các địa phương, các ngành, các cấp trongviệc tiến hành các công cuộc đầu tư phát triển du lịch là một việc làm cần thiết,vừa tạo ra tính thống nhất, lại vừa tạo được tính chuyên nghiệp trong quá trìnhcung cấp sản phẩm Bên cạnh việc đầu tư mở rộng kinh doanh của doanh nghiệp

du lịch, để có một ngành du lịch phát triển, Nhà Nước cũng cần phải tích cựctham gia đầu tư vào lĩnh vực này thông qua việc đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng,phối hợp đầu tư cùng với doanh nghiệp để tạo nên một tổng thể du lịch pháttriển toàn diện Ở Malaysia, năm 1965, khi nền kinh tế còn ở giai đoạn chậmphát triển, chính phủ không đánh giá cao vai trò của ngành du lịch, một nhà thầuxây dựng tư nhân với số vốn khổng lồ đã quyết định đầu tư phát triển một khu

du lịch trên cao nguyên Cameron Tuy có số vốn khổng lồ nhưng việc phát triểnmột khu cao nguyên còn hoang sơ, cơ sở hạ tầng khó khăn, giao thông đi lạikhông thuận tiện, điện nước hoàn toàn không có, nếu chỉ để một mình nhà thầu

tổ chức thực hiện sẽ không có tính khả thi Thấy được tiềm năng của khu vựcnày, chính phủ đã bắt tay với nhà thầu tư nhân cùng nhau tiến hành xây dựng cơ

sở vật chất cho toàn bộ vùng đồi núi Genting thuộc cao nguyên Cameron, cácchính sách về thuế và tiền thuê đất ưu đãi nhất đã được áp dụng, nhà thầu tiếnhành xây dựng khu du lịch, Nhà nước hỗ trợ cải tạo cơ sở hạ tầng giao thôngvận tải, hỗ trợ thêm kinh phí cho quá trình xây dựng của nhà thầu, thậm chí,chính phủ Malaysia đã đồng ý cho xây dựng casino đầu tiên của đất nước tạikhu vực này Kết quả của công cuộc đầu tư này nằm ngoài tầm dự đoán, sự pháttriển thành công của khu du lịch không chỉ tạo cho nhà thầu đầu tư những khoảnlợi nhuận khổng lồ mà còn tạo cho quốc gia Đông Nam Á này một ngành dulịch phát triển vượt bậc so với các nước trong khu vực Hàng năm, chỉ riêng khunghỉ mát này đã thu hút 15 triệu du khách trong và ngoài nước tới đây, thu về

hàng tỷ đô la từ các dịch vụ du lịch Đây là chính là kết quả của sự hợp tácthành công giữa chính phủ và doanh nghiệp.

Hoạt động đầu tư trong lĩnh vực du lịch cần phải được tiến hành đồng bộ,theo quy hoạch cụ thể thì mới tạo được sức hút trong hoạt động kinh doanh Khitiến hành quy hoạch phát triển kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng, các quốc gia cầntính đến việc phát triển các tiềm năng du lịch của địa phương để có thể tận dụngđược tối đa nguồn tài nguyên du lịch Một ví dụ cho việc phát triển du lịchkhông theo quy hoạch đã gây ra những nguy cơ lớn cho nền kinh tế đó làCampuchia Ở Siem Reap, nhờ có khu đền Angkor Vat nổi tiếng thế giới và đãđược UNESSCO công nhận là di sản văn hóa thế giới vào năm 1992, ngành dulịch của thành phố phát triển quá nhanh để chạy đua đáp ứng với nhu cầu củalượng khách du lịch ngày càng gia tăng Tuy nhiên, việc phát triển này hầu nhưmang tính tự phát, tính quy hoạch đồng bộ không được bảo đảm, sự phát triểnquá nhanh của ngành làm cho công tác quản lí không thể theo kịp, những yếukém đã bộc lộ rõ Các khách sạn quanh khu đền mọc lên như nấm, số phòngkhách sạn tăng lên với tốc độ kỷ lục, từ chỗ tổng công suất phòng của thành phốchỉ đạt 2500 phòng, đến nay đã tăng lên gấp đôi, đạt tới con số 5000 phòng và

dự tính đến cuối năm 2006 sẽ lên tới 8000 phòng Trong khi số lượng khách dulịch và số phòng khách sạn tăng lên với tốc độ chóng mặt thì Nhà nước lạikhông có một quy hoạch phát triển tổng thể để kìm hãm sự phát triển quá đànày Kết quả là cơ sở vật chất của thành phố không theo kịp nhu cầu Nguồnđiện không đủ để cung cấp cho nhu cầu của cư dân địa phương, hệ thống xử lírác thải không được cải tạo thường xuyên đã rơi vào tình trạng yếu kém, dòngsông bị ô nhiểm bởi nguồn rác thải chưa qua xử lí Thêm vào đó là mối lo ngại

về việc khách du lịch có thể tiêu thụ một lượng nước lớn có thể làm cạn kiệt cácmạch nước ngầm dẫn đến sụt lở đất và kéo theo việc sụp đổ của các ngôi đềntrong khu di tích Angkor Vat, đây là một vấn đề nghiêm trọng đối với đất nướcCampuchia Phát triển du lịch đồng bộ sẽ đem lại một hiệu quả du lịch lâu dàicho các quốc gia

Du lịch là hoạt động mang đậm nét văn hóa của địa phương, do vậy, cácsản phẩm của hoạt động đầu tư trong lĩnh vực này cũng cần phải chú ý tới vấn

đề văn hóa Đặc thù của hoạt động du lịch là mang tính chất địa phương rất rõ

Lý do chủ yếu của khách du lịch khi đi thăm quan chính là được khám phánhững vùng đất mới, tìm hiểu những nền văn hóa mới, độc đáo và riêng biệt vớinhững điều kiện tự nhiên thuận lợi Nếu như khi đầu tư vào phát triển du lịch ởđịa phương nhưng lại đem mô hình phát triển của địa phương khác, nước khác

để học tập, mô phỏng một cách rập khuôn thì sẽ không thu được hiệu quả cao,không tận dụng được nguồn tài nguyên tại địa phương, đôi khi đầu tư nhiều lạimang lại hiệu quả ngược lại Những năm trước, hai quốc gia Singapore và HồngKông tận dụng lợi thế phát triển về kinh tế của mình để đưa ngành du lịch đi lênnhanh chóng, trở thành một ngành công nghiệp mũi nhọn trong nền kinh tế Tuynhiên, trong những năm gần đây, tốc độ phát triển của ngành này lại có phần đixuống, đặc biệt là khách du lịch từ châu Âu có phần giảm hơn so với các giaiđoạn trước, nguyên nhân chủ yếu của vấn đề này là do khách du lịch đã đánhgiá hai quốc gia này ngày càng có nhiều điểm giống với du lịch ở châu Âu, đãmất dần đi nét đẹp Á đông vốn có, giảm sức thu hút, do vậy, nhiều khách châu

Âu đã chuyển sang đi các tour du lịch đến các quốc gia khác trong khu vực nhưTrung Quốc, Việt Nam, Thái Lan, nơi du lịch vẫn mang được nét bản sắc vănhoá vốn có, không chịu nhiều tác động của văn hóa phương Tây

Bên cạnh những đặc điểm trên, đầu tư trong lĩnh vực du lịch còn cần phảitính đến tính chất mùa vụ của hoạt động này Ở những khu nghỉ mát nổi tiếng,vào mùa du lịch, các trung tâm vui chơi, các khách sạn đều kín người, công suấtthường xuyên đạt mức 100%, cung không đủ cầu, nhưng khi kỳ nghỉ kết thúc,các khách sạn trở nên vắng vẻ, có khi chỉ đạt công suất dưới 30%, nhân viênkhông đủ việc làm, nhiều người phải nghỉ việc Do vậy, khi tiến hành đầu tư cầnphải tính đến tính chất mùa vụ trong hoạt động này để có thể tranh thủ được thời

cơ cũng như có những biện pháp để hạn chế lãng phí do hiện tượng này gây ra

B THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ VÀO HOẠT ĐỘNG KINH DOANH DU LỊCHDỊCH VỤ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000-2005:

I TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN NGÀNH DU LỊCH VIỆT NAM:

1 Tiềm năng du lịch Việt Nam:

Tiềm năng du lịch Việt Nam được nhiều chuyên gia trên thế giới đánh giárất cao Cựu Thủ tướng New Zealand, ông Mike Moore, đồng thời từng là cựuchủ tịch tổ chức du lịch thế giới UNWTO nhân chuyến thăm Việt Nam vàotháng 4/2005 đã đánh giá: Việt Nam là một trong những quốc gia có tiềm năngphát triển về du lịch lớn nhất mà ông đã từng biết Du khách nước ngoài thườngchú ý đến hai yếu tố là sự an toàn và hấp dẫn của điểm đến Với chiều dài bờbiển 3444 km chưa kể hải đảo, điều kiện tự nhiên phong phú, khí hậu thuận lợi,văn hóa đa dạng, với nhiều địa danh được UNESSCO xếp hạng là di sản vănhóa thế giới, các hang động được chọn vào danh sách những hang động đẹpnhất thế giới, Việt Nam có đủ sự hấp dẫn về điểm đến Hơn nữa, với sự ổn định

về chính trị, Việt Nam đã nhiều lần được các tổ chức du lịch danh tiếng trên thếgiới đánh giá là điểm đến an toàn nhất trong khu vực Châu Á-Thái Bình Dương

Có đầy đủ được hai yếu tố này, cộng thêm những thuận lợi to lớn về cơ hội đầu

tư phát triển cơ sở hạ tầng khi Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa gia nhập

Tổ chức Thương Mại Thế giới WTO, khi các hãng hàng không giá rẻ, các tậpđoàn du lịch lữ hành, các khách sạn lớn đầu tư vào Việt Nam sẽ tạo cho du lịchViệt Nam hình ảnh mới, là một địa điểm thu hút khách du lịch ở khắp nơi trênthế giới

2 Tình hình phát triển ngành du lịch của nước ta:

Từ khi đất nước ta bước vào thời kỳ đổi mới, ngành du lịch Việt Nam bắtđầu bước sang một giai đoạn đi lên mạnh mẽ Năm 1986, nền kinh tế mới mởcửa, cơ sở hạ tầng thấp kém, du lịch trong nước kém phát triển, ngay cả mộtthành phố lớn như Hà Nội, toàn thành phố chỉ có duy nhất một khách sạn đượcphép đón tiếp khách quốc tế Trong cả năm 1986, cả nước chỉ đón trên 100nghìn khách quốc tế, doanh thu từ du lịch chiếm một phần không đáng kể so với

thu nhập quốc dân Đất nước tiến hành mở cửa đã mở ra những cơ hội lớn đốivới sự phát triển của ngành.

Chỉ sau gần 20 năm, ngành du lịch nước ta đã có bước tiến bộ đáng kể Chỉriêng trong giai đoạn 1991-2001, số lượng khách quốc tế đến Việt Nam đã tănglên 8 lần, khách nội địa tăng lên 10 lần

Tình hình phát triển ngành du lịch Việt Nam

0 5 10 15 20 25 30 35

năm

khách quốc tế (triệu lượt) 2.3 2.63 2.43 2.93 3.5

khách nội địa (triệu lượt) 11.7 13 13 14.5 16.1 Doanh thu từ du lịch (nghìn tỷ

đồng)

(Nguồn: Tổng cục du lịch Việt Nam)

Doanh thu từ du lịch năm 2005 đạt 30 nghìn tỷ đồng chiếm 5% GDP cảnước, trong đó, doanh thu ngoại tệ đạt 1,5 tỷ đôla Du lịch hiện tại là ngành dịch

vụ mang lại nguồn doanh thu lớn nhất cho nền kinh tế quốc dân Ngành du lịch

đã tạo việc làm cho 250 nghìn lao động trực tiếp và 450 nghìn lao động giántiếp, chiếm gần 6% tổng số lao động của cả nước Dự tính đến năm 2010, laođộng trong ngành du lịch sẽ chiếm 12% tổng số lao động

Nhận thấy được vai trò quan trọng của ngành công nghiệp không khói này,trong nhiều năm qua, chính phủ Việt Nam đã giành nhiều sự quan tâm đến việcđầu tư phát triển Trong giai đoạn 2000-2005, chính phủ đã giành một nguồnvốn 1956 tỷ đồng hỗ trợ cho các địa phương phát triển du lịch, đặc biệt ưu tiêncho các địa phương có các di sản quốc gia

Vốn của Nhà nước hỗ trợ các địa phương phát

Thêm vào đó, các công ty, tập đoàn khách sạn và du lịch nước ngoài cũng

đã liên tiếp đầu tư vào Việt Nam Chỉ tính riêng trong năm 2005, cả nước có

190 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài và các khu du lịch và khách sạn với tổngvốn đăng ký là 4,46 tỷ đôla, góp phần không nhỏ vào việc cải thiện môi trường

du lịch Việt Nam

Trong nhiều năm qua, ngành du lịch Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu

to lớn Năm 1988, so với một số nước trong khu vực, ngành du lịch nước ta cònkém phát triển, lượng khách quốc tế đến Việt Nam chỉ bằng 1/40 so vớiSingapore, Thái Lan, nhưng đến năm 2003, con số này là 1/3, đây là một bướctiến đáng kể với du lịch Việt Nam Đi đôi với việc tăng lượng du khách trongnước và quốc tế, cơ sở vật chất phục vụ cho ngành cũng được cải thiện đáng kể

Cả nước hiện có gần 80 nghìn phòng khách sạn, trong đó hơn một nửa đạt tiêuchuẩn quốc tế, phương tiện vận chuyển du lịch được hiện đại hóa, các cơ sở,khu vui chơi giải trí được đầu tư xây dựng mới và nâng cấp, với điều kiện cơ sởvật chất như vậy, nước ta có thể đón tiếp thêm hàng triệu khách du lịch trongnăm tới Để hòa chung với xu hướng phát triển du lịch trên toàn thế giới, du lịchnước ta đã thiết lập quan hệ và mở rộng hợp tác với nhiều tổ chức du lịch quốc

tế, nước ta đã tham gia vào các tổ chức như Tổ chức Du lịch Thế giới(UNWTO), hiệp hội lữ hành Châu Á-Thái Bình Dương (PATA), kí kết nhiềuhiệp định song phương về hợp tác du lịch với các quốc gia trên thế giới Dulịch Việt Nam đã có một chỗ đứng vững chắc trên bản đồ du lịch thế giới, trongnhiều năm gần đây, với tốc độ tăng trưởng trung bình 7,5%/năm, Việt Nam hiệnđứng thứ 6 trên thế giới về tốc độ phát triển du lịch, đến năm 2005, xét về sốlượt khách quốc tế, Việt Nam đứng thứ 50 trên tổng số 191 quốc gia có số liệuthống kê Dự đoán trong 10 năm tới, với tốc độ phát triển hiện nay, Việt Nam sẽđứng thứ 7 trong 10 quốc gia đứng đầu thế giới về thu hút khách du lịch vớimức thu ngoại tệ 7,5 tỷ đôla, trên cả Hồng Kông (đứng thứ 11), và Inđônêxia(đứng thứ 24)

Tuy nhiên, bên cạnh đó, du lịch Việt Nam đã bộc lộ nhiều hạn chế Ngành

du lịch còn sơ khai, non trẻ, hoạt động nhỏ lẻ và không tạo được sự thống nhấttrong sự phát triển chung của toàn ngành So với các quốc gia trong khu vực,chất lượng dịch vụ còn kém, loại hình du lịch tuy đã được chú ý nghiên cứunhưng vẫn chưa đa dạng, độc đáo, tính dân tộc còn kém, giá cả đắt hơn so vớicác nước trong khu vực, tính đặc thù và chuyên nghiệp của các doanh nghiệpchưa rõ nét, nét văn hóa khác biệt của từng địa phương chưa được khai thác triệt

để, thêm vào đó, cơ chế chính sách còn nhiều vướng mắc Mặc dù được Nhànước coi là một trong những ngành mũi nhọn về phát triển kinh tế, nhưng ngành

du lịch vẫn không được coi trọng đầu tư phát triển, các địa phương chỉ giành ranhững khoản tiền nhỏ cho việc đầu tư vào ngành này, như tại tỉnh Quảng Bình,

từ khi khu Phong Nha-Kẻ Bàng được công nhận là di sản thiên nhiên thế giới,tỉnh đã giành một khoản quỹ 10 tỷ đồng cho việc cải thiện môi trường du lịchđịa phương, đây là một số tiền không nhỏ đối với một tỉnh, song, như vậy, mỗinăm, đầu tư cho du lịch của tỉnh trung bình chỉ là 2 tỷ đồng, không đủ để pháttriển một dự án hoàn thiện Một yếu điểm nữa của du lịch Việt Nam là tuy đã cómột chỗ đứng trên thị trường thế giới, nhưng việc đầu tư quảng bá hình ảnh vẫn

bị xem nhẹ, giai đoạn 2001-2004, chính phủ đã đề ra chương trình quảng bá du

lịch Việt Nam với tổng kinh phí 30 tỷ đồng, tương đương với gần 2 triệu đôla,tức là chưa đầy 0,5 triệu đô/năm, đây là một con số quá ít ỏi so với con số 55triệu đô của Malaysia Chính vì những nguyên nhân này đã làm cho sản phẩm

du lịch Việt Nam kém cả về bề rộng và chiều sâu Xét trên cả tầm quốc gia vàtầm doanh nghiệp, sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam còn yếu Tuy có tốc độphát triển nhanh, nhưng khi các nước trong khu vực như Malaysia, Inđônêxia,lượng khách quốc tế đã vượt qua ngưỡng 10 triệu lượt từ lâu, nhưng với sự nỗlực hết mình, đến năm 2005, du lịch Việt Nam mới vượt qua ngưỡng 3 triệukhách Hơn thế nữa, tuy không ngừng đầu tư cải tạo cơ sở hạ tầng, nhưng ViệtNam thiếu đi các trung tâm mua sắm tầm cỡ, các khu vui chơi giải trí, điều nàykhông những làm cho du lịch Việt Nam thiếu đi tính cạnh tranh mà còn làm chochi tiêu của khách cũng kém hơn so với các nước khác, nếu khách du lịch thuộcdiện giàu có đến Việt Nam chỉ chi tiêu ở mức 300-700 đôla thì ở Thái Lan, mứcchi tiêu này dao động trong khoảng 1200-1500 đôla, ở Singapore là 1500-2000đôla Khách du lịch quay trở lại Việt Nam chiếm một tỷ lệ rất nhỏ, dưới 30%,trong khi có tới 60% khách du lịch đến Malaysia và quay trở lại đây đến lần thứ

2, thứ 3 Đây là những nhược điểm cần phải khắc phục để đưa du lịch Việt Namnhanh chóng bắt kịp với du lịch của các nước trong khu vực và trên thế giới

II THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ CỦA CÔNG TY HANOI TOSERCO:

1 Doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ du lịch:

Kinh doanh du lịch là kinh doanh dịch vụ, bao gồm các ngành nghề sau:kinh doanh lữ hành, kinh doanh lưu trú du lịch, kinh doanh vận chuyển khách

du lịch, kinh doanh phát triển điểm du lịch và kinh doanh dịch vị du lịch khác Tính đến nay, cả nước đã có khoảng 6.000 cơ sở kinh doanh lưu trú; 399doanh nghiệp lữ hành quốc tế, trong đó có 203 doanh nghiệp trách nhiệm hữuhạn, 124 doanh nghiệp Nhà nước, 63 doanh nghiệp cổ phần, 8 liên doanh và 2doanh nghiệp tư nhân; thêm vào đó là 2462 doanh nghiệp lữ hành nội địa, trong

đó có 88 doanh nghiệp Nhà nước, 581 công ty cổ phần, 1730 công ty tráchnhiệm hữu hạn và 63 doanh nghiệp tư nhân Các doanh nghiệp chủ yếu tập

trung ở miền Bắc chiếm 47%, miền Nam chiếm 42%, còn lại miền Trung chỉ có11%.

Sức cạnh tranh của doanh nghiệp du lịch Việt Nam hiện nay còn yếu domột số nguyên nhân sau: Thứ nhất là do cơ sở hạ tầng còn ở tình trạng thấpkém Thứ hai, các doanh nghiệp thường ít quan tâm đến việc đầu tư nghiên cứuphát triển sản phẩm du lịch làm cho các dịch vụ thường kém tính sáng tạo,không đa dạng, các doanh nghiệp thường chỉ bắt chước nhau trong việc tổ chức,điều hành các tour du lịch mới, do vậy, sản phẩm của các công ty này thườngtương đối giống nhau, không tạo được nét riêng biệt Thứ ba, cũng giống nhưtình trạng chung của các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay, doanh nghiệp du lịchkhông quan tâm nhiều đến việc quảng bá hình ảnh của mình, không tạo đượcmột thương hiệu mạnh trong lĩnh vực du lịch Thứ tư, nguồn nhân lực có chấtlượng cao, đáp ứng được nhu cầu phát triển tại các doanh nghiệp còn rất thiếu,không đủ năng lực để đón tiếp khách du lịch quốc tế Một nhược điểm nữa cũnglàm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp du lịch là các doanh nghiệp du lịchthường không có sự liên kết hợp tác với nhau cũng như với các đơn vị, ngànhnghề có liên quan, do vậy, các dịch vụ du lịch không có được bề rộng và chiềusâu cần thiết để thu hút khách du lịch Việt Nam hiện nay đang đứng trướcngưỡng cửa gia nhập tổ chức Thương mại Thế giới WTO, khi tham gia vào tổchức này, cánh cửa đầu tư vào lĩnh vực du lịch sẽ được mở ra, nhiều doanhnghiệp nước ngoài hoạt động trong lĩnh vực này sẽ đổ xô vào đầu tư tại ViệtNam, các doanh nghiệp trong nước sẽ phải đối đầu với nhiều khó khăn mới.Việc cải thiện và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp du lịch hiện nayđang là một vấn đề cấp thiết

Hà Nội Toserco là một trong những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực

du lịch được thành lập từ những năm đầu của thời kỳ mở cửa Ngày 14/4/1988,

Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội đã ra quyết định số 1625/QĐUB thành lậpcông ty Du lịch dịch vụ Hà Nội, tên giao dịch quốc tế là Hanoi Toserco, và xácđịnh: công ty du lịch dịch vụ Hà Nội là đơn vị trực thuộc UBND Thành phố Hà

Nội, là đơn vị hạch toán độc lập với chức năng chính là kinh doanh dịch vụ dulịch Lĩnh vực hoạt động của công ty là cung cấp các dịch vụ du lịch, dịch vụ lữhành trong nước và quốc tế Sau 18 năm hoạt động, công ty đã trải qua một giaiđoạn phát triển dài để khẳng định vị thế của mình trên thị trường, góp phần thúcđẩy phát triển nền công nghiệp không khói của thủ đô.

Mục tiêu hoạt động chính của công ty là kinh doanh phục vụ khách du lịchtrong và ngoài nước nhằm mục đích thu lợi nhuận, góp phần thực hiện cácnhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, tạo việc làm và đảm bảoquyền lợi cho người lao động trong công ty

Công ty có nhiệm vụ chủ yếu sau:

- Kinh doanh lữ hành quốc tế và nội địa

- Kinh doanh khách sạn, nhà hàng

- Kinh doanh vận chuyển khách du lịch và hàng hóa

- Hướng dẫn viên du lịch, phiên dịch

- Dịch vụ thông tin

- Dịch vụ vui chơi, giải trí,

- Kinh doanh cho thuê văn phòng, nhà ở cho các đối tượng trong vàngoài nước

- Kinh doanh hợp tác lao động với nước ngoài

- Lập dự án, đầu tư xây dựng và quản lý khu du lịch, khách sạn, khu đôthị, trung tâm thương mại dịch vụ

- Các loại hình dịch vụ khác như cho thuê lao động (phiên dịch, lái xe ),

tổ chức hội nghị, hội thảo, kinh doanh hàng lưu niệm

2 Các nhân tố tác động đến đầu tư của doanh nghiệp du lịch:

Do có những nét đặc thù nên đầu tư trong doanh nghiệp du lịch chịu tácđộng của nhiều nhân tố

2.1.Các nhân tố khách quan:

Du lịch là hoạt động nhạy cảm với các nhân tố từ môi trường vĩ mô Ngành

du lịch của một quốc gia chỉ phát triển được khi nền kinh tế phát triển ổn định,

môi trường chính trị không có nhiều biến động, an ninh, y tế trong nước đượcbảo đảm Do vậy, hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp du lịch cũng chịunhiều tác động của các nhân tố khách quan từ môi trường bên ngoài

Tình hình phát triển của kinh tế trong nước, sự ổn định về chính trị có ảnhhưởng trước tiên đến hoạt động kinh doanh và đầu tư của các doanh nghiệp.Một khi nền kinh tế phát triển nhanh, đời sống của người dân được cải thiện thìnhu cầu về du lịch cũng tăng cao, cầu tăng cao sẽ thúc đẩy doanh nghiệp du lịchđầu tư nhiều hơn Tuy nhiên, nếu nền chính trị bất ổn, kinh tế chậm phát triển,dịch bệnh hoành hành, trong điều kiện đó, ít có doanh nghiệp nào đủ can đảmđầu tư phát triển hoạt động của mình Còn nhớ năm 2003, ngành du lịch cácnước đã phải lao đao trước nạn dịch SARS Các doanh nghiệp du lịch phải thuhẹp quy mô hoạt động, tại Singapore, nơi chịu ảnh hưởng của dịch bệnh, cáccông ty du lịch đã phải giảm bớt nhân sự, làm cho 173 nghìn người mất việclàm, doanh thu từ ngành du lịch giảm 43% Hay vụ nổ bom khủng bố tại đảo dulịch Bali đã khiến cho ngành du lịch tại hòn đảo này sẽ phải mất nhiều năm saumới có thể phục hồi lại như xưa vì hầu như không có một doanh nghiệp nàodám mạo hiểm đầu tư xây dựng mới cơ sở vật chất

Xu hướng phát triển chung của du lịch, tình hình phát triển du lịch trongnước, khu vực và trên thế giới cũng có ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động đầu

tư Du lịch Việt Nam là một bộ phận của du lịch thế giới, do vậy, xu thế pháttriển của du lịch Việt Nam cũng không thoát khỏi xu thế chung của du lịch thếgiới

Các chính sách vĩ mô của Nhà nước, các chương trình quốc gia về du lịch,các dự án xây dựng và bảo tồn khu thiên nhiên, di tích lịch sử, văn hóa Nhànước đóng vai trò định hướng cho các hoạt động đầu tư của doanh nghiệp Vừaqua, trước yêu cầu của thực tế và đảm bảo cho ngành du lịch được phát triểnđúng hướng và bền vững, Nhà nước đã ban hành luật du lịch để điều chỉnh quátrình hoạt động của ngành Sự ra đời của đạo luật này đóng vai trò quan trọngtrong việc quản lý hoạt động kinh doanh du lịch hiện còn tồn tại nhiều bất cập