Nghiên cứu xây dựng mô hình trạm trung chuyển rác thiết kế ngầm cho quận tân bình TP HCM

Các nguồn chất thải này nếu không có biện pháp quản lý tốt sẽ dẫn đến sự ô nhiễm nghiêm trọng đến môi trường sống, đến sức khỏe cộng đồng dân cư và ô nhiễm các môi trường như nước, không

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: KỸ THUẬT MÔI TRƯỜNG

Giảng viên hướng dẫn : TH.S LÊ THỊ VU LAN

Chuyên ngành: KỸ THUẬT MÔI TRƯỜNG

Giảng viên hướng dẫn : TH.S LÊ THỊ VU LAN

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đồ án là kết quả nghiên cứu của riêng tôi Những kết quả trong đồ án là trung thực, được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết, khảo sát

tình hình thực tiễn dưới sự hướng dẫn của Th.S Lê Thị Vu Lan

Nội dung đồ án có sử dụng các tài liệu, thông tin được đăng tải trên các tác phẩm, tạp chí và các trang web theo danh mục tài liệu của đồ án

Nếu có bất kỳ sự gian lận nào Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội đồng cũng như kết quả đồ án của mình

Tác giả đồ án

Phùng Hải Yến

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành bài đồ án tốt nghiệp này, trước hết em xin gửi lời cảm ơn đến giảng viên hướng dẫn là Th.S Lê Thị Vu Lan, người đã quan giúp đỡ tận tình và nhiệt huyết cùng những ý kiến đóng góp sâu sắc cho em hoàn thành đồ án tốt nghiệp này

Em xin gửi lời biết ơn sâu sắc nhất đến các thầy cô Viện Khoa Học Ứng Dụng trường Đại học Công Nghệ Thành phố Hồ Chí Minh đã hết lòng giảng dạy, truyền đạt kiến thức và giúp em trong suốt quá trình học tập tại trường

Đồng thời em xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè đã dành cho em sự quan tâm, động viên, khích lệ trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu để em hoàn thành đồ án này

Mặc dù bản thân rất cố gắng nhưng chắc chắn đồ án không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được ý kiến đóng góp bổ sung của quý thầy cô cùng các bạn

TP Hồ Chí Minh, ngày 30 tháng 07 năm 2018

Phùng Hải Yến

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT vii

DANH MỤC CÁC BẢNG viii

DANH MỤC HÌNH ẢNH ix

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 1

3 Nội dung nghiên cứu 2

4 Phạm vi nghiên cứu 2

5 Phương pháp nghiên cứu 2

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 4

7 Cấu trúc đồ án 4

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẬN CHUYỂN, TRUNG CHUYỂN CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT 5

1.1 Tổng quan về chất thải rắn sinh hoạt 5

1.1.1 Khái niệm chất thải rắn sinh hoạt [3] 5

1.1.2 Nguồn gốc phát sinh chất thải rắn sinh hoạt [8] 5

1.1.3 Phân loại chất thải rắn sinh hoạt [3] 6

1.1.4 Thành phần chất thải rắn sinh hoạt [3] 6

1.1.5 Ảnh hưởng của CTRSH đến với sức khỏe con người và môi trường [7] 6 1.1.5.1 Ảnh hưởng của CTRSH đối với môi trường không khí 6

1.1.5.2 Ảnh hưởng của CTRSH đối với môi trường nước 7

1.1.5.3 Ảnh hưởng của CTRSH đối với môi trường đất 8

1.1.5.4 Ảnh hưởng của CTRSH đối với sức khỏe cộng đồng 8

1.1.5.5 Ảnh hưởng của CTRSH đối với cảnh quan đô thị 9

1.2 Tổng quan về trạm trung chuyển 10

1.2.1 Khái niệm về trạm trung chuyển [5] 10

1.2.2 Sự cần thiết của hoạt động trung chuyển [8] 10

1.2.3 Các quy định về trạm trung chuyển CTR [5] 11

1.2.4 Các loại trạm trung chuyển [8] 12

1.2.4.1 Trạm trung chuyển trực tiếp 13

1.2.4.2 Trạm lưu trữ - trạm trung chuyển tích luỹ 15

1.2.4.3 Trạm trung chuyển kết hợp 17

1.2.4.4 Trạm trung chuyển bán ngầm 18

1.2.4.5 Trạm trung chuyển ngầm 18

1.2.5 Phương pháp vận chuyển [8] 19

1.2.5.1 Vận chuyển bằng đường bộ 19

1.2.5.2 Vận chuyển bằng đường sắt 20

1.2.5.3 Vận chuyển bằng đường thủy 20

1.2.5.4 Vận chuyển bằng khí nén, áp lực nước hay các hệ thống khác 21

1.2.6 Ô nhiễm môi trường tại các trạm trung chuyển [4] 21

1.2.6.1 Ô nhiễm nước thải 21

1.2.6.2 Ô nhiễm chất thải rắn 22

1.2.6.3 Ô nhiễm khí thải 22

1.2.6.4 Tiếng ồn 24

1.2.7 Yêu cầu cần thiết khi thiết kế trạm trung chuyển [8] 24

1.2.7.1 Loại trạm trung chuyển 24

1.2.7.2 Công suất trạm trung chuyển 24

1.2.7.3 Yêu cầu về thiết bị và các dụng cụ phụ trợ 25

1.2.7.4 Yêu cầu về môi trường 25

1.2.7.5 Vấn đề sức khỏe và an toàn 26

1.2.8 Xác định vị trí trạm trung chuyển [8] 26

1.2.8.1 Lựa chọn vị trí dựa trên chi phí vận chuyển 26

1.2.8.2 Lựa chọn vị trí trạm trung chuyển dựa trên các cơ sở điều kiện giới hạn 26

1.2.9 Một số mô hình công nghệ trạm trung chuyển chất thải rắn sinh hoạt ở Châu Á 28

CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TRẠM TRUNG CHUYỂN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 32

2.1 Số lượng trạm trung chuyển [1] 32

2.2 Phân loại các trạm trung chuyển trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh 32

2.4 Một số tồn tại trong công tác hoạt động của các trạm trung chuyển 36

2.5 Định hướng mô hình trạm trung chuyển của Thành phố [1] 36

CHƯƠNG 3: ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN – XÃ HỘI VÀ HIỆN TRẠNG THU GOM, VẬN CHUYỂN RÁC CỦA QUẬN TÂN BÌNH 39

3.1 Vị trí địa lý 39

3.2 Điều kiện tự nhiên 40

3.3 Điều kiện kinh tế - xã hội 41

3.4 Điều kiện xã hội [2] 42

3.4.1 Dân số 42

3.4.2 Tôn giáo 42

3.5 Hiện trạng thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt [6] 42

3.5.1 Thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt 42

3.5.1.1 Hình thức thực hiện 42

3.5.1.2 Điểm hẹn 43

3.6 Hiện trạng trạm trung chuyển trên địa bàn quận Tân Bình 43

3.6.1 Hiện trạng hạ tầng kỹ thuật: 45

3.6.2 Nguồn rác tiếp nhận: 45

3.6.3 Quy trình vận hành tại trạm: 45

3.6.3.1 Thu gom và vận chuyển 45

3.6.3.2 Quy trình vận hành 45

3.6.3.3 Hệ thống khử mùi 48

3.6.3.4 Hệ thống xử lý nước thải 49

3.6.4 Những tồn tại tại trạm trung chuyển 51

3.7 Dự đoán dân số đến năm 2025 52

3.8 Dự báo về chất thải rắn sinh hoạt của quận Tân Bình năm 2025 53

CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH TRẠM TRUNG CHUYỂN NGẦM 55

4.1 Giới thiệu phương án tính toán trạm trung chuyển rác 55

4.1.1 Cơ sở lựa chọn phương án 55

4.1.2 Phương án thiết kế 56

4.2 Thông số kỹ thuật cơ bản của thiết bị ép rác 57

4.2.1 Đầu ép rác và chụp hút mùi 57

4.2.2 Hệ thống thiết bị thủy lực và điều khiển của trạm 57

4.2.3 Thùng chứa rác 62

4.2.4 Xe vận chuyển thùng chứa rác 62

4.2.5 Thiết bị khử mùi 64

4.2.6 Hệ thống thu gom nước rỉ rác và nước rửa sàn trạm 64

4.3 Quy trình vận hành 65

4.3.1 Thu gom và vận chuyển 65

4.3.2 Ép rác 65

4.3.3 Hệ thống xử lý mùi 66

4.3.4 Mạng lưới thu gom nước thải 66

4.4 Các hạng mục công trình 66

4.4.1 Các công trình: 66

4.4.2 Các thiết bị chính: 67

4.5 Giải pháp thiết kế 67

4.6 Giải pháp thiết kế hạ tầng kỹ thuật 68

4.7 Giải pháp thiết kế bảo vệ môi trường 69

4.7.1 Hệ thống thoát nước 69

4.7.1.1 Nước thải sinh hoạt 69

4.7.1.2 Nước rửa xe 69

4.7.2 Hệ thống xử lý nước thải 70

4.7.3 Hệ thống dẫn nước thải 72

4.7.4 Hệ thống thu gom nước rửa sàn 73

4.7.5 Hệ thống thoát nước mưa 73

4.7.6 Hệ thống thu gom chất thải rắn 73

4.7.8 Hệ thống xử lý khí thải 73

4.7.9 Hệ thống trạm cân - camera 77

4.7.10 Hệ thống rửa xe tự động và hệ thống phun rửa tự động 78

CHƯƠNG 5: DỰ TOÁN KINH TẾ ĐẦU TƯ 80

CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 82 TÀI LIỆU THAM KHẢO 84

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BCL : Bãi chôn lấp BXD: Bộ xây dựng BTNMT: Bộ tài nguyên môi trường

CTR: Chất thải rắn CTRSH: Chất thải rắn sinh hoạt CPĐTPT: Cổ phần đầu tư phát triển DVCI: Dịch vụ công ích

MTV: Một thành viên NXB: Nhà xuất bản QCVN: Quy chuẩn Việt Nam TNHH: Trách nhiệm hữu hạn TP.HCM: Thành phố Hồ Chí Minh TTC: Trạm trung chuyển

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1 1 Nguồn gốc chất thải rắn sinh hoạt 5

Bảng 1 2 Thành phần khí thải trong CTR 7

Bảng 1 3 So sánh công nghệ ép rác 29

Bảng 2 1 Phân loại các trạm trung chuyển 32

Bảng 3 1 Dân số theo từng năm 42

Bảng 3 2 So sánh kết quả xử lý của hệ thống khử mùi và QCVN 19:2009/BTNMT 49

Bảng 3 3 Tỷ lệ tăng dân số của giai đoạn năm 2016 - 2025 53

Bảng 3 4 Lượng rác tính toán từ năm 2016 đến năm 2025 53

Bảng 4 1 Tính toán số lượng xe và khối lượng rác tại trạm 68

Bảng 5 1 Chi phí xây dựng 80

Bảng 5 2 Chi phí xây dựng thiết bị 81

Bảng 5 3 Tổng mức đầu tư xây dựng 81

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 1 1 Tác hại của chất thải rắn sinh hoạt đối với sức khỏe con người 9

Hình 1 2 Trạm trung chuyển trực tiếp không có khâu ép rác 13

Hình 1 3 Trạm trung chuyển trực tiếp có khâu ép rác 15

Hình 1 4 Trạm trung chuyển tích lũy 16

Hình 1 5 Trạm trung chuyển bán ngầm 18

Hình 1 6 Trạm trung chuyển ngầm 18

Hình 1 7 Phương pháp vận chuyển bằng khí nén 21

Hình 1 8 Sơ đồ xác định vị trí TTC và BCL theo các điều kiện giới hạn 28

Hình 1 9 Công nghệ ép rác theo chiều đứng 28

Hình 1 10 Công nghệ ép rác theo chiều ngang 29

Hình 1 11 Trạm trung chuyển rác Malaysia 30

Hình 1 12 Trạm trung chuyển Island East – Hong Kong 31

Hình 1 13 Trạm trung chuyển Saimai - Thái Lan 31

Hình 2 1 Trạm trung chuyển Đào Trí – Quận 7 34

Hình 2 2 Trạm trung chuyển Tư Sò – Quận 7 34

Hình 2 3 Trạm trung chuyển Thạnh Mỹ Lợi – Quận 2 35

Hình 3 1 Bản đồ quận Tân Bình 39

Hình 3 2 Mô hình thu gom, vận chuyển CTRSH TP.HCM 43

Hình 3 3 Trạm chuyển Phạm Văn Bạch 44

Hình 3 4 Sơ đồ nguyên lý quá trình thu gom rác và vận chuyển đến nơi xử lý 46

Hình 3 5 Sơ đồ hệ thống xử lý nước thải 50

Hình 4 1 Chi tiết liên kết thùng chứa với đầu ép rác 59

Hình 4 2 Chi tiết đóng mở cửa thùng chứa rác 60

Hình 4 3 Đổ rác vào máng 61

Hình 4 4 Tách thùng chứa rác khỏi đầu ép 61

Hình 4 5 Sơ đồ công nghệ quy trình xử lý nước thải 70

Hình 4 6 Sơ đồ công nghệ quy trình xử lý khí thải 76

Hình 4 7 Mô hình thiết kế trạm cân kiểm soát tải trọng xe 78

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hiện nay, đất nước ta đang trên đường phát triển và hội nhập quốc tế Quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, sự gia tăng dân số, đặc biệt là tăng cơ học đã mang lại nhiều thuận lợi cho nền kinh tế nước ta nói chung và thành phố Hồ Chí Minh nói riêng Tuy nhiên cũng tồn tại rất nhiều khó khăn về đầu tư cơ sở hạ tầng, giao thông, tiếng ồn và đặc biệt là vấn đề rác thải sinh hoạt Gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng dân cư Cùng với sự phát triển, nhu cầu vật chất ngày càng cao dẫn đến sự gia tăng khối lượng chất thải rắn sinh hoạt Chất thải rắn sinh hoạt gồm nhiều nguồn, từ hộ gia đình, chợ, cơ quan, trường học,…đều có thể gây ô nhiễm cho môi trường Các nguồn chất thải này nếu không

có biện pháp quản lý tốt sẽ dẫn đến sự ô nhiễm nghiêm trọng đến môi trường sống, đến sức khỏe cộng đồng dân cư và ô nhiễm các môi trường như nước, không khí,… Trước đây các quận huyện lựa chọn vị trí để xây dựng trạm trung chuyển thường ở những nơi có ít dân cư sinh sống để giảm thiểu tác động ô nhiễm mùi, tiềng ồn đến người dân nhưng do tốc độ đô thị hóa tăng ngày càng nhanh chóng làm cho những trạm trung chuyển này nằm gần hoặc ngay trong khu dân cư, chợ, trường học, khu vực công cộng Hiện nay các trạm trung chuyển thường xuyên bị phản ánh

về mùi hôi và tiếng ồn và đề nghị phải di dời giải tỏa nhưng các quận khu vực nội ô của thành phố không có vị trí và quỹ đất phù hợp xây dựng trạm trung chuyển mới

để giải quyết các vấn đề đó

Chính vì vậy đề tài đồ án “Nghiên cứu xây dựng mô hình trạm trung

chuyển rác thiết kế ngầm cho quận Tân Bình” được thực hiện với mục tiêu xây

dựng trạm trung chuyển chất thải rắn sinh hoạt phù hợp với quy hoạch xây dựng, phù hợp với sự phát triển đô thị, góp phần cải thiện môi trường, nâng cao điều kiện sống của nhân dân, đảm bảo vệ sinh môi trường và tận dụng được diện tích đất tối

đa của quận

2 Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu xây dựng trạm trung chuyển ngầm nhằm giảm thiểu được vấn đề mùi hôi, tiềng ồn góp phần cải thiện điều kiện sống của nhân dân, cải thiện chất lượng môi trường và mỹ quan đô thị trên địa bàn quận Tân Bình

3 Nội dung nghiên cứu

Để đạt được các mục tiêu nói trên, đề tài tiến hành thực hiện các nội dung nghiên cứu sau:

- Tìm hiểu hiện trạng hoạt động cúa các trạm trung chuyển trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

- Tìm hiểu hiện trạng vận chuyển, trung chuyển chất thải rắn của quận Tân Bình

- Khảo sát hiện trạng hoạt động trạm trung chuyển quận Tân Bình

- Đề xuất mô hình trạm trung chuyển ngầm cho quận Tân Bình

4 Phạm vi nghiên cứu

- Do thời gian có hạn nên đề tài chỉ gói gọn trong phạm vi quận Tân Bình

- Đối tượng nghiên cứu: Trạm trung chuyển CTRSH quận Tân Bình

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận

Dựa vào hiện trạng diễn biến môi trường, các dữ liệu môi trường cơ sở phải được nghiên cứu, thu thập chính xác, khách quan Từ đó đánh giá phương án thực hiện cần thiết

Với sự gia tăng dân số, tốc độ đô thị hóa, tăng trưởng kinh tế diễn ra mạnh

mẽ, là tiền đề cho nguồn phát sinh CTRSH ngày càng gia tăng về mặt khối lượng Hiện nay vấn đề trạm trung chuyển đang gây ra nhiều vấn đề bức xúc nhất về môi trường đô thị Toàn TP.HCM có 26 trạm trung chuyển CTR sinh hoạt đang hoạt động phân bố ở 17 quận huyện, công tác hoạt động hoạt động TTC đã được chính quyền các cấp quan tâm nhưng vẫn còn một số tồn tại Đa số các trạm được xây dựng dạng bô hở nên về mặt môi trường chưa được đảm bảo Hiện nay các trạm trung chuyển thường xuyên bị người dân phản ánh về mùi hôi và tiếng ồn và đề nghị phải di dời giải tỏa

Trong khi đó, diện tích đất của các quận nội thành TP Hồ Chí Minh hiện tại không đủ để bố trí các trạm trung chuyển rác hợp vệ sinh có diện tích lớn để phục

vụ cho việc vận chuyển rác gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và cuộc sống của con người Vì vậy việc khảo sát và nghiên cứu xây dựng mô hình trạm trung chuyển ngầm một cách phù hợp cho tương lai là một vấn đề cần thiết và cấp bách trong khoảng thời gian này

Phương pháp cụ thể

- Phương pháp thu thập thông tin và số liệu

Các nguồn tài liệu được thu thập từ Sở Tài Nguyên và Môi Trường TP.HCM, internet, sách giáo trình và bài giảng của giáo viên,dự án…Các tài liệu, thông tin sau khi thu thập được sẽ được chọn lọc, phân tích, tổng hợp và xử lý số liệu, thông tin cần thiết cho đề tài nghiên cứu

- Phương pháp tham khảo ý kiến của chuyên gia trong quản lý, xây dựng thiết kế trạm trung chuyển chất thải rắn

- Võ Văn Dũng – Đội trưởng Môi trường Công ty Dịch vụ Đô thị quận Tân Bình

- Phùng Hoàng Vân – Phó trường phòng chất thải rắn Sở Tài Nguyên Và Môi Trường

- Trương Văn Tấn - Phó Giám đốc Công ty Xí nghiệp SamCo

- Thoại Toàn – Công ty Cổ phần đầu tư phát triển nước và môi trường Đại Việt

- Phương pháp tính toán dự báo dân số

Phương pháp dự báo dân số được sử dụng trong luận văn để dự bán dân số

và tốc độ phát sinh chất thải rắn của quận Tân Bình từ năm 2016 đến năm 2025 thông qua phương pháp Euler cải tiến trên cơ sở số liệu dân số hiện tại năm 2016 và tốc độ gia tăng dân số trong tương lai là (k)

- Phương pháp tính toán khối lượng rác:

Khối lượng rác được tính dựa vào dân số và hệ số phát thải rác thải sinh hoạt trên đầu người (t)

- Phương pháp cảm quan cá nhân theo kiến thức đã học, đã tìm hiểu

- Phương pháp xử lý số liệu và soạn thảo văn bản trên phần mềm Microsoft word và Excel

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Thời gian thực hiện từ 07/05/2018 đến 29/07/2018

Đồ án bao gồm phần Mở đầu, các chương và kết luận kiến nghị, các chương có nội dung sau:

Chương 1: Tổng quan về vận chuyển, trung chuyển chất thải rắn sinh hoạt

Chương 2: Hiện trạng hoạt động của các trạm trung chuyển trên địa bàn Thành phố

Hồ Chí Minh

Chương 3: Đặc điểm tự nhiên – xã hội và hiện trạng thu gom, vận chuyển của quận Tân Bình

Chương 4: Đề xuất mô hình trạm trung chuyển ngầm

Chương 5: Dự toán kinh tế đầu tư

Chương 6: Kết luận – Kiến nghị

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẬN CHUYỂN, TRUNG CHUYỂN CHẤT

THẢI RẮN SINH HOẠT 1.1 Tổng quan về chất thải rắn sinh hoạt

1.1.1 Khái niệm chất thải rắn sinh hoạt [3]

- Chất thải rắn là chất thải ở thể rắn hoặc sệt (còn gọi là bùn thải) được thải ra

từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác

- Chất thải rắn sinh hoạt (còn gọi là rác sinh hoạt) là chất thải rắn phát sinh trong sinh hoạt thường ngày của con người Nguồn tạo thành chủ yếu là các khu dân

cư, các cơ quan trường học, các trung tâm dịch vụ thương mại

1.1.2 Nguồn gốc phát sinh chất thải rắn sinh hoạt [8]

Chất thải rắn sinh hoạt được sinh ra từ các hoạt động hàng ngày của con người CTRSH được thải ra ở mọi lúc, mọi nơi Có thể ở thành phố, nông thôn…

- Từ các khu dân cư, hộ gia đình

- Từ các viện nghiên cứu, trường học, tụ điểm vui chơi giải trí, cơ quan xí nghiệp

- Từ các hoạt động xây dựng, sửa chữa

- Từ chợ, tụ điểm buôn bán, hàng rong…

Với sự gia tăng dân số mạnh cùng với sự phát triển nhanh chóng của các đô thị làm cho khối lượng CTRSH ngày càng tăng nhanh CTRSH đang trở thành một trong những vấn đề nghiêm trọng đối với tất cả các quốc gia

Bảng 1 1 Nguồn gốc chất thải rắn sinh hoạt STT Nguồn gốc Nơi phát sinh

1 Khu dân cư Hộ gia đình, biệt thự, chung cư

2 Khu thương mại Nhà kho, nhà hàng, chợ, khách sạn, nhà trọ, các trạm sửa chữa và dịch vụ

3 Cơ quan, công sở Trường học, bệnh viện, văn phòng cơ quan

chính phủ

4 Khu công cộng Hoạt động dọn rác vệ sinh đườn phố, công

viên, khu vui chơi giải trí, bãi tắm

(Nguồn: Intergrated Solid Waste Management, McGRAW-HILL 1993)

1.1.3 Phân loại chất thải rắn sinh hoạt [3]

Chất thải rắn sinh hoạt được phân loại thành các nhóm như sau:

- Nhóm hữu cơ dễ phân hủy: nhóm thức ăn thừa, lá cây, rau, củ, quả, xác động vật

- Nhóm có khả năng tái sử dụng, tái chế: nhóm giấy, nhựa, kim loại, cao su, ni lông, thủy tinh

- Nhóm chất thải còn lại

1.1.4 Thành phần chất thải rắn sinh hoạt [3]

Khác với rác thải, phế thải công nghiệp, rác thải sinh hoạt là một tập hợp không đồng nhất Tính không đồng nhất biểu hiện ngay ở sự không kiểm soát được các nguyên liệu ban đầu dùng cho thương mại và sinh hoạt Sự không đồng nhất này tạo nên một số đặc tính rất khác biệt trong các thành phần của rác thải sinh hoạt

- Thành phần cơ học: Thành phần chất thải sinh hoạt có thể bao gồm:

+ Các chất dễ phân hủy sinh học: Thực phẩm thừa, cuộng, lá rau, lá cây, xác động vật chết, vỏ hoa quả,…

+ Các chất khó bị phân hủy sinh học: Gỗ, cành cây, cao su, túi nylon

+ Các chất hoàn toàn không bị phân hủy sinh học: Kim loại, thủy tinh, mảnh sành, gạch, ngói, vôi, vữa khô, đá, sỏi, cát,…

- Thành phần hóa học: Trong các chất hữu cơ của rác thải sinh hoạt, thành phần hóa học của chúng chủ yếu là H,O,N,S và các chất tro

1.1.5 Ảnh hưởng của CTRSH đến với sức khỏe con người và môi trường [7]

1.1.5.1 Ảnh hưởng của CTRSH đối với môi trường không khí

Chất thải thường có bộ phận có thể bay hơi và mang theo mùi nhưng cũng có chất thải có khả năng phát tán vào không khí gây ô nhiễm trực tiếp Ngoài ra cũng

có loại CTR trong điều kiện nhiệt độ và ẩm độ đầy đủ (tốt nhất là 350C, ẩm độ 70 – 80%) sẽ có quá trình biến đổi nhờ hoạt động của vi sinh vật và kết quả quá trình làm

ô nhiễm không khí

Các đống CTR nhất là rác thực phẩm, nóng ẩm không được xử lý kịp thời và đúng kỹ thuật sẽ bốc mùi hôi thối

Thành phần khí thải chủ yếu được tìm thấy ở các bãi chôn lấp CTR được thể hiện ở bảng 1.2

Bảng 1 2 Thành phần khí thải trong CTR Thành phần Phần trăm thể tích (%)

45 – 60

40 – 60

2 – 5 0.1 – 1.0 0.1 – 1.0

0 – 1.0

0 – 0.2

0 – 0.2 0.01 – 0.6

(Nguồn: Handbook of Solid Waste Management, 1994)

Trong các khí trên, khí CO2 và CH4 sinh ra từ quá trình phân huỷ kỵ khí, quá trình này kéo dài cho tới 18 tháng mới dừng hẳn

Như vậy, hầu hết khí sinh ra trong đống rác chủ yếu là CO2 và CH4 (chiếm 90%) Nếu đống CTR không được xử lý đúng kỹ thuật thì khí CH4 và một phần

CO2, N2 sẽ bay vào khí quyển gây hiệu ứng nhà kính

1.1.5.2 Ảnh hưởng của CTRSH đối với môi trường nước

CTR thải ảnh hưởng đến môi trường nước đặc biệt là nước mặt và nước ngầm

Các CTR giàu hữu cơ, trong môi trường nước nó sẽ bị phân huỷ nhanh chóng Phần nổi trên bề mặt sẽ có quá trình khoáng hoá tạo sản phẩm trung gian sau đó sản phẩm cuối cùng là chất khoáng và nước Phần chìm trong nước sẽ phân giải yếm khí có thể bị lên men tạo ra chất trung gian và sau đó sản phẩm cuối cùng là CH4,

H2S, H2O, CO2.Các chất trung gian này đều gây mùi hôi và rất độc Bên cạnh đó các loại vi trùng, siêu vi trùng làm tác nhân gây bệnh đồng hành với việc làm ô

nhiễm nguồn nước Sự ô nhiễm này làm suy thoái, huỷ hoại hệ sinh thái nước ngọt

và gây bệnh cho con người

Nếu rác thải là những chất kim loại thì nó gây nên hiện tượng ăn mòn trong môi trường nước, sau đó oxi hoá có oxi và không có oxi gây nhiễm bẩn nguồn nước bởi các chất độc như: Hg, Pb, Zn, Fe,…

1.1.5.3 Ảnh hưởng của CTRSH đối với môi trường đất

Chất thải gồm các chất hữu cơ khi bị phân hủy trong môi trường đất sẽ giải phóng CH4, CO2, H2O,…kết hợp với các thành phần hóa chất, chất độc, phóng xạ, sẵn có trong rác, gây nhiễm độc môi trường đất Các độc chất này thẩm thấu trong đất làm ô nhiễm nguồn nước ngầm Hậu quả là đất mất dần độ tơi xốp trở nên chai cứng và thoái hóa dần kèm theo sự gia tăng sâu bệnh Thoái hóa đất dẫn đến đất bị cằn cỗi không còn khả năng canh tác, hàm lượng Coban, Crom, Chì, Nitơ, Photpho

và các kim loại nặng như Cd, Cu, Pb, và Zn xấp xỉ và vượt ngưỡng cho phép

1.1.5.4 Ảnh hưởng của CTRSH đối với sức khỏe cộng đồng

Ô nhiễm môi trường do chất thải sinh hoạt gây ra ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe cộng đồng Khí thải từ bãi rác theo con đường hô hấp vào cơ thể, một phần khác như chất hữu cơ, kim loại nặng thâm nhập vào nguồn nước vào cơ thể thông qua đồ ăn, nước uống làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người, là nguyên nhân của khoảng 22 loại bệnh của con người trong đó có bệnh ung thư và các loại bệnh về tai mũi họng, sốt rét, viêm phổi, đường ruột…

Theo các nghiên cứu của tổ chức y tế thế giới (WHO) năm 2015 tỷ lệ người mắc bệnh ung thư xung quanh các bãi chôn lấp chất thải chiếm tới 15,2% dân số

Tỷ lệ mắc bệnh viêm nhiễm ở phụ nữ do nguồn nước ô nhiễm chiếm tới 25%

1.1.5.5 Ảnh hưởng của CTRSH đối với cảnh quan đô thị

Tình trạng ứ đọng rác ở những nơi sinh hoạt, làm việc nơi công cộng làm ảnh hưởng tới cảnh quan đô thị Các loại chất thải phát sinh làm biến đổi nguồn nước ngầm, nước mặt và địa tầng trong khu vực và vùng lân cận, phá vỡ cân bằng sinh thái, làm chất lượng cuộc sống bị giảm sút Môi trường đô thị bị mất vệ sinh, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến mỹ quan đô thị

Môi trường không khí

Chất thải (chất thải rắn sinh hoạt)

Nước ngầm Môi trường đất

Người, động vật

Kim loại nặng, chất độc

Ăn uống tiếp xúc qua da Qua chuỗi

thức ăn

Qua đường hô hấp Bụi, CH 4, NH 3,

Hình 1 1 Tác hại của chất thải rắn sinh hoạt đối với sức khỏe con người

(Nguồn: GS.TS Trần Hiếu Nhuệ, Quản lý chất thải rắn, NXB xây dựng, 2007)

1.2 Tổng quan về trạm trung chuyển

1.2.1 Khái niệm về trạm trung chuyển [5]

- Trung chuyển là hoạt động di chuyển các CTR từ các xe thu gom sang các xe vận chuyển lớn để đến bãi chôn lấp, trạm thu hồi, trạm tái chế rác thải

- Trạm trung chuyển là nơi tập kết và lưu trữ chất thải rắn sinh hoạt tạm thời để trung chuyển lên xe và vận chuyển đến Khu xử lý chất thải rắn tập trung

1.2.2 Sự cần thiết của hoạt động trung chuyển [8]

Hoạt động trung chuyển và vận chuyển trở nên cần thiết khi đoạn đường vận chuyển đến trung tâm xử lý hoặc BCL gia tăng làm cho việc vận chuyển trực tiếp không kinh tế, cũng như khi trung tâm xử lý BCL nằm ở vị trí rất xa và không thể vận chuyển trực tiếp CTR đến đó bằng đường quốc lộ Trạm trung chuyển được sử dụng khi:

- Đoạn đường vận chuyển lớn

Trước đây, khi loại xe ngựa thồ được sử dụng để thu gom CTRSH, thông thường chất thải thu gom được chuyển sang một số xe khác để vận chuyển đến nơi

xử lý hoặc chôn lấp Tuy nhiên, khi xe tải hiện đại ra đời hoạt động trung chuyển giảm đi đáng kể, CTRSH sau khi thu gom được vận chuyển trực tiếp đến nơi thải

bỏ Ngày nay không còn BCL gần nơi thu gom, hoạt động trung chuyển lại trở nên thông dụng

- Vị trí trạm xử lý hoặc BCL ở xa

Khi vị trí trạm xử lý hoặc BCL ở những vị trí không thể vận chuyển chỉ theo đường quốc lộ thì cần xây dựng trạm trung chuyển (TTC) Nếu chất thải được vận chuyển bằng đường ống thì nên xây dựng kết hợp TTC và trạm xử lý chất thải

- Nhà máy thu hồi vật liệu/ trạm trung chuyển

Khuynh hướng quản lý CTR hiện nay là phát triển kết hợp giữa nhà máy thu hồi vật liệu và TTC là cơ sở có nhiều chức năng bao gồm các hoạt động của nơi thải

bỏ, phân loại, làm phân compost, các quá trình chuyển hóa sinh học, sản xuất nhiên liệu từ chất thải và vận chuyển Việc sử dụng một nhà máy thu hồi vật liệu kết hợp

với TTC lớn sẽ tiết kiệm được chi phí và có thể kết hợp nhiều hoạt động quản lý CTR trong một cơ sở đơn giản

- Trạm trung chuyển ở BCL

Để đảm bảo an toàn, nhiều nhà vận hành BCL đã xây dựng các khu chứa tạm (gọi là TTC ở BCL) để chứa chất thải từ các xe vận chuyển nhỏ và riêng lẻ, nhờ

đó nguy cơ xảy ra tai nạn ở khu vực hoạt động của BCL giảm đi đáng kể

1.2.3 Các quy định về trạm trung chuyển CTR [5]

- Theo Quyết định số 1177/QĐ-TNMT-CTR ngày 16/07/2013 của Sở Tài Nguyên và Môi trường về Quy trình kỹ thuật cung ứng dịch vụ xử lý chất thải rắn sinh hoạt áp dụng tại Thành phố Hồ Chí Minh ban hành ngày 16/07/2013 như sau:

QTKT.02/STNMT-CTR

1 Quy định chung

1.4 Các quy định chung về Trạm trung chuyển

- Vị trí Trạm trung chuyển phải phù hợp với các quy định chung của ngành

- Bố trí thời gian hoạt động của Trạm trung chuyển sao cho hạn chế tối đa tác động về tiếng ồn, mùi hôi và trật tự an toàn giao thông khu vực xung quanh

- Sử dụng công nghệ hiện đại, đảm bảo kín không gây ô nhiễm môi trường -Trong Trạm trung chuyển phải có nội quy hoạt động, đường kẻ chỉ dẫn đường

xe vào, đậu chờ trong trạm, đường kẻ quy định ranh giới khu vực tiếp nhận chất thải rắn và các biển bảo hiệu về phòng cháy chữ cháy theo quy định

1.4.2 Quy định chung về trạm ép rác kín

Thời gian hoạt động của trạm

- Thời gian tiếp nhận chất thải rắn: từ 6 giờ 00 đến 24 giờ 00 cùng ngày

- Thời gian vận chuyển chất thải rắn: từ 12 giờ đến 5 giờ 00 ngày hôm sau Tùy đặc điểm vị trí của Trạm ép rác kín, thời gian hoạt động từng Trạm ép rác kín sẽ được Ủy ban nhân dân quận/huyện xem xét xác định phù hợp Riêng đối với Trạm trung chuyển Tống Văn Trân – số 1 đường Tống Văn Trân, quận 11 và Trạm trung chuyển Quang Trung – số 12B đường Quang Trung, quận Gò Vấp được phép tiếp nhận chất thải rắn 24/24

Quy định về hạ tầng kỹ thuật

- Tường rào bao quanh với chiều cao tối thiểu là 5m

- Nhà bao che kín toàn bộ khu vực tiếp nhận chất thải rắn

- Mặt bằng được tráng bằng bêtông chịu được tải trọng của xe ra vào trạm

- Hệ thống thu nước mưa và thoát nước mưa

- Hệ thống thu nước rửa sàn, rửa xe và nước rỉ rác

- Hệ thống xử lý nước rỉ rác (nếu có)

- Hệ thống phun xịt chế phẩm khử mùi

- Trạm cân (đối với trạm ép tiếp nhận chất thải của nhiều quận huyện)

- Hệ thống cung cấp điện, nước, chiếu sáng

- Hệ thống phòng cháy chữa cháy

- Cổng bảo vệ

1.2.4 Các loại trạm trung chuyển [8]

Phân loại trạm trung chuyển có 5 loại:

- Trạm đổ trực tiếp: rác từ những phương tiện thu gom  đổ trực tiếp vào các phương tiện vận chuyển lớn  chuyển đến các điểm xử lý Trong một số trường hợp rác này có thể được đổ lên sàng  các phương tiện vận chuyển sau khi đã thu hồi các chất tái chế

- Trạm lưu trữ: rác được đổ vào các kho lưu trữ  từ đây rác được đưa lên các phương tiện vận chuyển và ở đây rác có thể được lưu trữ từ 1 đến 3 ngày

- Trạm trung chuyển dạng kết hợp giữa hai loại trên: trong một số trạm trung chuyển có sự kết hợp của cả hai dạng trên Thường được sử dụng với nhiều mục tiêu và diện tích sử dụng lớn hơn một mục tiêu Rác thu gom có thể được một số có thể được thu hồi và rác thường từ nhiều nguồn khác nhau

- Trạm trung chuyển bán ngầm: khu vực nén ép và lưu chứa container rác đã

ép đặt dưới tầng ngầm và khu vực sàn công tác đặt trên mặt đất

- Trạm trung chuyển ngầm: toàn bộ công trình được bố trí ngầm, bên trên sẽ là không gian mở

(Ngoài ra có thể phân loại trạm trung chuyển tuỳ thuộc vào khả năng chứa của trạm bao gồm: Trạm nhỏ: 100 tấn/ngày; trạm trung bình: 100 - 500 tấn ngày; trạm lớn: >500 tấn/ngày)

1.2.4.1 Trạm trung chuyển trực tiếp

Phụ thuộc vào quy mô và chức năng khác nhau mà trạm trung chuyển chất thải trực tiếp lại phân thành nhiều kiểu trạm khác nhau Ta có các loại trạm trung chuyển trực tiếp sau: Trạm trung chuyển không ép rác; Trạm trung chuyển có ép rác; Trạm trung chuyển đặt ở các bãi chôn lắp

Trạm trung chuyển CTR trực tiếp không có khâu ép rác:

Cấu trúc xây dựng trạm trung chuyển trực tiếp không ép thường có 2 tầng: Tầng cao: các xe thu gom được di chuyển lên tầng này để dỡ tải xuống xe đầu kéo (xe container) Trong trường hợp các rơmooc đầy, rác thải sẽ được đổ tạm thời trên sàn dỡ tải ở tầng này Tầng thấp: các xe đầu kéo (container) được đặt ở đây để nhận CTR từ các xe thu gom từ trên cao sau đó vận chuyển CTR đến bãi chôn lấp Cách thức hoạt động: CTR được đưa đến trạm thông qua các xe thu gom sẽ được cân và đưa đến sàn dỡ tải trên cao Sau khi CTR được dỡ tải khỏi các xe thu gom, các xe được cân lại một lần nữa để tính chi phí CTR bây giờ sẽ được đưa xuống các rơmooc bên dưới đến một giá trị cực đại rồi được đưa đến bãi chôn lấp Ngoài ra thì đối với trạm trung chuyển trực tiếp không ép rác còn có một loại hình một tầng, rác đổ ra sàn và được xe múc lên các xe vận chuyển

Hình 1 2 Trạm trung chuyển trực tiếp không có khâu ép rác

Trạm trung chuyển CTR trực tiếp có khâu ép rác:

Về cơ bản, cấu trúc xây dựng và hoạt động của trạm có máy ép và không có máy ép hầu như giống nhau, cái khác ở đây là ở trạm có máy ép CTR được nén lại vào các rơmooc Để ép CTR, người ta sử dụng 2 cộng nghệ máy ép sau: Máy ép cố định gồm 1 búa thủy lực, đẩy rác từ thùng thu rác vào trong thùng chứa cửa xe trung chuyển Máy ép rời gồm có 1 búa thủy lực đẩy rác từ khoang thu nhận vào trong khoang nén ép Khoang nén ép được gia cố để chịu được áp lực cửa khối rác bị nén

và có kích thước vừa đủ để sau khi nén rác sẽ tạo thành các khối rác vừa với khoang đựng rác cửa phương tiện trung chuyển

Cách thức hoạt động:

- Sử dụng công nghệ máy ép cố định: CTR từ xe thu gom được đưa đến sàn dỡ tải → phân loại → khoang chứa của xe vận chuyển→ nén ép trong khoang chứa → đạt khối lượng nhất định sẽ rời khỏi trạm trung chuyển

- Sử dụng công nghệ máy ép rời: CTR từ xe thu gom được đến bệ dỡ tải → phân loại CTR → máy ép → kiện Các kiện này sẽ được cái xe đầu kéo đưa đến các bãi chôn lấp

Ưu điểm: Loại hình trạm trung chuyển này có thể giảm chi phí đến mức tối đa bởi lượng rác trong một lần vận chuyển đến bãi chôn lấp lớn hơn rất nhiều so với trạm không có khâu ép CTR Do đó có thể giảm lượng xe trung chuyển nhưng vẫn đạt yêu cầu

Nhược điểm: Tuy nhiên để áp ứng được nhu cầu của hệ thống, các thùng chứa của các xe trung chuyển cần phải được gia cố thật sự chắc chắn để chịu áp lực lớn

từ máy nén do đó khối lượng xe tăng Trong khi đó khối lượng xe + rác thải đạt yêu cầu không thay đổi do đó khối lượng rác thải buộc phải giảm xuống

Hình 1 3 Trạm trung chuyển trực tiếp có khâu ép rác

Trạm trung chuyển dùng ở bãi chôn lấp:

Đây là nơi tiếp nhận CTR từ xe thu gom của những nơi ít dân cư hoặc của tư nhân trước khi đem chôn lấp chưa qua phân loại, hoặc đã qua phân loại để đảm bảo

an toàn vệ sinh

Người ta áp dụng 2 cách thức để dỡ tải trực tiếp rác từ xe thu gom sang xe vận chuyển: áp dụng trọng lực: có nghĩa là CTR từ trên cao đưa xuống các xe vận chuyển bên dưới Áp dụng xe tự tải rác để chuyển rác trực tiếp từ xe thu gom sang

xe vận chuyển Tuy nhiên khi áp dụng mô hình này đòi hỏi phải có yêu cầu khác,những xe vận chuyển phải bắt kịp tần số đến cửa xe thu gom ở trạm trung chuyển, hay là phải mua thêm một số xe trung chuyển phụ để dùng lưu trữ tạm thời Những giải pháp vận hành này sẽ hỗ trợ cho sự phối hợp hiệu quả, quản lý chặt chẽ lượng chất thải đến và đi ra khỏi trạm trung chuyển , bằng cách này sẽ tránh làm cho việc đổ rác từ xe thu gom bị chậm trễ gây trở ngại cho khâu thu gom

Ưu điểm: kinh phí xây dựng cơ sở hạ tầng thấp vì không đòi hỏi quá nhiều vào công nghệ Diện tích xây dựng có thể nhỏ hơn nhưng vẫn đáp ứng nhu cầu vì không cần nơi lưu trữ Không cần tập trung vào công nghệ khử mùi và côn trùng quá nhiều Nhược điểm: trung chuyển trực tiếp có một nhược điểm là phải yêu cầu một lượng lớn các xe vận chuyển vào giờ cao điểm - các xe thu gom rác tập trung nhiều nhất để tránh chậm trễ

1.2.4.2 Trạm lưu trữ - trạm trung chuyển tích luỹ

Trạm trung chuyển tích luỹ có chức năng giống hầu hết các trạm trung chuyển khác, có điều ở đây có thêm hố chứa do để có thể lưu trữ CTR từ 1-3 ngày CTR sau khi được thu gom sẽ được lưu trữ tại khu vực lưu trữ, sau đó tải lên các xe vận chuyển đến các bãi chôn lấp

Hệ thống trạm trung chuyển này thường có cấu trúc 2 tầng hoặc 3 tầng tùy theo mục đích và nhu cầu sử dụng Ở cấu trúc 2 tầng, khu vực lưu trữ là một sàn phẳng đặt cùng mặt bằng với sàn chuyển rác xuống, các xe vận chuyển sẽ được đặt bên dưới Nếu tỷ lệ CTR được tải quá cao, khu lưu trữ sẽ gồm một ô chứa chất thải đặt ở mặt bằng thấp hơn mặt bằng đổ rác, nhưng cao hơn mặt bằng để xe trung chuyển tạo thành kết cấu 3 tầng

Ưu điểm: tránh được ùn tắc khi các xe thu gom tập trung vào giờ cao điểm Nhược điểm: kinh phí xây dựng cao hơn TTC trực tiếp Đòi hỏi công nghệ xử

lý mùi, côn trùng và nước thải

Hình 1 4 Trạm trung chuyển tích lũy

Trạm trung chuyển tích luỹ không có máy nén:

Quy trình hoạt động: các xe thu gom theo hướng dẫn đi theo tuyến nhất định đến bàn cân điện tử và số liệu sẽ được sao lưu vào máy tính Sau đó xe thu gom được chỉ dẫn bởi nhân viên trạm cân vào bên trong trạm Xe thu gom bắt buộc phải lui xe 1 góc 50o để thuận tiện cho việc di chuyển, sau khi dỡ bỏ CTR xuống xe thu gom rời trạm trung chuyển

Thông thường bên trong khu lưu trữ (hố chứa chất thải) sẽ có 2 xe ủi dùng để đập vụn CTR và đẩy chúng về phía phễu ở cuối hố Trước khi CTR được chuyển xuống xe vận chuyển, các CTR có khối lượng lớn sẽ bị giữ lại bởi 2 cần trục dạng gầu để tránh làm hỏng xe vận chuyển CTR bây giờ mới đi qua phễu xuống cái xe vận chuyển đã đặt sẵn dưới thấp có cân điện tử sẵn, đến một khối lượng yêu cầu nào

đó, thì mới được vận chuyển đến bãi chôn lấp

Trạm trung chuyển tích lũy có thiết bị nén ép và xử lý:

Quy trình hoạt động: CTR sau khi được cân đo được đưa đến các hố chứa tạm thời CTR từ trong hố sẽ được lên các băng truyền đến các máy cắt, xé Sau đó sắt được tách riêng, phần còn lại sẽ được nén vào trong các toa trung chuyển để vận chuyển đến bãi đổ

1.2.4.3 Trạm trung chuyển kết hợp

Đây có thể xem là trạm đa năng khi kết hợp cả 2 phương thức trung chuyển trực tiếp và tích lũy trung chuyển Ngoài ra còn có thể áp dụng thu hồi phế liệu vào trạm trung chuyển này

Cấu trúc: vì là trạm trung chuyển kết hợp nên cấu trúc trạm loại này có thể bao gồm cấu trúc 2 loại hình trung chuyển kia tuy nhiên tùy thuộc vào nhu cầu khả năng

và tính khả thi sẽ áp dụng các công nghệ cần thiết

Quy trình hoạt động: xe thu gom khi đến trạm sẽ được cân và kiểm tra tại trạm cân, sau đó di chuyển đến sàn dỡ tải và đổ chất thải trực tiếp sang xe vận chuyển, trở lại trạm cân để cân lại và tính chi phí

Trong những thời gian cao điểm, hoặc có những trường hợp đặc biệt thì rác thải được tích lũy trên nền chứa sau đó được xe ủi di chuyển từng đợt sang các xe vận chuyển

Ở trạm trung chuyển liên hợp, trung chuyển- tái sinh chất thải, người ta thực hiện các công đoạn sau: tiếp nhận rác từ các xe vận chuyển nhỏ, xe thu gom - Phân loại rác - Tái chế, tái sử dụng - Vận chuyển phần không thể sử dụng tới bãi chôn lấp

1.2.4.4 Trạm trung chuyển bán ngầm

Trạm trung chuyển bán ngầm khu vực nén ép và lưu chứa container rác đã ép đặt dưới tầng ngầm và khu vực sàn công tác đặt trên mặt đất

1.2.4.5 Trạm trung chuyển ngầm

Trạm trung chuyển ngầm, toàn bộ công trình sẽ được bố trí ngầm, bên trên sẽ

là các khu vực không gian mở (công viên, vườn hoa, bãi đỗ xe,…)

Hình 1 5 Trạm trung chuyển bán ngầm

Hình 1 6 Trạm trung chuyển ngầm

1.2.5 Phương pháp vận chuyển [8]

Vận chuyển bằng đường bộ, đường thủy, đường sắt, vận chuyển bằng khí nén,

áp lực nước và các hệ thống khác là phương pháp vận chuyển CTR chủ yếu đang và

đã được thực hiện

1.2.5.1 Vận chuyển bằng đường bộ

Vận chuyển bằng đường bộ là phương pháp được sử dụng rộng rãi, phổ biến hiện nay tại Việt Nam Các phương tiện thường được sử dụng vận chuyển CTR như: xe tải chở rác, các loại xe kéo, xe ép rác kín, xe rơmooc Tất cả các loại xe trên đều có thể sử dụng cho các loại trạm trung chuyển

Yêu cầu đối với các loại phương tiện vận chuyển bằng đường bộ: Chi phí vận chuyển thấp nhất; Chất thải phải được phủ kín trong suốt thời gian vận chuyển; Xe phải được thiết kế để được vận chuyển trên đường cao tốc; Không vượt quá giới hạn khối lượng cho phép; Phương pháp tháo dỡ chất thải phải đơn giản và có khả năng thực hiện độc lập

Một số loại hình xe vận chuyển bằng đường bộ:

- Xe tải không mui: khoang chứa không có trần, rác được đưa vào khoang xe bằng cách đưa từ bên trên xuống khoang (tiếp nhận rác nhờ trọng lực) là chủ yếu, rác được đưa ra bằng cửa phía sau Khi khoang chứa đầy rác sẽ được bao bọc bởi

một tấm bạc để tránh rơi rác trong quá trình vận chuyển

- Xe tải rác mui kín: khoang chứa có trần, có cửa phía sau Vì có trần nên không thể nhận rác bằng trọng lực Do đó chỉ có thể nhận rác đã nén thành kiện thông qua máy ép rời Rác cũng đưa được ra ngoài nhờ cửa phía sau

- Xe móc mui kín có kết hợp bộ phận nén ép: tương đối cấu tạo giống xe móc mui kín nhưng ở đây thành xe được gia công để chịu áp lực lớn

- Xe ép rác nén: trên trần xe có một lỗ để tiếp nhận rác nằm gần phía đầu xe Bên trong khoang chứa có vách ngăn di dộng Khi tiếp nhận rác vách ngăn này sẽ di chuyển ép rác ra phía sau Do đó xe này được gia công chắc chăn ở các mặt đặc biệt

là cửa sau Hoặc loại xe thứ 2 nhận rác từ phía sau và dùng búa ép rác về phía đầu

xe

Ưu điểm: rác được vận chuyển liên tục; Tiện lợi vì chỉ cần đường giao thông không yêu cầu về mặt địa hình

Nhược điểm: yêu cầu số lượng xe vận chuyển lớn để tránh ùn tắc; Yêu cầu về nhân lực; Có thể gây ô nhiễm môi trường đô thị; Khối lượng rác vận chuyển không quá lớn

1.2.5.2 Vận chuyển bằng đường sắt

Hiện nay, phương pháp vận chuyển bằng đường sắt chỉ còn một vài khu vực trên thế giới áp dụng Tuy nhiên, phương pháp này đang được quan tâm trở lại vì những điểm thuận tiến nó mang lại như: vận chuyển được một lúc một lượng lớn chất thải, tận dụng hệ thống đường sắt có sẵn, đặc biệt đối với bãi chôn lấp xa thì vận chuyển bằng đường sắt thuận tiện hơn và tiết kiệm chi phí hơn so với vận chuyển bằng đường bộ

1.2.5.3 Vận chuyển bằng đường thủy

Xà lan, tàu kéo hay những loại tàu đặc biệt dùng trong vận chuyển CTR bằng đường thủy Trong vận chuyển CTR bằng đường thủy, có thể sử dụng một số xà lan tự hành Nhưng thông thường, người ta dùng tàu kéo hay những loại tàu đặc biệt

để kéo xà lan chở rác

Ưu điểm: Đối với các khu vực có nhiểu kênh rạch thì đây là một phương pháp hữu hiệu Rút ngắn cự ly cho các xe trung chuyển rác, quay vòng nhanh, tránh tình trạng ùn tắc giao thông Tổ chức dây chuyền khép kín, các xà lan như bãi rác nổi trên sông, sau khi nhận rác từ các xe trung chuyển thì lập tức rời bến và xà lan khác thế vào Điều này hạn chế đến mức thấp nhất khả năng gây ô nhiễm môi trường, nhất là nơi có mật độ dân cao Tận dụng khai thác, sử dụng tốt nhất lợi thế về điều kiện địa lý tự nhiên Thu gom rác trong nội thành sẽ nhanh chóng, và xóa bỏ được các bô rác trên đường phố nếu đầu tư đủ xe tải túc trực nhận rác, không cho đổ xuống bô rác từ nhà dân được tiếp nhận và chở đi trong ngày Khắc phục tình trạng rác tồn đọng lâu ngày Cự ly vận chuyển giảm nên chi phi vận chuyển giảm

Nhược điểm: Thường xuyên bị đình trệ khi biển động hay do không đủ lượng rác để vận chuyển, rác phải được lưu trữ lại dẫn đến tăng chi phí cho kho lưu trữ; Chỉ có hiệu quả đối với các khu vực, thành phố có nhiều kênh rạch

1.2.5.4 Vận chuyển bằng khí nén, áp lực nước hay các hệ thống khác

Vận chuyển CTR bằng hệ thống vận chuyển bằng ống dẫn khi áp suất thấp và ống dẫn chân không được dùng để vận chuyển rác từ khu dân cư mật độ dân cao và các khu thương mại đến trạm tập trung xử lý hay đưa lên thiết bị vận chuyển Vận chuyển bằng sức nước thường được sử dụng để vận chuyển chất thải thực phẩm Một trong những khó khăn chính của phương pháp này là nước hoặc nước thải dùng trong vận chuyển CTR cuối cùng được xử lý Giống như quá trình hòa tan, nồng độ

chất hưu cơ trong nước thải loại này cao hơn nước thải sinh hoạt

Hệ thống vận chuyển bằng nước có thể áp dụng cho những khu vực mà các quá trình tiền xử lý và xử lý bậc cao kết hợp với nhau thành hệ thống xử lý Phương pháp này bị hạn chế ở những khu vực có mật độ dân cư cao

Hình 1 7 Phương pháp vận chuyển bằng khí nén

1.2.6 Ô nhiễm môi trường tại các trạm trung chuyển [4]

1.2.6.1 Ô nhiễm nước thải

Nước thải từ một trạm trung chuyển bao gồm:

- Nước rỉ từ rác, từ các quá trình vệ sinh, làm sạch thiết bị, sàn nhà,…

- Nước thải sinh hoạt

Ô nhiễm nước thải tại các trạm trung chuyển hiện là vấn đề nan giải cần tìm

ra giải pháp khắc phục và được quan tâm của xã hội Nước ép rác tại các trạm trung chuyển có thành phần phức tạp, khả năng gây ô nhiễm cao Nước thải có chứa hàm lượng chất hữu cơ cao, có màu vàng đục, mùi chua nồng Đây là nguồn gây ô nhiễm lớn khi hiện nay phần lớn nước rác từ các trạm trung chuyển đều được thải trực tiếp vào các hệ thống thoát nước của thành phố mà không hề qua một giai đoạn xử lý nào Khi nước thải thấm vào các nguồn nước mặt, nước ngầm, làm thiếu hụt oxy gây ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân, hệ sinh vật thủy sinh và các tác động môi trường khác Chưa kể trong nước rác chứa các loại vi sinh vật gây bệnh, chất độc hại, kim loại nặng,…

1.2.6.2 Ô nhiễm chất thải rắn

Ô nhiễm CTR cũng là một vấn đề đáng được quan tâm tại các trạm trung chuyển Các loại CTR phát sinh, gây ô nhiễm môi trường bên ngoài trong quá trình hoạt động tại các trạm trung chuyển gồm có:

- CTR rơi vãi trong quá trình chuyên chở, thu gom rác từ các hộ gia đình Nguyên nhân chủ yếu là do các phương tiện thu gom rác từ các hộ gia đình của thành phố hiện nay còn rất thô sơ Phương tiện thu gom rác hiện nay chủ yếu là các loại xe đẩy, xe ba gác,…

- CTR do bị cuốn trôi theo nước từ các hoạt động vệ sinh, rửa xe, sàn nhà,… dễ gây tắc cống, gây ô nhiễm nghiêm trọng cho các nguồn tiếp nhận

1.2.6.3 Ô nhiễm khí thải

 Ô nhiễm do hoạt động giao thông và vận chuyển rác

Với phương thức thu gom và vận chuyển rác hiện nay của thành phố còn tồn tại nhiều xe chứa rác hở, rác không được nén chặt dễ bị gió cuốn bay ra khỏi xe trong quá trình trung chuyển hay tập kết dù có trang bị các lưới bọc rác

Mùi hôi của rác phát tán, gây ô nhiễm cho khu vực mà xe chở rác đi qua Đặc biệt rác thải chứa nhiều vi trùng gây bệnh tạo điều kiện cho các dịch bệnh lây lan

Ngoài ra các phương tiện vận chuyển rác có nhiều loại xe cũ thường vận hành quá tải, tạo ra nhiều khói bụi và tiếng ồn

 Ô nhiễm mùi và không khí trong trạm trung chuyển

Rác sinh hoạt do chứa nhiều thành phần hữu cơ nên quá trình phân hủy và sinh mùi rất nhanh Thời gian phân hủy và sinh mùi của rác bắt đầu sau 24 giờ sau khi thải Trong khi đó, rác từ khi thải bỏ ở các nhà hộ dân đến khi được thu gom và vận chuyển rác đến trạm trung chuyển trung bình khoảng 2 ngày (tính từ thời điểm thải rác) Do đó có mùi phát sinh trong trạm trung chuyển rác Đây là một quá trình sinh học diễn ra bởi một hỗn hợp các vi sinh vật có trong rác thải như vi khuẩn, nấm… làm chuyển hóa photpho, tinh bột,…có trong rác thải Các phản ứng sinh học xảy ra tạo ra các sản phẩm khí như ammonia, cacbonic, hydro, sulfua lưu huỳnh, metan, mercaptan CH3SH,… và các sinh khối hữu cơ gây nên mùi hôi thối

Ví dụ, trong điều kiện kị khí (thường xảy ra trong các xe ép rác kín), sulfat

có thể bị khử hành sulfit (S2-), sau đó sulfit kết hợp với hydro tạo tành H2S

Quá trình này có thể biểu diễn theo các phương trình sau:

2CH3CHOHCOOH + SO42+ → 2CH3COOH + S2- + H2O + CO2

Lactat Sulfat Acetat Sulfit

4H2 + SO4 → S2- + 4H2O

S2- + 2H+ → H2S

Các hợp chất hữu cơ chứa lưu huỳnh khi bị khử sẽ tạo thành những hợp chất

có mùi hôi như methyl mercaptan và aminobutyric acid

CH3SCH2CH2CH(NH2)COOH → CH3SH + CH3CH2CH2(NH2)COOH

Methionine Methyl mercaptan Aminobutyric

Methyl mercaptan có thể bị thủy phân tạo thành methylalcohol và hydro sulfide

CH3SH + H2O → CH3OH + H2S

Mùi hôi thối, chua nồng còn sinh ra từ sự lên men các chất hữu cơ có trong nước thải từ các hố thu gom

Ngoài vấn đề mùi hôi thối, các loại sinh vật có cánh như ruồi, muỗi, nhặng

và các loài gặm nhấm khác như chuột, gián, rết,… có trong rác là nguồn lây lan bệnh truyền nhiễm

1.2.6.4 Tiếng ồn

Tiếng ồn phát sinh trong quá trình hoạt động của các trạm nhìn chung khá cao, phát sinh từ những nguồn sau:

- Tiếng ồn do hoạt động của trạm xử lý nước thải và khí thải

- Tiếng ồn do các thiết bị vận hành trong trạm trung chuyển như xe ép, thiết bị nâng cẩu,…

Tiếng ồn ảnh hưởng trực tiếp đến công nhân vận hành và dân cư quanh khu vực trạm trung chuyển

1.2.7 Yêu cầu cần thiết khi thiết kế trạm trung chuyển [8]

Những yêu cầu cần phải xem xét khi thiết kế trạm trung chuyển:

- Loại trạm trung chuyển;

- Công suất trạm trung chuyển;

- Thiết bị, dụng cụ phụ trợ;

- Yêu cầu vệ sinh môi trường

1.2.7.1 Loại trạm trung chuyển

Khi thiết kế trạm trung chuyển cần xác định rõ hoạt động tại trạm trung chuyển có Gồm cả công tác thu hồi vật liệu tái sinh hay không Nếu có, diện tích trạm trung chuyển phải đủ lớn để thu gom thải bỏ chất thải

1.2.7.2 Công suất trạm trung chuyển

Cả lượng chất thải rắn đưa về trạm trung chuyển và sức chứa của trạm trung chuyển phải được đánh giá một cách cẩn thận trong quá trình quy hoạch và thiết kế trạm trung chuyển Lượng chất thải đưa về trạm trung chuyển phải được tính sao cho các xe thu gom không phải chờ đợi quá lâu để đổ chất thải Do kinh phí đầu tư

thiết bị vận chuyển gia tăng nên cần phân tích cân bằng giữa chi phí trạm trung chuyển với chi phí hoạt động vận chuyển bao gồm cả thiết bị và nhân công Ví dụ

có thể đạt hiệu quả hơn khi tăng sức chứa của trạm trung chuyển và hoạt động ít xe vận chuyển bằng cách tăng thời gian làm việc hơn là sử dụng trạm trung chuyển nhỏ hơn và mua nhiều xe vận chuyển Công suất trạm trung chuyển cũng có thể thay đổi theo loại phương tiện sử dụng để chất thải lên xe vận chuyển Tuy vậy, thồng thường sức chứa của trạm trung chuyển không vượt quá thể tích chất thải rắn

sinh ra trong 3 ngày

1.2.7.3 Yêu cầu về thiết bị và các dụng cụ phụ trợ

Thiết bị và các dụng cụ phụ trợ sử dụng ở trạm trung chuyển phụ thuộc vào chức năng của trạm trung chuyển trong hệ thống quản lý chất thải rắn Một số thiết

bị cần sử dụng để đẩy chất thải vào xe vận chuyển hoặc để phân bố đều chất thải trên các xe vận chuyển, thiết bị để đập vụn và đầy chất thải vào phễu nạp liệu Một

số thiết bị khác cần dùng để phân bố chất thải và làm đồng đều tải lượng trên xe vận chuyển Chủng loại và số lượng thiết bị, dụng cụ yêu cầu thay đổi theo công suất của trạm

Cân là dụng cụ không thể thiếu được ở tất cả các trạm trung chuyển vừa và lớn

để có thể giám sát hoạt động của trạm và để xây dựng hệ thống dữ liệu công nghệ

và quản lý có ý nghĩa Cân cũng cần thiết khi trạm trung chuyển tính lệ phí dựa trên khối lượng chất thải Trạm cân cũng phải được trang bị điện thoại và hệ thống liên lạc hai chiều để nhân viên điều hành trạm cân có thể liên lạc với lái xe

1.2.7.4 Yêu cầu về môi trường

Tại các trạm trung chuyển cần lắp đặt hệ thống xử lý khí thải Cần xây dựng mái che, sử dụng lưới chắn để hạn chế hiện tượng bay các thành phần thải nhẹ theo gió Hoạt động của trạm trung chuyển cần phải được giám sát chặt chẽ, các chất thải rơi vãi cần được vệ sinh ngay không được để tích lũy lâu hơn 2 giờ Ở những trạm trung chuyển lớn cần xây dựng hệ thống xử lý nước thải sơ bộ trước khi thải bỏ vào

hệ thống thoát nước của khu vực Ở những vùng xa, cần xây dựng trạm xử lý nước thải hoàn chỉnh để xử lý nước rò rỉ sinh ra tại các trạm trung chuyển

1.2.7.5 Vấn đề sức khỏe và an toàn

Vấn đề sức khỏe tại các trạm trung chuyển liên quan đến sự hít phải bụi Để giảm nồng độ bụi trong khu vực chứa chất thải rắn ở trạm trung chuyển, người ta sử dụng biện pháp phun nước trong không gian phía trên hố chứa Các công nhân ở đây phải được trang bị mặt nạ chống bụi, các máy ủi làm việc trong hố chứa phải có cabin kín, được trang bị điều hòa không khí và các thiết bị lọc bụi Vì lý do an toàn, người dân không được đổ trực tiếp chất thải vào hố chứa ở các trạm trung chuyển lớn

1.2.8 Xác định vị trí trạm trung chuyển [8]

Nếu có thể, trạm trung chuyển cần được bố trí (1) gần khu vực dân, (2) dễ dàng tiếp cận với tuyến đường giao thông chính và các trạm điều phối xe, (3) ở những nơi có thể hạn chế mức thấp nhất những ảnh hưởng đến cộng đồng dân cư và môi trường do hoạt động của trạm trung chuyển, (4) ở những nơi mà việc xây dựng

và vận hành trạm trung chuyển sẽ có hiệu quả nhất Thêm vào đó, nếu vị trí trạm trung chuyển được sử dụng để xử lý chất thải rắn như thu hồi vật liệu và sản xuất năng lượng thì những hoạt động ngày phải được đánh giá, kiểm soát

Vì tất cả những yếu tố đã xem xét ở trên hiếm khi có thể thỏa mãn được đồng thời nên thường cần phải thực hiện phân tích cân bằng giữa các yếu tố này Việc phân tích đối vớ những trường hợp cần phải lựa chọn giữa một vị trí khả thi để dựng trạm trung chuyển

1.2.8.1 Lựa chọn vị trí dựa trên chi phí vận chuyển

Với những điều kiện lý tưởng, trạm trung chuyển cần đặt tại những nơi có chi phí vận chuyển thấp nhất Tuy nhiên, vấn đề khó khăn cho các cơ quan quản lý chất thải rắn là chi phí vận chuyển ngày càng trở nên ít quan trọng đối với việc lựa chọn

vị trí thích hợp để xây dựng trạm trung chuyển

1.2.8.2 Lựa chọn vị trí trạm trung chuyển dựa trên các cơ sở điều kiện giới hạn