DI TRUYỀN đơn GIEN (PHẦN 1) (DI TRUYỀN học)

Khả năng những đứa con sau của cặp vợ chồng này cũng mắc bệnh là 50%, nên chẩn đoán tiền sản B.. Trong gia đình không thấy ai khác mắc bệnh này là do đa số trẻ mắc bệnh sẽ tử vong sớm và

DI TRUYỀN ĐƠN GIEN (P.1)

07/20/2024

Liệt kê được các đặc điểm di truyền ty thể

Di truyền Đơn gien 2

07/20/2024

ĐỘT BIẾN VÀ HẬU QUẢ

ĐỘT BIẾN

Thay đổi trình tự DNA

có kéo theo hậu quả sinh học

ĐỘT BIẾN ĐIỂM

5

MẤT, THÊM, CHUYỂN, ĐẢO ĐOẠN

NGUYÊN TẮC PCR

Dựa trên nguyên tắc tự sao DNA, và:

• Tạo các điều kiện cần thiết in vitro

• Biến tính DNA, DNA polymerase, mồi, các nucleotide

• Sử dụng DNA polymerase bền nhiệt

• Taq polymerase (củaThermus aquaticus)

Phóng đại một đoạn DNA đặc hiệu, nhằm:

• chẩn đoán

• sử dụng cho các kỹ thuật khác

7

Điện

di DNA

Quan sát DNA

2

Chứng dương wt

3 Chứng âm

07/20/2024 Giải trình Di truyền Đơn gien 12

tự

DI TRUYỀN TRỘI VÀ LẶN

Alen bệnh lý

 quy định một protein bất thường

• quá ngắn, mất các vùng chức năng, không đảm bảo được chức

năng

• thời gian bán hủy quá ngắn hoặc quá dài

 vẫn sản xuất được protein cấu trúc, chức năng bình thường

• lượng ít hơn hoặc nhiều hơn bình thường

• sản xuất vào thời điểm không thích hợp

 hoàn toàn không sản xuất được protein

Đặc điểm protein

Chức năng: mức độ quan trọng khác nhau

Lượng protein cần thiết thay đổi tùy trường hợp

Alen bình thường có thể tăng sản xuất

protein tương ứng để bù trừ cho alen bệnh

Trội? Lặn

 Alen trội, bệnh lý di truyền trội.

THĂM DÒ, NGHIÊN CỨU BỆNH DT ĐƠN GIEN

07/20/2024 Di truyền Đơn gien 19

Phân tích

cây gia hệ

+ Nghiên cứu

cơ chế phân

tử

KHÓ KHĂN

• tử vong, không hợp tác,

chẩn đoán không chính xác,

không lưu giữ thông tin y

khoa, gia đình không con, ít

con, người độc thân

• cây gia hệ tương tự đơn gien

100% được gọi là có độ xâm

nhập không hoàn toàn

ĐỘ BIỂU HIỆN

Những cá thể có cùng kiểu gien bệnh và có biểu hiện bệnh: sự biểu hiện có thể thay đổi

 về mức độ

 về tuổi phát hiện

 về cơ quan chịu ảnh hưởng ).

 có độ biểu hiện thay đổi.

BỆNH DI TRUYỀN ĐƠN GIEN

1 Di truyền trội, NST thường

DI TRUYỀN TRỘI - NST THƯỜNG

07/20/2024 Di truyền Đơn gien 24

Cây GH dạng

dọc

• thân hình lùn, chân tay ngắn,

đầu to, mũi tẹt, trán vồ, cột

sống ưỡn

• IQ bình thường

bệnh

• Đồng hợp trội: chết sơ sinh

07/20/2024 Di truyền Đơn gien 26

OMIM

07/20/2024 Di truyền Đơn gien 27

Một cặp vợ chồng đem đứa con thứ hai, một cậu bé trai 1 tuổi, đến khám vì bé chậm phát triển chiều cao, tuy vẫn nhanh nhẹn và lanh lợi

Các triệu chứng lâm sàng và xét nghiệm đưa đến chẩn đoán cậu bé mắc bệnh bất sản sụn (OMIM

100800)

Gia đình không có ai khác có triệu chứng bệnh này

Bác sĩ có thể tham vấn cho cặp vợ chồng này ra sao? Biện luận từng lựa chọn sau đây:

A Khả năng những đứa con sau của cặp vợ chồng này cũng mắc bệnh là 50%, nên chẩn đoán tiền sản

B Trong gia đình không thấy ai khác mắc bệnh này là do đa số trẻ mắc bệnh sẽ tử vong sớm và không được ghi nhận là mắc bệnh.

C Bệnh nhân này sẽ có 25% khả năng sinh con mắc bệnh trong tương lai, nhưng còn tùy thuộc vào vợ tương lai của cậu

D Bệnh nhân này sẽ có 50% khả năng sinh con mắc bệnh trong tương lai, chưa kể đến tình trạng gien người vợ tương lai của cậu

E Anh chị em của bệnh nhân này có 25% sinh con mắc bệnh trong tương lai

DI TRUYỀN LẶN - NST

THƯỜNG

07/20/2024 Di truyền Đơn gien 31

Dị hợp kép

BỆNH HỒNG CẦU HÌNH LIỀM

(OMIM #603903)

1/5000 – 1/500 Đột biến điểm trên gien HBB (mã

hóa cho β-globin ): globin ):

• codon 6: thay thế nucleotide A

thành T

• thay thế glutamic acid thành

valine

Hồng cầu biến dạng (hình liềm)

trong môi trường thiếu oxy.

• di chuyển khó khăn trong lòng

mạch, dồn cục, vỡ hàng loạt

07/20/2024 Di truyền Đơn gien 33

• Viêm phổi là nguyên nhân gây tử vong thường gặp nhất

• Suy đa cơ quan

Một phụ nữ 24 tuổi, người Mỹ gốc châu Phi mắc

bệnh thiếu máu hồng cầu hình liềm (OMIM 603903) nhưng triệu chứng nhẹ, trong 6 năm gần đây chỉ có một cơn cấp tính

Cô sắp kết hôn với một người đàn ông không mắc bệnh này, người Nigeria

Cô muốn biết những nguy cơ bị di truyền bệnh này của những đứa con trong tương lai

Phát biểu nào sau đây là đúng nhất?

A Vì phụ nữ này có biểu hiện rất nhẹ, nếu con cô cũng

mắc bệnh

thì cũng rất nhẹ.

B Mỗi người con của cặp vợ chồng này sẽ có 25% khả

năng là

người lành mang gien bệnh.

C Người phụ nữ này cần xác định chồng sắp cưới có

phải là

người lành mang gien bệnh không

D Dù hiện tại triệu chứng lâm sàng của phụ nữ này rất

nhẹ,

trong tương lai tiến triển bệnh sẽ nặng lên.

E Mỗi người con của cặp vợ chồng này sẽ có 25% khả

năng

mắc bệnh.

USMLE Road Map Genetics.

McGraw-globin ): Hill Medical; 1st edition (2008)

Tóm tắt phần 1

 Cơ chế phân tử của di truyền trội, lặn

 Bệnh di truyền trội, NST thường