Pháp luật về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con chưa thành nhiên trong trường hợp ba mẹ ly hôn

Trong những năm gần đây, cùng với những thay đổi về kinh tế - xã hội, quan hệ giữa con người với con người trong đó có quan hệ hôn nhân và gia đình HN&GĐ cũng bị tác động Mối quan hệ này

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Từ thời hoang sơ, tổ tiên của loài người đã có sự gắn kết giữa đàn ông và đàn bà nhằm mục đích duy trì nòi giống, thỏa mãn nhau về mặt cảm xúc trong tình yêu và hỗ trợ nhau về những nhu cầu vật chất trong đời sống hàng ngày

Mối quan hệ đó là mối quan hệ vợ chồng, được gọi là hôn nhân

Hôn nhân chính là mối quan hệ nền tảng để bắt đầu gia đình Gia đình là một khối thống nhất và gắn liền các thành viên với nhau, là nơi gắn kết các thành viên có mối quan hệ huyết thống, quan hệ hôn nhân hoặc có quan hệ nuôi dưỡng Gia đình chính là

tế bào của xã hội và gia đình cũng chính là nơi hình thành nên nhân cách của một con người

Từ xưa đến nay, gia đình luôn là tổ ấm mang lại giá trị hạnh phúc, sự bình yên trong đời sống cá nhân của mỗi thành viên trong xã hội Sự an bình của mỗi gia đình là tiền

đề quan trọng cho sự hình thành và phát triển nhân cách, là nền tảng để mỗi cá nhân vươn tới hoàn thiện, góp sức mình vào việc xây dựng xã hội phồn vinh, tiến bộ

Quan hệ gia đình là tổng hòa các quan hệ nhân thân và các quan hệ tài sản, các quan

hệ này có sự ràng buộc lệ thuộc lẫn nhau và tác động qua lại một cách hài hòa Trong một gia đình thực sự bền vững và hạnh phúc thì mỗi thành viên trong gia đình đều tìm thấy sự thỏa mãn nhu cầu về vật chất, tình cảm của mình Quan hệ tài sản giữa vợ chồng lại bắt nguồn từ quan hệ nhân thân giữa hai con người với đặc trưng là sự phát sinh quyền, nghĩa vụ khi họ kết hôn

Trong những năm gần đây, cùng với những thay đổi về kinh tế - xã hội, quan hệ giữa con người với con người trong đó có quan hệ hôn nhân và gia đình (HN&GĐ) cũng bị tác động

Mối quan hệ này thật sự không còn bền vững khi thế gi ới ngày một phát triển Xã hội ngày càng hiện đại, văn minh thì quan niệm của con người cũng dần bị thay đổi ở mọi khía cạnh, mọi lĩnh vực Cũng chịu sự tác động đó, quan niệm về tình yêu, hôn nhân

và gia đình cũng không còn là ngoại lệ

Hiện nay, các cặp đôi ly hôn nhau đã rất phổ biến, một số cặp ly hôn nhau chỉ sau vài tháng kết hôn Tình trạng ly hôn ngày càng nhiều đã trở thành nỗi lo ngại không thuộc

về riêng một quốc gia nào

Không phải quốc gia nào trên thế giới cũng đồng ý cho người dân của họ ly hôn, tùy theo phong tục hay chính sách của các quốc gia đó mà họ sẽ quy định về hôn nhân

theo các cách khác nhau Ly hôn không hẳn là tiêu cực, đối với một số trường hợp, ly hôn còn được xem là lối thoát duy nhất đối với những người trong cuộc

Tại các nước Âu Mỹ, tỷ lệ ly hôn luôn ở mức cao Ở nhiều nước châu Á, tỷ lệ ly hôn hiện cũng đã đuổi kịp các nước Âu Mỹ, đặc biệt Hàn Quốc hiện đã trở thành nước có

tỷ lệ ly hôn cao thứ ba toàn cầu

Đối với các quốc gia Châu Á: Theo số liệu thống kê của chính phủ Nhật, tỷ lệ ly dị là trên 36% vào năm 2010, với 253.353 cặp ly hôn Nhưng điều khiến cho các cặp vợ chồng Nhật khác biệt với những nước khác là: theo luật, cha mẹ không được chia sẻ quyền nuôi con Thay vào đó, chỉ một người được quyền giám hộ, thường là người mẹ đến khi đứa trẻ đó lớn khôn

Theo thống kê của Liên hợp quốc, những năm gần đây, tỷ lệ ly hôn ở nhiều quốc gia trên thế giới đều có xu thế gia tăng, trong đó có châu Á

Không nằm ngoài tình hình chung của thế giới, Việt Nam chúng ta đã rất quan ngại khi tỷ lệ ly hôn ngày càng gia tăng Điển hình có thời điểm, tỷ lệ án ly hôn ở một số tòa án cấp quận, huyện chiếm tới 50 - 60% án dân sự

Dù kết thúc hôn nhân đó diễn ra như thế nào hay kết quả ra sao thì chắn chắn điều không tránh khỏi là những người trong cuộc đều nhận lấy những tổn thương, dù đó là hai bên trong quan hệ hôn nhân hay con cái của họ

Mọi người trong chúng ta ai cũng hiểu được tác động nặng nề mà việc ly hôn của cha

mẹ gây ra cho con trẻ như: trẻ cảm thấy xấu hổ, buồn tủi, chán chường … dễ dẫn đến trẻ bị áp lực về tâm lý và có hành vi cư xử theo hướng tiêu cực gây ra ảnh hưởng cho chính trẻ, người thân và dẫn đến ảnh hưởng toàn xã hội Đặc biệt là đối với trẻ chưa thành niên, vì trong giai đoạn đầu đời, bất kỳ đứa trẻ nào cũng cần và có cái quyền được hưởng sự yêu thương chăm sóc của cả cha và mẹ Nếu thiếu đi một nửa của mái nhà thì việc dạy dỗ và uốn nắn con trẻ thật sự rất khó khăn

Như mọi người vẫn thường nói, trẻ em là mầm xanh của đất nước, là niềm hi vọng của tòan dân tộc Tuy nhiên, ngày nay, việc để trẻ phát triển một cách có ý nghĩa nhất, một cách tốt đẹp nhất đã trở thành một chuyện không hề dễ dàng Không phải là do xã hội, không phải là do trường lớp, mà là do sự tác động của chính gia đình, chính mái ấm

Do tính quan trọng, sự cấp thiết cũng như tính “xã hội” của việc ly hôn và những vấn

đề cần thiết phải làm để bảo vệ những mầm non của đất nước nên người viết xin chọn

chủ đề cho khóa luận tốt nghiệp của mình là: “Pháp luật về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên trong trường hợp cha mẹ ly hôn”

2 Tình hình nghiên cứu

Trong các giáo trình giảng dạy luật học tại các cơ sở đào tạo luật học ở nước ta những năm qua (giáo trình Luật dân sự Việt Nam, giáo trình Luật Hôn nhân và gia đình của Trường Đại học Luật Hà Nội…) cũng mới chỉ đề cập đến một lượng kiến thức cơ bản

và khái quát về vấn đề quyền và nghĩa vụ của cha mẹ và con sau khi ly hôn Một số sách tham khảo liên quan đến lĩnh vực Hôn nhân và gia đình (Hỏi đáp về Luật Hôn nhân và gia đình của một số tác giả như Nguyễn Thế Giai, Nguyễn Ngọc Điệp hoặc Trần Văn Sơn; một số vấn đề lý luận và thực tiễn về Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 của tác giả Nguyễn Văn Cừ và Ngô Thị Hường; bình luận khoa học Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam của tác giả Đinh Thị Mai Hương ) cũng mới chỉ đề cập một lượng kiến thức

cơ bản, phổ thông hoặc trích đăng phụ lục các văn bản liên quan đến vấn đề Hôn nhân

và gia đình Gần đây nhất là luận văn thạc sỹ đang được thực hiện của học viên Lê Thu Trang về vấn đề bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và trẻ em khi vợ chồng ly hôn theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000

3 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận được nghiên cứu trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về Nhà nước và pháp luật Thực hiện đề tài thông qua việc sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch

sử của chủ nghĩa Mác - Lênin về pháp luật, về quan điểm điều chỉnh các quan hệ HN&GĐ Đề tài còn được thực hiện bằng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phương pháp tổng hợp, phân tích để nghiên cứu các quy định của pháp luật hiện hành

về vấn đề bảo vệ quyền lợi của con khi cha mẹ ly hôn Các phương pháp so sánh, thống

kê, khảo sát, điều tra để vừa đối chiếu các quy định của pháp luật, các quan điểm khác nhau vừa thu thập xử lý số liệu nhằm làm sáng tỏ các vấn đề cần nghiên cứu

4 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của đề tài là phân tích, đánh giá việc áp dụng pháp luật bảo vệ quyền lợi của con trong các vụ việc ly hôn từ thực tiễn xét xử của Tòa Án Nhân Dân, đồng thời phát hiện những tồn tại, khó khăn, vướng mắc trong việc áp dụng pháp luật bảo vệ quyền lợi của con, trên cơ sở đó đề xuất phương hướng giải quyết

Và bài khóa luận này đã giúp người viết được thể hiện quan điểm của chính bản thân người viết về thực trạng ly hôn hiện nay trên Thế giới nói chung và nước ta nói riêng Nếu như các khóa luận hoặc các đồ án về vấn đề ly hôn và những quy định về bảo vệ con chưa thành niên khác chuyên chú trọng đến việc nâng cao hiệu quả những quy định mà pháp luật đã ban hành thì khóa luận này lại chú trọng đến những ảnh hưởng

mà con cái phải gánh lấy và sau đó nêu lên những kiến nghị nhằm lấp đầy những lỗ hổng của pháp luật hiện hành

Chương 2 có những nội dung chính như sau: Nêu lên thực trạng pháp luật và thực tiễn

áp dụng bảo vệ quyền lợi của con chưa thành niên khi cha mẹ ly hôn Đồng thời nêu lên những kiến nghị của người viết nhằm giảm thiểu tình trạng ly hôn hiện nay đang ở mức báo động đỏ Để kiến nghị có được tính khách quan hơn thì người viết đã nêu lên

cả những ưu điểm và nhược điểm của đề xuất đó

Và cuối cùng là phần kết luận của bài khóa luận

Chương 1 Khái quát về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên trong trường hợp cha mẹ ly hôn

1.1 Khái niệm về hôn nhân và ly hôn ở nước ta

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm hôn nhân

Khái niệm của hôn nhân

Theo hệ thống pháp luật Việt Nam, hôn nhân là một trong những cơ sở hình thành gia đình và gia đình lại chính là tế bào của xã hội, do đó hôn nhân là nền tảng để quyết định mức độ phát triển và an sinh xã hội Hôn nhân bền vững, gia đình mới bền vững

và xã hội mới phát triển Nhà nước Việt Nam đã xây dựng một hệ thống các quy phạm pháp luật hôn nhân và gia đình nhằm điều chỉnh mối quan hệ này

Khoản 1 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 giải thích: “Hôn nhân là quan hệ

giữa vợ và chồng sau khi đã kết hôn”

Hôn nhân là sự liên kết giữa một người đàn ông và một người đàn bà nhằm chung sống với nhau suốt đời, xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc và bền vững, đã được quy định cụ thể Điều 2, Điều 3 và Điều 19 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 Nhà nước đã dựa trên các tiêu chí sau đây để định nghĩa về hôn nhân:

- Để hạnh phúc và bền vững phải dựa trên cơ sở tình yêu giữa một nam và một nữ, hiện nay, pháp luật nước ta chưa công nhận hôn nhân đồng giới

- Khi có tình yêu, vợ chồng sẽ luôn mong muốn chung sống, gắn bó bên nhau suốt đời hạnh phúc và hòa thuận

- Tính chất bền vững suốt đời là đặc trưng của hôn nhân xã hội chủ nghĩa Ngoài ra, tính chất mối quan hệ hôn nhân một vợ một chồng cũng là đặc điểm đặc trưng của hôn nhân xã hội chủ nghĩa

- Việc kết hôn và ly hôn được tiến hành theo trình tự pháp luật quy định

- Các nghi lễ mang tính tôn giáo, phong tục tập quán không hề bị cấm mà nó chỉ mang tính cá biệt (tính chất cá nhân, không phổ biến)

- Để được công nhận là hôn nhân hợp pháp, việc đăng kí kết hôn phải tuân theo các quy định của pháp luật

Như vậy, theo Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam, hôn nhân là quan hệ giữa vợ và chồng sau khi đã thực hiện các quy định của pháp luật về kết hôn tại cơ quan đăng ký

kết hôn nhằm chung sống với nhau suốt đời và xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc, bền vững

Đặc điểm của hôn nhân ở Việt Nam

Đặc điểm của hôn nhân ở một quốc gia sẽ gắn liền với quy định pháp luật, phong tục, tập quán của quốc gia đó Tuy nhiên, ở mỗi hình thái kinh tế xã hội trong lịch sử, những quan điểm, những quy định về vấn đề này lại không giống nhau Bởi vì mỗi giai cấp thống trị đều đưa ra những quy định để bảo vệ tối đa cho giai cấp mình, cho chế độ của mình

C.Mác đã nói: Pháp luật là ý chí của giai cấp thống trị được đề lên thành luật1 Vì vậy, khi các hình thái kinh tế xã hội thay đổi theo hướng ngày càng tiến bộ thì vấn đề ly hôn ngày càng được nhìn nhận một cách tiến bộ hơn

Đặc trưng của quan hệ hôn nhân dưới chế độ phong kiến là tư tưởng trọng nam khinh

nữ, bảo vệ quyền gia trưởng của người đàn ông, chế độ đa thê và những quy định hà khắc, những căn cứ bất bình đẳng về ly hôn, hôn nhân chỉ là một thứ công cụ để bảo

vệ cho hệ tư tưởng của chế độ phong kiến cũng như lợi ích của giai cấp phong kiến

Nó chỉ là công cụ để người chồng có cơ hội tự cho mình quyền bỏ vợ với những lý do hết sức bình thường như không có con, ghen tuông, lắm lời… và lấy đi của người vợ quyền bỏ chồng khi cuộc hôn nhân đó chỉ còn là xiềng xích trói buộc, là một sự đau khổ dằn vặt về cả thể chất lẫn tinh thần

Trong xã hội tư sản, khi xã hội đã tiến lên một bước dài trong lịch sử, những quan hệ

về hôn nhân và gia đình cũng có sự phát triển đáng kể với những quy định như tự do yêu đương, hôn nhân một vợ một chồng, tự do ly hôn Tuy nhiên, nhìn vào bản chất vấn đề, những quy định trên vẫn không thoát khỏi hệ tư tưởng của giai cấp tư sản do bị rằng buộc bởi những quy định ngăn cấm của nhà làm luật Vì vậy, những quy định này

dù rất tiến bộ nhưng rất khó thực hiện trên thực tế, và chỉ mang tính hình thức Lê nin

đã nói: „„Dưới chế độ tư bản chủ nghĩa, quyền ly hôn cũng như tất cả mọi quyền dân

chủ khác, không loại trừ một quyền nào đều không thể thực hiện một cách dễ dàng được, nó lệ thuộc vào nhiều điều kiện, bị giới hạn, bị thu hẹp và có tính chất hình thức‟‟2.Như vậy, không cần quan tâm tới tình trạng cuộc hôn nhân, cuộc sống của một gia đình trong một thời gian dài đã diễn ra như thế nào, chỉ cần một bên có lỗi, cuộc hôn nhân đó có căn cứ chấm dứt Do đó,ly hôn đã không được phản ánh đúng bản chất của nó

1 Theo Mac-Anghen, Tuyển tập, Tập 1, Nxb Sự thật, H 1980, trang 262, 263

2 Lênin: Về một sự biếm hoạ chủ nghĩa Mác và về Chủ nghĩa kinh tế đế quốc, toàn tập, nxb Tiến Bộ, Matxcova,

1981, t.30, trang 166

Trong xã hội Xã Hội Chủ Nghĩa, khi pháp luật là ý chí số đông trong xã hội, quy định

về ly hôn đã phản ánh được đúng bản chất của vấn đề Nếu như hôn nhân là sự kết tinh của tình yêu và sự đồng thuận của hai bên nam nữ thì ly hôn là một lối thoát khi cuộc hôn nhân mà họ đã chọn là thực sự sai lầm Vì vậy, nó là cơ hội mới để người ta có thể làm lại cuộc đời, thoát khỏi đau khổ, bất hạnh

Kế thừa và thực hiện theo tư tưởng Mác- Lênin pháp luật nước ta quy định, hôn nhân hiện nay có những đặc điểm như sau:

Bảng 1.1: Các đặc điểm của hôn nhân

Thứ nhất: Hôn nhân là sự liên kết giữa một người nam và một người nữ- là hôn nhân một vợ một chồng

Dựa trên những quy định của Hiến Pháp, mối quan hệ hôn nhân được Luật Hôn nhân

và gia đình công nhận phải là mối quan hệ hôn nhân một vợ một chồng Đặc điểm này thể hiện rõ bản chất của mối quan hệ hôn nhân xã hội chủ nghĩa

Hôn nhân là sự liên kết giữa một người đàn ông và một người đàn bà Đó là hôn nhân một vợ một chồng3

3 Điều 2, 4,10 Luật Hôn nhân và gia đình 2014

1 vợ 1 chồng

2 bên bình đẳng trước pháp luật

Phải tuân thủ các quy định của

pháp luật

Cùng chung sống và xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến

bộ, hạnh phúc và bền vững

Tự nguyện của 2 bên

Có nghĩa là nếu 1 cặp đôi muốn đăng ký kết hôn thì họ phải đáp ứng được điều kiện tối thiểu nhất là họ phải là một cặp 1 nam -1 nữ Nước ta hiện nay chưa chấp nhận việc kết hôn đồng giới Đồng thời, mối quan hệ này là mối quan hệ một-một, chỉ có 1

vợ và 1 chồng

Đây là đặc điểm nói lên sự khác nhau cơ bản giữa hôn nhân xã hội chủ nghĩa và

hôn nhân phong kiến

Thứ hai: Hôn nhân là sự liên kết trên cơ sở tự nguyện của hai bên nam nữ

Theo Pháp luật về Hôn nhân và Gia đình 2014 có quy định để có thể kết hôn, người muốn kết hôn phải hội đủ ba điều kiện, bao gồm:

- Người muốn kết hôn phải có năng lực hành vi;

- Người muốn kết hôn phải đạt đến độ tuổi theo luật định;

- Đồng thời, người muốn kết hôn phải chấp nhận kết hôn một cách tự nguyện

Nam nữ khi tham gia mối quan hệ hôn nhân vợ chồng phải hoàn toàn tự nguyện Vào thời điểm kết hôn, hai bên phải tự nguyện, không bị cản trở, không bị lừa dối và không

bị cưỡng ép Sự tự nguyện phải xuất phát từ tình yêu giữa họ mà không bị chi phối bởi lợi ích kinh tế và lợi ích khác

Việc hai người kết hôn một cách tự nguyện được hiểu là trường hợp nam nữ xác lập quan hệ vợ chồng với nhau hoàn toàn tự do theo ý chí của họ Kết hôn là quyền chứ không phải nghĩa vụ Không thể có hôn nhân ngoài ý muốn của người kết hôn

Riêng đối với người không thể tự chủ hay nhận thức được những việc họ làm thì: Người mất năng lực hành vi dân sự không thể kết hôn Người đại diện người mất năng lực hành vi dân sự không có quyền cho phép người được đại diện kết hôn Đây là giải pháp khá riêng của Pháp luật Việt Nam, bởi trong luật của nhiều nước, người mất năng lực hành vi không mất năng lực pháp luật vẫn được kết hôn: Luật của Pháp thừa nhận rằng người mất năng lực hành vi vẫn có thể kết hôn một khi có ý kiến thuận lợi của bác sĩ điều trị và sự cho phép của gia đình

Đối với người mắc bệnh tâm thần : Nếu người không nhận thức được hành vi của mình quyết định việc kết hôn trong lúc không nhận thức được hành vi của mình, thì việc kết hôn không có giá trị do sự ưng thuận không tồn tại Mặc khác, nếu người không nhận thức được hành vi của mình quyết định việc kết hôn trong lúc đang tỉnh táo, thì việc kết hôn có giá trị Mặc dù, có thể sau đó, người này bị đặt trong tình trạng mất năng lực hành vi theo một quyết định của Toà án (nếu Toà án quyết định đặt

người này trong tình trạng mất năng lực hành vi, thì vợ (chồng) trở thành giám hộ đương nhiên);

Đối với người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự thì pháp Luật hôn nhân và gia đình hiện hành không cấm kết hôn đối với những người này Họ có thể tự mình quyết định việc kết hôn mà không cần phải có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật

Hiện nay, tại một số vùng ở nước ta, đa phần là nông thôn hoặc miền núi vẫn có xuất hiện tình trạng ép hôn, các cặp đôi phải kết hôn theo ý muốn của người khác chứ không phải do họ tự nguyện Họ có thể bị ép hôn theo mong muốn của gia đình, của người mà họ sẽ phải lấy người đó làm chồng hoặc vợ Cụ thể, ở các tỉnh như Nghệ An, Lạng Sơn, Lào Cai… thường xuyên có tình trạng các chàng trai bắt các cô gái về làm

vợ dù cô gái không đồng ý hay không đủ độ tuổi để phản đối và tình trạng này thường được gọi với cái tên “tục bắt vợ”hay tảo hôn

Trong 6 tháng đầu năm 2014, toàn tỉnh Sơn La đã có 255 đối tượng tảo hôn và 26 cặp kết hôn cận huyết thống; trong đó, riêng huyện Thuận Châu có hơn 190 trường hợp, chiếm gần 30% tổng số cặp vợ chồng đã kết hôn Đặc biệt, có những xã tỉ lệ tảo hôn trong độ tuổi từ 12 đến 17 lên đến 50% Điều đáng chú ý là tình trạng tảo hôn không chỉ xảy ra ở những địa bàn vùng sâu vùng xa, mà còn xuất hiện ngay ở những xã gần trung tâm huyện như xã Chiềng Ly hay Thôm Mòn (huyện Thuận Châu)4

Điều này đã vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc tự nguyện trong hôn nhân Chính quyền địa phương cần can thiệp kịp thời và có biện pháp chế tài đối với những hành vi vi

phạm Thứ ba: Các bên trong quan hệ hôn nhân hoàn toàn bình đẳng trước pháp luật

Quyền bình đẳng giữa nam và nữ về mọi mặt là một nguyên tắc hiến định

Hiến pháp sửa đổi 2013 cơ bản tiếp tục kế thừa các quy định của Hiến pháp năm 1992 Hiến pháp mới quy định các vấn đề chung, có tính nguyên tắc liên quan đến gia đình tại Điều 26 (công dân nam nữ bình đẳng về mọi mặt; Nhà nước có chính sách bảo đảm quyền và cơ hội bình đẳng giới; Nhà nước, xã hội và gia đình tạo điều kiện để phụ nữ phát triển toàn diện, phát huy vai trò của mình trong xã hội)

Pháp luật5 nước ta có quy định: Nam nữ có quyền kết hôn, ly hôn; hôn nhân theo nguyên tắc tự nguyện, tiến bộ, một vợ, một chồng, vợ chồng bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau; Nhà nước bảo hộ hôn nhân và gia đình, bảo hộ quyền lợi của người mẹ và trẻ

Quyền bình đẳng giữa hai bên không chỉ thể hiện trong thời điểm xác lập quan hệ hôn nhân mà còn được duy trì trong suốt thời gian duy trì quan hệ hôn nhân và ngay cả khi

vợ chồng ly hôn

Thứ tư: Các bên xác nhận quan hệ hôn nhân nhằm cùng chung sống và xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc và bền vững

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia

đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt Hạt nhân của xã hội là gia đình" Tư tưởng Hồ Chí Minh đã được Đảng và Nhà nước quán triệt trong Nghị quyết

của các kỳ Đại hội Đảng và trong các bộ luật liên quan, với các nội dung hướng tới việc củng cố vị trí, vai trò và chức năng của gia đình

Hôn nhân là sự liên kết giữ nam và nữ dựa trên cơ sở tình yêu và sự tự nguyện Đó là điều kiện để đảm bảo tính bền vững của hôn nhân Tính chất bền vững suốt đời là đặc trưng của hôn nhân Vì vậy, những trường hợp xác lập hôn nhân nhưng không phải để xây dựng gia đình mà để đạt được lợi ích nào đó của hai người thì sẽ không được pháp luật công nhận

Thứ năm: Các bên tham gia quan hệ hôn nhân phải tuân thủ các quy định của pháp luật

Cũng giống như khi kết hôn thì khi ly hôn cũng thế, đều phải đặt dưới sự kiểm soát của Pháp luật Thực tiễn đã chứng minh, gia đình yên ấm hạnh phúc là điều kiện, tiền

đề quan trọng cho sự hình thành, phát triển nhân cách của một con người, là điều kiện giúp sáng tạo đạt hiệu quả cao nhất

Pháp luật quy định vợ chồng có các quyền và nghĩa vụ với nhau, với con cái và các thành viên trong gia đình và với xã hội Do vậy, việc xác lập hay chấm dứt quan hệ hôn nhân phải tuân thủ theo các quy định của pháp luật và phải do cơ quan nhà nước

có thẩm quyền công nhân

1.1.2 Khái niệm, điều kiện ly hôn

Khái niệm của ly hôn:

Quan hệ hôn nhân với đặc điểm tồn tại lâu dài, bền vững cho đến suốt cuộc đời con người vì nó được xác lập trên cơ sở tình yêu thương, gắn bó giữa vợ chồng

Tuy nhiên, trong cuộc sống vợ chồng, vì những lý do nào đó dẫn tới giữa vợ chồng có mâu thuẫn sâu sắc đến mức họ không thể chung sống với nhau nữa, vấn đề ly hôn được đặt ra để giải phóng cho vợ chồng và các thành viên khác thoát khỏi mâu thuẫn gia đình Ly hôn là mặt trái của hôn nhân nhưng là mặt không thể thiếu được khi quan

hệ hôn nhân tồn tại chỉ là hình thức, tình cảm vợ chồng đã thực sự tan vỡ

Không ai bị ép buộc kết hôn, cũng như không có ai bị buộc phải duy trì quan hệ vợ chồng khi mối quan hệ đó thực sự tan rã, không còn cách cứu vãn Và dù kết hôn hay

ly hôn thì phải được đặt dưới sự kiểm soát chặt chẽ của Nhà nước

Ly hôn6 là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án

Ly hôn là chấm dứt quan hệ hôn nhân do Tòa án quyết định theo yêu cầu của vợ hoặc của chồng hoặc cả hai vợ chồng, hủy bỏ các trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm của hôn nhân và các ràng buộc dân sự khác Tòa án là cơ quan duy nhất có trách nhiệm ra phán quyết chấm dứt quan hệ hôn nhân của vợ chồng

Vấn đề ly hôn được quy định trong hệ thống pháp luật của mỗi quốc gia là khác nhau Một số nước cấm vợ chồng ly hôn (theo Đạo thiên chúa), bởi vì theo họ quan hệ vợ chồng bị ràng buộc thiêng liêng theo ý Chúa7

Cấm ly hôn hay hạn chế ly hôn đều trái với quyền tự do dân chủ của cá nhân

Theo pháp luật Việt Nam thì ly hôn là việc chấm dứt quan hệ hôn nhân (về mặt pháp lý) ngay trong lúc cả vợ và chồng đều còn sống hoặc đã chết Đây là biện pháp cuối cùng mà luật cho phép thực hiện trong trường hợp cuộc sống vợ chồng lâm vào tình trạng khủng hoảng mà không thể được khắc phục bằng bất kỳ biện pháp nào khác

Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực của Toà

án Việc ly hôn dẫn đến nhiều hệ luỵ liên quan đến quan hệ nhân thân và quan hệ tài sản

Tuy nhiên, Toà án giải quyết cho ly hôn dựa trên cơ sở hợp tình, hợp lý, đảm bảo quyền lợi chính đáng của mỗi bên, đặc biệt là quyền lợi của người phụ nữ và của trẻ

em Chính vì vậy, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 đã xây dựng những quy định thể hiện tính nhân đạo sâu sắc, trong đó có các quy định về những trường hợp không được ly hôn

Điều kiện ly hôn:

Cũng giống như khi kết hôn, phải thỏa mãn điều kiện8

mà pháp luật đưa ra thì mới được đăng ký kết hôn và được Nhà Nước bảo hộ cho cuộc hôn nhân đó thì khi ly hôn, các cặp vợ chồng cần phải thỏa mãn những điều kiện theo pháp luật quy định

6

Theo khoản 14 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014

7 Theo Một quốc gia cấm vợ chồng ly hôn, sự thật đằng sau thật cảm động, Lan Nguyễn, Báo điện tử Tầm nhìn, ngày 27/12/2017

8

Theo Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình năm 1014

Dù là đơn phương ly hôn hay thuận tình ly hôn thì cũng cần phải có đủ các điều kiện sau đây:

Tình trạng của vợ chồng trầm trọng9

Đời sống chung không thể kéo dài

Mục đích của hôn nhân không đạt được

Vậy để xác định tình trạng trầm trọng của vợ chồng, khi nào là đời sống chung không thể kéo dài hay mục đích của hôn nhân không đạt được thì cần phải dựa trên các căn

cứ nào?

Điều 8 Nghị quyết số 02/2000/NQ-HĐTP hướng dẫn một số nội dung Luật hôn nhân

và gia đình 2000 đã đưa ra hướng dẫn khá chi tiết về vấn đề này Tuy quy định này đã hết hiệu lực thi hành nhưng vẫn được sử dụng với tính chất định hướng trong thực tiễn xét xử Theo đó, dựa trên hướng dẫn này kết hợp với các chứng cứ mà các bên cung cấp, Hội đồng xét xử sẽ phải nhận định và đánh giá mức độ trầm trọng của hôn nhân làm cơ sở xin ly hôn theo yêu cầu của các bên Cụ thể như sau:

Đầu tiên, khi nào thì tình trạng của vợ chồng được xem là trầm trọng :

Tình trạng của vợ chồng được xem là trầm trọng khi:

- Vợ, chồng không thương yêu, quý trọng, chăm sóc, giúp đỡ nhau như: người nào chỉ biết bổn phận người đó, bỏ mặc người vợ hoặc người chồng muốn sống ra sao thì sống, đã được bà con thân thích của họ hoặc cơ quan, tổ chức, nhắc nhở, hoà giải nhiều lần

- Vợ hoặc chồng luôn có hành vi ngược đãi, hành hạ nhau, như thường xuyên đánh đập, hoặc có hành vi khác xúc phạm đến danh dự, nhân phẩm và uy tín của nhau, đã được bà con thân thích của họ hoặc cơ quan, tổ chức, đoàn thể nhắc nhở, hoà giải nhiều lần

- Vợ chồng không chung thuỷ với nhau như có quan hệ ngoại tình, đã được người vợ hoặc người chồng hoặc bà con thân thích của họ hoặc cơ quan, tổ chức, nhắc nhở, khuyên bảo nhưng vẫn tiếp tục có quan hệ ngoại tình;

Thứ 2, khi nào thì đời sống chung được xem là không thể kéo dài:

Để có cơ sở nhận định đời sống chung của vợ chồng không thể kéo dài được, thì phải căn cứ vào tình trạng hiện tại của vợ chồng đã đến mức trầm trọng như hướng dẫn tại điểm a.1 mục 8 Nghị quyết 02/2000/NQ-HĐTP Nếu thực tế cho thấy rằng sau khi đã được nhắc nhở, hoà giải nhiều lần, nhưng vẫn tiếp tục có quan hệ ngoại tình hoặc vẫn

9

Trầm trọng là tình trạng quá mức nghiêm trọng, có thể dẫn đến hậu quả tai hại Theo từ điển Tiếng Việt

tiếp tục sống ly thân, bỏ mặc nhau hoặc vẫn tiếp tục có hành vi ngược đãi hành hạ, xúc phạm nhau, thì có căn cứ để nhận định rằng đời sống chung của vợ chồng không thể kéo dài được

Thứ 3, mục đích của hôn nhân không đạt được:

Mục đích của hôn nhân không đạt được là không có tình nghĩa vợ chồng; không bình đẳng về nghĩa vụ và quyền giữa vợ, chồng; không tôn trọng danh dự, nhân phẩm, uy tín của vợ, chồng; không tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của vợ, chồng; không giúp đỡ, tạo điều kiện cho nhau phát triển mọi mặt

Vậy, phải thỏa mãn 3 điều kiện trên thì mới được pháp luật đồng ý cho ly hôn Việc pháp luật đặt ra các điều kiện để ràng buộc khi vợ chồng ly hôn cũng là một điều hoàn toàn hợp lý Tránh tình trạng ly hôn trở thành một phong trào và tỷ lệ ly hôn ngày càng tăng cao

Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực của Toà

án Việc ly hôn dẫn đến nhiều hệ luỵ liên quan đến quan hệ nhân thân và quan hệ tài sản

Tuy nhiên, Toà án giải quyết cho ly hôn dựa trên cơ sở hợp tình, hợp lý, đảm bảo quyền lợi chính đáng của mỗi bên, đặc biệt là quyền lợi của người phụ nữ và của trẻ

em Chính vì vậy, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 đã xây dựng những quy định thể hiện tính nhân đạo sâu sắc, trong đó có các quy định về những trường hợp không được ly hôn:

Thứ nhất10, căn cứ pháp luật quy định: “Chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi”

Quy định trên, chỉ áp dụng trong trường hợp vợ có thai hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi thì người chồng mới bị hạn chế quyền yêu cầu xin ly hôn Trong trường hợp này, tòa án sẽ không thụ lý đơn xin ly hôn của người chồng Người chồng phải đợi đến khi người vợ sinh con xong và đứa trẻ trên 12 tháng tuổi mới được tiếp tục xin ly hôn Tuy nhiên, quy định này chỉ hạn chế quyền ly hôn của người chồng Có nghĩa là nếu người vợ làm đơn xin ly hôn, mặc dù đang có thai hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi, thì tòa án vẫn thụ lý, giải quyết như những trường hợp bình thường khác

Đây được xem như là một trong những quy định của pháp luật bảo vệ quyền lợi của bà

mẹ và trẻ sơ sinh Để tránh trường hợp người chồng muốn rũ bỏ trách nhiệm đối với

Thứ hai11, không có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được

Phân loại ly hôn

Đầu tiên, ly hôn có yếu tố nước ngoài: tại Điều 127 Ly hôn có yếu tố nước ngoài Thứ hai, ly hôn trong nước: có 2 hình thức: do một bên đơn phương yêu cầu hay cả hai cùng thuận tình ly hôn

- Đối với thuận tình ly hôn: cả 2 vợ chồng có mong muốn và có nhu cầu ly hôn, nên sẽ

áp dụng quy định tại Điều 55 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 :” … thỏa thuận về việc chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thì Tòa án công nhận thuận tình ly hôn…”

- Đối với yêu cầu ly hôn từ 1 bên, sẽ áp dụng quy định tại Điều 56 Ly hôn theo yêu cầu của một bên:”…khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được”

1.1.3 Tình trạng ly hôn hiện nay

2 Bồ Đào Nha - có 68% số cặp đôi ly hôn nhau, họ đã được chính quyền cho ly hôn từ hơn 1 thế kỷ trước, và tỷ lệ ly hôn không những giảm mà còn càng ngày càng tăng lên qua các năm Được xếp có tỷ lệ ly hôn cao thứ 2 Thế giới

3 Hungary - 67% là tỷ lệ ly hôn ở quốc gia này, việc pháp luật quy định nếu như một trong hai bên chứng minh được hôn nhân đã đổ vỡ thì họ sẽ được cho phép ly hôn cũng khiến tỷ lệ ly hôn tăng ngày càng nhiều Và được xếp thứ 3 Thế giới

Ở Việt Nam

Theo thống kê của Tòa án nhân dân tối cao, tình trạng ly hôn ở Việt Nam có xu hướng tăng mạnh trong những năm gần đây Riêng trong năm 2010, nước ta có gần 88.000 vụ

ly hôn, tăng hơn 9.700 vụ so với năm 2009

“Theo thống kê của TAND Q Hải Châu (Đà Nẵng), trong 3 tháng đầu năm 2017 đã thụ lý 361 hồ sơ xin ly hôn, tăng 88 vụ so với cùng kỳ năm trước Số vụ ly hôn trong các gia đình trẻ tăng đáng kể, trên 60% số vụ ly hôn thuộc về các cặp vợ chồng từ 22-

30 tuổi, nhiều vụ ly hôn khi mới kết hôn từ 1-5 năm

Theo số liệu thống kê của VKS thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình, năm 2012 đơn

vị đã thụ lý 216 vụ ly hôn, năm 2013: 231 vụ và từ tháng 01 đến tháng 8 năm 2014 đã

có tới 180 vụ”13

Trong khi ở Thành phố Hồ Chí Minh thì cứ 7 cặp kết hôn lại có 1 cặp ly hôn và xuất hiện ở mọi lứa tuổi như những cặp đôi kết hôn đã lâu và những cặp đôi mới kết hôn

Bảng 1.2 Số liệu giải quyết ly hôn tại Tòa án Nhân dân huyện Củ Chi 2014-2017

Theo số liệu thống kê của Toà án nhân dân thành phố Ninh Bình, trong 6 năm qua (từ năm 2012 đến năm 2017), Tòa án thành phố thụ lý 1.360 vụ việc ly hôn Số vụ án hôn nhân và gia đình tăng dần hàng năm, năm 2012 thụ lý 158 vụ, đến năm 2017 thụ lý

255 vụ; tính trung bình trong 6 năm, mỗi năm thành phố có 227 vụ ly hôn

13

Báo mới, ngày 04-04, Án ly hôn tăng cao

Số vụ ly hôn ở Ninh Bình chiếm tỷ lệ trên 45% tổng số vụ việc dân sự Tòa án thụ lý Điều đáng nói là, độ tuổi ly hôn ngày càng trẻ hóa, cụ thể là: Độ tuổi từ 18 đến 30 tuổi

từ 52 vụ tăng lên 75 vụ; số vụ án ly hôn có con chưa thành niên từ 98 vụ tăng lên 157

vụ Qua công tác thụ lý án ly hôn cho thấy, tỷ lệ người vợ đứng đơn ly hôn thường cao gấp gần 2 lần so với người chồng, chiếm khoảng gần 80%; số vụ ly hôn có con chưa đến tuổi thành niên chiếm trên 50%

Tòa Án Nhân Dân Thành phố Cẩm Phả, Tỉnh Quảng Ninh đã thụ lý 544 án hôn nhân gia đình, trong đó: người vợ đứng đơn chiếm 75% và người chồng đứng đơn chiếm 25%, từ 20 đến 30 tuổi chiếm 20%, từ 30 đến 40 tuổi chiếm 70%, từ 40 tuổi trở lên chiếm 5%14

Từ đó, ta có thể nhận thấy vệc nước ta phát triển và hội nhập với các quốc gia phát triển cũng có cả những mặt tiêu cực và tích cực Cùng với sự đi lên của nền kinh tế nước nhà thì suy nghĩ của người dân ta về hôn nhân đã thay đổi và không còn như trước, làm cho ý nghĩa về hôn nhân không còn được trân trọng và tỷ lệ ly hôn ngày càng tăng cao

1.2 Nguyên nhân và hậu quả của ly hôn

Các nhà xã hội học đã chỉ ra 4 nguyên nhân chính dẫn tới ly hôn Mâu thuẫn về lối sống chiếm gần 28%; ngoại tình 25%; kinh tế 13% và bạo lực gia đình gần 7% Tại TP HCM, theo số liệu trung tâm tư vấn giáo dục tâm lý thể chất, hiện cứ bình quân 2,7 cặp kết hôn thì có 1 cặp ly hôn Độ tuổi ly hôn dưới 35 tuổi chiếm tỷ lệ 30% và năm sau cao hơn năm trước

Nguyên nhân gây ra ly hôn

Do tranh cãi, xung đột, mâu thuẫn và bạo hành gia đình

Đầu tiên, phải kể tới mâu thuẫn, xung đột và ngược đãi: mâu thuẫn, xung đột, bạo lực kéo dài, triền miên từ năm này sang năm khác giữa hai vợ chồng cũng là một loại nguyên nhân dẫn đến ly hôn Mâu thuẫn, xung đột và bạo lực chính là các giai đoạn liền kề của một quá trình mà hậu quả của quá trình này chính là sự kết thúc của một gia đình

Trong những gia đình loại này, ban đầu nạn nhân của bạo lực gia đình không nghĩ và tính đến việc ly hôn Họ có xu hướng chịu đựng để con cái có cả bố và mẹ Chỉ đến khi họ không chịu đựng được nữa, ý thức về sự tự do, quyền bình đẳng, hạnh phúc trong họ được thức tỉnh, họ thấy được những ảnh hưởng tiêu cực của bạo lực gia đình

14 Theo Báo cáo số 179/BC-TA về công tác xét xử và hoạt động của Hội thẩm nhân dân năm 2017 của Tòa Án Nhân Dân Thành phố Cẩm Phả, Tỉnh Quảng Ninh

đối với trẻ và bản thân, lúc đó họ sẽ ly hôn Ly hôn được xem như là một giải pháp giải phóng chính bản thân họ và con cái họ

Ở Việt Nam, nghiên cứu quốc gia về bạo lực gia đình đối với phụ nữ công bố năm

2010 cho thấy 34% phụ nữ đã từng kết hôn cho biết họ đã từng bị chồng mình bạo hành thể xác hoặc tình dục, 58% phụ nữ chịu ít nhất một trong ba dạng bạo lực về thể xác, tình dục hoặc tinh thần ít nhất một lần trong đời

Theo thống kê của Sở VH-TT Đà Nẵng, từ 2009-2013, Đà Nẵng xảy ra hơn 1.100 vụ bạo lực gia đình, trong đó hơn 90% nạn nhân là phụ nữ và trẻ em gái

“Những vụ án mạng liên quan đến bạo lực là hồi chuông cảnh tỉnh cho tất cả chúng ta Chúng ta không thể thờ ơ với tình trạng bạo lực đang hằng ngày, hằng giờ xảy ra và cướp đi sinh mạng của những phụ nữ và những đứa trẻ vô tội”15

Pháp luật Việt Nam quy định thế nào về hành vi bạo lực gia đình?

Bạo lực gia đình16 là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình Thực tế hiện nay, hành vi bạo lực gia đình diễn ra khá phổ biến ở Việt Nam Hành vi bạo lực gia đình cũng là một trong những căn cứ để giải quyết ly hôn

Quan hệ trước hôn nhân dẫn đến mang thai

Nguyên nhân thứ 2 dẫn đến các cặp đôi trẻ ly hôn là do họ có quan hệ tình dục dẫn đến mang thai nên phải kết hôn khi còn quá trẻ Đây cũng là một nguyên nhân gốc khiến tình trạng ly hôn ngày càng tăng

Kết quả nhiều khảo sát cho thấy thế hệ thanh thiếu niên ngày càng có quan hệ tình dục sớm Nếu như năm năm trước, tuổi quan hệ lần đầu ở nam giới là 20, nữ là 19,4 thì nay độ tuổi này đã giảm còn 18,2 ở nam và 18 ở nữ Kết quả khảo sát cũng cho thấy sự tồn tại của tình dục trước hôn nhân trong nam/nữ chưa lập gia đình ở nhóm tuổi 14-17,

là 42% nam và 37% nữ, con số tương ứng ở nhóm tuổi 22-25 là 57% nam và 52% nữ Trong một cuộc nghiên cứu17 đối với người dân Mỹ, theo đó khi được hỏi: ông bà có đồng ý rằng tình dục không hôn nhân là không đúng xét về mặt luân lý hay không? có 50% số người trả lời đồng ý và 46% không đồng ý, có 3% người trả lời không biết và 1% từ chối trả lời câu hỏi 83% đồng ý quan hệ tình dục không hôn nhân là điều tội lỗi

15

Bà Hoàng Thị Thu Hương, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ TP Đà Nẵng

16 Gồm những hành vi được quy định cụ thể tại Điều 2 Luật phòng chống bạo lực gia đình

17 Một nghiên cứu có tên Sex Education in America (Giáo dục giới tính tại Mỹ) do Trường quản trị John F Kennedy thuộc Đại học Harvard phối hợp với National Public Radio tiến hành năm 2003

Việc quan hệ trước hôn nhân dẫn đến tỷ lệ mang thai trước hôn nhân rất cao.Để đứa trẻ có gia đình trọn vẹn, để bảo vệ danh tiếng của cả gia đình hai bên, đặc biệt là gia đình cô gái thì họ phải chọn con đường duy nhất chính là đi đến kết hôn

Nếu như các cặp đôi khác kết hôn trong một trạng thái hân hoan chào đón thì các cặp đôi có thai trước hôn nhân thì lại trong một tư thế bị động, họ kết hôn với tâm trạng nặng nề khi đối diện với họ là trách nhiệm duy trì một gia đình và trách nhiệm to lớn hơn cả là nuôi dưỡng, dạy dỗ đứa con của họ Họ bị động cả về mặt tinh thần lẫn kinh

tế

Ở độ tuổi thanh xuân nhất của đời nguời thì họ lại vội vã tìm bến đỗ cho cuộc đời mình Họ kết hôn khi còn quá trẻ nên họ bị khuyết nhiều kỹ năng xây dựng gia đình và giữ gìn hạnh phúc gia đình

Áp lực về công việc, về việc chăm lo cho con cái, gánh nặng kinh tế

Cuộc sống hôn nhân của những năm đầu tiên thường là áp lực, căng thẳng cho nhau nếu như cả hai không biết dung hòa, nhún nhường và hạ thấp cái tôi của mình xuống

Áp lực về mọi mặt cũng là một phần khiến các cuộc hôn nhân tan vỡ Cả hai vợ chồng đều có thể gặp áp lực sau khi kết hôn ví dụ như: áp lực về tài chính; cách chăm nuôi con, áp lực về cân bằng công việc sau khi có con

Đối với các cặp đôi kết hôn sớm, việc khiến họ cảm thấy có áp lực chính là gánh nặng

về tài chính, về kỹ năng giải quyết mâu thuẫn trong quan hệ hôn nhân, giữ gìn mối quan hệ hài hòa với hai bên nội ngoại

Còn các cặp đôi đã kết hôn được một thời gian và có con thì áp lực lớn nhất của họ chình là việc chuẩn bị về tài chính cũng như những thứ cần thiết để chào đón con họ ra đời và tiền đề để đứa trẻ được phát triển một cách tốt nhất

Thiếu kỹ năng sống khi kết hôn

Nhiều khi việc thiếu kỹ năng tổ chức cuộc sống gia đình làm mọi việc cứ rối bời lên, mâu thuẫn vợ chồng phát sinh Khi đó bố mẹ chồng (hoặc chị chồng khó tính („bà cô‟), rồi bố mẹ vợ can thiệp Mâu thuẫn gia đình cứ thế trở nên gay gắt, chuyển thành mâu thuẫn giữa con dâu và mẹ chồng, con rể với bố mẹ vợ hoặc mâu thuẫn giữa bố mẹ hai bên, giữa chị chồng và em dâu Đã vậy, thay vì kiềm chế, các bên lại xúc phạm lẫn nhau, tình nghĩa thông gia chẳng còn Không ít cặp vợ chồng ly hôn nhau vì những mâu thuẫn „bên ngoài‟, chứ không phải mâu thuẫn giữa họ

Nhiều cặp vợ chồng đưa nhau ra tòa đòi ly hôn với lý do rất chung chung 'không hợp nhau' Nhưng thực tế cho thấy họ chia tay là do một hoặc cả hai bên không biết cách xây dựng cuộc sống gia đình

Cuộc sống gia đình sẽ trở nên hạnh phúc nếu vợ chồng cùng biết cách xây dựng Ngược lại, do thiếu kỹ năng sống chung, khi việc chăm sóc con cái và sinh hoạt bị đảo lộn, vợ chồng ganh tỵ nhau từ những việc nhỏ như nấu ăn, rửa bát, đón con Lời qua tiếng lại diễn ra thường xuyên, dần dần đầu độc cuộc sống gia đình Mâu thuẫn cứ đầy theo năm tháng cho đến khi cả hai đều cảm thấy quá mệt mỏi và mong muốn thoát khỏi nhau

Không thông cảm về công việc cho nhau

Trước khi kết hôn, đôi khi người vợ/chồng không băn khoăn về chuyện nửa kia làm nghề gì Nhưng khi đã thành hôn, thì đó lại là vấn đề không nhỏ Ví như vợ làm lễ tân khách sạn, chồng làm nghề y hoặc xây dựng… Việc bên này thường xuyên phải đi sớm về khuya, trực qua đêm, hoặc vắng nhà lâu ngày cũng như giao tiếp với người khác giới… dẫn đến bên kia không hài lòng, thậm chí bức xúc, ảnh hưởng đến tình cảm vợ chồng Sự thiếu cảm thông, khác biệt nghề nghiệp dẫn đến tranh cãi, quan hệ

Có sự khác nhau về giới trong ngoại tình và ly hôn Đàn ông ngoại tình dẫn đến ly hôn thấp hơn phụ nữ ngoại tình dẫn đến ly hôn Phụ nữ có thể dễ dàng bỏ qua sự không chung thủy của đàn ông ngược lại người đàn ông rất khó chấp nhận sự phản bội của phụ nữ Khi người phụ nữ ngoại tình họ đã hình dung ra trước hậu quả của nó với gia đình, do vậy họ sẽ dễ chấp nhận việc ly hôn hơn

Và còn rất nhiều nguyên nhân khác dẫn đến tình trạng ly hôn ở các cặp vợ chồng trong thời đại hiện nay

1.2.2 Hậu quả của ly hôn:

Hậu quả ly hôn gây ra cho vợ chồng

Dù ít hay nhiều thì việc ly hôn cũng tác động tới hai bên trong quan hệ hôn nhân, một

“hậu quả” khác của ly hôn mà chính người trong cuộc hiểu rõ hơn ai hết, đó là “dư chấn tâm lý nặng nề” in hằn trong mỗi người

Không thể phủ nhận ly hôn thực sự là một dấu mốc bi kịch trong cuộc đời, bởi sau ly hôn, người ta không chỉ phải đối mặt với gánh nặng kinh tế do khối tài sản chung đã chia đôi…, với nỗi lo toan cho con cái, sự trăn trở khi bắt đầu lại cuộc đời mà hơn hết, còn là nỗi buồn, sự hoang mang và nỗi cô đơn đến đáng sợ

Đó là nguy cơ chán chường, tuyệt vọng, trầm cảm và dẫn đến giảm tuổi thọ

Những hậu quả của ly hôn có sự khác biệt về giới:

Đối với phụ nữ sau khi ly hôn thường sẽ thiệt thòi hơn so với nam giới Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, người phụ nữ khi ly hôn có thể sẽ phải đối mặt với những khó khăn

về tài chính do phải tự bươn trải kiếm tiền để trang trải cho cuộc sống, và thường thì khi ly hôn phụ nữ sẽ là người nuôi con cái Cùng với đó, những người phụ nữ ly hôn thường có khả năng tái giá thấp hơn so với đàn ông

Từ chỗ ít cơ hội cộng thêm nỗi sợ, sự thất vọng, mất niềm tin vào đàn ông, rất nhiều người phụ nữ đã bỏ qua cơ hội tìm lại hạnh phúc lứa đôi cho phần đời còn lại của mình Đa số họ lấy công việc và đứa con làm niềm vui, xác định sống vì con Bên cạnh

đó, người đàn ông sau khi chia tay cũng mang một gánh nặng tâm lý không nhỏ

Tuy người chồng vẫn phải có trách nhiệm phụ cấp cho việc nuôi con, nhưng gánh nặng chính trong việc này vẫn đè nặng lên người phụ nữ hơn khi họ trực tiếp lãnh sướng quyền nuôi con cái

Tuy nhiên, những cặp vợ chồng trong đó bố mẹ chồng hoặc bố mẹ vợ trước đây đã từng ly dị thì khả năng “lịch sử ly hôn” lặp lại là rất cao, lên đến 2 lần Tỷ lệ này sẽ tăng lên 3 lần nếu cả hai vợ chồng đều là con của những gia đình ly dị trước đây18

Gây ra cho con chung của vợ chồng

Bà Bùi Thị Kiều, giáo viên tư vấn tâm lý Trường THPT Marie Curie, TP.HCM cho biết, bà thường nhận được rất nhiều thắc mắc, giãi bày của các em qua tin nhắn, qua facebook… và có tới 90% vướng mắc của học sinh xuất phát từ mâu thuẫn trong quan

hệ gia đình Đặc biệt khi tỷ lệ bố mẹ ly hôn ngày càng cao, các em càng có nhiều áp lực về tâm lý Thậm chí, trường này đã thống kê một lớp có tới 50% bố mẹ ly hôn khiến các em chịu những cú sốc về tinh thần rất lớn

Kết quả kiểm tra sàng lọc của Trường THPT Marie Curie cho thấy, những học sinh có nguy cơ cao trầm cảm, tự tử chiếm tới 5-10% học sinh toàn trường Được biết, kết quả này vẫn đúng trong 3 năm liên tục nhà trường tiến hành kiểm tra sàng lọc

Khi một cuộc hôn nhân tan vỡ, ngoài những người trong cuộc thì chắn chắn những đứa con của họ sẽ phải hứng chịu những tác động rất lớn từ việc cha mẹ của chúng ly hôn

18

Kết quả nghiên cứu của chuyên khoa Gia đình & Người Tiêu dùng thuộc Đại học Utah (Hoa Kỳ),

Những đứa trẻ lớn lên trong một gia đình bố mẹ chia tay nhau thường bị chấn thương tâm lý rất nặng, nhất là nếu chúng còn nhỏ

Hình 1.3: Các cột mốc tuổi của con chưa thành niên

Từ 3 đến 6 tuổi: Ở độ tuổi này, trẻ vẫn chưa nhận thức được chuyện gì đang xảy ra

với gia đình mình Trẻ lo lắng cha mẹ sẽ rời bỏ mình và nghĩ trẻ chính là nguyên nhân

mà cha mẹ không muốn ở cùng nhau Trẻ sẽ học kém hơn và mất ngủ thường xuyên hoặc giật mình giữa đêm

Từ 6 đến 9 tuổi: Trẻ ở tuổi này vẫn không chấp nhận được sự thật rằng cha mẹ mình

đã ly hôn và tương tự như trẻ từ 3 đến 6 tuổi, trẻ từ 6 đến 9 tuổi vẫn nghĩ mình là nguyên nhân mà cha mẹ không ở cùng nhau Trẻ sẽ không tự làm một số việc trước đây mà trẻ vẫn hay làm nhằm thu hút sự quan tâm của cha mẹ

Từ 9 đến 12 tuổi: Ở độ tuổi này, trẻ đã bắt đầu chấp nhận việc gia đình mình tan vỡ,

nhưng lại bắt đầu phát sinh một số vấn đề khác Trẻ mất niềm tin vào cha mẹ, vào bản thân và cuộc sống, chúng đau khổ và xấu hổ, sau đó sẽ thu mình lại Nếu trẻ nam bắt đầu hung hăng, ngang bướng và ngỗ ngược hơn thì trẻ nữ sẽ thu mình lại, và bắt đầu

có dấu hiện đầu tiên của trầm cảm

Không còn hưởng được tình thương đầy đủ của cả bố mẹ, không còn được bố mẹ chăm lo như trước, đối với trẻ mà nói, đó là một sự thiệt thòi rất to lớn Chúng sẽ mất định hướng và cảm thấy mất mát nhưng chúng lại không thể lên tiếng để nói lên quan điểm của chính mình

Với những gia đình chỉ còn một bố hoặc một mẹ thì sự kiểm soát, uốn nắn này sẽ trở nên khó khăn hơn Từ đó dẫn đến sự mất cân đối trong tiến trình phát triển tâm lý của con cái Hệ quả dễ thấy là có những bé trở nên hung hăng, hiếu chiến trong khi những trẻ khác có thể rụt rè và tự ti trước cuộc sống

Dẫn đến những đứa trẻ khi sống thiếu tình thương như vậy có khả năng học hành sa sút hơn so với những bạn bè cùng trang lứa Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, chúng

có khả năng vướng vào các tệ nạn xã hội và vi phạm pháp luật cao hơn như trộm cắp,

cờ bạc, đánh nhau…

Thiệt thòi nhất là những đứa con khi phải chứng kiến bố mẹ chúng chia tay nhau.Về mặt xã hội thì vấn đề ly hôn ngày càng gia tăng sẽ làm cho giới trẻ, nhất là đối với những đứa con sống trong gia đình có bố mẹ ly hôn thường ngày phải chứng kiến cảnh

bố mẹ cãi nhau, đánh chửi nhau sẽ làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng phát triển nhân cách của chúng, các em có xu hướng lo sợ và né tránh việc kết hôn Điều đó

sẽ dẫn đến những nguy cơ về sức khỏe tình dục không an toàn và làm gia tăng các tệ nạn xã hội như mại dâm

Chưa kể đến việc các bên dùng con làm công cụ trả thù lên người kia như là nói xấu người còn lại cho con nghe, tiêm nhiễm điều xấu về cha/mẹ của chúng vào đầu chúng

Và trong khi người lớn hả hê thì họ lại không ngờ rằng, chính mình đã vừa làm một việc khiến tâm hồn con của họ bị tổn thương

“Theo nghiên cứu của Tiến sĩ Nguyễn Minh Hòa (giảng viên trường đại học Khoa học

xã hội và Nhân văn thành phố HCM), trên 70% gia đình trẻ tan vỡ khi đã có con khiến cho mỗi năm có tới 50.000 trẻ em chịu cảnh thiếu cha hoặc mẹ Và có khoảng 30% trẻ

em bỏ nhà đi bụi xuất phát từ những cuộc ly hôn này”19

Chưa kể đến trẻ sẽ tìm đến cái chết để giải thóat cho chính cuộc đời của mình vì chúng còn khá non nớt và một phần rất lớn là do không được nói lên những gì mà chúng muốn nói Ở độ tuổi đang có những thay đổi về mặt tâm lý và phải chịu những cái bất hạnh như vậy, dễ làm trẻ có hiện tượng trầm cảm và sẽ nghĩ về cái chết để giải quyết

mọi chuyện

Ảnh hưởng chung lên con chưa thành niên

Đối với trẻ vị thành niên, giai đoạn đứng trước ngưỡng cửa của cuộc đời luôn là thời

kỳ rất khó khăn Để trưởng thành, các em phải có tính độc lập, biết tạo ra và nắm bắt các cơ hội trong cuộc sống Trong tình cảm, các em phải có khả năng thiết lập được những mối quan hệ mật thiết, chân thành và biết cách nuôi dưỡng, giữ gìn nó Gia đình

là nơi cung cấp cho trẻ sức mạnh và những kỹ năng đó, là nơi tạo ra hình mẫu định hướng cho các quan hệ khác giới sau này

Khi tổ ấm gia đình bị tan vỡ, có thể làm cho trẻ mất đi niềm tin vào tình cảm tốt đẹp của con người, đồng thời thiếu các kĩ năng để xây dựng các mối liên hệ tình cảm tích cực với người khác, đặc biệt là người khác giới

19

Theo Ly hôn trẻ: Hậu quả của yêu sớm - kết hôn vội, Báo Thể Thao và Văn hóa, Eva

Thông thường, người ta cho rằng, trẻ em trong các gia đình ly hôn được chia làm 2 nhóm:

Nhóm thứ nhất gồm những trẻ mà sự kiện ly dị của cha mẹ ảnh hưởng lớn đến sự phát triển tâm lý của chúng Chúng ít nhận được sự quan tâm, giúp đỡ, sự chăm sóc của bố

mẹ nên ít thành công trong cuộc sống, thậm chí có một số rơi vào các tệ nạn xã hội, phạm pháp

Nhóm thứ hai gồm những trẻ mà sự kiện ly dị của bố mẹ hầu như không ảnh hưởng đến trẻ Chúng vẫn học hành giỏi và thành đạt trong cuộc sống

Cha mẹ đóng vai trò rất quan trọng trong việc trang bị cho con cái của họ cả tri thức về chuẩn mực đạo đức cũng như hình thành được những tình cảm mang tính đạo đức Nếu thanh, thiếu niên được gia đình giáo dục đạo đức một cách đầy đủ từ khi còn nhỏ thì những nhận thức về thiện và ác, lương tâm, danh dự, sẽ giúp họ kiềm chế những

ý muốn thực hiện hành vi tiêu cực

Tính tình thất thường, hung hăng

Không phải ngẫu nhiên khi sự phát triển tâm sinh lý của bất kỳ đứa trẻ nào cũng đều cần sự giáo dục mang tính cương nhu tuỳ lúc của bố mẹ (mỗi người giữ một vai trò nghiêm khắc và dỗ dành nhất định) Với những gia đình chỉ còn một bố hoặc một mẹ thì sự kiểm soát, uốn nắn này sẽ trở nên khó khăn hơn Từ đó dẫn đến sự mất cân đối trong tiến trình phát triểntâm lý của con cái Hệ quả dễ thấy là có những bé trở nên hung hăng, hiếu chiến trong khi những trẻ khác có thể rụt rè và tự ti trước cuộc sống Cảm giác mất mát, bị ruồng bỏ

Khi bố mẹ ly dị, đứa trẻ buộc phải sống với một trong hai người Dù ở vào lứa tuổi nào, đứa con cũng sẽ có cảm giác mất mát và thiếu thốn về mặt chăm sóc tinh thần Tệ hơn, bé có thể cảm thấy bị ruồng bỏ nếu người bố hoặc mẹ còn lại không thường xuyên ghé thăm, hỏi han Những trò chơi hay thói quen trước đây với bố hoặc mẹ sẽ không còn nữa, thay vào đó sẽ là một cảm giác trống vắng và hụt hẫng trong tâm hồn non nớt của trẻ

Ảnh hưởng tới việc học hành

Với nhiều gia đình, sự kiện ly hôn có thể kéo theo việc bé con phải chuyển chỗ ở hoặc nơi học hành Nếu bé may mắn không phải chuyển trường và làm quen lại thầy cô, bạn

bè mới thì những trêu ghẹo vô ý từ bạn cùng lứa về tình trạng “thiếu cha” hoặc “vắng mẹ” có thể làm trẻ sợ đến trường Ngoài ra, những môn học có thể tham vấn ý kiến từ

bố hoặc mẹ như trước đây cũng bị gián đoạn càng làm cho tình hình học hành của bé thêm phần nghiêm trọng

Theo thống kê của Hội Nghiên cứu Trẻ em Quốc gia của Mỹ (National Survey of Children) đối với trẻ trong các gia đình ly dị, trung bình 15% trẻ bị ức hiếp ở trường;

13% bé sẽ bỏ học giữa chừng và có đến 60% các trẻ sẽ học hành sa sút so với khả năng học vấn của bố mẹ chúng

Khi tham gia phiên xét xử ly hôn của cha mẹ:

Theo pháp luật Việt Nam quy định về quá trình ly hôn giữa các cặp vợ chồng mà giữa

họ có con chung từ 7 tuổi trở lên thì khi cha mẹ làm thủ tục ly hôn, đứa bé sẽ đến Tòa

để làm bảng tự khai dưới sự chứng kiến của cha/mẹ và các cán bộ Tòa án có thẩm quyền Trên bảng tự khai phải ghi rõ việc đứa bé là con của ai, muốn sống cùng ai Vậy nên việc để một đứa trẻ đến Tòa để ghi bản tự khai là một việc rất đau lòng và thật đáng để khiến người lớn phải suy nghĩ trước khi đưa ra quyết định kết thúc một gia đình Ở độ tuổi non nớt ấy, trong khi các bạn được cả cha mẹ chăm lo yêu thương thì con lại phải chứng kiến gia đình mình tan vỡ, chắc chắn đấy là vết ố trong lòng trẻ

mà khó có thể quên

Sau khi cha mẹ ly hôn:

Việc đến Tòa để chứng kiến cha mẹ mình chia tay chỉ mới là khởi đầu của chuỗi ngày liên tiếp tổn thương về mặt tinh thần đối với con trẻ

Mọi người thường nghĩ là đến Tòa làm thủ tục ly hôn thì chỉ có bậc làm cha mẹ mới đau khổ, còn trẻ con thì còn vô tư nên chúng không đáng phải lưu ý vì chúng còn bé, còn khá vô tư vô lo Tuy nhiên, đó chỉ là suy nghĩ của người lớn Đa phần khi những đứa trẻ xuất hiện tại Tòa để cùng thực hiện thủ tục ly hôn với cha mẹ thì sẽ thường nhận được ánh mắt ái ngại lẫn thương xót của mọi người

Bởi chỉ có người ngoài mới có thể hình dung được những tổn thương ở hiện tại cũng như ở tương lai mà trẻ sẽ phải đón nhận ở phía trước

Trẻ còn phải đối mặt với hàng lọat những điều sau đây:

Theo pháp luật Việt Nam người sau khi ly hôn đã hoàn tất thủ tục pháp lý, được công nhận là đang độc thân và đảm bảo các điều kiện đã nêu ở trên thì có thể tái hôn bất cứ lúc nào mà mình muốn

Dù là người yêu thuơng trẻ con đến mấy thì cũng không tránh khỏi những giây phút không giữ được bình tĩnh khi đứa trẻ ấy nghịch ngợm hoặc không vâng lời Tình trạng mâu thuẫn giữa cha dượng/mẹ kế và con trẻ sẽ đẩy lên một bậc cao hơn khi họ có con chung với cha/mẹ của đứa bé hoặc con riêng của họ mâu thuẫn với đứa bé

Bạo hành về mặt thể xác: Ngày 12.3, lãnh đạo Công an quận Cầu Giấy (Hà Nội) cho biết, đã hoàn tất hồ sơ khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Trần Hoài Nam (SN 1983, trú tại phường Ngọc Hà, Ba Đình, Hà Nội) về tội "Cố ý gây thương tích"

Bị hại trong vụ án là cháu T.G.K (10 tuổi, ở phường Nghĩa Đô, quận Cầu Giấy, Hà Nội), con đẻ của Trần Hoài Nam Tuy nhiên, do hôn nhân không hạnh phúc nên Nam

và chị Ngân ly hôn, K ở với bố, còn em gái ở với mẹ Nam sau đó kết hôn với một phụ

nữ tên Trinh nên K sống chung với bố và mẹ kế

Thương tích mà Trần Hoài Nam gây ra cho cháu K là 22% Hành vi của Trần Hoài Nam đã cấu thành tội "Cố ý gây thương tích”

Đối với Phạm Thị Tú Trinh, cơ quan điều tra xác định, thương tích đối tượng gây ra cho K đã làm cháu bé bị tổn hại sức khỏe 3% nên cơ quan điều tra đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với đối tượng về hành vi "Xâm hại đến sức khỏe của người khác" theo quy Nghị định 167/2013 của Chính phủ

Và còn hàng trăm hàng ngàn vụ bạo hành khác mà con trẻ phải gánh lấy mà người thực hiện không ai khác lại chính là người mà ba/mẹ chúng đã chọn để sống đời với nhau

Dù là gia đình có học thức hay là những gia đình có trình độ dân trí thấp thì cũng không tránh khỏi bạo hành con trẻ Có trường hợp cha mẹ ruột của trẻ phát hiện ra và

đã kịp thời can thiệp, cũng có những trường hợp trẻ đã phải gánh chịu những tổn thương đó trong một thời gian khá dài Đau lòng hơn cả là việc trẻ cùng bị cha/mẹ ruột

và cha/mẹ kế bạo hành

Ta có thể nhận thấy đuợc việc con trẻ bị cha/mẹ kế bạo hành là điều không thể tránh khỏi nếu như nguời cha/mẹ kế đó không thể bình tĩnh trong cách cư xử hay thật sự không yêu thương con riêng của vợ/chồng

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến trẻ bị bạo hành: trẻ quá tinh nghịch, trẻ có biểu hiện chống đối cha/mẹ kế, trẻ có mâu thuẫn với con riêng của cha/mẹ kế, trẻ là gánh nặng

về kinh tế nếu đó là một gia đình không mấy khá giả…

Ngoài việc làm đứa trẻ đau đớn và có thể ảnh hưởng đến tâm lý của đứa trẻ, nâng cao nguy cơ gia đình mình tan vỡ hoặc chắn chắn hơn là bị vi phạm pháp luật

Do đó, ngoài việc giữ bình tĩnh thì cần phải kiên nhẫn yêu thương đứa trẻ đó, dẫu đôi lúc chúng có những hành vi gây rối hoặc quấy phá

Bạo hành về mặt tinh thần:

Không chỉ có hành vi bạo hành đuợc thể hiện bằng những hành động cụ thể như đánh đập, chửi mắng, bạo hành mà còn có hành vi bạo hành về mặt tâm lý Vết thương thể xác không bao giờ bằng được với vết thương trong lòng con trẻ

Nếu như việc bạo hành thể xác thường được thực hiện bởi cả cha lẫn mẹ kế thì việc bạo hành về mặt tâm lý thường đuợc thực hiện bởi nguời mẹ kế Phụ nữ là người khá nhạy cảm và họ thường dùng những lời nói để đả kích một ai đó nếu họ cảm thấy không hài lòng về người đó, chứ không hay dùng bạo lực như người đàn ông Đó là lý

do vì sao người ta gọi phụ nữ là phái yếu

Dù nguời mẹ kế đó bao dung đến đâu hay yêu thuơng con trẻ đến đâu cũng sẽ không tránh khỏi những giây phút bức bối hoặc khó chịu vì trẻ không vâng lời hay tinh nghịch Và với mặc cảm rằng mình không thể dạy dỗ hay trách phạt con riêng của chồng/vợ do sợ mọi người dị nghị dễ dẫn đến cho họ sự ức chế đối với con trẻ, họ sẽ

dùng lời nói để “xả” cơn ức chế ấy Vô tình làm tổn thuơng đến những đứa trẻ mà tâm hồn chúng còn đang “tan nát” khi vừa chứng kiến tổ ấm của chúng tan vỡ cộng với việc cha hoặc mẹ chúng đi thêm một buớc nữa

Ngoài ra, việc nguời cha/mẹ kế luôn để tâm đến việc một nửa của mình quan tâm quá nhiều đến con riêng cũng khiến họ cảm thấy khó chịu và mọi bực bội đối với nguời chồng hoặc vợ truớc của nửa kia cũng là lý do mà họ trì triết và trút giận lên con trẻ Khoảng 80% trẻ chọn cách im lặng và chịu đựng thay vì lên tiếng với cha mẹ ruột của mình, sức người có hạn, khi đã đến đỉnh điểm của sự chịu đựng, chúng sẽ chọn 1 trong

3 cách sau đây:

Có hành vi chống đối quyết liệt với cả cha mẹ kế và cha mẹ ruột của mình

Bỏ nhà ra đi

Chọn con đường tiêu cực hơn chính là tự vẫn

Do đó các bậc cha mẹ cần phải để tâm nhiều hơn, chia sẻ với con hoặc một nửa của mình về tình trạng của con, đừng mang tâm lý giao phó con mình cho vợ/chồng của mình dạy dỗ để tránh những tình trạng đáng tiếc xảy ra với con

Sống cùng với người thân, họ hàng

Trong những truờng hợp mà cả cha và mẹ đều có gia đình riêng và không muốn hoặc

họ không có điều kiện trực tiếp trông nom trẻ như : Chồng hoặc vợ sau của họ không muốn họ nuôi duỡng đứa bé; điều kiện kinh tế không cho phép; họ phải sống chung với gia đình chung của vợ,chồng sau nên không thuận lợi nuôi con …thì con trẻ sẽ đuợc giao cho bên thứ 3 Bên thứ 3 này có thể là họ hàng hay bạn bè, điểm chung của bên thứ ba này là đều đuợc bố mẹ của trẻ tin tuởng, rằng con cái của họ sẽ đuợc sống đầy đủ hoặc đuợc bảo vệ

Cha mẹ có thể đã có thỏa thuận bằng văn bản đã có hiệu lực tại Tòa rằng một trong hai bên sẽ nuôi con Trên thực tế, họ lại giao con cho ngừoi thứ 3 nuôi duỡng Và có thể bên còn lại cũng đồng ý với việc đó

Đã có rất nhiều những trường hợp trẻ bị bạo hành và lạm dụng tình dục khi sống với người thứ 3 như: dượng,chú, ông nội …

Điều bất hạnh nhất của trẻ khi phải sống với bên thứ 3 là: không chỉ bị hành hạ về mặt thể xác, mặt tâm lý mà còn có nguy cơ rất cao trẻ bị lạm dụng tình dục Cộng dồn những nỗi đau về cha mẹ ly hôn, cha mẹ có hạnh phúc mới, bản thân bị cha mẹ bỏ rơi, phải sống với người không phải là cha mẹ và nỗi đau bị bạo hành, bị lạm dụng sẽ khiến trẻ bị tổn thương rất lớn về mặt tâm lý cũng như sức khỏe

Thành phố Đà Nẵng có 78 vụ xâm hại trẻ em Trong đó, nạn nhân chủ yếu là trẻ em gái và đa số là bị xâm hại về tình dục Theo bà Lê Thị Tám, Chủ tịch Hội Từ thiện và

Bảo vệ trẻ em TP Đà Nẵng, có tới hơn 70% các vụ xâm hại trẻ em là do người thân và người chăm sóc trực tiếp gây ra

Riêng năm 2016, toàn quốc phát hiện 1.641 vụ xâm hại trẻ em, với 1.627 nạn nhân bị xâm hại, trong đó có 1.248 vụ xâm hại tình dục, chiếm 77% tổng số vụ Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng con số này chỉ là những vụ việc được báo cáo, còn rất nhiều

vụ nạn nhân bị chính kẻ xâm hại dọa dẫm hoặc vì lý do nào đó đã không được thống

kê Đáng chú ý, 93% thủ phạm có mối quan hệ quen biết với nạn nhân, trong đó 47%

kẻ xâm hại là họ hàng, người trong gia đình nạn nhân

Thông thường trẻ con rất trong sáng, chúng thường không hiểu được những tội ác cũng như những tổn thương mà kẻ độc ác kia đã gây ra cho mình Và đau lòng hơn thế, có những người mẹ phát hiện con gái mình bị chồng sau xâm hại, nhưng vì bảo vệ gia đình, bảo vệ danh tiếng nên đã không trình báo cho cơ quan có thẩm quyền và có hành vi làm ngơ để bao che, khiến cho đứa trẻ ấy đã đáng thương nay lại càng đáng thương hơn

Ai trong chúng ta cũng biết được hậu quả của hành vi lạm dụng tình dục đối với trẻ nhỏ:

Nhiều trẻ sau khi bị xâm hại tình dục có sự hoảng loạn, xuất hiện các ảo giác bệnh lý (luôn có cảm giác bất an, giật mình, tưởng tượng ra hình ảnh kẻ xâm hại hay tiếng nói của kẻ xâm hại,…)

Nghiêm trọng hơn, sau khi bị xâm hại tình dục không ít em có suy nghĩ tìm đến cái chết do bị sốc về mặt tinh thần Các em rơi vào trạng thái hoảng sợ và cảm thấy không

có lối thoát Một phần do xấu hổ, một phần khác do bị kẻ lạm dụng đe dọa nên các em không dám thổ lộ cùng ai

Xâm hại tình dục còn có khả năng gây ra những lệch lạc giới tính cho các em Khi các

em nam bị xâm hại tình dục thì các em sẽ không phát triển tự nhiên về mặt sinh lý mà

có nguy cơ bị lệch lạc về tình dục Những ám ảnh về việc bị lạm dụng, đặc biệt là hành

vi tình dục đồng giới sẽ khiến các em trở thành những người đồng tính luyến ái

Ngoài ra, những lệch lạc giới tính về sau này khi trưởng thành có thể dẫn đến việc quan hệ tình dục bừa bãi với nhiều người Đối với một số em thì việc lạm dụng làm cho các em trở nên chai sạn và xem chuyện bị lạm dụng là chuyện bình thường

Các bậc cha mẹ khi giao con cái của mình cho họ hàng nuôi duỡng đều có chung những suy nghĩ sau:

Con sẽ đuợc sống với nguời thân quen như: chú, cô, ông nội, ông ngoại, bạn bè thân thuộc của bố mẹ … và sẽ không bị bỡ ngỡ hay xa lạ như khi sống cùng với ba/mẹ kế Con sẽ tránh đuợc tình trạng bị cha mẹ kế bạo hành hoặc lạm dụng nếu con ở với những người thân

Họ sẽ có thể đồng đều giữa việc chăm lo cho con cái và chăm lo cho gia đình mới